Font size
Worksheets6 кл 5-бөлім №7
Total questions: 81
Worksheet time: 41mins
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудағы қалалардың тез қарқынмен өсу себебі
табиғи өсім
басқа мемлекеттерден келіп қоныстанушылық
араб басқыншылығы
көшпелілердің отырықшылануы
Қазба жұмыстары нәтижесінде, ХI-ХII ғғ. көптеген махаллалардан тұрғандығы дәлелденген Жетісу қаласы:
Сарайшық
Алмалық
Талхиз
Карантия
Қазбаларға қарағанда Х-ХIІI ғасырларда өңделген кірпіштің (терракотаның) неше түрі болған?
20-ға жуық
30-ға жуық
40-ға жуық
50-ға жуық
VІІ-VІІІ ғасырларда Сырдария бойында салынған кесене:
Көккесене
Алаша хан кесенесі
Сырлытам
Арыстан-баб кесенесі
Х-ХII ғасырларда қала халқы VIII-ІХ ғасырлармен салыстырғанда неше есеге өстi:
2-3 есе
5-10 есе
50-60 есе
20-30 есе
Х-ХІІ ғғ. мешіт-медреселері мен моншалары, кітапханасы бар мәдениет пен ғылым орталығы ретінде даңқы шыққан қала:
Баба-Ата
Баладж
Басқамыр
Отырар
Х-ХІІІ ғасырлардағы суқұбыры табылды:
Құйрықтөбеден
Ақбешімнен
Көктөбеден
Тараздан
Орталық Қазақстанға, Ертiс алқабына отырықшылық және қала өмірі тараған кезең:
ХІV-ХVІ ғасырдың басы
ХІІ-ХІV ғасырдың басы
ХІV-ХV ғасырдың басы
Х-ХІІІ ғасырдың басы
Кеңгір өзенінің жағасында салынған кесене:
Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі
Жошы хан кесенесі
Арыстан-баб кесенесі
Көккесене
«...- үлкен қаланың атауы... Ол ең құнарлы, ағашқа, суға және тамаша бақтарға бай», - деп ортағасырлық авторлардың бірі жазып сипаттаған қала:
Испиджаб
Тараз
Баршынкент
Отырар
Қарахан күмбезді кесенесi орналасқан қала
Суяб
Испиджаб
Сайрам
Тараз
Отырар қаласы орналасқан аймақ:
Фараб
Кенже
Шауғар
Сарайшық
XIV-XV ғасырларда далалық сәулет өнерінің үлгісінде жасалған ескерткіш:
Көккесене
Айша бибі кесенесі
Ақыртас ғимараты
Алаша хан кесенесі
Бабажа хатун кесенесi салынған қала маңы
Сайрам
Испиджаб
Тараз
Түркiстан
Қарағанды облысының Қаракеңгір өзені бойында орналасқан кесене:
Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі
Алаша хан кесенесі
Арыстан-баб кесенесі
Көккесене
Сәулет өнерiнiң ескерткiшi Айша бибi кесенесi салынған мерзiм
IХ-Х ғасырлар
VII-VIII ғасырлар
VIII-ІХ ғасырлар
ХI-ХII ғасырлар
XI ғасырларда сәулет өнерінде - терракота:
Күйдірілген кірпіш
Гипс
Әйнек плиткалар
Саз балшық
Моншада «бiрқалыпты температура, самаладай жарық, шешiнiп, киiнуге арналған кең бөлме, қабырғаларында көркем салынған суреттер болуы тиiс» екендiгiн жазған:
Ибн Сина
Әл -Фараби
Әл -Бируни
Ибн Рузбихан
Қазақ халқының ынтымағы мен бірлігін, мемлекеттілігі мен тарихын әлемге әйгілейтін ескерткіш:
