Worksheets§2. БАТЫС ТҮРIК (603–704 жж) ЖӘНЕ ШЫҒЫС ТҮРIК (682–744 жж.) ҚАҒАНАТТАРЫ
Total questions: 44
Worksheet time: 22mins
Ұлы Далаға жататын кең-байтақ аумақ:
Әмудария мен Сырдария аралығындағы жер
Балқаштың оңтүстігіндегі Жетісу
Еділ мен Жайық өзендерінің аралығы
Алтайдан Қара теңізге дейінгі жер
Дунайдан Днестрге дейінгі аумақ
Кімнің тұсында Батыс Түрік қағанаты түпкілікті жеке мемлекетке айналды?
Тоныкөк
Тардуш
Ешбар Елтеріс
Елтеріс атанған Құтлық
Шегу
Бiлге қаған Шығыс Түрiк қағанатының билеушiсi болды:
716 жылы
725 жылы
738 жылы
762 жылы
703 жылы
Батыс Түрік қағанатында сот істерін атқарушылар:
Бектер
Бұрықтар мен тархандар
Уәзірлер
Қара бұдундар
Басқақтар
Батыс Түрік қағанатының үстем тайпалары:
қырғыз, оғыз, ұйғыр, үйсін
үш жікіл, үш бескіл
дулу мен нушеби
30-дан астам теле тайпасы
бұлақ, көкеркін және тухси
Батыс Түрік қағанатында «он тайпа»- «он оқ бұдун» жүйесін енгізді:
Ешбар Елтеріс
Білге
Тардуш
Шегу
Тон
Батыс түркілерінің өз мемлекетін құруының саяси себебі:
Қаған әулеттерінің дербес билікке ұмтылуы
әр өлкенің шаруашылық ерекшелігі
Тан империясының қысымы
Византиямен сауда келісімі
Парсылармен соғыстағы жеңісі
Батыс Түрік қағанатының жазғы ордасы:
Суяб
Сығанақ
Мыңбұлақ
Күнгіт
Янгикент
Батыс Түрік қағанатында яғбу, шад, елтебер сияқты лауазымдар кімдерге тиесілі?
Қағанатты басқарушыға
Қаған әулетінен шыққандарға
Қарапайым халыққа
Салық жинаушыларға
Сот ісін басқарушыларға
Батыс түрік қағанатының аумақтық өзегі:
Жетісу
Еділдің жоғарғы ағысы
Ертістің төменгі ағысы
Алтай
Мауранахр
Орталық биліктің әлсірегенін пайдаланып, Батыс түркілерден бөлінген тайпалар:
Еділ бұлғарлары, хазарлар мен қимақтар
Оғыздар, қыпшақтар, қияттар
Қоңыраттар, үйсіндер, дулаттар
Монғолдар, барластар
Саманилер, парсылар, соғдылар
Батыс Түрік қағанаты өркендеген кезең - Шегу мен Тон-ябғу қағандар билік еткен уақыт:
VII ғ. І жартысы
VII ғ. ІІ жартысы
VIІI ғ. І жартысы
VІII ғ. ІІ жартысы
VI ғ. ІІ жартысы
Тон-ябғу тұсында Батыс Түрік қағанатының барлық иелiктеріне жiберiлген қағанның өкілдері:
Таттар
Тұдундар
Елтеберлер
Бұдундар
Ябғулар
Бiлге қаған және оның iнiсi Күлтегiн тұсында қайта өркендеген мемлекет:
Қарлұқ қағанаты
Батыс Түрік қағанаты
Шығыс Түрік қағанаты
Ұйғыр қағанаты
Түргеш қағанаты
Батыс Түрік қағанаты ыдырап, Қазақстанның батысында қалыптасқан мемлекет:
Оғыз мемлекетi
Қимақ қағанаты
Түргеш мемлекетi
Қарлұқ қағанаты
Хазар қағанаты
Шығыс Түрік қағанатының тарихи мерзімі:
682-744 жж
603-704 жж
630-756 жж
704-756 жж
625 -720жж
Батыс Түрік қағанатының қоғамындағы «қара бұдундар»:
отырықшы бағынышты халық
әскерлер
ерiктi малшылар
саудагерлер
қолөнершілерді
Шығыс Түрiк қағанатының жері:
Жайық бойы
Моңғолия
Қаратау баурайы
Талас аңғары
Шу бойы
Батыс Түрік қағанатының тарихи мерзімі
682-744 жж
603-704 жж
630-756 жж
704-756 жж
625 -720 жж
VI-VIII ғғ. Шу алқабында түркі, соғды, сириялықтар мен парсылар қоныстанған iрi қалалар мен қоныстар саны:
10-ға жуық
20-ға жуық
30-ға жуық
40-ға жуық
50-ға жуық
Батыс Түрiк қағанаты шаруашылығының Шығыс Түрiк қағанатындікінен өзгешелігі:
Жартылай көшпелі мал шаруашылығы болмады
Үш танапты егін шаруашылығы өркендеді
Түйе өсіру басым болды
Жылқы мен қой аз өсірілді
Көшпелi және отырықшы-егiншiлiктiң бiртұтас жүйесi дамыды
Түркі қоғамында ұлы әмiршi, билеушi, әскери қолбасшы және барлық жердiң иесi:
Қаған
Шах
Патша
Сұлтан
Хан
Батыс Түрік қағанатының негізі - «он тайпа» алып жатқан жер:
Тарым, Әмудария өзендерінің аралығы
Қаратау тауларынан Жоңғарияға дейін
Есіл мен Ертіс өзендерінің жоғарғы ағысы аралығы
Жетісу аймағында
Жайық пен Жем өзендерінің аралығы
Батыс-Түрік қағанатының орталықтары:
Күнгіт, Сығанақ
