Font size
WorksheetsЖаңа полимерлерді өндіру
Total questions: 39
Worksheet time: 21mins
Қазiргi заманғы маңызды полимерлердiң бiрi-
эпоксидтi шайырлар
спирттер
ядролар
молекулалар
Этилен оксиді мен этиленгликольді сополимерлеу өнiмдері -
металлдар
эпоксидтi шайырлар
шойын
болат
Фармацевтика, машина жасау, косметика, тамақ өнеркәсiбi сияқты салаларда кең қолданылады –
Оттек
Қышқыл
ПЭГ
Спирт
1964 жылы американдық химик, ғалым Стефани Луиза Кволек Дюпон компаниясында жұмыс істеген кезде ойлап тапты –
Кевлар
Шыны
Ине
колба
Терефтал қышқылы мен парафенилендиаминді поликонденсациялау реакциясы арқылы алынады-
Номекс
Кевлар талшығы
Спирт
Альдегид
Өте төмен температурада беріктігін сақтайды және жоғары температурада балқымайды, ыдырайды -
Номекс
Кетон
Кевлар талшығы
Альдегид
Кевлар материалы -
амидтер
апатит
пара-арамид
магнезум
Мета-арамид нарықтағы аты –
Кевлар
Этил
Ацетил
Номекс
Қоспасынан отқа төзiмдi киiмдер жасайды -
Былғары
Номекс пен кевлар
Талшық
Жібек мата
Бағалы конструкторлық материалдар, түрлі әсерлерге төзiмдi бұйымдар жасалады -
Полипропилен және ароматты полиамидтер
Жібек мата
Былғары
Тері
Әртүрлі контейнерлердің түрлері, сөмкелер, қапшықтар, бөтелкелер және т.б. жасалады -
Төзiмдi және мықты емес полимерлер
Полипропилен
ароматты полиамидтер
Полиэтилен
Топырақта шiрiмейдi және атмосфералық әсерлерге төзімді, себебі оларды ыдырататын организмдер (саңырауқұлақтар. бактериялар) жоқ –
полимер
спирт
альдегид
кетон
Гидролиздеу нәтижесiнде биологиялық жолмен ыдырайтын материал - поливинил спирті алынады –
Полиэтилен
Поливинилацетат
Полиамид
Ароматты
Сүт қышқылын поликонденсациялау немесе циклдi димерлi лактидті полимерлеу арқылы алады -
Полиэтилен
Полипропилен
Полисүт қышқылы
Полиамид
Бірнеше күн ішінде табиғатта өзiнен-өзі ыдырай алады –
Кетон
Алкен
Спирт
полимер
Жылда жаңарып отыратын өсiмдiк шикiзатынан-жүгері көмірсуынан алынады -
Полиамид
Полиэтилен
Полисүт қышқылы
полису қышқылын
Көптеген кіші молекулалы мономерлерден түзiлген макромолекула –
Полимерлер
Спирт
Кетон
Альдегид
Химиялық материалдардың 4 түрiнен: целлюлозадан (вискоза), полиамидтерден, полиакрилонитрилдерден және полиэфирлерден жасалады -
қышқыл
түрлi жасанды талшықтар
оксид
сілті
Кейде оны есте сактау қабілеті бар металл деп атайды -
Ацетил
Метил
Нитинол
Пропил
Суықтай пiшiндегенде және термиялық өңдегенде де өзiнiң бастапқы пiшiнiн сақтай алады -
Пропил
Этил
Ацетил
Нитинол
Термиялық иілімділік, жемірілуге жоғары төзімділік тән -
Нитинол
Ацетил
Этил
Пропил
Химиядағы тағы бiр революциялық инновация-
физхимиялық
коллоидты
элементорганикалық қосылыстар өндiрiсi
компьютерлік
Өте жемір қышқылдық және сілтілік ортада тұрақты және айрықша беттік белсенді заттар -
Органикалық қосылыстар
Ароматты қосылыстар
арендер
Фторорганикалық қосылыстар
Қазақстанның химия ғалымы мен индустриясының дамуына үлкен үлес қосқан белгiлi ғалымдар -
Қ.И. Сәтпаев, М.И. Усанович, О.А. Сонгина, Б.А. Бiрiмжанов
А.Б. Бектұров, Б.А. Жұбанов. Е.Е. Ерғожин, Д.В. Сокольский
М.Т. Козловский, Е.Н. Әзірбаев, З.А. Мансұров, М.К. Наурызбаев
Менделеев, Алексеев, Марковников
Химияның саласы емес, химиядағы жаңаша ойлау тәсiлi -
Жасыл химия
Физхимия
Биохимия
Геохимия
Жасыл химияның мақсаты -
Химиялық материалдардың 4 түрiнен: целлюлозадан (вискоза), полиамидтерден, полиакрилонитрилдерден және полиэфирлерден жасалады
Химиялық өнiмдердi алу немесе өндiру процесiнде ластанудың алдын алу; Химиялық процестердi жоспарлау мен енгiзудiң ерте кезендерiнде ластанудың алдын алу проблемасын шешу.
