Արևմտահռոմական կայսրության մեջ մտնում էին Փոքր Ասիան, Բալկանյան թերակղզին, Հյուսիսային Միջագետքը, Եգիպտոսը, Ղրիմի և Հայաստանի մի մասը:

Ավատատիրական հարաբերությունների հաստատմանը զուգահեռ անհրաժեշտ էր նոր պայմաններին անհրաժեշտ էր հարմարեցնել քրիստոնեությունը, հելլենականությունը, հռոմեականությունը:

Բյուզանդիա անվանումը սկսել է կիրառվել 14-րդ դ. սկսած:

Կոստանդիանոս կայսրը իրեն հռչակել էր քրիստոնյա աշխարհի առաջնորդ:

Բյուզանդիայում բանակը հավաքվում էր հիմնականում ազատ գյուղացիներից:

ե, զ, ա, գ, բ, դ

գ, ա, ե, զ, բ, դ

ա, զ, ե, դ, բ, գ

ա, ե, զ, բ, դ, գ

Խաչակրաց առաջին արշավանքի մասին նեզ տեղեկություններ է հասցնում Աննա Կոմնինան:

,,Պետության կառավարման մասին,, և ,,Թեմերի մասին, աշխատությունների հեղինակը Դիգենիս Ակրիտասն է:

Լևոն Մաթեմատիկոսը՝ 11-րդ դ., առաջին անգամ տառերն օգտագործեց որպես պայմանանշաններ:

Հավատի նկատմամբ բանականության առաջնայնության գաղափարը պաշտպանում էր Գեորգի Պալաման:

Կնյազը իր դրուժինայի հետ պտտվում էր իր տարածքներում և հավաքում հարկերը, հարկահավաքման այս ձևը կոչվում էր պոլյուդիե:

1331թ. թուրքերը անցան Դարդանելը և հաստատվեցին եվրոպական ափին:

1396թ. թուրքերի դեմ կազմակերպված խաչակրաց արշավանքը ավարտվեց խաչակիրների պարտությամբ:

1352թ. թուրքերը գրավեցին Նիկեան:

1453թ. Բյուզանդիայի վերջին կայսրը Իսահակ 2-րդ Անգելոսն էր:

Կ.պոլսում 1045թ. բացվեց համալսարան, որն ուներ իրավաբանական և փիլիսոփայական ֆակուլտետներ:

Վասիլ 2-րդ կայսրը՝ 967-1025թթ., գրավել է Բուլղարիան, Բալկանյան թերակղզին, Հայաստանի և Վրաստանի մի մասը:

Պատրիարք Վուլֆիլի ծրագրով՝ կայսրության սահմանները անվտանգ դարձնելու համար անհրաժեշտ էր քրիստոնեացնել ոչ քրիստոնյաներին:

1054թ. Հռոմի պապը պահանջեց Կ.պոլսի պատրիարքից հրաժարվել Իլիրիայի և Բուլղարիայի եկեղեցիներից, սակայն մերժում ստացավ:

Կոմնինոսների արքայատոհմը կառավարել է 1081-1185թթ.:

1261թ. Տրապիզոնի կայսր Միքայել 8-րդ Պալեոլոգոսին հաջողվեց վերականգնել Բյուզանդական կայսրությունը:

Բացարձակ միապետության առաջացման հետևանքով ազնվականությունը դադաերց լինել ռազմաքաղաքական խավ, պաշտոնները դարձան վճարովի, նշանակվում էին արքայի կողմից:

1521-1660թթ. Ամերիկայից Իսպանիա տեղափոխվեց 18 հազ տ արծաթ, 200 տ ոսկի:

1519-1521թթ. Մագելանը կատարեց առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը:

Ռոֆորմացիան և աշխարհիկ մտավորականության խավը նպաստեցին կաթոլիկ եկեղեցու ազդեցության մեծացմանը և կայսեր նկատմամբ գերիշխանություն ձեռք բերելը:

Համքարությունների սահմանած կանոնները նպաստում էին տվյալ արհեստների հետագա բուռն զարգացմանը:

Ռուսական խառնակ ժամանակաշրջանում՝ 1598-1613թթ. շվեդները գրավեցին Նովգորոդը:

6-րդ դ. Սասանյանների կողմից առաևտրական ճանապարհների Իրան տեղափոխվելուց հետո Արաբական թերակղզու մի մասը զրկվեց գոյության միջոցներից:

622թ. ձևավորվեց արաբական առաջին պետությունը, որի ղեկավար դարձավ Մուհամմեդը:

Աբբասյանների մայրաքաղաքը Դամասկոսն էր:

Սրբանկարչություն ճյուղի զարգացումը կապված է Ֆեոֆան Գրեկի անվան հետ:

Արաբական խալիֆայության ոչ մուսուլմանները վճարում էին ջիզիե, որը կազմում էի բերքի 1/3-ից մինչև 2/3-ը:

Արաբները կատարելագործեցին փոստային ծառայությունը և Դամսկոսից Բաղդադ տանող ճանապարհին կային 900 փոստակայաններ:

Խոսրով 2-րդ Անուշիրվանը 6-րդ դ. կատարեց հարկային բարեփոխում և մտցրեց 2 տեսակի հարկ՝ հողահարկ և գլխահարկ:

Արաբները համարյա ողջ Իրանը կարողացան գրավել 651թ.

