2.      Ing cerita wayang Bharatayuda Jayabinangun, prang antarane Pandawa lan Kurawa iku tundhone dimenangake dening Pandawa. Sanajan cacahe mung lima, Pandawa isa ngasorake Kurawa sing cacah satus. Wis kaloka ing jagad Pandawa iku pralambang tindak utama, dene Kurawa iku pangawak kadurakan, mula ora mokal yen Pandawa iku menang ing yuda. Pitutur sing kamot sajronng cerita iku yen diparibasakake yaiku ....

Latar cerita iku yaiku ....

Putrane Prabu Pandu karo Dewi Kunti yaiku ....

Undherane cerita sing jumeneng nata Hastinapura yaiku ....

Saka cerita iku, miturut tata aturan ing sajroning karaton sing gumanti nata kudune putra jaler mbarep sang Nata. Nanging Dhestarastra ora gelem gumanti nata amarga ngrumangsani marang kekurangane. Lelakon iku ngemot pitutur sing becik yaiku ....

Gambar wayang iku nuduhake salah sijine anggota keluawarga Pandhawa kang sinebut….nduweni kuku pancanaka lan anak sik palig bagus dhewe. 

Sawijining tokoh sajrone crita Mahabharata putrane Bimasena (Bima) utawa Werkodara saka keluarga Pandhawa, ibune Hadimbi (Arimbi) asale saka bangsa raseksa. Misuwur kanthi “otot kawat balung wesi”. Tokoh kasebut diarani…

Gambar wayang iki yaiku wayang……     

    Ing crita Dewi Ruci, Bima mituhu kabeh dhawuhe Durna minangka gurune sanajan anggone dhawuh iku ngetohake nyawa, nanging Bima ora nggresula. Saka crita kasebut pamireng ngerti yen karep saka crita iku supaya murid bekti karo gurune. Perangan iku mapan ana ing crita kang diarani….

Pandawa yaiku Yudhistira, Bima, Arjuna, Nakula, lan Sadewa. Wong lima yaiku anak saka Pandu lan Kunti. Diarani Pandawa amarga duwe limang anggota. Minangka titisan para dewa, para Pandhawa duwe kekuwatan sing luar biasa. Kabeh Pandhawa kasebut duwe kekuwatan sing beda lan duwe keahliane dhewe-dhewe. Ing sisih liya, ana Kurawa, bocah-bocah saka Destsarastra sing ora becik lan meri. Minangka crita ing dhuwur watak becik kang bisa dicontho ing laku masarakat yaiku…..

Guru Drona ndelok potensi gedhe ing kemah Pandawa. Kekuatan Kang kuwasa lan agung. nanging ana sethitik wedi ing guru Drona. Kurawa pancen kudu nate gething, tambah gething lan bakal nemokake puncak ing sawijining dina. Sawijining dina sing ora bisa dingerteni pungkasane. Perang saudara gedhe asring ditepungi minangka perang Batarayudha. Wacan ing dhuwur sipat kang ana ing Kurawa yaiku…..

Amarga Kunthi Kunthi kepingin nyoba, ing wanci awan, aji kawateg. Ing batin kepingin ngrawuhke Dewi Surya. Bathara Surya tumurun, Kunthi kena soroting surya (dipandeng) mbotot during kagungan garwa, saka pitulungan Resi Druwasa, bayi dilairake saka kuping (Karna). Banjur diparingi asmane Karna.

Saka pethilan crita kasebut, sanajan kunthi durUng kagungan garwa nanging mbobot banjur bias nglairake lumantar….

Wigati uga kanggo dimangerti sawise dadi garwane Drestarasta, mripate Gendari ditutup tandha bektine marang kakung yaiku Prabu Drestarastra  kang wuta. Amarga setyane iku, nalika mbukak, netrane cumlorot cahya. Cahyane ngenani awake Duryudana. Emane ana kang ora kena sorot yaiku papa wewadining wong lanang, mula sanajan dipala, dibanting, dijotos, ditamani gegaman Duryudana panggah ora mati. Dewi Gendari sawise dadi garwane Drestarastra netrane ditutup. Kang ndadekake Dewi Gendari nutup netrane yaiku….

Harya Suman : Dhasare bapakmu kae wong ora seneng marang regejegan. Anane mung sarwa eklas. Dikapake wae wong sarwa manut. Lha iya, kenangapa yen bapakmu wes manut banjur anake sing satus kuwi apa ya manut kaya wong tuwane kuwi, Ngger.

Saka pethilan kasebut kang duwe kekarepan ora seneng regejegan, anane mung eklas lan manut yaiku….

Pandhu lan Madrim seda, nalika Pandhawa isih cilik-cilik. Kunthi mongmong Pandhawa ing Ngastina. Pandhawa tansah dipaksa dening Kurawa, nanging Kunthi paring pitutur supaya tansah ngalah nanging waspada. Kunthi uga tau diwirang-wirangke dening Dursasana. Mula banjur paring sabda rambute diore ora bakal digelung kalamun ora jamas nganggo getihe Dursasana lan durug keset sirahe Dursasana. Sumpahe bias kelakon ana ing lakon wayanag Jambakan. Dewi Kunthi tansah ngemong Pandhawa, wiwit ing negara Ngastina. Dibuang ing alas 13 taun, suwita ing Wiratha, nganti Yudhistira jumeneng nata ing Indraprata, lan tumeka ing perang Bharatayudha.

Budi pakarti luhur Dewi Kunthi saka pethilan crita kasebut yaiku….

Drestrarastra isih nyoba nindakake keadilan. Anak-anake minangka Kurawa lan Pandu minangka hak diwenehi pamulangan sing padha saka guru Drona. Nggawe papan kanggo sinau lan praktek kabeh sing ana ing kana. Sedaya Kurawa lan Pandawa kasebut kudu dituruti arahan lan pamulangan sing ditindakake dening guru Drona. Gurune Drona dhewe yaiku Brahmana sing kuat. Kekuwatane lan ketrampilan kanggo nglawan ora ana sing ngalahke. Guru Drona ngajak murid-muride nututi supaya latihan ing wana. Gagasan utama kang ana ing crita ing dhuwur yaiku……

“Menawi mekaten, saderengipun kula outbond, langkung rumiyin taken dhumateng Bapak, supados menawi outbond boten gunyak-gunyuk nglelingsemi. “ tembung kang kachetak kandel kuwi menawa didadekake ngoko tegese …..

Aku (dicaosi) wajik karo gedhang. Tembung njero kurung supaya trep unggah-ungguh e diganti….

Bapak                 : “Ayo wis wengi,, pada turu sesuk mangkat esuk!”

Anak                  : “…………” Lumrahe anak mangsuli nganggo ukara ….