Көккесене
Айша бибі кесенесі
Ақыртас ғимараты
Алаша хан кесенесі
Х-ХII ғасырларда ауылшаруашылығындағы жаңалық:
Теселі егіншіліктің пайда болуы
Экзотикалық жемістердің көптеп өсіріле бастауы
Үш танапты егіншіліктің дамуы
Суармалы егiс жүйесiнің жетiлдiрiлуi
Х ғасырда iрi сауда орталығына айналған Сырдарияның төменгi ағысындағы қала:
Янгикент
Науакент
Баршыкент
Сығанақ
Х-ХІІІ ғасырларда қала тұрғындарының көшпелілерден алып жүрген тауарлары:
мата, нан, ыдыс-аяқ
бұршақ, пияз, қияр
мал, жүн, терi, киiз, аң терiсi
кілем, жапқыш, төсеніштер
Ұлы Даланың барлық өңіріне апаратын сауда жолдары мен әскери бағыттар түйiскен қала:
Тараз
Испиджаб
Отырар
Сауран
Х- ХІІІ ғасырдың басында айналым мен төлемнiң жаппай қолданыстағы құралы, iшкi нарықта ұсақ бөлшек сауда саласында пайдаланылды:
Алтын динарлар
Күмiс дирхемдер
Мыс фельстер
Қағаз ақша
Х- ХІІІ ғасырдың басында ауылшаруашылығы өнiмдерiн сатуға шығаруды ұлғайтуды талап еткен жағдай:
Ауылшаруашылық өнімдерін Византияға сатуы
Көшпелілер санының өсуі
Қала тұрғындары санының өсуi
Мал мен оның өнімдерінің шет елдерге көптеп сатылуы
Х- ХІІІ ғасырдың басында теңге сарайлары жұмыс iстеген Қазақстан қалалары:
Сығанақ, Сайрам
Үзкент, Ашнас
Сарайлы, Торайлы
Испиджаб, Отырар
Коперник пен Галилейге дейін Жер Күнді айналатындығы туралы айтқан ғалым:
Сүлеймен Бақырғани
Махмұд Қашғари
Жүсіп Хамадани
Әбу Р.Бируни
ХI-ХII ғасырдың соңынан бастап дирхемдердiң сыртын күмiспен жалатып, мыстан соға бастауының себебі:
«Күмiс дағдарысы»
«Мыс төңкерісі»
Қоланың пайда болуы
«Алтын дағдарысы»
Магистральды каналдар, субөлгiштер, суқоймалары, қыш суқұбырлары, суды көтеруге арналған қондырғылар табылған өңір:
Отырар
Тараз
Алмалық
Баласағұн
Түркілер исламды қабылдады, бірақ олардың діни нанымы қосарлы сипатта болғанын зерттеп жазған ғалым:
Ы.Алтынсарин
Ш.Уәлиханов
А.Құнанбаев
Н.карамзин
Әбу Райхан Бирунидің 27 жасында жазған тамаша еңбегі:
«Жылнамалар жинағы»
«Бұрынғы ұрпақтар ескерткіштері»
«Азаматтық саясат»
«Ғылымдардың жiктемесi туралы сөз»
Деректерде «мұсылмандардың түркiлермен сауда жасау орны» деп көрсетілген қала:
Испиджаб
Тараз
Испиджаб
Отырар
Қожа Ахмет Ясауидiң шәкiртi
Сүлеймен Бақырғани
Махмұд Қашғари
Жүсіп Хамадани
Ахмет Иүгнеки
Еңбектерiн араб тiлiнде жазған ғалымдар:
Ж.Баласағұни, М.Қашғари
А.Иүгнеки, Қ.А.Ясауи
С.Бақырғани, М.Х.Дулати
әл-Фараби, әл-Бируни
Х-ХII ғасырларда исламның Орталық Азияда таралуына ықпал еттi:
Қарақытайлықтардың саяси және әскери жетiстiктерi
