wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

39-40 дәріс

Total questions: 54

Worksheet time: 27mins

Name
Class
Date
1.

VI ғасырдың ортасында Қазақстан жерінде құрылған «түркі» аталатын тайпа одақтарының мемлекеті

a)

Түрік қағанаты

b)

Батыс Түрік қағанаты

c)

Түргеш қағанаты

d)

Қарлұқ қағанаты

e)

Қимақ қағанаты

2.

Түрік қағанаты Батыс Түрік және Шығыс Түрік қағанаты болып екіге бөлінді

a)

VI ғасырда

b)

Ѵ ғасырда

c)

IV ғасырда

d)

VIII ғасырда

e)

VII ғасырда

3.

Батыс түркілердің мемлекеті қамтыған аймак

a)

Солтүстік Қытай, Маньчжурия, Уссури өлкесі

b)

Алтай мен Ертістен басталып батысындағы Днестрге дейін

c)

Кавказ жері, Ауғанстан жері, Балкан түбегі

d)

Батыс Монғолия, Іле Алатауы, Тарбағатай

e)

Орта Азия, Жоңғария, Сарыарқа және Шығыс Түркістанның біраз бөлігі

4.

Орта ғасырларда Қазақстан жерінде құрылған мемлекеттердің арасынан артығын табыңыз

a)

Батыс Түрік қағанаты

b)

Ұйғыр қағанаты

c)

Қимақ қағанаты

d)

Қарлұқ қағанаты

e)

Түргеш қағанаты

5.

Орта ғасырларда Қазақстан жерінде қүрылған мемлекеттердің арасынан артығын табыңыз

a)

Қырғыз қағанаты

b)

Қимақ қағанаты

c)

Оғыз мемлекеті

d)

Қарахан мемлекеті

e)

Қыпшақ мемлекеті

6.

568 жылы келген түркі елшісі қаған атынан жазылған хат әкелген

a)

император І Андроникке

b)

император VIII Михаилға

c)

император ІХ Константин Мономахқа

d)

Император Алексей Комнинге

e)

император Юстинианға

7.

Орта ғасырларда өздеріне тән жазуларын пайдаланған түркі тайпалары мекен еткен аймакка жатпайды

a)

Чуд көлі, Онеганың төменгі ағысы

b)

Орталық Азия

c)

Қазақстан

d)

төменгі Еділ бойы. Дон өлкесі

e)

Солтүстік Кагазда Хазар мемлості

8.

Ежелгі түркілердің ділі мен тілі, даналығы көрініс тапкан ескерткіштер

a)

Орхон-Енисей

b)

Тоныкөк

c)

Күлтегін

d)

Талас жазуы

e)

Худуд әл-алам қолжазбасы

9.

VII ғасырдың бірінші жартысында пайда болған түркі әліпбиі ерекшелігі

a)

ағаш пен тасқа ойын жазуға қолайлылығы

b)

жоғарыдан төменге карай жазылуы

c)

солдан оңға қарай жазылуы

d)

полихром стилімен катар колданылуы

e)

аң стилімен қатар қолданылуы

10.

Көне түркі жазуын алғаш рет XVIII ғасырдың 20-жылдарында тапқан

a)

Мессершмидт, И. Страленберг

b)

Л.Гумилев, Ә. Марғұлан

c)

К.Ақышев, А.Н. Бернштам

d)

О.Сүлейменов, В. Даль

e)

А.Дженкинсон, А. Аткинсон

11.

Көне түркі жазуы алғаш рет XVIII ғасырдың 20-жылдарында табылған жер

a)

Талас аңғары

b)

Енисей аңғары

c)

Еділ аңғары

d)

Ертіс аңғары

e)

Шу аңғары

12.

Түркі жазуын «руналык» деп атау себебі

a)

Араб «арабески» жазуымен ұқсастығы

b)

Тасқа қашап жазылуы

c)

Қытай иероглифтермен ұқсастығы

d)

Египет иероглифтерінен бастау алуы

e)

Скандинавияның руналық жазуымен ұқсастығы

13.

