เป็นมรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าของชาติ

เป็นสิ่งที่มีคุณค่าทางจิตใจของคนในชาติ

เป็นตัวแทนและความภาคภูมิใจของคนในชาติ

เป็นองค์ประกอบส่วนหนึ่งของรัฐชาติ

โบสถ์ กฏิ ศาลาการเปรียญ หอฉัน

เจดีย์ วิหาร โบสถ์ ศาลาบาตร

กุฏิ หอระฆัง หอกลอง พื้นที่อภัยทาน

หอไตร ศาลาการเปรียญ อาคารเรียนของสงฆ์

ส่วนชั้นฐาน

ส่วนชั้นฐานที่รองรับเรือนธาตุ

ส่วนเรือนธาตุ

ส่วนยอด

สิ่งซึ่งก่อเป็นรูปคล้ายลอมฟาง มียอดแหลม บรรจุสิ่งที่นับถือมีพระธาตุ เป็นต้น

สิ่งก่อสร้างที่มีรูปโอคว่ำซึ่งก่อไว้สำหรับบรรจุของควรบูชามีพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าและพระธาตุของพระอรหันต์ เป็นต้น

เรือนยอดซ้อนกันเป็นชั้นๆ สำหรับเป็นที่ประทับเฉพาะพระมหากษัตริย์หรือเป็นที่ประดิษฐานสิ่งศักดิ์สิทธิ์

เรือนเครื่องยอดขนาดใหญ่มีรูปทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัส หลังคาเป็นทรงจอมแห ประกอบด้วยชั้นเชิงกลอนหลายชั้น เป็นต้น

พระบรมหาราชวัง ตำหนัก มนเทียร

วังหน้า วังหลัง ท้องพระโรง

พระที่นั่ง ท้องพระโรง ท้องพระคลัง

ตำหนัก ทำเนียบ สำนัก

สิ่งปลูกสร้างที่ยกพื้นและกั้นฝา มีหลังคาคลุม สำหรับเป็นที่อยู่

อาคารที่ก่อสร้างด้วยอิฐถือปูน เป็นต้น

สิ่งปลูกสร้างที่มีหลังคาคลุม ปรกติพื้นอยู่ติดกับดิน สำหรับเป็นที่อยู่อาศัย ประกอบการ หรือไว้สิ่งของเป็นต้น

ที่สิงสถิตของเทวดา เทพารักษ์ หรือเจ้าผี เป็นต้น

ประตูที่เป็นทางนำศพออกจากภายในเขตกำแพงเมือง

ประตูที่ใช้เป็นสถานที่สำหรับประกอบพิธีบูชาผีประจำเมือง

ประตูที่เชื่อว่าเป็นที่สิงสถิตของผีหรือสิ่งศักดิ์ประจำเมือง

ประตูที่ใช้อัญเชิญดวงวิญญาณให้มาเฝ้าอาณาเขตภายในกำแพงเมือง

"เจดีย์" = สิ่งซึ่งก่อเป็นรูปคล้ายลอมฟาง มียอดแหลม

"สถูป" = สิ่งก่อสร้างที่มีรูปโอคว่ำ

"ปรางค์" = สิ่งก่อสร้างมียอดสูงขึ้นแหลมและมีเม็ดน้ำค้างอยู่ข้างบน

"ปราสาท" = เรือนยอดซ้อนกันเป็นชั้นๆ

เรือนทรงมนิลา

เรือนปั้นหยา

เรือนแพ

เรือนไฟ