Արաբաիսպանական՝ 10-13-րդ դդ. մշակութային կարևոր կենտրոններ էին՝ Տոլեդոն, Դամասկոսը, Սևիլիան, Գրանադան:

Իշխան Օլեգի ստեղծած 882թ. պետության սահմանները հյուսիսում հասնում էին Սև ծով, իսկ հարավում՝ Բալթիկ ծով:

Մոնղոլական կայսրության արևելյան մասը, որին ենթարկվում էր Ռուսիան, կոչվում էր Ոսկե Հորդա:

1242թ. Ալեքսանդր Նևսկին Չուդ լճի վրա տեղի ունեցած ճակատամարտում պարտության մատնեց շվեդ խաչակիրներին:

1380թ. դոն գետի աձին Կուլիկովոյի դաշտում իշխան Դմիտրին պարտության մատնեց մոնղոլներին և բարձրացրեց Մոսկվայի հեղինակությունը:

1549թ. Իվան 4-րդ Ահեղը Մոսկվայում հրավիրեց դասային ներկայացուցչական ժողով՝ Երկրաժողով:

Մոնղոլական ցեղերը բնակվում էին Բայկալից մինչև Ենիսեյ գետ, Սիբիրից Չինաստան:

1258թ. մոնղոլները գրավեցին Բաղդադը, որով Արաբական խալիֆայությոնը դադարեց գոյություն ունենալուց:

Մոնղոլական պետության 5-րդ ուլուսի մեջ մտնում էին Հայաստանը, Իրանը, Կովկասը, Իրաքը, Փոքր Ասիան, Թավրիզ կենտրոնով:

Օսմանյան թուրքերը 1362թ. գրավեցին Բրուսա քաղաքը և այն դարձրին մայրաքաղաք:

Ենիչերիներն ապրում էին զորանոցներում և նրանց ապրուստի միջոցը համարվում էինպատերազմն ու թալանը:

1519թ. Մեխիկոյի հովիտ եկավ իսպանացի կոնկիստադոր Կորտեսը և գրավեց մայրաքաղաք Տենոչտիտլանը 1521թ.:

1532թ. իսպանացի Պիսարոն 130 հոգով ափ իջավ ինկերի պետության հյուսիսում և մինչև 1536թ. գրավեց ու վերացրեց այն:

Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների պատճառներից էր նաև թուրքական նվաճումները, որով փակվեցին առևտրի հիմնական ուղիները:

Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները կապված էին Իսպանիայի և Իտալիայի հետ:

1492թ. Վասկո դա Գաման շրջանցելով Աֆրիկան, հասավ Հնդկաստան:

Առանձին եկեղեցին, որն ուղղակիորեն ենթարկվեց պապին բյուզանդական եկեղեցին էր:

Պիպին Կարճահասակը 751թ. արշավեց Միջին Իտալիա և այն նվիրեց Հռոմի աթոռին:

Վալդենսների հերետիկոսությունը տարածված էր Գերմանիայում 12-րդ դ.;

Ինոկենտիոս պապը ալբիգոյների դեմ խաչակրաց արշավանքը կազմակերպել է 1209թ.:

Ինկվիզիցիայի դատարանը հիմնվել է 1215թ. և ենթարկվում էր պապին:

Կ.պոլսի գրավումը խորացրեց բյուզանդական և կաթոլիկ եկեղեցիների միջև գոյություն ունեցող հակասությունները:

Թուլացան միջերկարծովյան ավազանում բյուզանդացիների և արաբների դիրքերը:

Աճեցին Արևելքի և Արևմուտքի միջև ապրանքափոխանակության ծավալները:

Խաչակրաց արշավանքներով կաթոլիկությունը մեծ ծավալով տարածվեց Արևելքում:

Հիմնվեց կաթոլիկ եկեղեցու թեմը Երուսաղեմում:

Գոթերի շրջանում քրիստոնեություն է տարածել եպիսկոպոս Վուլֆիլը:

Քրիստոնեությունը Իռլանդիա ներթափանցեց Շոտլանդիայից:

Հռոմի եպիսկոպոսի բարձր դիրքը Արևելքի երեք աթոռների հետ միաժամանակ հաստատվեց 325թ. Նիկեայի տիեզերաժողովով:

Հռոմի աթոռի բարձր դիրքը միայն Արևմուտքի համար հաստատվեց Եփեսոսի տիեզերական ժողովով:

5-8-րդ դդ. Հռոմի պապին ենթարկվում էին Միջին և Հյուսիսային Իտալիայի եպիսկոպոսները:

Սալահ ադ-դինը 1187թ. գրավեց Ակրան, Երուսաղեմը, Միջագետքը:

1189թ. խաչակիրները գրավեցին Իկոնիան:

1190թ. խաչակիրները ափ իջնելով Ասորիքում, խաչակիրները գրավեցին Բեյրութը, որն էլ դարձավ Երուսաղեմի թագավորությունը:

Ըստ Ռիչարդ Առյուծասրտի և Սալադինի միջև կնքված պայմանագրի՝ վաճառականներն ու ուխտավորները 3 տարի կարող էին այցելել Երուսաղեմ:

Խաչակրաց 4-րդ արշավանքից հետո հույները փոքրասիական տիրույթներում ստեղծեցին Նիկեայի և Տրապիզոնի կայսրությունները:

Գերմանիայում Կարոլինգյան արքայատոհմը դադարել է 911թ.