Түркі руна жазуларын оқудың кілтін тапкан дат ғалымы

a)

Т. Аткинсон

b)

А.Дженкинсон

c)

В. Томсен

d)

Бернштам

e)

Л.Гумилев

14.

Түркілердің руналық жазулары табылған аймақтарға жатпайды

a)

Шығыс Қазақстан,

b)

Монғолия, Жетісу

c)

Кіші Азия, Месопотамия

d)

төменгі Еділ бойы, Дон өлкесі,

e)

Солтүстік Кавказ

15.

Түркілердің руналық жазулары ең әйгілілері тұрғызылған

a)

Бумын құрметіне қойылған ескерткіш

b)

Иштеми кұрметіне қойылған ескерткіш

c)

Шегу құрметіне қойылған ескерткіш

d)

Сұлұқ құрметіне қойылған ескерткіш

e)

Білге қаған, Күлтегін және Тоныкөк құрметіне койылған ескерткіш

16.

ХІ-ХІІ ғасырлардан кейін ертедегі түркілердің руна жазуының қолданыстан шығу себебі

a)

Ислам дінінің ықпалымен араб әліпбиінің енуі

b)

Византияның ықпалымен латын әліпбиінің енуі

c)

Ираннның ыкпалымен зороастризмнің енуі

d)

Грекияның ықпалымен грек әліпбиінің енуі

e)

Киев Русінің ықпалымен кириллицаның енуі

17.

Қимақ билеушісі қабылдаған түркілердің ең жоғары атағы

a)

«қаған»

b)

«жабғу»

c)

«инал»

d)

«василевс»

e)

«атабек»

18.

«Хақан түркілердің патшасы. Хакан көсемнің көсемі, парсылардың шахиншах, яғни хандардың ханы деген сөз», деп жазған ғалым

a)

Бируни

b)

ибн Сина

c)

Пири Реис

d)

Әл-Хорезми

e)

Науаи

19.

Қимақ мемлекетінің орталығы

a)

Ертіс бойында

b)

Шу бойында

c)

Сырдариянын төменгі ағысында

d)

Жайық бойында

e)

Іле бойында

20.

Ортағасырларда Қазақстанның далалы аймақтарында Сырдария мен Балқаштан солтүстікке карай күшейген тайпалық одак

a)

Қимақтар

b)

Қарақытайлар

c)

Қыпшактар

d)

Түргештер

e)

Оғыздар

21.

Жанак ибн Хакан әл-Қимақи кітабын ХІІ ғасырда қимак елін сипаттаған еңбегінде пайдаланған араб географы

a)

әл-Идриси

b)

әл-Омари

c)

Гардизи

d)

Жувейни

e)

әл-Марвази

22.

ІХ-Х ғасырларда кимактардың ежелгі түркі жазуын пайдаланғанын көрсетеді

a)

күміс тостағандағы жазу

b)

қола айналардағы бедерлер

c)

кару жарақтардағы жазу

d)

алтын білезіктердегі жазу

e)

тастағы жазулар

23.

«Кейін біз кимак аталатын тайпаға жеттік. Жазық жерде алтынды кесек күйінде шығаратын кеніш бар. Сол сиякты өзеннің ағысынан алмас та табылады. Ол жерде жазуға арналған калам жасайтын қамыс өседі», деп жазған араб тілді грек ғалымы, тарихшы

a)

әл-Идриси

b)

Жувейни

c)

әл-Омари

d)

Йақұт әл-Хамаун

e)

әл-Марвази

24.

Орта ғасырларда жазылған бірегей сөздік, кыпшақтардың әдеби ескерткіші

a)

«Оғызнама»

b)

«Тарих»

c)

«Кодекс куманикус»

d)

«Алтын шежіре»

e)

Тазкира-и-Боғрахан»

25.

