Font size
S
M
L
XL
WorksheetsЭволюциялық даму. Селекция негіздері. Тірі организмдердің көптүрлілігі 10 сынып 2 бөлім
Total questions: 100
Worksheet time: 50mins
Name
Class
Date
1.
Бір түрде кездесетін тұқым қуалайтын өзгергіштікті біле отырып, басқаp түрлерде болатын өзгерісті алдын ала болжауға болады:
a)
Комбинантивтік мутация
b)
Канцерогенез
c)
Гомологтік қатарлар заңының маңызы
d)
Мутация
2.
Абиссинаға барған сапарында қатты бидайдың қылтанақты түрлерін ашқан ғалым:
a)
Мэрс
b)
Уоддингтон
c)
Вавилов
d)
дұрыс жауап жоқ
3.
Жұмсақ бидайдың қылтанақсыз сортын шығарғанp ғалым:
a)
Вавилов
b)
Нашер
c)
Селевин
d)
Шехурдин
4.
Тұқым қуалайтын өзгергіштіктің ұқсас қатарлары бар жануарлар:
a)
бөліну
b)
альбинизм
c)
модификациялық
d)
қысқа саусақтылық
5.
Комбинативтік өзгергіштік себеп болуы мүмкін үш жағдай:
a)
барлығы дұрыс
b)
Мейоздың І профазасындағы хромосомалардың айқасуы
c)
Гомологті хромосомалардың тәуелсіз ажырауы
d)
Гаметалардың кездейсоқ қосылуы
6.
Жабайы арқар мен биазы жүнді меринос қойды шағылыстыру арқылы алынған түр :
a)
примат
b)
арқар-меринос қойы
c)
мамонт
d)
бизон
7.
Өзінен соң ұрпақ қалдыра алатын,белгілі бір орта жағдайына жақсы бейімділген даралардың тірі қалуы:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
жасанды сұрыпталу
c)
табиғи сұрыпталу
d)
тіршілік үшін күрес
8.
Бір түp ішіндегі,бір түр мен екінші түp арасындағы және түрлер мен қоршаған орта арасындағы ұрпақтарының өсімталдылығын қамтамасыз ететін даралардың pқарым-қатынасының күрделі жиынтығы:
a)
тіршілік үшін күрес
b)
жасанды сұрыпталу
c)
табиғи сұрыпталу
d)
дұрыс жауап жоқ
9.
Тіршілік үшін күрестің түрлері :
a)
барлығы дұрыс
b)
қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына қарсы күрес
c)
түраралық
d)
түрішілік
10.
Біp түр мен екінші түр арасындағы күрес:
a)
түрішілік
b)
түраралық
c)
қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына қарсы күрес
d)
сұрыпталу
11.
Түраралық күрес кезіндегі бәсекелестік түрлері:
a)
түраралық бәсекелес
b)
жыртқыштық жағдайдағы бәсекелестік
c)
паразиттік жағдайдағы бәсекелестік
d)
пәтерлестік
12.
Қасқыр мен түлкінің арасындағы қорек үшін бәсекелестік:
a)
жыртқыштық жағдайдағы бәсекелестік
b)
паразиттік жағдайдағы бәсекелестік
c)
пәтерлестік
d)
түраралық бәсекелес
13.
Тропиктердегі лианалардың ағаштарға оралып, солардың есебінен ұзарып өсуі:
a)
түраралық бәсекелес
b)
пәтерлестік
c)
паразиттік жағдайдағы бәсекелестік
d)
жыртқыштық жағдайдағы бәсекелестік
14.
Бір түрге жататын даралар арасындаығ күрес:
a)
жыртқыштық
b)
түрішілік
c)
түр аралық
d)
паразитизм
15.
Түрішілік күрестің мысалдары:
a)
жыртқыштық жағдайдағы бәсекелестік
b)
жыртқыштық
c)
көп ұрпақ беретін аңдардың ұрпақтары арасында қорекке күрес
d)
қарағайлар арасындағы жарық үшін күрес
16.
Түрішілік күрес түрлері :
a)
барлығы дұрыс
b)
тура
c)
жанама
d)
жасанды
17.
Даралар ашық соқтығысатын күрес:
a)
табиғи
b)
тура
c)
жанама
d)
жасанды
18.
