Font size
WorksheetsСПИРТТЕР
Total questions: 60
Worksheet time: 31mins
Қосылыстардың берілген класының химиялық қасиеттерін анықтайтын атомдар тобы:
функционалдық топ
гомолог
изотоп
нуклон
Спирттер мен фенолдардың функционалдық тобы:
карбонат
нитрат
сульфат
гидроксил тобы (–OH )
Құрамындағы бір немесе бірнеше сутек атомдары гидроксил
тобына алмасқан көмірсутектердің туындысы:
спирттер
альдегидтер
кетондар
қышқылдар
Спирттер құрамындағы гидроксил тобының санына байланысты жіктеледі:
біратомды және көпатомды
біріншілік және екіншілік
оттекті және оттексіз
тұрақты және ауыпалы
Спирттер көмірсутек радикалының табиғатына байланысты бөлінеді:
біратомды және көпатомды
қаныққан, қанықпаған және ароматты
1-шілік және 2-шілік
оттекті және оттексіз
Қаныққан біратомды спирттер жалпы формуласы:
CnH2n OH немесе ROH
CnH2n-1 OH немесе ROH
CnH2n+2 OH немесе ROH
CnH2n+1OH немесе ROH
Спирттер гомологтық қатарының бірінші мүшесі:
этил спирті
метил спирті
пропил спирті
бутил спирті
Спирттерге тән изомерлену:
молекуласындағы көміртек атомының саны 15-ке дейін болатын спирттер сұйық, көміртек атомдарының саны 15-тен артық спирттер қатты заттар, барлығы судан жеңіл
гомологтық қатарына көмірсутек қаңқасының және гидроксил тобының орнына байланысты
кеңістік
ауада
Спирттердің физикалық қасиеттері:
молекуласындағы көміртек атомының саны 13-ке дейін болатын спирттер сұйық
молекуласындағы көміртек атомының саны 10-ға дейін болатын спирттер сұйық, көміртек атомдарының саны 10-нан артық спирттер қатты заттар, барлығы судан жеңіл
молекуласындағы көміртек атомының саны 13-ке дейін болатын спирттер сұйық, көміртек атомдарының саны 13-тен артық спирттер қатты заттар, барлығы судан жеңіл
молекуласындағы көміртек атомының саны 15-ке дейін болатын спирттер сұйық, көміртек атомдарының саны 15-тен артық спирттер қатты заттар, барлығы судан жеңіл
Өздеріне тән алкоголь иістері болады:
метанол, этанол және пропанол
бутанол
пентанол
гексанол
Азғана мөлшері адамды соқыр етуі немесе өлімге душар етуі мүмкін өте уыттыспирт:
этанол
метанол (метил спирті)
пропанол
бутанол
Спирттер жанғанда түзіледі:
қышқыл
су
көмірқышқыл газы мен су
оттек
спирттер карбон қышқылдарымен әрекеттескенде күрделі эфирлер түзілуі-
Эфирлену (этерификация) реакциясы
хлорлану
бромдану
фторид
90% бауырда жиналып, ферменттердің әсерінен организмге зиянды улы сірке альдегидіне тотығатын улы, наркотикалық спирт:
этил спирті
метил спирті
бутил спирті
пропил спирті
Спирттер гидроксил тобының спирт молекуласындағы қай көміртек атомымен байланысуына қарай бөлінеді:
біріншілік, екіншілік және үшіншілік спирттер
тұрақты және тұрақсыз
біратомды және көпатомды
оттекті және оттексіз
қантты заттардың ашуынан түзілген шарапты айдау арқылы алу-
Этил спиртін (этанол) әдіс
Метанол алу
Пропан алу
Озон алу
Этил спиртін өндірісте алу процесіне негіз бола алады:
сутек алу
оттек алу
су өндіру
құрамында крахмалы бар заттарды ашыту
Өндірісте этил спиртін целлюлозаны гидролиздеп алуы нәтижесінде алынған спирт:
гидролиз спирті (C6H10O5)n + nH2O = nC2H5OH
Метил спир
Метанол
Этанол
Спиртті алудың мейлінше жетілдірілген әдіс:
буландыру
айдау
синтездік
айыру
Этиленді өршіткі қатысында су буымен гидратациялау реакциясы-
синтездік
полимерлену
қосылу
оттексіз
Этиленді гидратациялаудың оңтайлы жағдайлары:
температура — 300-300°C және қысым 7-8МПа, өршіткі қолдану
температура — 240-400°C және қысым 7-8МПа, өршіткі қолдану