Օտտոն 1-ինը 955թ. արշավեց Հռոմ և թագադրվեց որպես կայսր:

Հունգարները դադարեցրին իրենց արշավանքները դեպի Գերմանիա 933թ. կրած պարտությունից հետո:

Օտտոն 1-ինը կառավարմանը եկեղեցուն մասնակից դարձնելով փորձում էր հաղթահարել ցեղային դուքսերի անջատողական ձգտումները և ամրապնդել կենտրոնական իշխանությունը:

Վորմսի համաձայնագրի հետևանքով Իսպանիայի և Բուրգունդիայի եկեղեցիները այլևս չէին ենթարկվում կայսերը:

Բռնագրավեց անհնազանդ հողատերերի հողերի մի մասը:

Բռնագրավեց եկեղեցու հողերի մի մասը:

Յուրաքանչյուր հողատեր իր հաշվին պետք է ստեղծեր մեկ գունդ հօգուտ պետության;

Բռնագրավեց անհնազանդ հողատերերի շարժական գոյւքը:

Զինվորի սպառազինության հարցերը և ապրուստի միջոցները ստացվում էին իրեն կցված հողում ապրող գյուղացիների վճարած հարկերից:

Կարլոս Մեծը ֆրանկներից խլեց Հյուսիսարևմտյան Իսպանիան՝ Բարսելոնա քաղաքով;

Լևոն II պապը հռոմեական ավագանու հարձակումներից խուսափելու նպատակով ապաստանել էր Կարլոս Մեծի մոտ:

Արևելաֆրանկական թագավորությունը ստացավ Լյուդովիկոս Բարեպաշտի կրտսեր որդի Կարլոսը:

Լյուդովիկոս Բարեպաշտը 817թ. իր տերությունը բաժանեց որդիների միջև, սակայն իրեն պահեց կայսեր տիտղոսը:

Լյուդովիկոս Գերմանացին ստացավ Հռենոսից արևելք և Ալպերից հյուսիս ընկած տարածքը:

Մանազկերտի ճակատամարտից հետո սելջուկները գրավել էին Ասորիքը, Պաղեստինը և Փոքր Ասիայի մի մասը:

Կ.պոլսին Խաչակրաց արշավանքների նախօրեին սպառնում էին Բալկաններ ներթափանցած բուլղարները:

Խաչակրաց պետությունը բաղկացած էր Երուսաղեմի թագավորությունից, Անտիոքի դքսությունից, Եդեսիայի կոմսությունից և Տրիպոլիի դքսությունից:

Երուսաղեմի թագավորությանը հարավից սպառնում էին Իկոնիայի սելջուկները, իսկ հյուսիսից Եգիպտոսը:

Խաչակիրների տիրույթները պահպանելու և Արևելքում կաթոլիկություն տարածելու համար պապը ստեղծեց 14 եպիսկոպոսություններ:

Հայկական, ասորական, հունական եկեղեցիները

Հայկական, հունական, եգիպտական եկեղեցիները

Հայկական, եգիպտական, ասորական եկեղեցիները

Հայկական, վրացական, ասորական եկեղեցիները

Հոները սկզբնական շրջանում բնակվում էին Բայկալ լճից մինչև Ուրալ ընկած հատվածը:

4-րդ դ. 70-ական թթ. մերձկասպյան շրջանում հաստատված հոների տեղաշարժը դեպի արևմուտք դարձավ ժողովուրդների մեծ գաղթի պատճառ:

8-րդ դ. բուլղարներն անցան Դնեպր գետը և հաստատվեցին Բալկանյան թերակղզում:

Իկոնիայի սելջուկյան սուլթանությունում պետության կառավարման գործում մեծ դերակատարում ունեին պարսիկները, իսկ հույներն ու հայերը զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ և առևտրով:

1055թ. Տուղրիլ բեկը գրավեց Դամասկոսը և իրեն հռչակեց ,,Արևելքի և Արևմուտքի,, սուլթան:

Մեհմեդ 2-րդի օրոք ընդունվեց ,,Կանուն-Նամե,,-ն, որը հաստատեց ռազմաավատական համակարգը:

Էյալեթների ղեկավար նշանակվում էին փաշաները:

Մայաները նստակյաց հողագործներ էին, անասնապահությամբ չէին զբաղվում և ընտանի կենդանիներ չէին պահում:

Տենոչտիտլան քաղաքը կառուցվել է 1325թ., ուներ 3 քկմ տարածք, 75 հզ բնակչություն, բաժանված էր 20 փոքր թաղամասերի:

Ինկերը սովորել էին ոռոգել հողերը և չորացնել ճահիճները: