Worksheets12 тақырып . Тау жыныстары
Total questions: 69
Worksheet time: 38mins
Жер қыртысы неден құралған
Минералдар мен тау жыгыстарынан.
….
Тау жыныстары не деген не
….
Жер қыртысын құрайтын минералдардың табиғи жиынтығы
бір жыныстың кұрамына неше материал кіреді
бірнеше
….
тау жыныстарына қандай материалдар кіреді
гранит , дала шпаты , слюда , кварц минералдар
…
Минералдар қандай үдерістің нәтижесінде болады
Эндогенді , экзогенді
….
Минералдар деген не
тұрақты химиялық қосындылар және таза элементтер
…
Минералдардың неше түрі бар
2500 ден астам , түрлері шамамен 4000
….
эндогенді грек тілінен аудармасы
эндос- ішінде
генос- туу
экзогенді шрек тілінен аудармасы
экзо-тысында
генос-туу
эндогенді үдерістерге не жатады
тетоникалық үдерістер
магматизм вулканизм
экзогенді күштерге не жатады
сырттан әрекет ететін күштер : жер, су , жануарлармен адам өзгеруі
…..
эндогенді үдеріс нені қалыптастырады
тау , қырат , ұңғыма, шұңқыр
….
эндогенді үдерістер не түзеді
тау жыныстары , минералдар , пайдалы қазбалар
…
эндогенді үдерістер қандай?
“жасампаз"
….
эндогенді үдерістер қандай?
“жасампаз"
….
экзогенді үдерістер деген не
эндогенді жасаған заттарды “бұзушылар”
….
экзогенді бұза отырып не түзейді
жер бедерін, жаңа тау жыныстары минералдарды
….
тау жыныстары шығу тегіне қарай қалай бөлінеді
магмалық
метаморфты
шөгінді
магмалық тау жыныстарының қалыптасу жолдары
интрузивті, эффузивті
….
шөгінді тау жыныстарының қалыптасу жолдары
физикалық, химиялық, механикалық , биологиялық
….
метаморфты тау жыныстарының қалыптасу жолдары
магмалық және метаморфты жолмен пайда болған тау жыныстары температура мен қысымнан қайта балқиды
….
Магмалықтың минералдық түрлері
гранит , габбра, пемза , туф
….
шөгіндінің минералдық түрлері
қиыршық тас , құм, тас тұзы,глаубер тұзы ,
мұнай , тас көмір
метаморфтының минералдық түрлері
гранит- гнейске
құмтас-кварцитке
магмалықтың жер бередіндегі сипаты
батолит, лакколит , жанартау конустары
….
шөгіндінің жер бедеріндегі сипаты
тауалды жазықтары пайда болады, ойыс жерлер тегістеліп жазыққа айналады
….
метаморфтының жер бедеріндегі сипаты
Қазақтың ұзақ шоқысы
Бразилия , Гвиана таулы үстірттері
Метаморфты тау жыныстары деген
жоғары қысым, жоғары температура ықпалымен , шөоінді және магмалық жыныстардың өзгеруі арқылы қалыптасқан
….
метаморфты тау жыныстарынң негізін не құрайды
дала шпаты , кварц , слюда , гранит , мәрмәр, топаз , турмалин тб
….
Метаморфты тау жыныстары үдерісі нәтижесінде не болады
кристалдық тор қайта құрылады.
….
Метаморфты нәтижесінде ….айналады
гранит-гнейске
құмтас-кварцитке
әктәс-мәрмәрға
магмалық тау жыгыстары қалай пайда болады
магманың мантиядан жарықтар арқылы жоғары көтеріліп қатуынан пайда болады
….
Магамалықтың, жер қыртысынан белгілі бір тереңдікте қалып қойған бөлігі не түзеді
интрузивті жыныстар
….
магмалықтың, лава түрінде бетіне шыққан бөлігінен не түзеді
эффузивті жыныстар
…
интрузивтіге не жатады
гранит , граббо
….
Магмалық тау жыныстары жер қыртысының неше процентін құрайды
60%
….
эффузивтіні қандай жыныстар дейді
жанартаулық жыныстар
…..
эфффузивтіге не жатады
базальт , жанартаулық туф , пемза , шыны
….
шөгінді тау жыныстары қалыптасқан орнына карай қалай бөлінеді
континенттік, шөгіндік
….
шөгінді тау жыгыстарының ең көп таралғаны
сазды (50%)
құмды және карбонатты (45%)
Шөгінді жыныстар таралған аудандарға қандай кен орындары тән
мұнай , табиғи газ , минералды тұздардың кен орындары
….
Шөгінді тау жыныстары қанша үлкен топқа бөлінеді
3
.
Шөгінді тау жыныстарының 3 үлкен тобы
.
сынған, химиялық , органогенді
“сынған” шөгінді тау жыныстары қандай болады
борпылдақ және цементтелген
.
“сынған” шөгінді тау жынысы қандай болады
физикалық мүжілу өнімдері қатты бөлшектерден қалыптасады
.
химиялық” шөгінді тау жынысы деген
1 литр суда су тұздылығы 15 граммнан асса , гипс , симвин , галит шөгеді
.
Химиялық тау жыныстары қайда түзеді
теңіз ортасында , лагуналарда
.
Органогенді неден пайда болады
өсімдіктер мен жануарлардың қалыптасуынан
.
органогендіге не кіреді
қазанды көмір , жанғыш тақтатас, маржан , лиманк әктасы, ұлутас әктаз , шымтезек , тасқа айналған ағаш
.
Шөгінді тау жыныстарының көбі пайдалы қазбаларға жатады . Мысалы :
қоңыр және таскөмір
мұнай
шымтезек, антрацит
асфальт
көмірсутекті газдар
тау жыныстары деген не
бір немес бірнеше минералдан құралған зат
…
Минералдар деген не
1 немесе бірнеше химиялық элементтердің атомдары
.
ең басты физикалық қасиеттері
түрі , түсі , сызылуы
жылтыр , мөлдірлігі , қаттылығы
сызғыштығы , иілгіштігі , сыртқы пішіні
минералдар несіне қарай түрлі түске боялады
химиялық құрамына
құрылыс ерекшелігіне
қоспаларына қарай
Мосттың ұсынысы
минералдардың салыстырмалы қаттылығын анықтау үшін 10 минерал алынған
.
тау жыныстарының жасын анықтау нешеге бөлінеді
абсолюттік
салыстырмалы
жер ғаламшары қашан пайда болған
5 млрд жыл бұрын пайда болған
.
қанша млрд жыл жыр қыртысының қалыптасуына кетті
3,5 млрд жыл
.
3,8 млрд жылға не тең
ең ежелгі тау жынысының абсолюттік жасы
.
абсолюттік жасы деген не
тау жынысының пайда болған кезінен бастап , қазіргі геологиялық уақыты
.
Эон деген не
ең үлкен уақыт аралығы
.
Эонның ішіндегі кезеңдер
Эралар
.
Әр эра қысқа уақыт аралығына неге бөлінеді
дәуірге
.
Архей деген ..
өте еж. тіршілік
.
протерезой деген
өте ертедегі қарапайым тіршілік
.
палеозой деген
еж. тіршілік
.
мезозой деген
орта кезең тіршілігі
.
кайнозой деген
жаңа кезең тіршілігі
.
адамның шығуымен байланысты кайнозойдың соңғы дәуірі
антропоген
.