Қыпшақтардың саяси және әскери жетiстiктерi
Қарахандықтардың саяси және әскери жетiстiктерi
Оғыздардың саяси және әскери жетiстiктерi
Орта ғасырларда Орталық Азия мен Қазақстанда шығармалары дiн iлiмi жөнiндегi оқулықтар ретінде қолданылған Сүлеймен Бақырғанидің халық арасында алған аты:
Қадір ата
Ұлы хас хажиб
Хакім ата
Екінші ұстаз
Исламдағы түркi танымының негiзiн қалаушы Қожа Ахмет Ясауи шығармасы:
«Диуани хикмет»
«Құтадғу білік»
«Диуани лұғат-ат түрік»
«Әбілхайырхани»
Түркiлер арасында ислам мәдениетiнiң таралуына ықпал еттi:
Тоқарстандағы шайқас
Каталаун шайқасы
Орбұлақ шайқасы
Атлах шайқасы
Ортағасырлық қалаларда мешiттер мен медреселер салу iсi белсенді жүргізілді:
ХІ-ХIІI ғасырларда
IХ-ХI ғасырларда
IV-VI ғасырларда
Х-ХII ғасырларда
Ахмет Ясауидің алғашқы ұстазы:
Арыстан баб
Ж.Баласағұн
С.Бақырғани
Жанақ ақын
Түркi мәдениетiнiң «алтын ғасыры» деп аталған кезең:
ХІ-ХIІI ғасырлар
IХ-ХI ғасырлар
IV-VI ғасырлар
Х-ХII ғасырлар
Қарахандық билеуші Мұса ханның ислам дінін мемлекеттік деп жариялаған мерзімі:
IX ғасырда
XII ғасырда
XI ғасырда
X ғасырда
Әл-Фарабидің адамның табиғаты, интеллектуалдық және этикалық жетілу, билеушінің мұраты туралы ой-тұжырымдары айтылған еңбектері:
«Азаматтық саясат», «Бақытқа жету туралы»
«Жүсіп - Зылиқа», «Тарих-и-Рашиди»
«Жами ат-тауарих», «Тарих-и Абулхайр хани»
«Түрікмен шежіресі», «Түрік шежіресі»
Аристотельдің барлық кiтаптары бойынша түсiнiктемелер жазған ортаазиялық ғалым:
Бируни
Йасауи
Әл-Фараби
Жалаири
Қарахан хандығында «бас уәзiр» атағын ортағасырлық ғалым:
Әл-Фараби
М. Қашғари
Ж. Баласағұни
А. Йасауи
Әлем ғалымдары «Әбу Райхан Бируни ғасыры» деп атады:
ХI ғасырды
Х ғасырды
ХІІ ғасырды
ІХ ғасырды
Түркiлік ортадан шыққан ұлы ғұламаларға жатпайды:
Әбу Райхан Бируни
Махмұд Қашғари
Жүсiп Баласағұни
Әл-Факих
Түркi тiлiнде жазған қарахандықтар дәуiрiнiң ақыны :
Ахмет Иугнеки
Қадырғали Жалаири
Мұхамед Хайдар Дулати
Әбілғазы
Тіл білімі бойынша ғана емес, түркі халықтарының тарихы мен географиясы, этнографиясы мен экономикасы, мәдени және саяси өмірі жөнінде құнды деректер жиналған еңбек авторы:
Ахмет Ясауи
Әбілғазы Баһадүр
Мұхамед Хайдар Дулати
Махмұд Қашғари
Әл-Фарабидің өз кезiнiң барлық бiлiмiн жүйелеп берген трактаты:
«Жылнамалар жинағы»
«Бұрынғы ұрпақтар ескерткіштері»
«Масғуд кестелері»
«Ғылымдардың жiктемесi туралы сөз»
ХІ ғ. екінші ширегінде қарахандық ақсүйектер отбасында дүниеге келген ғұлама:
Ахмет Ясауи
Әбілғазы Баһадүр
Мұхамед Хайдар Дулати
Махмұд Қашғари
Жүсіп Баласағұни өзінің «Құтты бiлiк» атты поэмасын арнады:
