NEW
Font size
WorksheetsҚазақ әдебиеті 5-сынып. Зар-заман ақыны-Дулат Бабатайұлы
Total questions: 20
Worksheet time: 10mins
1927 жылы «Зар заман ақындары» – ұғымын қазақ әдебиеттану ғылымына алғаш рет енгізген:
А.Құнанбайұлы
М.Әуезов
І.Жансүгіров
С.Сейфуллин
Кім ақындары «Зар заман ақындары дәуірін» Абылай хан тұсынан Абайға дейінгі жүз жылды ұластырып, Нармамбет ақынмен аяқтайды?
Д.Бабатайұлы
М.Әуезов
С.Сейфуллин
Ш.Уалиханов
(1802-1874) жылдары өмір сүрген, ШҚО Аягөз ауданында дүниеге келген зар заман ақыны:
Д.Бабатайұлы
М.Әуезов
Шал ақын
Нарманбет ақын
Д.Бабатайұлы қай жырауларды ұстаз тұтқан?
Шалкиіз жырау мен Жиембет жырауларды
Бұқар жырау мен Ақтамберді жырауларды
Үмбетай жырау мен Марғазқа жырауларды
Доспанбет жырау мен Қазтуған жырауларды
М.Әуезовтың «Абай жолы» еңбегіндегі Барлас ақынның прототипі
Ш.Уалиханов
М.Әуезов
Дулат Бабатайұлы
С.Сейфуллин
Қоғам, өмір туралы, адам тіршілігі, жақсылық, жамандық т.б. тақырыптарда ақыл-өсиет, насихаттық тұрғыда ой қозғайтын әдеби жанр:
Хикая
Манолог
Жыр
Толғау
Д.Бабатайұлының жетім бала тағдырына алаңдап жазған өлеңі:
«О, Ақтан жас, Ақтан жас».
«Еспенбет»
«Айтқызбасымды айтқыздың»
«Өсиетнама»
Д.Бабатайұлының қай өлеңі риторикалық сұрау түрінде жазылған?
«Айтқызбасымды айтқыздың»
–«Еспенбет»
«Өсиетнама»
«О,Ақтан жас, Ақтан жас»
Д.Бабатайұлының жетім бала тағдырына алаңдап жазған поэмасы:
«Сүлейменге»
«Еспенбет»
«Бараққа»
«Өсиетнама»
Д.Бабатайұлының өлеңі:
«Қырында киік жайлаған»
«Айтқызбасымды айтқыздың»
«Бұл заманда не ғаріп?»
«Құйрығы жоқ, жалы жоқ»
Д.Бабатайұлының «Айтқызбасымды айтқыздың» өлеңіндегі Байғыз қарттың прототипі:
А.Құнанбайұлы
Д.Бабатайұлы
М.Әуезов
Нарманбет ақын
Менің атым – Байғыз қарт,
Көзге түсер сиқым жоқ,
Орынсыз күлер күлкім жоқ,
Есепсіз ұйықтар ұйқым жоқ.
Көзге қораш бойым бар,
Теңізден терен ойым бар,
Шынардан биік санам бар,
Атан өгіз ағызған
Ақылдан алпыс салам бар.
Қорған құрыш сөзім бар,
Бұлттан өтіп, мұнарды
Болжайтұғын көзім бар...
Қайратымнан атым зор
Белгілі атым өлемге.
Қорашсынсаң денемді,
Кеудем – ақыл сарайы,
Кірем десең, кел, міне, - қай өлеңнен үзінді, авторы кім?
Д.Бабатайұлы «О,Ақтан жас, Ақтан жас»
Д.Бабатайұлы «Айтқызбасымды айтқыздың»
Д.Бабатайұлы «Бараққа»
Д.Бабатайұлы «Өсиетнама»
Д.Бабатайұлының өлең-жырларының негізгі тақырыбы:
Елінің тағдырына алаңдап,елінің тағдыры жайлы ой қозғаған
Мәңгілік махаббатты жырлап өткен
19 ғасырдың алғашқы жартысындағы қазақ даласындағы отаршылдыққа қарсы күрес.
Барлық жауап дұрыс
1880 жылы Қазан қаласында жарық көрген өлеңдер жинағы:
«Еспенбет»
«О, Сарыарқа, Сарыарқы»
«Асқар таудың сәні жоқ»
«Өсиетнама»
«О, Сарыарқа, Сарыарқы», «Асқар таудың сәні жоқ», «О,Ақтан жас, Ақтан жас», «Тегімді менің сұрасаң» т.б өлеңдердің авторы:
Ш.Уалиханов
С.Сейфуллин
М.Әуезов
Д.Бабатайұлы
Д.Бабатайұлының арнау өлеңдері:
«О, Сарыарқа, Сарыарқы», «Асқар таудың сәні жоқ»
«Бараққа», «Сүлейменге», «Кеңесбайға»
«О,Ақтан жас, Ақтан жас», «Тегімді менің сұрасаң»
«Айтқызбасымды айтқыздың»,«Өсиетнама»
Д. Бабатайұлының арнау поэмалары:
«О,Ақтан жас, Ақтан жас»,«Тегімді менің сұрасаң»
«Бараққа», «Сүлейменге»
«Еспенбет», «Шаштараз»
«О, Сарыарқа, Сарыарқы», «Асқар таудың сәні жоқ»,
"Дулат-өзі көтерген,сөз еткен тақырыбымен 19 ғасырдың бірінші жартысындағы ақындардан қаншалықты оқшау, дара тұрса, өлеңдеріне тән өлең өлшемдерімен де өз кезеңінің поэзиясынан соншалықты ерекшеленіп тұрады" Пікір иесі-
М.Әуезов
Құлмат Өмірәлиев
Қ.Раев
Ыбырай Алтынсарин
«Сын сәттерде халқын адастырмай ақ жолға бастайтын, бағыт
беріп, бағдар көрсететін Темір қазық сынды бітімі бөлек, тұғыры
тиянақты алып тұлғалар болады. Қазақ үшін осындай өрелілік өлшемі, биіктік мұнарасы, XIX ғасыр дың ғажайып өкілі от тілді, орақ ауызды жыр тұлпары – Дулат Бабатайұлы».
Пікір авторы:
С.Ешімханов
Құлмат Өмірәлиев
Қ.Раев
Ыбырай Алтынсарин
Риторикалық сұрау (лепті сұрау) деген не?
Ойды, сезімді әсерлі жеткізу үшін жауабы өзінен – өзі айқын нәрсені әсерлі леппен, сұраулы түрде айту. Өлеңде қойылған сұрақтың жауабын оқырман өзі біліп отырады. Риторикалық сұраулы сөйлем жуапты қажет етпейді.
Заттың немесе құбылыстың елестету үшін бейнелі түрде айтылуы.
Екі затты не құбылысты салыстыра отырып, әдеби көркем түрде айту.
Әдебиетте ең көп таралған троп түрі. Бір зат пен екінші затты ұқсастығына байланысты ауыстырып айту.
