NEW
Font size
WorksheetsҚазақ әдебиеті 5-сынып. Асан қайғы
Total questions: 36
Worksheet time: 18mins
Тарихта болған танымал адамдар туралы тарихи шындыққа негізделген көркем шығарма дегеніміз:
Аңыз
Роман
Поэма
Жыр
Аңыз әңгімелердің неше түрі бар?
3
4
2
5
Аңыздың түрлері:
Жануарлар жайлы аңыздар, махаббат туралы аңыздар
Тарихи аңыздар, топонимикалық аңыздар, батырлар туралы аңыздар, ғашықтар туралы аңыздар
Тарихи тұлғалар жайлы аңыздар, хайуанаттар жайлы аңыздар
Барлық жауап дұрыс
Асанқайғының күйлері:
«Көңіл толқыны», «Көңіл ашар», «Кароглы».
«Сарыарқа», «Ақ жауын», «Адай».
«Желмаяның жүрісі», «Ел айырылған», «Зар».
«Кедей зары», «Балбырауын», «Кішкентай».
\ Қазақ халқының қамын ойлаған «дала философы» ел қамын жеп, қайғы-қасірет кешкендігіне байланысты Асан атына кейін қандай сөз қосылып, аңызға айналып кеткен?
Сағыныш
Қуаныш
Бақыт
Қайғы
Асанқайғы елінің сулы-нулы, шөбі шүйгін, құтты қоныс тауып, «адамы жүзге келмей өлмейтін, қойы екі төлдейтін» мамыражай, еркін өмір сүруін аңсады. Бұл мұратын жырау не деп атады?
Шұрайлы жер
Құтты қоныс
Жерұйық
Атамекен
«Алғаш рет тарихқа қатысты әңгімелерді, яғни, тарихи оқиғалар мен тарихи қайраткерлер туралы аңызды жеке дара бөліп алып, «тарихи аңыз» деп атаған – Ш.Уәлиханов. Ғалым «XVIII ғасырдағы қазақ батырлары туралы тарихи аңыздар» деген мақаласында Абылай мен оның айналасындағы қазақ батырларының ерліктерін баяндайтын он төрт аңызға тоқталған. Олардың әрқайсысына анықтама беріп, өз пікірін білдірген». Осы сөздің иесі:
А.Дүйсенбі
Ш.Уалиханов
М.Мағауин
М.Әуезов
Сөздің иесін табыңыз:
«Шежіре – аңыздардың айтуынша, Асанның әкесі Сәбит ұзақ жасаған, он сегіз мың ғаламның, құстың, жан- жануардың тілін білетін, өзі көріпкел, әулие, атақты саятшы болса керек. Ол баласы Асанды да ес білгеннен осындай қасиеттерге баулып өсірді.»
Д.Бабатайұлы
Асанқайғы Сәбитұлы
Ш.Уәлиханов
А.Дүйсенбі
Асанқайғы туралы аңыздардың ішіндегі ең таңдаулысы:
Құтты қонысты іздеуі туралы аңыз
Атамекенді іздеуі туралы аңыз
Жерұйықты іздеуі туралы аңыз
Барлық жауап дұрыс
«Асанқайғы өзінен қалған қысқа сын болжаулары, өсиеті арқылы өзінің жайынан да, заман аңғарынан да бірталай көрініс, білік-дерек береді.»
Осы сөздің иесі:
М.Әуезов
А.Дүйсенбі
Ә.Марғұлан
Ш.Уәлиханов
Сөз иесін табыңыз:
«Асаната – ХV ғасырда қазақ ұлысын біріктіру мәселесін қолына алған даланың ойшыл данасы.»
Ш.Уәлиханов
М.Әуезов
Ә.Марғұлан
А.Дүйсенбі
«Әділдіктің белгісі – Біле тұра бұрмаса. Ақылдының белгісі – Өткен істі қумаса».
Сөз иесін табыңыз:
Асанқайғы
Д.Бабатайұлы
Шортанбай ақын
Шал ақын
Қай жерге үш барып, үш қайтқан Асан: «Түбінде мал баққан шаруаға ........ жақсы жер болмас», – депті.
Қай жер жайлы айтылған?
Атырау
Маңғыстау
Ақтау
Ташкент
Асан қайғы Жетісуды көргенде не депті?