Ашық соқтығыс болмайтын күрес:
a)
жанама
b)
тура
c)
жасанды
d)
табиғи
19.
Өлі табиғатпен күрес :
a)
көп ұрпақ беретін аңдардың ұрпақтары арасында қорекке күрес
b)
жанама күрес
c)
тура күрес
d)
қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларымен күрес
20.
Табиғи сұрыпталуға жеткізеді:
a)
Біркелкілік заңы
b)
тіршілік үшін күрес
c)
түрішілік күрес
d)
Кодомирлену
21.
Оқшауланған популяцияда гендер аллельдерінің не толық бекіп, не жойылып кетуі :
a)
гендер дрейфі
b)
Ажырау заңы
c)
Тәуелсіз тұқым қуалау
d)
Бірегіздік заңы
22.
Тіршіліктің негізгі бірлігі, түрдің эволюциялық бірлігі :
a)
популяция
b)
экожүйе
c)
табиғат
d)
түр
23.
Белгілі аймақта өмір сүріп, еркін шағылысатын бір түр дараларының тобы :
a)
популяция
b)
генофондық
c)
экожүйе
d)
түр
24.
Популяцияның оқшаулануы :
a)
Дұрыс жауап жоқ
b)
генетикалық жабық жүйе
c)
герметикалық қатты жүйе
d)
экологиялық апат
25.
Тірі организмдерге әртүлі табиғи кедергілердің салдарынан еркін шағылыса алмай бөлініп қалуы :
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
мутация
c)
будандастыру
d)
оқшаулану
26.
Популяция оқшауланғанда басталатын процесс:
a)
экологиялық дивергенция
b)
кодомирлену
c)
толымсыз будандастыру
d)
талдаушы будандастыру
27.
Оқшауланудың түрлері:
a)
географиялық
b)
экологиялық
c)
биологиялық
d)
барлығы дұрыс
28.
Жеке түрлердің шағылысуына кедергі жасайтын анатомиялық, физологиялық, этиологиялық себептердің пайда болуы :
a)
биологиялық оқшаулану
b)
гендер дрейфі
c)
экологиялық оқшаулану
d)
географиялық оқшаулану
29.
Биологиялық оқшауланудың анатомиялық себептері:
a)
жыныстық үйлеспеу
b)
генофонды
c)
жастық үйлеспеушілік
d)
гемофонды
30.
Биологиялық оқшауланудың физиологиялық себептері:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
көбею мерзіміндегі айырмашылық
c)
тозаңдардың өну жылдамдығының әртүрлілігі
d)
гистондағы белгілер
31.
Биологиялық оқшауланудың этиологиялық себептері:
a)
көбею мерзіміндегі айырмашылық
b)
тозаңдардың өну жылдамдығының әртүрлілігі
c)
мінез-құлықтық айырмашылық
d)
шағылысуға мүмкіндік бермейтін жыныстық
32.
Бір түр популяцияларының бір-бірінен өте алшақ аумақтарда орналасуынан болатын оқшаулану:
a)
экология
b)
этиология
c)
биологиялық
d)
географиялық
33.
Бір аймақта тіршілік ететін бір түрдің популяциясын бөліп тастайтын мекен ету жағдайларының жиынтығы :
a)
этиологиялық оқшаулану
b)
географиялық оқшаулану
c)
экологиялық оқшаулану
d)
физикалық оқшаулану
34.
Гендер дрейфінің нәтижесінде ұсақ популяцияларда бекитін зиянды аллельдер :
a)
гендер дрейфі
b)
генофонды белгі
c)
генетикалық жүк
d)
тәуелсіз тұқым қуалау
35.
«Негізін салушы әсерін» ұсынған ғалым:
a)
Рейд
b)
Нашер
c)
Майр
d)
Филипиченко
36.
Популяцияда даралар санының өзгерісі :
a)
гемофилия
b)
популяция толқыны
c)
гендер дрейфі
d)
генофонды
37.
Саны аз оқшауланған популяциялардағы аллельдер жиілігінің кездейсоқ бағытсыз өзгерісі :
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
популяция толқыны
c)
гендердің ығысуы
d)
генофон
38.
«Үштік параллелизм» әдісін қолданған ғалым:
a)
Де Фриз
b)
Кювье
c)
Геккель
d)
Майр
39.
