2.         Ing Coban randa saliyane banyu anjlog akeh wahana wisata kang bisa kita temoni kayata:  kebun satwa lan kebon woh -  wohan, taman labirin kanggo wahana dolanan goleki dalan, papan kanggo outbond uga ana,  ana kuliner utawa café  lan uga ana hunting foto.

Struktur teks ing paragraf ndhuwur yaiku kalebu ....

3.         Ana ing papan wisata Jatim Park iku bisa ditemokake maneka warna wahana kanggo dolanan, kayata : kreta kelinci, bom-bom car, tornado, labirin lan sapanunggalane kang bisa gawe para wisatawan iku kasengsem marang papan panggonan kasebut.

Paragraf ing dhuwur kalebu struktur teks deskripsi yaiku ….

4.         Adikku nggawa buku Basa Jawa kanggo sinau.

Ukara kasebut ing dhuwur nggunakake katerangan ….

         Yen  bu guru dhawuh prayogane bocah - bocah kudu ngrungokake, amarga pituture bu guru iku becik yen ditindhakak.

Tembung dhawuh ing dhuwur kalebu tembung .…

      Sampun setunggal taun anggenipun kula ngangsu kawruh wonten ing pawiyatan mriki  .

Tembung “kawruh”  ing ndhuwur kalebu tembung ….

         Kalawingi Budhe Narmi tindhak menyang Surabaya amarga arep dherek lomba nembang macapat.

Ukara kasebut ing dhuwur nggunakake katerangan ….

       Esuk umun umun para kadhang tani tumandhang gawe menyang sawah, padha sayuk rukun makarya ing sawah kanthi sengkud, ana kang macul, ana kang ngresiki gulma, ana sing mupuk lsp, supaya nalika mangsa panen, asil panen apik lan nyenengake.

Tembung “ macul, ngresiki lan mupuk “ kalebu tembung ….

       Para pangunjung yen kepengin lunga menyang Sendang Biru bisa nganggo kendaraan pribadi utawa kendaraan umum.

Saka ukara ing ndhuwur, kang kalebu tembung ancer-ancer yaiku tembung ....

I.                   Aku tuku gula ing pasar

II.                Kula tumbas gendhis wonten ing peken

III.             Kula mundhut gula ing peken

IV.             Kula mundhut gendhis ing peken

         Ukara ing dhuwur kang kalebu basa ngoko lugu yaiku nomer ….

         Mbak Rani wingi lunga menyang Pekalongan arep tuku Batik.

Yen nganggo basa ngoko alus, yaiku ….

        Gunung Arjuna yen didheleng saka kutha Malang mligine tlatah Singosari katon ijo royo royo, ing lembah utawa kaki gunung kaya kaya astane satria kang gagah prakosa njaga alam ing sakiwa tengene.

Miturut tata rakite utawa jenise tembung, tembung “saka" kalebu tembung ancer ancer amarga tembung saka ….

         Minangka salah sawijining papan wisata ing Jawa Wetan, dumunung ing kutha Blitar kalebu wisata budaya / cagar budaya. Manggon ana ing sangisore Gunung Kelud. Ing sakupenge tinemu  reca ( arca ) peninggalan saka kerajaan Kediri.

Wisata ing dhuwur nyritakake ….

        Telaga Sarangan iku dununge ing sakulone kutha Magetan, kurang luwih 16 km saka kutha. 

Tembung kurang luwih yen karunut miturut macane  nggunakake swara ….

         Mbah Sastra duwe pekarangan kang amba banget, dhewekke seneng ngingu kewan, akeh maneka warna kewan kang ana ing pekarangan kayata : sapi, wedhus, kebo, pitik, kelinci, bebek, menthog.

Manut teks ing dhuwur tembung kang nganggo swara miring yaiku ….