Көптеген кіші молекулалы мономерлерден түзiлген макромолекула
Әртүрлі контейнерлердің түрлері, сөмкелер, қапшықтар, бөтелкелер және т.б. жасалады
Жасыл химия 3 негізгі бағытта жұмыс жүргізеді –
Синтездеудің жаңа әдістері
Тазарту
Жаңартылатын бастапқы реагенттер
Дәстүрлі органикалық еріткіштерді ауыстыру
1998 жылы "Жасыл химия: теория және тәжiрибе" атты кiтабында жасыл химиянын 12 принципiн қалыптастырды - П. Анастас және Дж. Уорнер
1) Қалдықтарды кәдеге жарату және тазалауға қарағанда, шығындардын алдын алған жөн. 2) Қолданылатын және синтезделетiн заттарды алу әдістерін мүмкін- дiгiнше қоршаған ортаға және адамдарға зиян тигiзбейтiндей етіп тандау керек. 3) Жана химиялык енiмдердi жасауда бұрынғы тәжiрибеге сүйене отырып, жұмыстың тиiмдiлiгiн арттыруға және уыттылықты төмендетуге тырысуы керек.
4) Еріткіштер немесе бөлгiш заттар сияқты өндiрiстегi косалқы заттарды мүлде қолданбау, егер бұл мүмкін болмаса, оларды пайдаланудың зияндылығын азайту. 5) Энергия шығындарын, олардын коршаған ортаға және өнім құнына әсерін ескеру қажет. Мүмкіндігінше синтездеу қоршаған ортаның температурасына және атмосфералық қысымға жақын жағдайларда жүргiзiлуi керек. 6) Барлық жағдайда бастапқы жұмсалатын материалдарды алу көздерi жаңартылатын ресурстардан алынуы тиiс, сонда бұл техникалық және экономикалык жағынан тиімді болады.
7) Мүмкiн болса, аралық өнiмдердi (топтарды шектеу, косылысты қорғау және түрлендiру және т.б.) алудан аулақ болу керек. 8) Әрдайым катализдік процестерге (мүмкiндiгiнше селективті турде) басымдық беру керек. 9) Химиялык өнiм пайдаланғаннан кейiн қоршаған ортада қалмай, қауiпсiз өнiмге ыдырайтын болу керек
10) Белгiлi бiр уақытта кауiптi өнiмдердiң пайда болуын бақылай алатын аналитикалық әдiстердi әзiрлеу қажет.
11) Химиялық процестерде пайдаланылатын заттар мен нысандар олардың химиялық қауiптiлiгiн, ағуын, қопарылыс және өрт қаупiн тудыру мүмкiндiгi төмен болатындай таңдалуы керек.
Атмосфераны ластағыштар шартты түрде 2 түрге бөлiнедi:
табиғи
Оттекті
техногендік
Оттексіз
Орман өрттері, жанартаулардың атқылауы, жел эрозиясы, тозаңның таралуы, органикалық қосылыстарды булануы және табиғи сәулелену жатады -
Атмосфераны ластайтын химиялық элементтердiң табиғи көздерi
Тау жыныстарына
Экологиялық проблема
Теңіз, суларға
Бiздiң ғаламшарымыздың атмосферасы бірнеше қабаттан тұрады:
тропосфера
стратосфера
мезосфера
термосфера
78,08% азот, 20,95% оттек, 0,93% аргон, 0,03% көмірқышқыл газы бар газдардың қоспасы -
Метан
Пропан
Атмосфералық ауа
Октан
Атмосфераны ластаудың тағы бір себебі -
жаңбыр
ауа
тұмша (смог)
метан
Тыныс алу жолдарының тiтiркенуiне келетiн түтiн мен тұманның қоспасын бiлдiретiн құбылыстың жалпы атауы –
тұман
найзағай
жаңбыр
тұмша
Стратосфераның жұқа, жердегі барлық тiршiлiктi күннің зиянды ультракүлгін сәулелерiнен қорғайтын қабаты –
Озон қабаты
Стратосфера
Мезосфера
Ионосфера
Озон қабатынын бұзылу салдарлары -
Қалдықтарды кәдеге жарату және тазалауға қарағанда, шығындардын алдын алған жөн
Озон қабатынын бұзылуы нәтижесiнде ультракүлгiн сәуле атмосфера арқылы өтiп, жер бетiне жетедi. Тiкелей түскен УК сәулелердiң әсерi адамдардың денсаулығына зиянды әсерін тигізеді, иммундық жүйені әлсіретедi және тері обыры мен катаракта сиякты ауруларды тудырады. Озон қабатын бұзатын ең қауiптi заттар фторхлоркөмiртек қосылыстары болып табылады.
Қолданылатын және синтезделетiн заттарды алу әдістерін мүмкін- дiгiнше қоршаған ортаға және адамдарға зиян тигiзбейтiндей етіп тандау керек
Жана химиялык енiмдердi жасауда бұрынғы тәжiрибеге сүйене отырып, жұмыстың тиiмдiлiгiн арттыруға және уыттылықты төмендетуге тырысуы керек
Экологтар озон қабатын фторхлоркөміртектер бұзатынын анықтады –
1980 жылдардың басында
1970 жылдардың басында
1950 жылдардың басында
1920 жылдардың басында
Бұл реакция озон қабатын бұзуға әкеледі –
O2+H2=H2O
H2+Cl2=HCl
Cl + O3=O2 + CIO
KCl+O2
Озон қабатының бұзылу нәтижесінде атмосфера арқылы өтіп, жер бетіне жететін сәуле –
Найзағай
Жаңбыр
Шуақ
Ультракүлгін сәулес