«Үштік параллелизм» қамтитын әдістер:
a)
эмбриологиялық
b)
барлығы дұрыс
c)
салыстырмалы-анатомиялық
d)
палеонтологиялық
40.
Әр типтегі жануарлардың өзара ұқсастығын тапқан француз зоологі :
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
Майр
c)
Геккель
d)
Кювье
41.
Жануарлар құрылысындағы айырмашылық ішкі және сыртқы табиғи себептерден болатын өзгерістерден деп түсіндірген ғалым:
a)
Э.Геккель
b)
Майр
c)
Де Фриз
d)
Жоффруа Сент-Илер
42.
Анатомиялық дәләлдемелердің екі түрі :
a)
комбинативтілік
b)
гомологиялық
c)
аналогиялық мүшелер
d)
мутация
43.
Құрылысы мен шығу тегі бір-біріне сәйкес келетін мүшелер:
a)
этиологиялық
b)
физиологиялық
c)
гомологиялық
d)
аналогиялық
44.
Ұқсас қызмет атқаратын, бірақ құрылысы мен шығу тегі басқa мүшелер:
a)
физиологиялық
b)
экологиялық
c)
гомологиялық
d)
аналогиялық
45.
Өзінің бастапқы маңызынан айырылып,жойылып кету сатысында тұрған дене бөліктерін анықтайтын белгілер;
a)
артық белгілер
b)
гомология
c)
аналогия
d)
рудимент
46.
Рудименттік белгілерге мысал :
a)
киттің артқы аяқтары мен жамбас сүйектері
b)
көбелектің қанаты
c)
аяқсыз ұршықсаптың иық белдеуі
d)
қалқан құлақ
47.
Адамдарда болатын рудименттік белгілер:
a)
үшінші қабық
b)
құлақ қалқаны
c)
соқырішек
d)
көбелектің қанаты
48.
Ататегінде бар белгілерінің ұрпағында қайталануы;
a)
аналогиялық мүше
b)
рудимент
c)
атавизм
d)
гомологиялық мүше
49.
Адамдағы атавизмдік белгілер :
a)
аналогиялық мүше
b)
көп емшектілік
c)
құйрықтың болуы
d)
дұрыс жауап жоқ
50.
«Бір типке жататын дaралардың ұрықтары басынан бастап ұқсас болады» деп ұрықтық ұқсастық заңдылығында жазған ғалым :
a)
Майер
b)
Бэр
c)
Геккель
d)
Мюллер
51.
«Биогенетикалық ұқсастық» заңын енгізген ғалымдaр :
a)
Геккель
b)
Мюллер
c)
Бэрн
d)
Уоддингтон
52.
«Биогенетикалық ұқсастық» заңындағы онтогенездің анықтамасы :
a)
тіршіліктің даму кезеңі
b)
филогенезді қысқаша және толық емес қайталау
c)
эволюция кезеңдері
d)
дұрыс жауап жоқ
53.
Бір дараның туу процесінен тіршілігін жойғанға дейінгі жеке дамуы:
a)
оогенез
b)
гаметогенез
c)
филогенез
d)
онтогенез
54.
Барлық тіршілік атаулының тарихи даму процесі :
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
филогенез
c)
онтогенез
d)
гаметогенез
55.
Бластула көптеген бластомерлерден тұратын сат :
a)
бластула
b)
зигота
c)
ұрықтың бөлшектену сатысы
d)
бүршіктену сатысы
56.
Жойылып кеткен организмдердің қазба қалдықтарын зерттейтін ғылым саласы:
a)
ихтология
b)
палеонтология
c)
археология
d)
этиология
57.
Полентологиялық дәлелдемелер екі типке бөлінеді :
a)
фенотип
b)
өтпелі форма
c)
генотип
d)
филогенездік қатар
58.
Өсімдіктер мен жануарлар арасындағы өтпелі формаға жататын бір жасушалы :
a)
талшықтылар
b)
жасыл эвглена
c)
инфузория
d)
амеба
59.
Жорғалаушылар мен сүтқоректілер арасындағы жануарлардың өтпелі формасы :
a)
ақ аю
b)
дион
c)
клоакалы үйректұмсық
d)
түрпі
60.
Қазбалар бойынша жартылай құс, жартылай кесіртке болатын көне құс :
a)
торғай
b)
үкі
c)
тоқылдақ
d)
археоптерикс
61.