температура — 250-300°C және қысым 7-8МПа, өршіткі қолдану
температура — 280-300°C және қысым 7-8МПа, өршіткі қолдану
Өршіткі ретінде этиленді гидратациялауда қолданылады:
силикагель,белсендірілген көмір немесе асбест бетіне сіңірілген фосфор қышқылы
сынап
оксидтер
марганцовка
Этил спиртін синтездеуге арналған аппарат:
биіктігі шамамен 17м болатын болат колоннадан тұратын жанасу апппараты
биіктігі шамамен 13м болатын болат колоннадан тұратын жанасу апппараты
биіктігі шамамен 20м болатын болат колоннадан тұратын жанасу апппараты
биіктігі шамамен 10м болатын болат колоннадан тұратын жанасу апппараты
Формальдегид алуда, полимер материалдар алуда, этил спирті синтетикалық көксағыз, сірке қышқылын, диэтил эфирін алуға қолданылады:
метил спирті
этанол
пропанол
пропил спирті
Тамақ өнеркәсібінде алкогольді ішімдіктер әзірлеуде, медицинада залалсыздандырғыш зат ретінде қолданылады:
метил спирті
этил спирті
пропил спирті
бутил спирті
Парфюмерияда қажетті күрделі эфирлерді алуға қолданылады:
пропил спирті
этанол
метанол
пентил спирті
Сүт өнімдерінің майлылығын анықтауға қолданылады:
метанол
изоамил спирті
этил спирті
бутанол
Миға әсер етіп, жүйке жасушаларын уландырып, нәтижесінде адамның ақыл ойы, ойлау қабілеттері, зердесі нашарлауына, қимыл үйлесімділігі бұзылуына, адам организміне есірткілік әсер ететін спирт:
пропанол
бутанол
этил спирті
метанол
Спирттік ішімдіктерді жиі ішкен адамдарда туындайды:
маскүнемдік
рак
іш қату
бас ауыру
Молекуласында көмірсутек радикалы бірнеше гидроксил тобымен байланысқан қосылыстар:
көпатомды спирттер
бір атомды спирттер
біріншілік
екіншілік
Екіатомды спирттердің ең қарапайым өкілі:
бутанол
этанол
этиленгликоль (этандиол-1,2
метанол
Үшатомды спирттердің ең қарапайым өкілі:
глицерин
нафталин
нуклон
этанол
Көпатомды спирттерге тән изомерлену:
ауада
кеңістікте
қосарлану
көміртек қаңқасының және гидроксил топтарының орнына байланысты
Өсімдік және жануар майларынан, мұнай өнімдерін крекингілеу нәтижесінде түзілетін пропиленнен синтездік тәсілмен алынады:
этанол
аммиак
глицерин
нафталин
Этиленгликоль мен глицерин физикалық қасиеттері:
түссіз, шырын тәріздес, тәтті дәмі бар су мен этанолда жақсы еритін заттар, этиленгликоль 198°С, глицерин 300°С температурада қайнайды
ащы дәмі бар су мен этанолда жақсы еритін заттар, этиленгликоль 197,6°С, глицерин 290°С температурада қайнайды
түсті, шырын тәріздес, тәтті дәмі бар су мен этанолда жақсы еритін заттар
түссіз, шырын тәріздес, тәтті дәмі бар су мен этанолда жақсы еритін заттар, этиленгликоль 197,6°С, глицерин 290°С температурада қайнайды
Жаңа әзірленген мыс (II) гидроксидіне сілті қатысында глицерин қосып, қоспаны шайқап, тұнба еріп, мыс глицератының көк түсті ерітіндісі түзілуі-
Көпатомды спирттерге сапалық реакция
Бір атомды спирттерге сапалық реакция
Біріншілік спирттерге сапалық реакция
Екіншілік спирттерге сапалық реакция
Глицерин органикалық және бейорганикалық қышқылдармен әрекеттесіп түзеді:
кетондар
спирттер
жай эфирлер
күрделі эфирлер
Талшық (лавсан) өндіруде және автомобиль радиаторларына пайдаланатын антифриз (қатпайтын сұйық) алуға қолданылады:
бутанол
этандиоль
этиленгликоль
метаналь
Нитроглицерин және динамит алуға, антифриз жасауда,
парфюмерия мен тамақ өнеркәсібінде, медицинада теріні
жұмсартатын жақпамай, жеңіл өнеркәсіпте маталарға жұмсақтық
пен созылғыштық қасиет беретін зат ретінде қолданылады:
