wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Шешендік сөздер

Total questions: 54

Worksheet time: 29mins

Name
Class
Date
1.

Қазақ шешендік өнерінің XI-XIII ғ өкілдері

a)

Майқы би

b)

Шал ақын

c)

Аяз би

d)

Асан қайғы

2.

Асан қайғы мен Жиренше шешен қай ғасырдың тумалары

a)

XIV-XVғ

b)

XI-XII

c)

VIII

d)

XVIII

3.

Шешендік нақылдар мен толғаулар - ата-бабаларымыздың қалдырған сөз сарайы, тіл маржаны, ақыл-ойдың дариясы, келер ұрпаққа айтып кеткен кір шалмас ғұмырлық өсиеті.

a)

М.Әуезов

b)

А.Брем

c)

С.Е.Малов

d)

З.Қабдолов

4.

Шешендік кейбіреудің ұғымындай, әшейін ширақ сөйлеу, құрғақ пысықтық жасау емес. Шешендік - шексіз білімнен, терең ойдан, асқан парасаттан туатын нәрсе. ... Көп білім дөп сөйлеген - шешен, аз біліп, көп сөйлеген - мылжың

a)

М.Әуезов

b)

З.Қабдолов

c)

В.Радлов

d)

Мелиоранский

5.

Қазақтар шешен келеді. Олар мақамдап сөйлейді, жай сөзінің өзі өлең боп құйылып жатады

a)

М.Әуезов

b)

В. Радлов

c)

З.Қабдолов

d)

Мелиоранский

6.

Қазақтар сөз өнеріне жетік келеді. Бұл жұрттың бәріне: оқыған адамдарға да, әліпті таяқ деп білмейтіндерге де, байға да, жарлыға да тән қасиет.

a)

С.Е.Малов

b)

А.Брем

c)

В.Радлов

d)

Ә.Кекілбаев

7.

Түркі халықтарының ішінде ең суретшіл, образды тіл-қазақ тілі. Қазақтар өзінің шешендігімен, әсем ауыз әдебиетімен де даңқты.

a)

С.Е.Малов

b)

В.Радлов

c)

Ә.Кекілбаев

d)

Мелиоранский

8.

Қазақ тілі түркі тілдерінің ішіндегі ең таза, әрі бай тілге жатады. Қазақтар шешен әрі әдемі сөйлеудің үлкен шебері

a)

П.И.Мелиоранский

b)

В.Радлов

c)

Ә.Кекілбаев

d)

З.Қабдолов

9.

қандай қиын түйінде де, Әйтеке бауыздап, Қазыбек ұшалап, Төле мүшелеп берер еді! Әйтеке жарып айтады, Қазыбек қазып айтады, Төле тауып айтады

a)

Ә.Кекілбаев

b)

З.Қабдолов

c)

М.Әуезов

d)

В.Радлов

10.

Шешендік өнердің кеңінен дамып биіктеген кезеңі

a)

15-18 гасыр

b)

18-19гасыр

c)

15-16 5асыр

d)

10-11 гасыр

11.

екі адамның белгілі бір талас мәселелерін, даудың шешімін шығарушылар

a)

билер, шешендер

b)

қазылар

c)

сот

d)

ақсақалдар

12.

мазмұны жағынан үш түрге бөліп қарастыратын ауыз әдебиетінің үлгісі

a)

шешендік сөз

b)

айтыс

c)

жар-жар

13.

шешендік сөздердің жанрлық түрлері

a)

шешендік дау

b)

шешендік толғау

c)

шешендік арнау

d)

қанатты сөздер

14.

Шешендік толғаудың ерекше түрі

a)

қанатты сөздер

b)

мақал-мәтел

c)

өлең

15.

Қазақтар... мүдірмей, кідірмей, ерекше екпінмен сөйлейді. Ойын дәл, айқын ұғындырады. ауызекі сөйлеп отырғанның өзінде ... бейне бір өлең екен деп таңғаласың

a)

В.Радлов

b)

Мелиоранский

c)

С.Е.Малов

16.

Қазақтың шешендік өнерінің тарихы басталады

a)

Майқы би

b)

Аяз би

c)

Асан қайғы

d)

Бұқар жырау

17.

Түгел сөздің түбір бір, түп атасы ...

a)

Майқы би

b)

Аяз би

c)

Төле би

d)

Қазыбек би

18.