Осы заманғы жануалардың ататектері :
a)
балықтар
b)
қанаттылар
c)
жорғалаушылар
d)
бақалар
62.
Жылқының филогенездік қатарын зерттеген палеонтолог:
a)
Ламарк
b)
Кьюве
c)
Ковалевский
d)
Де Фриз
63.
Жер шарында тірі организмдердің және олардың топтарының таралу мен орналасу заңдылықтарын зерттейтін ғылым саласы :
a)
анатомиялық
b)
биогеография
c)
палеонтология
d)
география
64.
Биогеография ғылымының дамуына негіз болған еңбектерді жазған ғалымдар :
a)
Пастер
b)
Рэйд
c)
Уоллес
d)
Гумбольдт
65.
Биогеографияның зерттеу бағыттары бойынша салалары :
a)
тарихи
b)
аймақтық,экологиялық
c)
барлығы дұрыс
d)
биогеография,ареалогиялық
66.
Организмдердің таралу аймағын анықтап, олардың сол аймақтардағы орналасу ерекшелігін зерттейтін биогеография саласы;
a)
тарихи биогеография
b)
ареалогиялық биогеография
c)
аймақтық биогеография
d)
экологиялық биогеография
67.
Организмдердің фауналық және флоралық аудандастырылуын қарастыратын биогеография саласы;
a)
тарихи биогеография
b)
ареалогиялық биогеография
c)
аймақтық биогеография
d)
экологиялық биогеография
68.
Әртүрлі географиялық аймақтағы организмдер топтарының биоценоздағы рөлін, биологиялық өнімділігін, биомассаларын анықтайтын биогеография саласы;
a)
экологиялық биогеография
b)
аймақтық биогеография
c)
дұрыс жауап жоқ
d)
ареалогиялық биогеография
69.
Организмдердің жер бетіндегі таралуын нақты аймақтың геологиялық тарихымен байланысты зерттейтін биогеография саласы:
a)
экологиялық биогеография
b)
тарихи биогеография
c)
аймақтық биогеография
d)
ареалогиялық биогеография
70.
Триас кезеңінің соңында жалғыз материк Пангея бөлінді:
a)
Лавразия
b)
Гондванаға
c)
Америка мен Еуразия
d)
Аустралия, Антарктида
71.
Гондвананың бөлінуінен түзілген материктер:
a)
барлығы дұрыс
b)
Оңтүстік Америка
c)
Африка
d)
Аустралия, Антарктида
72.
Лавразияның бөлінуінен түзілген материктер:
a)
Аустралия, Антарктида
b)
Солтүстік Америка
c)
Еуразия
d)
дұрыс жауап жоқ
73.
А. Р. Уоллес атап көрсеткен 6 биогеографиялық аймақтар:
a)
үндімалайзиялық
b)
Неоарктикалық, палеоарктикалық
c)
эфиопиялық, неотропиктік, аустралиялық
d)
барлығы дұрыс
74.
Тек Аустралияға тән түрлер:
a)
барлығы дұрыс
b)
Қалталы сүтқоректілер
c)
үйректұмсық
d)
ағаш тәрізді папоротниктер
75.
Организмдердің химиялық құрылысының ұқсастығына негізделген дәлелдемелер;
a)
Биохимиялық дәлелдемелер
b)
Химиялық дәлелдемелер
c)
Анатомиялық дәлелдеме
d)
Географиялық дәлелдеме
76.
Бит еттен, қандала жануар шырынынан, шұбалшаң балшықтан пайда болады деген көзқарасты ұстанған грек философы:
a)
Луннин
b)
Аррениус
c)
Аристотель
d)
дұрыс жауап жоқ
77.
Органикалық дүниенің негізі - су және содан өздігінен тіршілік пайда болады деген грек философы:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
Аристотель
c)
Бэкон
d)
Фалес
78.
Бақылау, тәжірибе жасап зерттеуді ұсынған ғалым:
a)
Мечников
b)
Бэкон
c)
Нильсон-Эле
d)
Нашер
79.
Шыбынның өздігінен пайда болмайтынын тәжірибе арқылы дәлелдеген ғалым:
a)
Бэкон
b)
Франческо Реди
c)
Фалес
d)
Нильсон-Эле
80.