Қарақытай билеушісіне
Қыпшақ билеушісіне
Оғыздар билеушісіне
Қарахан билеушiсiне
Алғаш рет жыл санау жүйесi туралы деректер, тригонометрия негiздерi, астрономия мәселелерi туралы айтылған Әбу Райхан Бируни еңбегі
«Құтты бiлiк»
«Азаматтық саясат»
«Бақытқа жету туралы»
«Масғуд кестелерi»
Әл-Фараби дүниеге келген қала:
Түркістан
Отырар
Тараз
Сығанақ
М. Қашғаридiң түркi мәдениетiнiң бірегей ескерткiшi болып табылатын кітабы:
«Диуан лұғат ат-түрк» («Түрiк тiлiнiң сөздiгi»)
«Диуани Хикмет» («Даналық кітабы»)
«Жәмиғ-ат-тауарих» («Жылнамалар жинағы»)
«Түрік шежіресі»
ХІ ғ. І ширегінде Қарахан мемлекетiнiң орталығында дүниеге келген ғалым:
Махмұд Қашғари
Жүсiп Баласағұни
Ибн Рузбихан
Мұхамед Хайдар
Ахмет Иугнекидің болашақ ұрпақты адал өмiр сүруге, парасатты болуға үндеген дастаны:
«Құдатғу білік»
«Ақиқат сыйы»
«Даналық кітабы»
«Жүсіп-Зылиқа»
Әл-Фараби дүниеге келген жыл:
1070 ж.
870 ж.
950 ж.
1014 ж.
Әбу Райхан Бирунидің 27 жасында жазған тамаша еңбегi:
«Диуан лұғат ат-түрк»
«Тарих-и-Рашиди»
«Бақытқа жету туралы»
«Өткен буындардың ескерткiштерi»
Түркi тiлiнде жазылған алғашқы энциклопедиялық еңбек:
«Диуани Хикмет»
«Диуан лұғат ат-түрк»
«Құтты білік»
«Тарих-и-Рашиди»
Өз еңбегінде қағаннан бастап қарапайым қолөнершіге дейін әр әлеуметтік топтың міндеттерін жан-жақты сипаттап жазған:
Махмұд Қашғари
Ахмет Иугнеки
Мұхамед Хайдар
Жүсiп Баласағұни
Әл-Фараби жинап, ретке келтiрген Аристотельдiң iлiмi:
«Тривиум»
«Академия»
«Органон»
«Материя»
Сiңiрген еңбегiнiң ауқымдылығы байланысты «Екiншi ұстаз» атағын алған ортағасырлық ғалым:
Бируни
Йасауи
Иүгінеки
Әл-Фараби
«Мен бұл кiтапты хикмет сөздер, мақал-мәтелдер, өлең-жырлар секiлдi әдеби сөздермен безендiрiп шықтым. Үйренушiлер мен қызығушылар керектi сөздердi тез, оңай табуы үшiн көп жылдар еңбек етiп, сөздердi орын-орындарына қойдым... Бұл жазған еңбегiм қолдануға қолайлы болсын деген ниетпен бiрқатар қағидаларды түзiп, өлшем үлгiлерін жасадым» , - деп Қашғаридің өзі сипаттап берген еңбегі:
A) «Диуан лұғат ат-түрк»
A) «Диуани Хикмет»
A) «Құдатғу білік»
A) «Бақытқа жету туралы»
Түркология ғылымының негiзiн қалаған ортағасырлық ғалым:
Әл-Фараби
М. Қашғари
Ж. Баласағұни
А. Ясауи
Түркi аңыздарының мифологиялық көрiнiстерi бейнеленген заттар табылған Х ғасырға жататын қорған тиесілі болды:
Явленкоға
Мичуринге
Алексеевке
Черниговқа
Адамзатты имандылыққа, әділдікке, адалдыққа, мейірімділікке үндеген түрік тілінің қыпшақ диалектісінде жазылған кітап
Диуани Хикмет
Диуани лұғат ат түрік
