Балалар не себепті Ақтөске үйшік жасап бергісі келді? Себебі...

Әңгіме не туралы?

Қай мақал әңгіменің негізгі ойын тұжырымдайды?

Алмат не әкелді?

№2 Мәтін

1. Жаздың жайма шуақ бір күні атаммен бақта жүрген едім . Кенет ұядағы балапандардың жан ұшырған шиқылы естілді. Қарасам, ұзындығы метрдей дәу сұр жылан ұяның аузына барып қалыпты. Дереу атамның қолындағы таяқты ала салып, жыланның басынан ұрып-ұрып жібердім. Сұр жылан лезде жерге сылқ ете түсті. Атам да қолына ілінген таспен  сұр жыланды ұрғылап жатыр.

2.  Мен қалтамдағы шүберекке оралған жемді балапандардың ұясына салдым да, бұтақты қуалай жерге түстім. Сол  кезде қарағайды айнала шиқылдай ұшқан бозторғай маған алғыс білдіргендей болды. Мен бір үлкен іс бітіргендей марқайып қалдым.

3.  Атам болса: “ Жарайсың, баламІ Құстар - табиғаттың сыйы, ал табиғатты қорғау - адамзаттың парызы . Сен бүгін ерлік жасадыңІ” - деп, маңдайымнан мейірлене иіскеп, құшағына қысты. Сол күні атам екеуміз бақты ұзақ аралап, құстардың әуеніне елітіп, үйге кеш оралдық.

Әңгіменің мазмұны бойынша атаулардың дұрыс ретін көрсетіңіз.

Қайсысы әңгіменің тақырыбы бола алады?

Кейіпкердің (атаның) қай сөзі әңгіменің негізгі ойын ашуға көмектеседі?

Қай сөйлемдегі сөз ауыспалы мағынада жұмсалып тұр?

 Мәтіндерді салыстырыңыз, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.

№3 мәтін

Мен бессайысшы боламын

Әжесі  Темірді маңдайынан иіскеп, еркелете бауырына қысты. – Әлгі мылтығың не, түсіндіріп айтшы, – деді ол Темірге қарап.

– Апа, біз бүгін бірінші рет тирде мылтық аттық.

– Ат спротын қойдың ғой?

– Жоқ, оған да қатысамын.

– Мүмкін, онда суға жүзуді тоқтататын шығарсың! – деді таңдана.

– Неге, оны тастамаймын. Мен бессайысшы клубына барып жүрмін ғой.

– Сонда осының бәріне баруға уақытты қайдан табасың?

Әр нәрсенің басын бір шаламын деп жүріп, ақырында бәрінен жұрдай боларсың. Оныңды қой. Оқуыңды оқы, спорттың бір түрімен айналыссаң да жетер.

– Апа, бір әңгіме айтайын, тыңдаңызшы, – деді Темір қиыла өтініп.

– Ал, айта ғой, – деп, апасы баласына сынай қарады.

– Ерте, ерте, ертеде ме, әлде біздің осы заманымызда ма, бір жерде соғыс болып жатыпты, – деп, Темір сәл жымия сөйледі. Ол әңгіме айтқанды да жақсы көретін.

– Сонда әскердің шағын бір тобы жау қоршауында қалып қойыпты.

Бір офицер атысып-шабысып жүргенде астындағы аты мерт болып*, өзі өзеннен малтып өтіп, одан әрі жаяу жүгіріп, әскердің негізгі тобына хабар жеткізеді. Осыдан кейін спорттың бессайыс деген түрі пайда болыпты.

– Сенің де сондай болғың келеді ғой, шамасы, солай ма?

– Иә.

– Жарайды, балам, «Талапты ерге нұр жауар» деген,

талабыңа жет, – депті апасы.

Олжас Мұқановтан

№4 мәтін

Ақмарал:

Бақдәулет, бала кезіңізде кім болғыңыз келді?

Бақдәулет: Бала кезімде эколог болсам деп армандадым.

Ақмарал: Ондай арман қалай пайда болды?

Бағдәулет: Бастауыш сыныпта әкем «Экология әліппесі» деген кітап сатып әперді.  Экология-табиғаттағы түрлі өзгерістерді зерттейтін ғылым саласы, ал табиғатты сақтаудың жолдарын жүзеге асратын маман –эколог екенін сол кітаптан білдім.  Мектептегі жас экологтарүйірмесіне қатысып, «Балықтар мен бозторғайлар неге қырылды?» деген тақырыпта зерттеу жұмысын жүргіздім. Нәтижесінде қалалық байқауда жеңімпаз атандым. Сол күннен бастап «эколог болсам» деген асыл арман мені алға жетеледі.

Ақмарал: Каспий теңізіндегі балықтар мен бозторғайлардың қырылу себебі неде екен?

Бақдәулет: Мұның бір ғана себебі бар. Ол – теңізге жіберілген лай су, ыстық бұрқақ, жер астынан атқылаған инеертті газ. Мәтіндерді салыстырыңыз, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз. Мәтіндердің жанрын атаңыз

Мәтіндерге журнал айдарының қандай атауы сәйкес келеді

Бір қыз бала орталық вокзалда пойыздың келуін күтіп отырды. Уақытты қысқарту үшін ол кітап сатып алуды. Содан соң ол күту залынан тыныш қана отырып, кітап оқитын орын тауып алды. Қораптағы печенье газет оқып отырған ер адам мен екеуінің ортасында тұрды. Ол бір печенье алған кезде ер адам да біреуін алды. Ер адамның бұл әрекетіне ол қатты таңырқады, бірақ ештеңе айтпастан кітап оқуын жалғастыра берді. Өзі іштей: «Сене алар емеспін! Мен батылдау адам болсам, міндетті түрде қарсы бірдеңе айтқан болар едім» деп ойлады. Ол әлсін-әлсін қораптан бір печенье алған сайын ер адам да соны қайталады. Осы іс-әрекет бір ғана печенье қалғанша жалғасты. Қыз бала ер адам қандай әрекет жасар екен деп қарап отырды. Ер адам болса соңғы печеньені алды да, ортасынан тең бөліп, бір жартысын қызға берді. Қатты ашуланған қыз кітабын сөмкесіне тоғытты да, бұл жерден кеткенше асықты. Ашуын басу үшін ол залдың басқа бір жеріне барып отырды. Ашуы тарқағаннан кейін ол кітап алу мақсатымен сөмкесіне қолын салды. Сонда ғана ол сөмкесінде қорабы ашылмаған өз печеньесін көрді. Әңгіменің басында қыз бала не істеді?

Қыз не сатып алды?

Сөйлемегі көп нүктенің орындағы сөзді табыңыз? Ер адамның бұл әрекетіне ол қатты ................., бірақ ештеңе айтпастан кітап оқуын жалғастыра берді.

Мәтіндегі асыты сызылған сөзді қандай сөзбен алмастыруға болады?