Кестедегі әр бағандағы және әр жолдағы сандардың қосындысы бірдей. A + B + D қосындының мәнін табыңыз

A В С

3 6 9

D 5 7

Азат үш есепті шешуге a минут уақытын жұмсады. Ол бірінші есепті шешуге b  минут, ал екінші есепті бірінші есепті шешуге кеткен уақыттан c минут  артық шығарды.  жұмсады. Үшінші  есепті шешуге қанша уақыт қажет болды? Өрнекті құрастырып, а = 25, b = 7, с = 5  болғандағы мәнін табыңыз.

Сыныпта 16 оқушы бар. Оның  -і оқу озаты, –і оқу екпіндісі, қалғандары орташа оқитын оқушылар. Сыныпта неше оқушы орташа оқиды?

Кәсіпорында 67 адам жұмыс  істейді. Олардың  47-сі ағылшын тілінде, 35-і неміс тілінде, ал 23-і ағылшын және неміс тілінде сөйлейді. Кәсіпорында қанша адам осы тілдердің ешқайсысын да білмейді?

Айгерімнің жасы қазір Айарудан үш есе кіші. Ал 3 жылдан кейін ол Айарудан екі есе кіші болады. Айару 20-ға толғанда, Айгерім неше жаста болады?

Бірдей төрт жейде күртеге қарағанда  4%-ға арзан. Осындай алты жейде күртеден неше пайызға қымбат?

Өсімдіктің өмірлік циклінің кезеңдерінің дұрыс ретін анықтаңыз  

Суретте жануарлар арасындағы қарым–қатынасмысалдары 1-4 дейін сандармен көрсетілген.  

Кестедегі жануарлардың қарым–қатынас типтерініңсипаттамасы берілген.  

Қарым-қатынас типтері

a) (симбиоз) — екі организм де әдетте өздерінепайда әкелетін қарым-қатынас түрі (мутуализм, комменсализм, паразитизм)

b) Бәсекелестік-әртүрлі организмдер белгілі бір ресурсты алуүшін бәсекелесетін қарым-қатынас түрі. Бәсекелестіктүрішілік және түраралық болуы мүмкін

c ) Бейтараптық-организмдер арасында тікелей байланыс жоқ

d ) Тамақтану – трофикалық қатынастар, яғни қоректенетінжәне қорек болатын организмдер арасындағыбайланыстар (жыртқыш – олжа)

Қарым-қатынастүрлері мен мысалдарынбайланыстырыңыз!

Судың рөлі туралы дұрыс тұжырымдардыанықтаңыз

1) су барлық тіршілік процестеріне қатысады жәнекөптеген жануарлар мен өсімдіктердің тіршілік етуортасы болып табылады

2) тірі организмдердің кейбір жасушаларында су мүлдем болмайды

3) адамның қаны 70% судан тұрады

4) адамның бұлшық еттерінде-75%, сүйектерінде-25%, тіс эмалінде-0.2% су бар

5) адам күн сайын қоректік заттардан 2 есе көп су тұтынуы керек

6) адам тамақсыз 30-50 күн, ал сусыз үш күнненартық өмір сүре алмайды

7) адамда судың 12-15% жоғалуы метаболизмніңбұзылуына әкеледі, ал судың 25% жоғалуы ағзаныңөліміне әкеледі

Aқбөкендер жыл мезгілдеріне байланыстыелдің солтүстік бөліктерінен оңтүстік аймақтарынақоныс аударатын табын жануарлары. Бір күнде бұлжануарлар жүз шақырым жүре алады. Ақбөкендердің басты құндылығы – ет немесе теріемес, ал мүйіз. Олар емдік мақсатта, әсіресе шығысмедицинасында белсенді қолданылады депсаналады. Ақбөкендердің саны 2000 жылдардыңбасында өте көп болды.

Жануарды қорғау себебін анықтаңыз?

Мәтінді қалпына келтіру үшін қажетті термин сөздердің дұрыс реттілігін табыңыз

Біздің жүйке жүйеміз бүкіл денеге импульстарнемесе сигналдар жіберу үшін_________депаталатын арнайы жасушаларды пайдаланады. Бұлэлектрлік импульстар біздің______, _______, ________, ________,  _________ _________арасында өтеді. Бұл сигналдар аяқ-қолымызды _______ және ________ сияқты ________ сезінуге көмектеседі.  

Неліктен кеме суға батпайды?

Кеме металдан жасалған, оның тығыздығы судыңтығыздығынан үлкен. Негізінен идея бойынша, олбатып кетуі керек. Бірақ кеменің корпусы ауаментолтырылған, сондықтан кеменің жалпытығыздығы судың тығыздығынан аз болады жәнеАрхимедтің күші оны жер бетіне шығарады. Егеркеме тесілсе, онда ішіндегі кеңістік сументолтырылады — демек, кеменің жалпы тығыздығыартады да кеме батып кетеді.

Архимед заңдылығына сүйеніп суға батып кетпесүшін адам қандай әрекет жасау керектігінанықтаңыз

Қылышын сүйретіп қыс келе жатыр. Қыстыгүні ауа райының өзгеруіне байланысты адам ағзасы әлсіреп, ұйқы қысады. Қыстың түні ұзақ болғанмен, дәрменсіздік салдарынан таңертең ерте тұру оңай болмауы мүмкін. Осыған орай кәдеңізге жарап қалар келесі кеңестерді ұсынамыз.

Ұйықтар алдында ғаламторға кіріп, теледидар қарамаңыз. Себебі бұлар адамның жүйке жүйесін қоздырып, ұйқыны бұзады. Түннің бір уақытында, өте кеш жату ми жұмысының бұзылуына әкеп соқтырады. Бұдан мидың зиян шегетіні сөзсіз. 

