NEW
Font size
Worksheets§9. КӨНЕ ТҮРКI ДӘУIРIНДЕГI ЖАЗУ.
Total questions: 20
Worksheet time: 10mins
Орталық Азияның, Төменгi Едiл бойының, Солтүстiк Кавказдың түркi тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:
VI-ІХ ғғ.
ХI-ХVІ ғғ.
VI-VII ғғ.
IV- Х ғғ.
V-ХІI ғғ.
Түркi қағандарының ерлiк iстерi жазылған алғашқы құлпытас орнатылды:
542 жылы
582 жылы
524 жылы
563 жылы
558 жылы
568 ж. Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген елші:
Менандр Протектор
Маниах
Күлтегін
Білге
Земарх
Көне түркi жазуларының толық әліпбиiмен қатар аудармасы да жарияланған «Кiлтi ашылған орхон жазулары» атты кiтабынының авторы:
Марко Поло
Т. Аткинсон
В.Томсен
Плано Карпини
А.Дженкинсон
Ертедегі заманда жазудың қажеттiлiгi туындады:
салық жинау барысында
әкiмшiлік және дипломатиялық істер барысында
жекеменшік қалыптасқан кезде
ертегілерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу мақсатымен
мемлекеттік заңдары қабылдағанда
Ең алғашқы көне түркi жазбалары кездесетін дерек:
Ақыртас ғимараты
Мырзарабат сардобасы
Едіге жырлары
Бұғыты ескерткіші
Қобыланды батырағ арналған жыр
Көне түркi руналық әліпбиі пайда болған уақыт:
І мыңжылдықтың басында.
І мыңжылдықтың соңында.
Б.з.б. І мыңжылдықтың соңында.
І мыңжылдықтың ортасында.
Б.з.б. І мыңжылдықтың ортасында.
Түркi тiлiнде ксилография әдісі алғаш рет қолданылған мерзім:
VI ғасырдың бас кезiнде
IV ғасырдың бас кезiнде
VII ғасырдың бас кезiнде
V ғасырдың бас кезiнде
VІII ғасырдың бас кезiнде
1893 жылы дат ғалымы В. Томсен құпиясын ашқан алғашқы көне түркі сөзі:
«Тәңiр»
«Ана»
«Батыр»
«Дала»
«Найза»
Қазіргі қазақтардың арғы ата-бабалары пайдаланған жазудың ежелгі үлгілері:
Орхон - Енисей жазуы
Еділ -Жайық жазуы
Алтай - Тарбағатай жазулары
Сырдария - Әмудария жазулары
Днепр - Дунай жазулары
Ғалым С.Е. Малов еңбегі:
«Орхон -Енисей жазбаларының құпиясы»
«Көне түркі жазуының ескерткіштері»
«Түрік жылнамалары»
«Білге қағанды жоқтау»
«Тоныкөктің бастан кешкендері»
Білге қағанға арналған «жыры мен сөзiнiң» авторы, түркi тiлдес әдебиеттер тарихында өз атымен аталған алғашқы автор:
Күлтегін
Ашина
Иштеми қаған
Тоныкөк
Йоллығ-тегiн
Алғашқы түркі қағандарының ерлік істері жазылып, 582 жылы орнатылған құлпытас:
Қашғар
Бұғыты
Қарғалы
Сақ
Ұйғыр
Түркiлердiң жетiстiгi болып табылатын ағашқа оймыш әдiсiмен басып жазу:
пиктография
каллиграфия
ретушь
ксилография
иероглиф
Енисей алқабынан табылған руна жазуларының саны:
200-ден астам
250-ден астам
350-ден астам
400-ден астам
150-ден астам
Түрік жазба әдебиетінің көне ескерткіштері:
«Күлтегін», «Тоныкөк»
«Ақиқат сыйы»
«Даналық кітабы»
«Жүсіп-Зылиқа»
«Құт негізі-білік»
Еуропалық ғалымдар алғашқылардың бiрi болып көне түркi жазуын зерттей бастады:
ХVII ғасырда
ХVIII ғасырда
ХVI ғасырда
ХХ ғасырда
ХIХ ғасырда
Түркiлердiң жазуы болмаған деген пiкiрді жоққа шығарған жаңалықты ашқан ғалым:
Томсен
Г. Дерфер
Жан Поль Ру
Плано Карпини
Марко Поло
Руна сөзiнің мағынасы.
«ежелгі»
«сиқырлы»
«қасиетті»
«туған»
«құпия»
Орталық Азияның, Төменгi Едiл бойының, Солтүстiк Кавказдың түркi тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:
VІI-VIІI ғасырларда
IV-V ғасырларда
ІІI-IV ғасырларда
VІІI-IХ ғасырларда
VI-VII ғасырларда