«Жерің семіз, шөбің шүйгін, қарың мол, топырағың май екен, қадіріңді егін салған ел білер», – депті.
«Түбінде мал баққан шаруаға Маңғыстаудан жақсы жер болмас», – депті.
«Ей, Аспара, көршіңмен тату бол, шөбіңе суың жетер!» – деп жүріп кетіпті.
«Мынау Жетісудың ағашының әр бұтағы жеміс екен, шаруаға жақсы қоныс», – депті.
Асанқайғы қай жерді көргенде: «Ей, Аспара, көршіңмен тату бол, шөбіңе суың жетер!» – деп жүріп кетіпті?
Мерке жеріндегі Аспараны көргенде
Баянауыл тауын көргенде
Жетісуды көргенде
Маңғыстауды көргенді
«Баянға жаймай, қой семірмес» деп Асанқайғы қай жерді өзіне жайлау еткен?
Жетісуды көргенде
Маңғыстауды көргенде
Мерке жеріндегі Аспараны көргенде
Баянауыл тауын көргенде
Әулие атаның батысындағы қай жерді көргенде көргенде: «Жерің семіз, шөбің шүйгін, қарың мол, топырағың май екен, қадіріңді егін салған ел білер», – депті.
Мерке жеріндегі Аспараны көргенде
Жуалы жерін көргенде
Баянауыл тауын көргенде
Жетісуды көргенде
Асан қайғы қай жерді көргенде:«Айналаң жапан түз екен, тауыңның асты жез екен. Жұртың ашықпас!», – деп жүріп кетіпті.
Қарсақбай аймағын көргенде (Жезқазған жері)
Ұзын аққан Ертісті көргенде
Шыңғырлауды көргенде
Жетісуды көргенде
Асанқайғының Шыңғырлауды көргенде айтқан сөзі:
«Мынау Жетісудың ағашының әр бұтағы жеміс екен, шаруаға жақсы қоныс», – депті.
«Мына шіркіннің баласы тойдым деп қарап отырмас, қарыным ашты деп жылап отырмас. Сиырдың мүйізі, доңыздың құлағы шығып тұрған жер екен», - депті.
«Айналаң жапан түз екен, тауыңның асты жез екен. Жұртың ашықпас!», – деп жүріп кетіпті.
«Ай, Шыңғырлау, жылқы өзі өскен жоқ, Шыңғырлау, сен өсірдің!», – деп үш айналып, Шыңғырлаудың суына қолын малып отырып, «Шыңғырлау өкпелер» деп, сонда қонып кетіпті.
Асан қайғы қай жерге байланысты айтқан?
«Мына шіркіннің баласы тойдым деп қарап отырмас, қарыным ашты деп жылап отырмас. Сиырдың мүйізі, доңыздың құлағы шығып тұрған жер екен», - депті.
Ұзын аққан Ертісті көргенде
Қарсақбай аймағын көргенде
Түндікті өзенін көргенде
Баянауыл тауын көргенде
Асанқайғы қай жерге байланысты айтқан?
«Он екі қазылық ойтүндік, маңырап жатқан қой түндік. Қойдың құлағы түтам шығып тұрған жер екен», - деп тастап кетуге қимай, артына үш қараған екен. Сонан «Үшқара» атанған екен таудың аты.
Жетісуды көргенде
Түндікті өзенін көргенде
Шыңғырлауды көргенде
Қызылтау деген жерге келгенде
Асанқайғы қай жерге келгенде айтқан?
«Тау-тасы кеш болғанда қой болып, ыңыранып жатады екен. Тоқты қысыр қалмайтын жер екен», - депті.
Қызылтау деген жерге келгенде
Баянауыл тауын көргенде
Түндікті өзенін көргенде
Шыңғырлауды көлгенде
Асанқайғы Баянауыл тауын көргенде айтқан сөзі:
«Ай, Шыңғырлау, жылқы өзі өскен жоқ, Шыңғырлау, сен өсірдің!»
«Ат ерін алмайтын жер екен. Бауырында түзы бар екен, тұзы ауыр екен, бір түн түнеп кетемін деген адам, бір жұма тоқтап қалады екен. Тұзы жібермейді екен»,- депті.