Ерте тұру үшін өз-өзіңізге көмектесіңіз. Терезелерді айқара ашып, жаттығу жасаңыз. Қозғалыспен басталған күн әрқашан сергектік береді.  

Ерте тұру – құт-берекенің нышаны. Ерте тұрған адамның ісі де, ырысы да артық болады.

Мәтіндегі негізгі ойды анықтаңыз

Қылышын сүйретіп қыс келе жатыр. Қыстыгүні ауа райының өзгеруіне байланысты адам ағзасы әлсіреп, ұйқы қысады. Қыстың түні ұзақ болғанмен, дәрменсіздік салдарынан таңертең ерте тұру оңай болмауы мүмкін. Осыған орай кәдеңізге жарап қалар келесі кеңестерді ұсынамыз.

Ұйықтар алдында ғаламторға кіріп, теледидар қарамаңыз. Себебі бұлар адамның жүйке жүйесін қоздырып, ұйқыны бұзады. Түннің бір уақытында, өте кеш жату ми жұмысының бұзылуына әкеп соқтырады. Бұдан мидың зиян шегетіні сөзсіз. 

Ерте тұру үшін өз-өзіңізге көмектесіңіз. Терезелерді айқара ашып, жаттығу жасаңыз. Қозғалыспен басталған күн әрқашан сергектік береді.  

Ерте тұру – құт-берекенің нышаны. Ерте тұрған адамның ісі де, ырысы да артық болады.

Мәтіннің түрін анықтаңыз.

Айтылуына сәйкес жазылған сөзді көрсетіңіз.

Тәуелденіп септелген зат есімді көрсетіңіз.

Оның қызық болғаны сонша ... әлгі кітаптан мен өзімнің өмірімді көрдім.

Құрмалас сөйлемге қойылатын тыныс белгіні анықтаңыз.

Омоним бола алатын сөзі бар сөйлемдерді анықтаңыз.

Әсірелеу кездесетін нұсқаны көрсетіңіз.

Өлең шумақтарына сәйкес келетін мақал-мәтелді анықтаңыз.

Жолсыз жүрсең төтелеп,

Төбеде жалғыз қалдырмас.

«Азаматым осы» деп,

Сырт көзге сені аздырмас.

Қыр астында жүрсе де,

Қырағы көзін жаздырмас.

Көлеңке болып шілдеде,

Қыста үсікке шалдырмас.

Жандос аң-таң. Бұрын-соңды атасын дәл мұндай күйде көрген емес-ті. Үнемі көңілді, ашық-жарқын жүретін. Ақылын да жүзі күлімдеп отырып айтатын. Реніш дегенді білмейтін-ді. Қазір не болды екен? Таныса да танымай тұрған кісіше атасының бетіне үңіле қарады. Өңі біртүрлі бұлтты, тұнжыр, жылу, шуақ жоқ. Сұп-суық. Маңдайындағы онсыз да шым-шытыр әжімдері одан әрі шиырланып кеткен тәрізді.

– Ата, не болды саған? Бір жерің ауырып отыр ма?

– Жоқ. Денім сау. Жаным ауру.

«Жаным ауруы» несі? Бұл не сөз? – Ата, түсінбедім...

– Түсінбесең, міне, қара, алақанымды тосып отырғаныма жарты сағаттай уақыт болды, бір тамшы тамса, кәне...

– Шөлдедіңіз бе?

– Жоқ.

– Едеше бұл бұлақтың суы неге керек?

– Бұлақтың жүрегі тоқтапты...

– Бұлақтың жүрегі бола ма?

– Болады. Суының сарқылғаны, көзінің бітелгені – демі таусылғаны, жүрегінің соғысы тоқтағаны.

Тосын сөз, күтпеген сөз. Жандос сасып қалды.

– Ендеше, тыңда. Бұл Көнебұлақ та өзінше бір Тіршілік еді ғой. Елі үшін ғұмыр кешкен бір азамат дәл осы бұлақтай-ақ болсын. Елдің, жердің береке-құты болды. Жақсылығын аямады. Зәредей жамандық жасаған жоқ. Алаламай жанды-жансыздың бәріне өмір сыйлады. Бір тайпа елді аузына қаратып тұрды. Қалай қамықпассың? Бар қызығы көз алдымда өтті. Бұрын жұрт малын бағып, киігін аулап, құмның арасында жел айдаған қаңбақтай көшіп-қонып жүретін. Бұл бұлақ солардың басын біріктірді. Үй қылды. Ел қылды. Анау қазір табаны кеберсіп, шыт-шыт жарылып жатқан ойпаң бір кезде шалқыған көл болатын. Беті сыпылдап ұшып-қонған қарақұрым құстан көрінбейтін. Бала атаулы балық құсап, ала жаздай судан шықпайтын. Сонау тегістікке – сайға дейін кемерлеп тұнып шөп өсетін. Жағалай қараша үй тігілетін. Қозы-лақ, бота-құлын асыр салып жүретін. Одан арғы жазықтыққа жұрт бақша салатын. Соның бәрін қалай ұмытарсың...

Атасының көзіне жас үйірілді. Жандос та қатты толқыды. Ауыр бір жұмыс істеп, әбден шаршап-шалдыққан кісілерше үйге ұнжырғалары түсіп келді.

Мәтіннен кейіптеуді  анықтаңыз.

Көнебұлақтың ауыл адамдары үшін маңызы қандай?

Қария Көнебұлақты қандай адамға теңейді?

Мәтінде Жандостың қандай сезімдері байқалады?