Sawise lulus saka STOVIA, Dr Soetomo banjur nerusake perjuwangane ing Kutha Surabaya. Liwat organisasi Budi Utomo. Dr. Soetomo uga ngedegake organisasi putri Mardika, yaiku sawijine organisasi kewanitaan kang nerbitake ariwarti Darma Kandha, sawijining surat kabar kang digunakake         propaganda merjuwangake kamardikan.

Teks kasebut ing dhuwur kalebu struktur bageyan ….

1.      Wekasan Riwayate

2.      Perjuwangan lan lelabuhan

3.      Riwayat Pakaryan

4.      Asal Usul tokoh

5.      Anugrah kang diterima

1.         Pranyatan nomer … lan … ing dhuwur  kalebu isi panutup / wasana teks profil.

                  Tokoh iki salah sawijining tokoh ing bal balan ( sepak bola ) kang ana ing Negara Indonesia dhewekke nalika dadi pemain bal-balan iku dadi kapten kang kasil gawa tim Indonesia dadi juwara ngrebutake piala AFF tahun 2013, Saka watake kang teges lan disiplin,  mimpin kanca kancane dadi tim kang kuat lan bisa dibanggaake.

Paraga utama crita ing dhuwur yaiku …

Lelabuhanipun Bung Hatta kangge Negara Indonesia kathah sanget, piyambakipun aktif wonten organisasi kepemudaan, salah satunggaling perjuwangan saking Bung Hatta inggih menika dados wakiling bangsa Indonesia ana ing Perundingan yaiku  Konferensi Meja Bundar kang dianakake ing negari Walanda kang isine nyuwun datheng negara ing donya lan negri Walanda kedaulatan Indonesia amargi bangsa Walanda iku melu ngatur pemerintahan Indonesia kamangka Indonesia wis mardika. Saliyane iku Bung Hatta uga gadhah jejuluk yaiku Bapak Koperasi Indonesia amarga kiprahipun kangge kesejahteraan lan kemakmuran masyarakat damel koperasi.

Teks kasebut ing dhuwur kalebu struktur bageyan ….

  Wingi Dina nyilih buku ceritamu amarga dewekke seneng 2.   Potlote apa wis kokbalekake

3.   Payunge digawa bapak

4.   Amarga kowe bali dhisik dadi tasmu dakgawakna    

Tembung – tembung kang kawuwuhan ater-ater anuswara yaiku …        Tembung – tembung kang kawuwuhan ater-ater anuswara yaiku ….

1.         Kang diarani pahlawan / tokoh iku minangka salah sawijining paraga kang bisa dadi patuladhan uga duweni gegayuhan marang nusa lan bangsa. Piyambakipun mimpin perang gerilya ing jaman penjajahan Walanda. Gambar ing ngisor iki tuladhane paraga kang melu nyengkuyung kanggo kamardikan Indonesia yaiku ….

Wacan ing ngisor iki kanggo mangsuli pitakon nomer 22 lan 23!

Bu Lastri priyantun  saking Ngayogyakarta, piyambakipun remen marang budaya Jawi mligine wonten ing nembang, yen nembang swantenipun sae. Tembung “ nembang “ yen karunut pikantuk ….

         Pakaryan ( penggawean ) bu Lastri inggih menika ….

1.  Ing Tahun 2004 ing Negara Yunani dianakake pesta olahraga kang disengkuyung dening para atlit sadonya, ana salah sawijining paraga saka Negara Indonesia kang antuk juwara ing olahraga badminton yaiku Taufik Hidayat. 

Taufik Hidayat uga sinebut pahlawan amarga …. 

         Kaprigelane nggunakake biola nuwuhake cipta lagu kayata Indonesia Raya, Di Timur Matahari lan sapanunggalane. Saka kuwi dheweke banjur diwenehi anugrah Pahlawan Nasional.

Tembung “kaprigelane“ ing dhuwur nduweni teges ….

        Sanajan Punakawan (Semar, Gareng, Petrok lan Bagong iku dadi batur lan drajate mung cendhek, nanging disenengi dening para satriya sing duwe tindak laku utama. Kabeh iku kagawa saka tindak tanduk lan pakarti sing ditindakake. Punakawan sing jujur, prasaja lan ora neka-neka.

