WorksheetsЗаттардың тасымалы (2)
Total questions: 58
Worksheet time: 10hrs 40mins
Заттардың тасымалы (2)
Физиологиялық гомеостаз
Қарапайымдардан бастап көпжасушалы ағзаларға дейін әрбір ағзаға өзгермелі қоршаған ортада тіршілік көрсеткіштерінің тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді
Ия
Жасушалық сұйықтықтың мөлшері шамамен
15-20л
Мм
Тәулігіне Лимфа түзіледі
1,5л
И
Лимфа
95%судан,0.9%тұздан,және 0.1%глюкозадан тұрады
Ияя
Лимфаның басты қызметі
Жасушааралық сұйықтықты кері қанға қайтару
И,
Плазма
90%судан тұрады
И
Плазма құрамындағы су заттардың
Тасымалы мен жылу алмасуды жүзеге асырады
Ия
Плазма нәруыздары 7-8% құрайды және үш топқа бөлінеді
Альбуминдер (қан арқылы май тәрізді заттардың тасымалдануы; майлардың қайта таралуы және т.б);глобулиндер (антидене,ауру тудыратын микроптардан қорғау ) және фибриноген (қанның ұюы)
Ия
Формалы элементтер
Бұл қан жасушалары.Олардың үш түрі бар: Эритроциттер, тромбоциттер, лейкоциттер
Ия
Эритроциттер
Қызыл түсті ,екі жағынан иілген дискі пішінді ,ядросы жоқ,120 тәулік тіршілік етеді
ИЯ
Қан пигменті
Гемоглобин
ИЯ
Тромбоциттер
Қанның ұю үдерісіне қатысатын,ядросы жоқ,ұсақ қан пластинкалары
А
Лейкоциттер
Қанның ақ жасушалары
И
Лейкоциттер
ағзаны ауру тудыратын микроптардан қорғайды, иммунитетті жүзеге асырады
Ия
Лейкоциттік формула
Лейкоциттердің бес типінің пайыздық ара қатынасы
Ияя
Қан плазмасының еритін нәруызы
Фибриноген
И
Ерімейтін нәруыз
Фибрин
Ияя
Тромб
Фибриннің жабысып қалған жіпшелерінен түзіледі
Ия
Қанның ұюына қатысады
Кальций тұздары, фибриноген және т.б
Ияя
Қан құю станциясында қолданылатын қан
Кальцийсіздендірілген (кальциінен айырылған)және дефибриляцияланған (фибриногеннен айырылған)
И
Иммунитет (лат иммунис-бір нәрседен босату)
Бұл ағзаның жұқпаларға (бактериялар мен вирустарға )және кез келген бөтен бөлшектерге қарсы тұру қасиеті
Ияя
Иммунитет ғылымның негізін салған
И.Мечиников пен П.Эрлих
И
Лейкоциттер ағзаны қолдайды екі жолмен
Микробтарды жояды-фагацитоз
Микроптарды жоятын немесе арнайы қорғаныш нәруыздар -антиденелерді жасайды
И
Микроптарды жою әдістері негізінде иммунитет бөлінеді
Жасушалық(фагоцитоз)және гумаральдік (антидене)
И
И.Мечников
Фагацитоз (жасушалық иммунитет) үдерісін ашты
Ия
П.Эрлих
Антидене жұмысын зерттеді
...
Фагацитоз
Қатты бөлшектерді жасушалардың ұстап қалуы(жалған аяқтары арқылы)
И
Фагоциттер
Амеба мен Ликоциттердің көптеген түрлері
Ияя
Антиденелер
Лимфоциттердің кейбір түрлерін бөгде заттардың -антиденелердің (грек анти-қарсы)енуіне жауап ретінде бөліп шығаратын ерекше нәурыздар
Ияя
Лейкоциттердің неше типі бар
5
М
Нейтрофилдер
50-70%
Белсенді микрофагтар-жасушааралық кеңістікте,теріде және т.б мүшелерде кездеседі
И
Лимфоциттер
24%
Антиденелер жасау, гуморальдық және жасушалық иммунитет
И
Моноциттер
4%
Макрофагтар-көбінесе қан
арнасынан тыс (буын плевра сұйықтығын да және т.б)зиянды бөлшектерді жояды
Ия
Эозинофилдер
1,5-5%
Бөтен нәруыздарды және тіршілігін жойған ұлпа нәруыздардын залалсыздандырады
Ия
Базофилдер
0.5-1%
Қанның басқа жасушалары үшін тамырлардың өткізгіштігі және қан ұюы үшін маңызды рөл атқарады
Ияя
Нейтрофилдер (ұсақ) және моноциттер (ірі)
Ең белсенді макрофагтар
И
Т-лимфоциттер
Айырша безде(тимуста) жұмыс істеуге дайын "жетілген"болады
И
В-Лимфоциттер
Сүйек кемігінде жетіледі
Ия
Ағзаға жаңадан белгісіз антиген түскен кезде
Арнайы антидене жасалады
Мм
В-Лимфоциттер
Гумаральдік иммунитетті қамтамасыз етеді
Ияя
ЖИТС белгілері
Лимфа түйіндері ұлғаяды
Адам терісінде ұсақ бөртпелер пайда болып,олар жараға айналады
Ии
ЖИТС белгілері тағы бар
Дене температурасы көтеріледі
іш өтеді
арықтайды
Қаназдық байқалады
Шаршайды
Буындары және басы ауырады
Өкпесі қабынады
Дұрысс
ЖИТС
Жыныстық қарым қатынас арқылы жұғады
Ия
ЖИТС-тің алдын алу
Жалпымемлекеттік және жеке шаралар болып бөлінеді
И
Жалпымемлекеттік
Донордан қан алғанда және қан құю кезінде мұқият тексеру.
Есірткі сату және жезөзекшілікпен күресті күшейту
Емдеу орталықтарында санитарлық режим ережелерін қатаң сақтау
Жүйелі медициналық бақылау жасау.
Халық арасында санитарлық - ағарту жұмыстарын жүргізу
Дұрысс есте сақтап алу керек
Жалпымемлекеттік
Жеке:
Жекебас гигиенасының ережелерін сақтау
Салауатты өмір салты
АВЖ-ға(адамның вирустық жұқпасы;ВИЧ)мерзімді түрде қан тапсыртып тексерту
И
Амёба дизиндериясының қоздырушысы
Қарапайымдар ( біржасушалы ағзалар )
Ия
Тырысқақ (холера) аруының қоздырушысы
Тырысқақ виврионы
И
Күл дифтерия қоздырушысы
Таяқша тәрізді бактерия
И
Лейшманиоз қоздырушысы лейшмания деп аталатын
Талшық тәрізді қарапайымдар
И
Герпес қоздырушысы
Герпес вирусы
Ия
Фитофтороз
Саңырауқұлақтар тудыратын өсімдік ауруы
Ия
Жер шарындағы халықтың 90%ы
Герпес вирусын тасымалдаушылар
И
Микрофагтар
Нейтрофилдер
Ия
Макрофагтар
Моноциттер
И
В-Лимфоциттер
Арнайы нәруыздарды-антиденелерді жасайды
И
Жасушалық иммунитет
Әрбір антидене белгілі бір қоздырушыға-антигенге қарсы арнайы жасалуы
Ияя
Табиғи иммунитет
Туа біткен және жүре пайда болған деп бөлінеді
Ия
