แสดงถึงเรื่องราวในอดีต

เป็นหลักฐานที่ใช้ศึกษาเรื่องราวในอดีต

เป็นแหล่งศึกษาตัวอักษรในสมัยโบราณ

เป็นสิ่งล้ำค่า เพราะสร้างจากวัสดุราคาแพง

พงศาวดาร ศิลาจารึก

จดหมายเหตุ อัตชีวประวัติ

โบราณวัตถุ

ตำราประวัติศาสตร์

โบราณคดี วรรณคดี

เป็นวิธีการที่ทำให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องที่สุด

เป็นวิธีการค้นคว้าหาข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์

ทำให้ผู้ศึกษาทราบจุดมุ่งหมายของผู้สร้างหลักฐาน

ทำให้ผู้ศึกษาเข้าใจขั้นตอนในการศึกษาประวัติศาสตร์

ประสบการณ์ของผู้เขียน

ประวัติและผลงานของผู้บันทึก

ความถูกต้องของข้อมูลที่มีหลักฐานอ้างอิงชัดเจน

ความเป็นนักประวัติศาสตร์ที่มีขั้นตอนการบันทึกข้อมูล

เพื่อหาข้อมูลสนับสนุนแนวคิดของผู้ศึกษา

เพื่อทดสอบความรู้ ความเข้าใจในเรื่องการตีความ

เพื่อให้ผลการค้นคว้าทางวิชาการมีความน่าเชื่อถือ

เพื่อให้สามารถอธิบายความถูกผิดของหลักฐานได้

จารึก

ตำนาน

จดหมายเหตุ

พระราชพงศาวดาร

ประวัติของผู้เขียนหลักฐาน

ถ้อยคำสำนวนที่ใช้ในหลักฐาน

จุดมุ่งหมายของผู้เขียนหลักฐาน

สภาพแวดล้อมในเวลาที่สร้างหลักฐาน

ไม่ได้ เพราะทำให้เกิดความสับสน

ได้ แล้วแต่ความเห็นของนักประวัติศาสตร์

ไม่ได้ เพราะเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์เปลี่ยนแปลงไม่ได้

ได้ ขึ้นอยู่กับหลักฐานที่อาจมีการค้นพบเพิ่มเติมในภายหลัง

เขียนโดยชาวฮอลันดา

เขียนโดยชาวอินเดีย

เขียนโดยขุนนางชาวกรุงศรีอยุธยา

เขียนโดยพราหมณ์

หลักฐานชั้นต้น

หลักฐานชั้นรอง

หลักฐานจากคําบอกเล่า

หลักฐานที่เป็นงานทางวิชาการ

พงศาวดาร

พระสถูปจําลอง

บันทึกของชาวต่างชาติ

เอกสารเจริญสัมพันธไมตรีทางการทูต

เขียนโดยชนชั้นมูลนาย

มีการใช้ภาษาทางการเท่านั้น

ใช้อักขรวิธีเป็นแบบขอมโบราณ

เขียนขึ้นโดยผู้รู้เห็นหรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์

เนื้อหาในบันทึกค่อนข้างสั้น

อคติหรือโลกทัศน์ของผู้บันทึก

ข้อจํากัดเรื่องภาษาต่างประเทศ

การไม่ให้ความสําคัญกับลำดับของเวลา

อมูลที่ผู้เขียนได้บันทึกไว้เพื่อเป็นหลักฐาน

ข้อมูลที่ได้จัดพิมพ์เผยแพร่ให้ประชาชนได้รับรู้

ข้อมูลที่เกิดจากความเข้าใจของผู้บันทึกเรื่องราวต่าง ๆ

ข้อมูลจากหลักฐานต่างๆ อาจตรงกันหรือไม่ตรงกันก็ได้

ไทยเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1 ใน พ.ศ. 2112

คนไทยอ่อนแอจึงได้เสียกรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ. 2310

จํานวนทหารน้อยทําให้ต้องเสียกรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 2112

ผู้คนอ่อนแอและขาดความสามัคคีจึงเสียกรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 2310

การรวบรวมหลักฐาน

การเรียบเรียงหรือนําเสนอ

การกําหนดหัวข้อในการศึกษา

การวิเคราะห์ สังเคราะห์ข้อมูล

เชื่อเรื่องราวต่าง ๆ ที่ผู้เขียนถ่ายทอดในหนังสือ

ตั้งใจอ่านบทความอย่างละเอียดพร้อมจดบันทึก

ศึกษาเกี่ยวกับประวัติผู้เขียนผู้แต่งอย่างละเอียด

รู้จักแยกแยะข้อเท็จจริงและความคิดเห็นที่ได้จากการอ่าน

ประเมินคุณค่าหลักฐานเพียงชิ้นเดียว

ระเมินโดยไม่คำนึงถึงทัศนคติของผู้เขียน

ประเมินจากข้อมูลที่ปรากฏอยู่ในหลักฐาน

ประเมินทั้งรูปลักษณะของหลักฐานและข้อมูลที่

ปรากฏอยู่ในหลักฐาน

ตีความตามความรู้สึก

ตีความตามหลักฐานที่มีอยู่

ตีความตามความเห็นของคนส่วนใหญ่

ตีความตามความเชื่อของผู้คนในท้องถิ่น

การรวบรวมหลักฐาน

การกำหนดหัวเรื่องที่จะศึกษา

การประเมินคุณค่าของหลักฐาน

การเรียบเรียงหรือการนำเสนอ

หลักฐานอาจเก่าหรือใหม่

หลักฐานอาจจริงหรือเท็จ

หลักฐานอาจมีหรือไม่มี

หลักฐานอาจมากหรือน้อย

ไม่ได้ เพราะเป็นหลักฐานเท็จ

ไม่ได้ เพราะผู้เขียนไม่ใช่คนไทย

ได้ เพราะเป็นหลักฐานชั้นต้น

ได้ แต่ต้องมีการตีความหลักฐาน

หลักฐานชั้นต้น-เป็นลายลักษณ์อักษร

หลักฐานชั้นรอง-เป็นลายลักษณ์อักษร

หลักฐานชั้นต้น-ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

หลักฐานชั้นรอง-ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

จารึก

ตำนาน

จดหมายเหตุ

พงศาวดาร

สงครามกับเพื่อนบ้าน

ความเป็นอยู่ของไพร่ฟ้า

การเผยแผ่พระพุทธศาสนา

พระราชกรณียกิจของกษัตริย์

พงศาวดาร

บันทึกชาวต่างชาติ

หลักฐานโบราณคดี

ตำนานหรือนิทานพื้นบ้าน

ชอบสังเกต

ชอบค้นหา

ชอบจดบันทึก

ชอบวาดภาพ

ผู้เขียนเป็นราชนิกูล

มีหลักฐานอ้างอิงสนับสนุน

มีการเรียบเรียงอย่างสละสลวย

ผู้เขียนเป็นบุคคลที่มีความรู้ความสามารถ

ศาสตราจารย์ขจร สุขพานิช

สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์