Crita wayang ing dhuwur nuduhake unsur .... 

KARNA TANDHING

       Perang Bharatayuda tambah dina ora mendha, ananging sansaya sengit lan nggegirisi. Layone prajurit wor suh karo kunarpane para pangeran lan raja wadyabala Kurawa lan Pandhawa. Ana sing bisa dirukti, disuceni lan disampurnakake, nanging isih luwih akeh sing ora karukti. Ambune anyir ludirane para prajurit campur bangere bathang kewan tunggangane.

Perang Bharatayuda yaiku perang antarane ....

       Wacanen dialog ing ngisor iki!

Anak: Assalamualaikum

Ibu   : Waalaikumsalam, piye kabarmu Nak ?”

Anak : Alhamdulillah, kabar sae Bu.”

Ibu    : Sliramu apa wis mangan, Nak ?”

Anak : ...

Manut unggah-ungguhe, ukara sing bener kanggo mangsuli pitakone Ibu yaiku ....

Wacan ing ngisor iki kanggo mangsuli pitakon nomer 29 lan 30!

Ninggal Arjuna sing atetawang tangis sinambi mbopong kunarpana Sang Adipati Karna tumuju pakuwone Pandawa. Kunarpane Adipati Karno karukti dening para kadang Pandawa kairing donga puji. Iku minangka bukti yen tali paseduluran apa maneh tunggal bapak lan ibu ora bakal bisa kapisah lan pedhot kerana urusan donya.

@      Teks narasi ing nduwur kalebu struktur .…

1.         Dudutan/ kesimpulan sing bisa dijupuk saka paragraf ing nduwur njelasake nilai .…

1.         1) Orientasi

2)   Resolusi 

3)   Komplikasi 

4)   Klimaks 

5)   Reorientasi 

6)   Koda/ amanat

Urutan struktur teks narasi ing ndhuwur kang baku yaiku ….

1.         Menawi makaten Kakang Adipati Karna, monggo enggal karampungaken jejibahan punika.” Arjuna atur sembah lan sumadiya nyengklak kreta perang, semono uga Adipati Karna.

Miturut struktur teks narasi, paragraf ing dhuwur kalebu bagean ....

         Resi Suwandagni wis katon lenggah sila ing pendhapa cecawis (dicepaki) ubarampene (kelengkapan) sesembahan, mapag sumoroting sang bagaskara ing sisih wetan. 

Tembung sang bagaskara tegese ....

       Para pahlawan rela ngorbanake jiwa raga kanggo bangsa lan negara Indonesia.

Tembung jiwa raga kalebu jinise tembung ....

1.         Pantai Pelang endahe pancen kondhang

Pantai Prigi bisa andudut ati.

Tembung andudut ati kalebu tembung ….

       Pak Kardi pingget atine jalaran wis diapusi putrane dhewe. 

Tembung pingget atine tegese ....

        Crita wayang kulit lan wayang wong pada, mung beda paragane/ tokoh. Lakone jupuk saka kitab Mahabarata utawa Ramayana. Salah sawijine paraga (tokoh) yaiku Pandhawa.

Kang diarani panengahe Pandhawa

1.         Tembung kang gunane kanggo ngurmati wong sing diajak omong-omongan, yaiku:

1.   Wong sing durung kenal

2.   Wong enom marang wong tuwa

3.   Wong sing luwih dhuwur drajat lan pangkate

Manut unggah-ungguh basane

katrangan ing nduwur kalebu basa ....

Tembang ing ngisor iki kanggo mangsuli pitakon nomer 40 – 43!

YEN ING TAWANG ANA LINTANG

(Pangripta: Anjar Any)

Yen ing tawang ana lintang, cah ayu

Aku ngenteni tekamu

Marang mega ing angkasa, nimas

Sun takokne pawartamu

Janji-janji aku eling, cah ayu

Sumedhot rasane ati

Lintang-lintang ngiwi-ngiwi, nimas

Tresnaku sundhul wiyati

Reff: Dhek semana janjimu disekseni

        Tindak-tanduk lan tutur kang kalantur, tamtu katula-tula katali, bakal kacatur, katutuh, kapatuh, pan dadi awon.