Айтушының табиғат құбылыстары мен әлеуметтік өзгерістерге өзіндік көзқарастарын білдіретін шешендік сөздің түрі

a)

шешендік толғау

b)

шешендік дау

c)

шешендік арнау

d)

арнау өлең

19.

"Бұл дүниеде не өлмейді?" деген Жәнібек ханға Жиренше шешеннің қайтарған жауабы шешендіктің қай түрі ?

a)

Шешендік дау

b)

Шешендік арнау

c)

шешендік толғау

d)

қанатты сөз

20.

Сөзден тәтті нәрсе жоқ, сөзден ащы нәрсе жоқ.Сөзіңді тіліңе билетпе, ақылыңа билет" деген сөздердің авторы

a)

Бөлтірік шешен

b)

Сырым

c)

Жиренше

d)

Майқы би

21.

Бөлтірік шешеннің көп сөздері неге негізделген?

a)

Өз ұлтының қасиетті ұғымдарына сипаттама беруге

b)

тәлім-тәрбие беруге

c)

жастарды ілім-білімге шақыру

22.

Үлкен алдында иіліп сөйле,

Кіші алдында сызылып сөйле

Иіліп сөйлегеннен белің бүгілмейді,

Сызылып сөйлегеннен сөзің үзілмейді. авторы

a)

Майқы би

b)

Аяз би

c)

Бөлтірік шешен

d)

Жиренше

23.

Малайсары би Сырыммен қоштасарында: "Есіңе салар үш сөзім бар: обал, сауап, борыш. Осы үш сөз есіңде болса , елің жаныңнан кетпес, елің барда басқа дұшпан басыңа теппес". Үзінді:

a)

шешендік өсиет

b)

шешендік дау

c)

қанатты сөз

24.

Әрі батыр, әрі шешендігімен танылған

a)

Майқы

b)

Малайсары

c)

Сырым

d)

Жиренше

25.

Малайсары: "Есіңе сақтайтын үш сөз бар: обал, сауап, борыш" деп айтқан?

a)

Бөлтірік шешенге

b)

Өзіне

c)

Қазыбекке

d)

Сырымға

26.

"Кеудең толы бауыр болсын, арқаң қара нардай жауыр болсын. Бірақ жасың жетпіске жетпесін" деген батаны Сырымға кім берген:

a)

Малайсары

b)

Төле би

c)

Бөлтірік шешен

d)

Жиренше

27.

Тарихта Сырым Датұлына бата берген

a)

Бөлтірік

b)

Малайсары

c)

Төле би

d)

Қазыбек би

28.

Дау мұраты-біту,

Сауда мұраты - ұту.

Жол мұраты - жету

Қыз мұраты - кету" деп айтқан

a)

Сырым

b)

Малайсары

c)

Аяз би

d)

Бөлтірік

29.

Ақсауыт би: "Баланың екі түрі болады: біреуі - үй баласы, біреуі - ел баласы. Ел бүтіндігін сақтайын деп тұрған бала екенсің" деп айтты

a)

Сырымға

b)

Малайсарыға

c)

Бөлтірікке

d)

Жиреншеге

30.

Кісі болар баланың кісіменен ісі бар,

Кісі болмас баланың кісіменен несі бар? - деген Малайсарының сөзі

a)

шешендік дау

b)

шешендік нақыл

c)

шешендік арнау

d)

қанатты сөз

31.

"Үйіңнің алдында төбе болса, ерттеулі атпен тең,

Ауылыңда ақылгөй қарт болса, жазып қойған хатпен тең" - деген Малайсарының сөзі

a)

шешендік нақыл

b)

шешендік дау

c)

шешендік арнау

d)

қанатты сөз

32.

"Байдалы шешеннің Уәлидің ханымы Айғанымға айтқаны" атты шешендік сөздері

a)

шешендік арнауға жатады

b)

шешендік толғауға жатады

c)

шешендік дауға жатады

33.

Соқыр Абыздың Жәнібек батырға айтқаны батасы шешендіктің қай түріне жатады

a)

Шешендік арнау

b)

дау

c)

толғау

34.

Шешендік дау түрлері

a)

жер дауы

b)

жесір дауы

c)

құн дауы

d)

ар дауы

35.

Мұса Шормановтың бес ауыз жұмбағын шешкен шешен?

a)

Қанжығалы Саққұлақ

b)

Сырым батыр

c)

Бөлтірік шешен

36.