Жамиғ ат-тауарих
Ақиқат сыйы
Әлемнiң төрт патшалығы туралы ортағасырлық тұжырымдамаға сәйкес Түркi қағанаттары патшалығының атауы:
солтүстiктегi жылқылар патшасы
оңтүстiктегi пiлдер патшасы
батыстағы асыл заттар патшалығы
шығыстағы адамдар патшасы
Түркiлерге тау-кен iсiнiң, металл өндірісі мен қолөнердiң дамуына ықпал еткен шикiзатқа бай аймақ:
Алтай
Маңғыстау
Жетiсу
Мауараннахр
Әлемнiң төрт патшалығы туралы ортағасырлық тұжырымдамаға сәйкес Қытай -
солтүстiктегi жылқылар патшасы
оңтүстiктегi пiлдер патшасы
батыстағы асыл заттар патшалығы
шығыстағы адамдар патшасы
«Мәңгілік Ел» ұлттық идеясының мақсаты:
Еліміздің технологиялық әлеуетін көтеру
Ұлтаралық қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру
Ата-бабалардың өсиеттерін сақтау
Ұрпақтар сабақтыстығын нығайту
Үндiстаннан Орталық Азияға тараған дін:
Ислам
Синтоизм
Будда
Зороастризм
Түркі тілін әлемдегі ең таза тілдердің бірі деп есептеген
М.Қашғари
Ж.Баласағұн
Қ.А.Ясауи
А.Иүгнеки
Әлемнiң төрт патшалығы туралы ортағасырлық тұжырымдамаға сәйкес Византия -
солтүстiктегi жылқылар патшасы
оңтүстiктегi пiлдер патшасы
батыстағы асыл заттар патшалығы
шығыстағы адамдар патшасы
Ортағасырларда батыс елдерінің тілдеріне енген түркілердің «құндылық», «мемлекетке тиесiлi мүлiк» деген мағынаны білдіретін сөзі:
«Жәмшік»
«Қазына»
«Алтын»
«Қарауыл»
Дунайдың төменгi сағаларында өмiр сүрген оңтүстiк славяндар мен фракиялықтардың түркi-бұлғарлармен ассимиляцияға түсуінен қалыптасқан халық:
Қалмақ халқы
Қырғыз халқы
Маньчжурлар
Бұлғар халқы
Әлемнiң төрт патшалығы туралы ортағасырлық тұжырымдамаға сәйкес Үндістан патшалығының атауы:
солтүстiктегi жылқылар патшасы
оңтүстiктегi пiлдер патшасы
батыстағы асыл заттар патшалығы
шығыстағы адамдар патшасы
Мазмұны ізгіліктің қайнар көзі білім екендігін түсіндіруге арналған, мемлекетті жұртшылыққа ізгілік әкелетін білімді де мәдениетті билеуші басқаруы тиіс деген тұжырымдар ұсынылған шығарма
Құтты білік
Масғұд кестелері
Диуани лұғат ат түрік
Диуани хикмет
Түркі жұртының қасиетті әулиесі
Қ.А.Ясауи
М.Қашғари
А.Иүгнеки
С.Бақырғани
Қарахан әулетінің билеушісі Сатұқ Боғра ханның ұрпағы, алғашқы білімін медреседе алып, кейін Бұхара, Самарқан, Мерв қалаларында жалғастырды, өз шығармасында тарихи-мәдени, лингвистикалық, этнографиялық материалдардың үлкен қорын жинақтады:
А.Иүгнеки
А.Ясауи
М.Қашғари
Ж.Баласағұн
Өз шығармасын қарахандықтар билеушісіне арнап, еңбегі үшін "хас-хажиб" (бас уәзір) атағы берілген тұлға
А.Иүгнеки
Ж.Баласағұн
А.Ясауи
М.Қашғари