Rakitaning tetembungan ing nduwur diarani ….

         Semaken irah-irahan/ judul tembang ngisor iki!

·         Cidra

·         Caping Gunung

·         Suwe Ora Jamu

·         Stasiun Balapan

·         Cublek-cublek Suweng

·         Gundhul-gundhul Pacul

·         Yen ing tawang ana lintang

Tembang ing nduwur kang kalebu     tembang dolanan yaiku ....

         Semaken ukara ngisor iki!

1.      Tatune methunthung mentheng-mentheng.

2.      Anggonmu golek rejeki aja brangasan, sing penting sluman, slumun, slamet.

3.      Bagas iku pancene ndablek ditimbali ibune inggah-inggih nanging ora kepanggih.

4.      Jaman saiki golek jodho ora bisa ngawor, kudu didheleng babat, bibit, bobot, bebete.

Ukara nomer … lan ... migunakake purwakanthi guru sastra.

1.         Gamelan sing diunekna bareng-bareng kanthi cara sing bener bakal ndadekna suara kang enak dirungakno. Gamelan nduweni ... titi laras.

      Yo para kanca dolanan ing njaba

Padhang mbulan padhange kaya rina

Rembulane kang awe-awe

Ngelingake aja turu sore

Tembung “rembulan” tegese ....

1.         Wacanen pacelathon/ dialog ing ngisor iki!

Irma         : “ Ran, sesuk apa sida ulangan Basa Jawa?”

Rani         : “ Sida Ir, apa kowe ora ngerti?”

Irma         : “ Ora, jalaran aku pertemuan minggu kepungkur ora mlebu sekolah amarga lara.”

Rani         : “ Yen ngono mengko sore sinau bareng bae ya Ir, ning omahmu.”

Irma         : “ Ya, kebeneran aku mengko tak ngajak Sinta.”

Rani         : “ Ya tak enteni tekamu, kae bel sekolah wis muni, ayo ndang mlebu kelas .”

Pacelaton/ dialog ing nduwur migunakake ragam basa ….

       Ana ing papan wisata Jatim Park iku bisa ditemokake maneka warna wahana kanggo dolanan, kayata : kreta kelinci, bom-bom car, tornado, labirin lan sapanunggalane kang bisa gawe para wisatawan iku kasengsem marang papan panggonan kasebut.

Paragraf ing dhuwur kalebu struktur teks deskripsi yaiku ….

1.         Ing Coban randa saliyane banyu anjlog akeh wahana wisata kang bisa kita temoni kayata:  kebun satwa lan kebon woh -  wohan, taman labirin kanggo wahana dolanan goleki dalan, papan kanggo outbond uga ana,  ana kuliner utawa café  lan uga ana hunting foto.

Struktur teks ing paragraf ndhuwur yaiku kalebu ....

        Ana ing papan wisata Jatim Park iku bisa ditemokake maneka warna wahana kanggo dolanan, kayata : kreta kelinci, bom-bom car, tornado, labirin lan sapanunggalane kang bisa gawe para wisatawan iku kasengsem marang papan panggonan kasebut.

Paragraf ing dhuwur kalebu struktur teks deskripsi yaiku ….

1.         Para pangunjung yen kepengin lunga menyang Sendang Biru bisa nganggo kendaraan pribadi utawa kendaraan umum.

Saka ukara ing ndhuwur, kang kalebu tembung ancer-ancer yaiku tembung ....

        Adikku nggawa buku Matematika kanggo sinau.

Ukara kasebut ing dhuwur nggunakake katerangan ….

1.         Mbak Rani wingi lunga menyang Pekalongan arep tuku Batik.

Yen nganggo basa ngoko alus, yaiku ….