Төле, Әйтеке, Қазыбек өмір сүрген кезең

a)

16ғасыр

b)

17 ғасыр

c)

19ғасыр

d)

18ғасыр

37.

"Қарлығаш әулие" , "Қарлығаш би" атанған би

a)

Қазыбек

b)

Әйтеке би

c)

Төле би

38.

"Жаңбыр жаумаса жер жетім,

Басшысы болмаса ел жетім,

Ұқпасқа айтқан сөз жетім" - деген сөздің авторы

a)

Төле би

b)

Қазыбек би

c)

Әйтеке би

d)

Сырым

39.

Әйелің жақсы болса,

Бірінші - иманың,

Екінші- жиғаның

Үшінші- ырысыңның тұрағы... деген

a)

Төле би

b)

Қазыбек

c)

Әйтеке

d)

Сырым

40.

"Атадан ұл туса игі,

Ата жолын қуса игі.

Өзіне келер ұятын

Өзі біліп тұрса игі" деген би

a)

Төле

b)

Қазыбек

c)

Әйтеке

d)

Малайсары

41.

"Құлдық ұрсаң дұшпанға, арылмайтын сорың бар" - деген сөздерді

a)

Төле би Күлтөбенің басында үлкен жиында айтқан

b)

Жауға аттанар кезде жігер бергенде

c)

Қазыбек би еліне айтқан

42.

Жоңғар мен қазақты бітістіру мақсатында дипломатиялық қызмет атқарған шешен:

a)

Қазыбек би

b)

Төле би

c)

Әйтеке би

d)

Сырым

43.

Қалмақ ханына елшілікке барғандағы Қазыбектің жасы

a)

12

b)

13-14

c)

15

d)

17

44.

"Біз қазақ деген мал баққан елміз. Ешкімге соқтықпай, жай жатқан елміз" деген сөздің авторы

a)

Төле би

b)

Қазыбек

c)

Әйтеке

d)

Малайсары

45.

Қартайған шағында Қазыбек биге бірден онға дейін санның мағынасын айтып беруді сұраған жырау:

a)

Бұқар жырау

b)

Жиренше шешен

c)

Шалкиіз

d)

Төле би

46.

Қаз дауысты Қазыбек бидің: "... сен қабылан болсаң, мен - арыстан, алысқалы келгенбіз; жаңа үйреткен жас тұлпар - жарысқалы келгенбіз" шешендік сөзіндегі қолданылған көркемдік тәсіл:

a)

эпитет

b)

метафора

c)

теңеу

d)

ассонанс

47.

Өркенім өссін десең,

Кекшіл болма - кесапаты еліңе.

Елім өссін десең,

Өршіл болма -

Өскеніңді өшіресің. Үзінді қай бидің толғауы

a)

Қазыбек

b)

Төле би

c)

Әйтеке

d)

Сырым

48.

Әйтеке бидің шын есімі

a)

Айтық

b)

Әйтеке

c)

Ақан

d)

Әлімбай

49.

"Қасқакөл дауында" ел мүддесін көздеп сөйлеудің асқан үлгісін көрсеткен би:

a)

Төле би

b)

Қазыбек би

c)

Әйтеке би

d)

Жиренше шешен

50.

"Дұрыс сөзге тоқтай білген, басқаны сөзіне тоқтата білген жігіт - жақсы жігіт" - деп айтқан

a)

Төле би

b)

Қазыбек би

c)

Әйтеке би

51.

Төле би, Ер Қазыбек, тілді Әйтеке,

Асқар тау - Қазығұрттай білімді еді.

Бірі - күн, бірі туған айдай болып,

Заманға сәйкесімен келіп еді, - деп, үш биге бата берген хан?

a)

Тәуке хан

b)

Абылай

c)

Кенесары

d)

Есім хан

52.

Шешендік толғауға жататындар

a)

нақыл сөз

b)

көркем бейнелі сөз

c)

шешендік жұмбақ

d)

бата

e)

жер дауы

53.

Сырым мен Малайсары шешендік әңгімесінде кездесетін мақал-мәтелдер

a)

Қырықтың бірі -Қыдыр

b)

Асыл тастан, ақыл жастан

c)

Ерлік елдікке жеткізеді

d)

Бірлік бар жерде - тірлік бар

54.

Шешендік туралы жазылған Аристотельдің еңбегі

a)

Риторика

b)

Диуани хикмет

c)

Музыканың үлкен кітабы