Суяб, Мыңбұлақ
Тараз, Алмалық
Карантия, Имқия
Баласағұн, Отырар
744 жылы Шығыс Түрік қағанатын талқандаған бiрiккен одақ:
ұйғыр - қарлұқ
түргеш - араб
қытай - жужан
бұлғар - печенег
найман-жалайыр
Халқы «он оқ тайпа одағына» біріккен ортағасырлық мемлекет:
Оғыз мемлекетi
Қимақ қағанаты
Түргеш қағанаты
Қарлұқ қағанаты
Батыс Түрік қағанаты
Батыс Түрік қағанатындағы дағдарыстың басты себебi:
Дулу және нушеби одағы арасындағы билiк үшiн күрес
Сары түргештер мен қара түргештер арасындағы күрес
Жергілікті аймақтардағы шадтардың күшейіп, бағынбауы
Ұзаққа созылған жұт
Шығыстан Таң империясының жорықтары
Ашина әулетi өмiр сүруiн тоқтатты:
Шығыс Түрік қағанаты құлауымен
Батыс Түрік қағанаты құлауымен
Түрік қағанаты құлауымен
Түргеш қағанаты құлауымен
Қарлұқ қағанаты құлауымен
Түркі қағандарының жаулап алынған жерлердегі саясаты:
Салық алумен шектелді
Тәңiрге табыну дінін таратты
Жергілікті билеушілерді ауыстырды
Әскерге алу тәртібі орнатылды
«Он оқ бұдун» жүйесін енгізді
Бiлге қағанның Қытаймен соғысының нәтижесі:
Іле алқабы Түрік қағанатына қосылды
Түрік қағанатының шығыс шегарасы ұлғайды
Қытай императоры Түрiк ордасына оқ-дәрі жiбердi
Таң империясы жыл сайын салық төлеуге мәжбүрленді
Қытай императоры Түрiк ордасына үлкен көлемде жiбек жiбердi
Бiлге мен Күлтегiнге арналған құлпытастар орнатылды:
Есіл өзенi маңында
Ертіс өзенi маңында
Енисей өзенi маңында
Әмудария өзенi маңында
Орхон өзенi маңында
Шығыс Түрiк қағанаты Орталық Азияны бағындырды:
Қапаған қаған тұсында
Бiлге қаған тұсында
Күлтегiн қаған тұсында
Сұлық қаған тұсында
Шегу қаған тұсында
Қытай шежiрешiсi: «Батыс варварлары ешқашан дәл осындай қуатты болған жоқ», - деп жазды:
Үшлік билiгi туралы
Ешбар Елтеріс билiгi туралы
Тардуш билiгi туралы
Шегу билiгi туралы
Тон -ябғу билiгi туралы
VII ғасырда Жетiсуда сауда мен қолөнердің дамығанын көрсетеді:
Қытай саяхатшысының жазбалары
Византиялық теңгелер
Парсы саяхатшысының жазбалары
Рим саяхатшысының жазбалары
Теңге қорытатын пештердің қалдықтары
Орталық Азия мемлекеттерiнде Батыс Түрік қағанатының қатаң бақылауы орнықты:
Тардуш тұсында
Ешбар Елтеріс тұсында
Тон-ябғу тұсында
Шегу тұсында
Үшлік тұсында
Батыс Түрiк қағанатынан бөлініп, Төменгi Едiл бойы мен Солтүстік Кавказдың шығысында құрылған мемлекет:
Хазар қағанаты
Қимақ қағанаты
Оғыз мемлекетi
Түргеш мемлекетi
Қарлұқ қағанаты
Батыс Түрік қағанатының өзіне қаратқан аумағы:
Алтай тауынан Каспий теңізіне дейін
Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан
Батыс Алтай, Тарбағатай, Алакөл ойпаты
Сырдарияның орта ағысы, Арал бойы, Маңғыстау
Қаратаудан Жоңғарияға дейін
Батыс Түрік қағанатыныңы ыдырауы барысында қалыптасқан мемлекеттердің бірі - Қимақ қағанатының жері:
Солтүстiк-шығыс және Орталық Қазақстан
Жетiсу
Қазақстанның батысы
Сарыарқа
Арал мен Каспий аралығы
Түркілер қоғамында «тат» деп кімдерді атады?
Салық жинаушыларды
Отырықшы бағынышты халықты
Малшыларды
Тайпа көсемдерін
Шонжарларды
Батыс Түрік қағанатының қысқы ордасы Суяб қаласы орналасты:
Әмудария өзені бойында
Тарым өзені бойында
Іле өзені бойында
Есіл өзені бойында
Шу өзені алқабы
682 жылы Қытаймен соғыс барысында өздерiнiң мемлекетiн қайта құрды:
Түргештер
Батыс түріктер
Византия
Ұйғырлар
Шығыс түркілер
Л.Н. Гумилевтің зерттеуінше, Иштеми өлгеннен кейін билікке келген қаған:
Мұқан
Шегу
Тон
Бумын
Тардуш
Ашина әулетi өмiр сүруiн тоқтатты:
Шығыс Түрік қағанаты құлауымен
Батыс Түрік қағанаты құлауымен
Түрік қағанаты құлауымен
Түргеш қағанаты құлауымен
Қарлұқ қағанаты құлауымен
Шығыс Түрiк қағанаты Орталық Азияны бағындырды:
Қапаған қаған тұсында
Бiлге қаған тұсында
Күлтегiн қаған тұсында
Сұлық қаған тұсында
Шегу қаған тұсында
