ศาสนจักรแยกจากการเมืองโดยสิ้นเชิง

จักรพรรดิมีอำนาจทั้งอาณาจักรและศาสนจักร       

คริสตจักรเข้ามามีบทบาทต่อมนุษย์ตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย

ผู้ใดมีความเห็นขัดแย้งกับศาสนจักรจะถูกไต่สวนและลงโทษ

ลัทธิมนุษยนิยม

การฟื้นฟูศิลปะวิทยาการ

พระราชอำนาจของกษัตริย์

คริสต์ศาสนา    

แนวคิดเรื่องมนุษย์นิยม

แนวคิดเรื่องธรรมชาตินิยม

หลักคำสอนของศาสนาคริสต์      

แนวคิดเรื่องวิญญาณที่เป็นอมตะ

จงรักภักดีต่อกษัตริย์      

เชื่อฟังคำสอนในพระคัมภีร์ใหม่

เชื่อเรื่องอาณาจักรของพระเจ้า    

มีความคิดเห็นขัดแย้งกับศาสนจักร

ยุคมืด

ยุคทอง

ยุคฟื้นฟู

ยุคปฏิวัติ

พระเจ้าออทโทที่ 1

จักรพรรดิชาร์เลอมาญ

จักรพรรดิคอนสแตนติน  

จักรพรรดิทีโอโดซิอัสที่ 1

คณาธิปไตย      

ประชาธิปไตย

สังคมนิยมประชาธิปไตย

การปกครองแบบรวมศูนย์อำนาจ 

ชนเผ่าแฟรงก์

ชนเผ่าลอมบาร์ด

ชนเผ่าเบอร์กันเดียน      

ชนเผ่าแองโกลแซกซัน

อิตาลี

กรีซ    

ฝรั่งเศส

เยอรมัน

การผสมกลมกลืนระหว่างเชื้อชาติ

การแย่งชิงอำนาจระหว่างกลุ่มผู้ปกครอง

การเสื่อมอำนาจของจักรวรรดิโรมมันและกษัตริย์

ประชาชนขาดความเชื่อมั่นในระบบการปกครอง  จึงหันไปพึ่งขุนนางท้องถิ่น

ขุนนาง-อัศวิน

กษัตริย์-ขุนนาง

กษัตริย์-ชาวนาและทาสติดที่ดิน

ขุนนาง-ชาวนาและทาสติดที่ดิน

คาร์ดินัล

บาทหลวง

สันตะปาปา     

อาร์ชบิชอป

ขุนนางมีอำนาจลดลง     

กษัตริย์มีอำนาจเพิ่มมากขึ้น

เป็นการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น

ประชาชนมีสิทธิเสริภาพในการปกครองมากขึ้น

การทำตามคำสั่งกษัตริย์เพื่อความมั่นคงของแคว้น

ลอร์ดกับวัสซัลร่วมมือกันทำสงครามกับพวกอนารยชน

การปกครองตามลำดับชั้นของขุนนางโดยยึดหลักผู้น้อยต้องทำตามผู้ใหญ่

พันธะสัญญาที่ผู้ได้รับมอบที่ดินต้องเคารพเชื่อฟังและรับใช้เจ้าของที่ดิน

มีการค้าขายแบบเสรี     

 เป็นเศรษฐกิจแบบพึ่งพาตนเอง

มีการขยายตัวทางด้านการค้าเพิ่มขึ้น

สินค้าส่งออกส่วนใหญ่เป็นสินค้าทางด้านอุตสาหกรรม

การเกิดรัฐชาติ

เศรษฐกิจตกต่ำ

ระบบฟิวดัลหมดไป       

การแข่งขันระหว่างจักรพรรดิเยอรมันกับสันตะปาปา

 อิสราเอลขับไล่พวกปาเลสไตน์ออกจากเยรูซาเล็ม

พวกเติร์กเข้ายึดครองกรุงคอนสแตนติโนเปิล

ผู้นับถือคริสต์ศาสนาพยายามยึดดินแดนศักดิ์สิทธิ์กลับคืน

หลายประเทศในทวีปยุโรปโจมตีตะวันออกกลางเพื่อเปิดเส้นทางค้าขาย

ศาสนาคริสต์เผยแผ่เข้าไปในทวีปยุโรป

ศาสนาอิสลามมีโอกาสเผยแผ่เข้าไปในยุโรปมากขึ้น

ทำให้เกิดการผสมผสานกลมกลืนระหว่างเชื้อชาติมากขึ้น

ทำให้เกิดการขยายตัวทางการค้าระหว่างโลกตะวันตกกับโลกตะวันออก

ลดจำนวนประชาการโลก

แสวงหาเส้นทางการค้าทางทะเล

ฟื้นฟูศิลปะวิทยาการแบบกรีก – โรมัน

 การผสมผสานระหว่างอารยธรรมตะวันตกและตะวันออก

อิตาลีกับตุรกี    

ฝรั่งเศสกับสเปน

อังกฤษกับฝรั่งเศส

เยอรมันกับอิตาลี

ชาตินิยม

เสรีนิยม

มนุษยนิยม 

ปัจเจกชนนิยม

ชนชั้นกลางเพิ่มมากขึ้น

ชาวนาและช่างฝีมือมีน้อยลง

พ่อค้ามีอำนาจทัดเทียมกับขุนนาง

ถูกทุกข้อ

การก่อตั้งมหาวิทยาลัยในยุโรตะวันตก

การจัดการศึกษาด้านศิลปะศาสตร์อย่างมีระบบ

การมีระบบฝึกงานเพื่อพัฒนาฝีมือแรงงาน

การให้สิทธิเสมอภาคแก่ประชาชน

การศึกษาถูกจำกัดเฉพาะชนชั้นสูง

มีการศึกษาที่เป็นระบบและมีมหาวิทยาลัย

เน้นการศึกษาศิลปศาสตร์และปรัชญา

การศึกษามุ่งเน้นไปที่การฝึกงานเท่านั้น

การฟื้นฟูศิลปวิทยาการ

การค้นพบเส้นทางการค้าใหม่

การขยายตัวของจักรวรรดิอิสลาม

การพัฒนาของเมืองท่า

การเพิ่มขึ้นของอำนาจของกษัตริย์

การเกิดความขัดแย้งระหว่างชนชั้น

การขยายตัวของการค้าและเศรษฐกิจ

การลดลงของอำนาจของคริสตจักร

เพราะชุมชนมีการติดต่อค้าขายกับต่างประเทศตลอดเวลา

เพราะแต่ละชุมชนสามารถผลิตอาหารและสิ่งจำเป็นเพื่อใช้ภายในชุมชนได้

เพราะผู้คนในยุโรปนิยมอาศัยอยู่ในเมืองขนาดใหญ่

เพราะกษัตริย์กำหนดให้ทุกคนประกอบอาชีพเดียวกัน