глицерин
нафтанол
метанол
этанол
Медицинада қантамырларын кеңейткіш ретінде пайдаланылады:
нитроглицериннің 1%-дық ерітіндісі мен таблеткалары
нитроглицериннің 2%-дық ерітіндісі мен таблеткалары
нитроглицериннің 0,5%-дық ерітіндісі мен таблеткалары
нитроглицериннің 1,5%-дық ерітіндісі мен таблеткалары
Көпатомды спирттер молекуласында гидроксил топтарының санының өсуі:
атомдық
олардағы сутек атомдарына біратомды спирттерге қарағанда қозғалғыштық қасиет береді
қышқылдық қасиет
оксид түзілуі
Молекуласындағы бензол сақинасының сутек атомдарының орнын гидроксотоптардың тиісті саны басқан ароматты көмірсутектердің туындылары:
метаналь
этанол
бензол
фенолдар
Фенолдарда гидроксотоптары байланысқан:
доғалмен
үшбұрышты циклмен
циклоалкандармен
тікелей бензол сақинасымен
Молекуласындағы гидроксотоптардың санына қарай фенолдар бөлінеді:
оттекті және оттексіз
тұрақты және тұрақсыз
бір, екі және үшатомды
біріншілік, екіншілік
Бензол сақинасымен байланысқан гидроксил топтарының және сақинадағы басқа атом топтарының орнына байланысты-
Бутанолдарға тән изомерлену
Метанальға тән изомерлену
Этанолдарға тән изомерлену
Фенолдарға тән изомерлену
Бүйір тізбегінде гидроксотоптар болатын ароматты көмірсутектердің туындысы:
арендер
көп атомды спирттер
ароматты спирттер
бір атомды спирттер
Ароматты спирттер химиялық қасиеттері жағынан ұқсас:
алкиндерге
алкандарға
арендерге
қаныққан біратомды спирттерге
Фенол молекуласының құрамына кіретін ароматты радикал:
бензил
фенил С6H5
этил
метил
Өнеркәсіпте фенол алынады:
қышқылдан
ауадан
тау жыныстарынан
таскөмір шайырларынан
Галогентуындылардың гидролизі жүзеге асады:
t° = 3000°C, р = 200 атм
t° = 4000°C, р = 2300 атм
t° = 3500°C, р = 300 атм
t° = 5000°C, р = 300 атм
Фенолды алудың кең тараған тәсілі:
Айдау
Булану
Алмасу
арзан кумолдық тәсіл
Арзан кумолдық тәсіл:
бензол мен пропиленнен екі сатыда алынады
этанол бензол мен пропиленнен екі сатыда алынады
фенол бензол мен пропиленнен үш сатыда алынады
фенол бензол мен пропиленнен екі сатыда алынады
Кумолдық тәсіл нәтижесінде фенолдан басқа түзілетін маңызды өнім:
фенол
ацетон
бутанол
этандиол
Өзіне тән иісі бар түссіз кристалды зат:
бензол
нафталин
ацетон
фенол
Ауада тотығуына байланысты көп жағдайда оның түсі қызғылт, жылдам балқиды, салқын суда ерімейді, ал 70°С температурада шексіз мөлшерде өте жақсы ериді, улы-
Фенолдың физикалық қасиеттері
Бензолдың физикалық қасиеттері
Этанолдың физикалық қасиеттері
Метанолдың физикалық қасиеттері
Дәрі-дәрмектер, пластмассалар, бояулар, қопарғыш заттар алуда қолданады:
бензол және оның туындылары
фенол және оның туындылары
этанол
метанол
Адреналин гормонын алуға пайдаланылады:
ацетилсалицил
тироксин
бензол
пирокатехин
Залалсыздандырғыш қасиетке ие:
әк суы
фенолдың судағы ерітіндісі
хлор
бром суы
Пластмассалардың беріктігі жоғары, химиялық тұрақты, электроқшаулағыш қасиеттерге ие, радиотехника аппараттарының және жоғары температура мен зиянды ортада жұмыс жасайтын аппараттардың тетіктері жасалады:
фенолформальдегид шайырлары
фенолдың судағы ерітіндісі
фенол және оның туындылары
бензол
Гидроксотоп бензол сақинасындағы-
2,3 орында тұрған сутек атомдарының реакциялық белсенділігін арттырады
2,5 орында тұрған сутек атомдарының реакциялық белсенділігін арттырады
3,6 орында тұрған сутек атомдарының реакциялық белсенділігін арттырады
2,4,6 орында тұрған сутек атомдарының реакциялық белсенділігін арттырады