«Мына шіркіннің баласы тойдым деп қарап отырмас, қарыным ашты деп жылап отырмас. Сиырдың мүйізі, доңыздың құлағы шығып тұрған жер екен», - депті.
«Тау-тасы кеш болғанда қой болып, ыңыранып жатады екен. Тоқты қысыр қалмайтын жер екен», - депті.
Ащы бойына келгенде, артына қарап айтқан сөзі:
«Ей, Аспара, көршіңмен тату бол, шөбіңе суың жетер!» – деп жүріп кетіпті.
«Мына шіркіннің топырағы асыл екен. Алты ай мініп арықтаған ат, бір айда майға бітетін жер екен. Бос жылқы шідерлеп қойғандай тоқтайтын, жылқының қонысы екен», - депті.
«А, Баянауыл! Сенің қоныс болып тұрғаның - мынау ащының арқасы екен. Мал жазғытүрым бір жүма ащылайды екен, күзге таман бір жұма ащылайды екен. Сонысы бір жылға татиды екен», - депті.
«Жерің семіз, шөбің шүйгін, қарың мол, топырағың май екен, қадіріңді егін салған ел білер», – депті.
Қай жерге байланысты айтылған?
«Мына шіркіннің топырағы асыл екен. Алты ай мініп арықтаған ат, бір айда майға бітетін жер екен. Бос жылқы шідерлеп қойғандай тоқтайтын, жылқының қонысы екен», - депті.
Шідерті деген өзенді көргенде
Өлеңті өзенін көргенде
Ащы бойына келгенде
Түндікті өзенін көргенде
Асанқайғы қай өзенді көргенде, тоқтап еш нәрсе айтпай, өлеңдете берген екен. «Неге үндемейсіз?» - дегенде, аз тұрып: «Өлеңтінің суы - май, Шідертінің шөбі - май», - деп жүре беріпті.
Жетісуды көргенде
Өлеңті өзенін көргенде
Шідерті деген өзенді көргенде
Ащы бойына келгенде
«Аттың төбеліндей Жалаңаш, сені алдыма өңгерейін бе, артыма бөктерейін бе, қай жарама тартайын? Айналаң аз, онан басқа мінің жоқ, табылмайтын жер екенсің», - депті.
Қай жерге байланысты айтылған?
Ащы бойына келгенде
Өлеңті өзенін көргенде
Шідерті деген өзенді көргенде
Сілентіден өтіп, Жалаңаштың тұқына барғанда
Аңызда оны «шұрайлы қоныс, нұрлы өлке – Жерұйықты таба алмапты» дейді. Ол туған жерін аттап кетпейді. Жиделібайсынды бөтен елден емес, қазақ топырағынан іздейді.
Кім туралы?
Асанқайғы
Шал ақын
Құрманғазы
Қорқыт
Аңыз кейіпкеріне айналған жырау:
Жиренше
Қорқыт
Асанқайғы
Д.Бабатайұлы
Желмаясымен "жер жәннатын" іздеген жырау:
Асанқайғы
Жиренше
Қорқыт
Шал ақын
Асанқайғыға «дала философы» деген атақ берген:
С.Сейфуллин
Ш.Уәлиханов
М.Әуезов
Г.Н.Потанин
Асан қайғы қай ханның ақылшысы болған:
Әбілмансұр ханның
Есім ханның
Әз Жәнібек ханның
Абылай ханның
Асанқайғының шығармаларын жинап, зерттеумен айналысқан ғалымдар:
Ш.Ш. Уәлиханов, Г.Н.Потанин
М.Ж.Көпеев
С.Сейфуллин, М.Әуезов
Барлық жауап дұрыс
Түйенің бағалы тұқымының бірі (кей деректерде сиыр деп келеді) қай жануар?
Желмая
Ат
Қой
Ешкі
Асанқайғының толғаулары:
«Қырында киік жайлаған»,
«Алты атанға қос артып», «Әй, хан, мен айтпасам, білмейсің»
«Құйрығы жоқ, жалы жоқ», «Бұл заманда не ғаріп?»
Барлық жауап дұрыс
«Әділдіктің белгісі-
Біле тұра бұрмаса,
Ақылдының белгісі-
Өткен істі қумаса» -үзінді авторы:
Қорқыт
Жиренше шешен
Шал ақын
Асанқайғы