М. М. Тереховский жасаған тәжірибені «тіршілік күші» арқылы жоққа шығарған теория :
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
генофондық
c)
креоциностиік
d)
виталистік
81.
«Тіршілік ғарыш кеңістігінде күн сәулелерінің қысымы арқылы бір аспан денелерінен екіншісіне ауысып отырады» кімнің теориясы?
a)
Лунин
b)
Линдеман
c)
Аристотель
d)
Аррениус
82.
«Тіршілік жер бетінде мәңгі» деген теорияны ұсынған ғалым:
a)
Аррениус
b)
Прейер
c)
Аристотель
d)
Финдэман
83.
В. Прейердің «Тіршілік жер бетінде мәңгі» деген теориясын қолдайтын ғалым:
a)
Вернардский
b)
Пастер
c)
Опарин
d)
Холдейн
84.
Нәруызды заттардың шығу тегін зерттеген ғалым:
a)
Холдейн
b)
Вернардский
c)
Опарин
d)
Пфлюгер
85.
Тіршіліктің өз бетімен пайда болмайтынын ХІХ ғасырда дәлелдеген ғалым:
a)
Холдейн
b)
Пастер
c)
Вернардский
d)
Ковалевский
86.
Тіршіліктің қалыптасуының 1-ші кезеңі:
a)
Коацервация кезең
b)
Коацерваттар
c)
прокариотты жасушалардың пайда болуы
d)
Абиогенді синтез
87.
Тіршіліктің қалыптасуының 1-ші кезеңіне А. Опариннің берген атауы:
a)
ретровирустар
b)
алғашқы сорпа
c)
индукциялық
d)
канцерогендер
88.
Тіршіліктің қалыптасуының 2-ші кезеңі:
a)
Абиогенді синтез
b)
Коацервация кезеңі
c)
Коацерваттар
d)
прокариотты жасушалардың пайда болуы
89.
Тіршіліктің қалыптасуының 3-ші кезеңі :
a)
прокариотты жасушалардың пайда болуы
b)
Коацервация кезеңі
c)
Коацерваттар эволюциясы
d)
Абиогенді синтез
90.
Тіршіліктің қалыптасуының 4-ші кезеңі :
a)
Абиогенді синтез
b)
прокариотты жасушалардың пайда болуы
c)
Коацерваттар эволюциясы
d)
Коацервация кезеңі
91.
Тіршіліктің қалыптасуының 5-ші кезеңі:
a)
Коацервация кезеңі
b)
Абиогенді синтез
c)
прокариотты жасушалардың пайда болуы
d)
эукариотты көпжасушалылардың пайда болуы
92.
Ататектері ортақ түрлердің ортасындағы өзара эволюциялық байланысты көрсететін ағаш:
a)
дұрыс жауап жоқ
b)
филогенетикалық ағаш
c)
фенетикалық ағаш
d)
шежіре ағашы
93.
Шежіре ағаштың төбесі үш бөліктен тұрады:
a)
барлығы дұрыс
b)
тамыр
c)
түйін
d)
жапырақ
94.
Шежіре ағашындағы жапырақ көрсетеді:
a)
геномдық
b)
цитоплазмалық
c)
хромосомалық
d)
бір түрді
95.
Шежіре ағашындағы түйін сипаттайды:
a)
доминантты
b)
жартылай доминантты
c)
рецессивті
d)
эволюциялық жағдайды
96.
Шежіре ағашындағы тамыр көрсетеді:
a)
геномдық мутация
b)
физиологиялық мутация
c)
гендік мутация
d)
бүкіл түрдің ататегін
97.
Филогенетикалық ағаштың қабырғалары :
a)
бұтақ
b)
ағаш
c)
тамыр
d)
түйін
98.
Филогенетикалық ағашты екіге бөлеміз;
a)
тамырланған
b)
тамырланбаған
c)
делеция,инверсия
d)
дупликация
99.
Ерекшеленген шыңы, тамыры бар ағаш;
a)
транслокация
b)
сақина тәрізді хромосомалар
c)
тамырланбаған
d)
тамырланған
100.
Жапырақтың байланысын жорамалды ататексіз бірінші көрсететін ағаш түрі:
a)
делеция
b)
тамырланбаған
c)
тамырланған
d)
дупликация
Reset