Сырдарияның төменгі сағасы мен Балкаш көлінен Дунай жағалауына дейінгі ұлан-байтақ даланың араб және парсы жазбаларында аталуы

a)

Қосөзен (Месопотамия)

b)

Пенджаб

c)

Жетісі

d)

Алтай-Тарбағатай

e)

Дешті Қыпшақ (Қыпшақ даласы)

26.

«Кодекс Куманикус» сөздігі неше бөлімнен тұрады

a)

3

b)

5

c)

2

d)

9

e)

7

27.

Қыпшақ дәуірінің құнды ғылыми жәдігері болып табылатын сөздік

a)

«Тарих»

b)

«Кодекс куманикус»

c)

«Алтын шежіре»

d)

«Оғызнама»

e)

Тазкира-и-Боғрахан»

28.

2020 жылы Қазақстанда ЮНЕСКО-ның шешімімен 1150 жылдығы атап өтілген ғұлама

a)

әл-Бируни

b)

эл-Фараби

c)

әл-Марвази

d)

М. Қашғари

e)

Қ.А Яссауи

29.

Түркілер жаппай ислам дініне өтті

a)

Найман мемлекеті тұсында

b)

Оғыз мемлекеті тұсында

c)

Қарлұқ қағанаты тұсында

d)

Қыпшақ хандығы тұсында

e)

Қарахан мемлекеті тұсында

30.

960 ж. Ислам дінін мемлекеттік дін деп жариялады

a)

Осман

b)

Мұса

c)

Оғұлшак

d)

Сатұқ Боғрахан

e)

Ибраһим

31.

Ежелгі түркі мемлекеттерінің халқын әлемдік өркениеттің рухани кұндылықтарымен таныстыруда зор рөл атқарды

a)

Ислам

b)

Зороастризм

c)

Манихей діні

d)

Буддизм

e)

Христиан діні

32.

ХІІІ ғасырда қыпшак мемлекетінің құлау себебі

a)

Хорезмшах мемлекетінің шапқыншылығы

b)

Киев Русінің шапқыншылығы

c)

Цинь империясының шапкыншылығы

d)

Византияның шапқыншылығы

e)

Шыңғысхан шапқыншылығы

33.

«Кодекс Куманикус» сөздігінің бірінші бөлімінде берилетін ақпарат

a)

латын, парсы, қыпшақ тіліндегі сөздердің лексикалық мағыналары

b)

жер-су аттары

c)

діни уағыздар

d)

грек философиясы

e)

ай мен жұлдыздар атаулары

34.

Түркілердің ислам дінін VIII ғасырдың алғашқы жартысында қабылдай бастағаны туралы жазған белгілі ғалым

a)

Л.Н.Гумилев

b)

П.Г.Галузо

c)

В.В.Бартольд

d)

Н.И. Березин

e)

А.И.Левшин

35.

Ғылымда Шығыс Дешті Қыпшак деп атау қабылданған

a)

Орта Азияны

b)

Таяу Шығысты

c)

Кіші Азияны

d)

Қазақстан аумағын

e)

Қиыр Шығысты

36.

Өзінің білімділігі аркасында «екінші ұстаз» атанған ұлы ғұлама

a)

Қазы-Заде Руми

b)

Гиясуддин Жәмшид

c)

Ибн Сина

d)

Ұлықбек

e)

әл- Фараби

37.

Энциклопедист-ғұлама әл-Фараби ғылымның әртүрлі салалары бойынша жазған трактаттар саны

a)

110-ға жуык

b)

150-ден астам

c)

130-ға жуык

d)

160-қа жуык

e)

120-ға жуык

38.

Х ғасырдың басында Тараз каласында исламды қабылдаған қарахан билеушісі

a)

Мұса хан

b)

Есен-бұға

c)

Ибн Сейяр

d)

Сатұқ Боғрахан

e)

Жүсіп

39.

Әбу Насыр әл-Фараби шығармалары қатарына жатпайтын туындыны анықтаңыз

a)

«Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы»

b)

«Ғылымдар тізбегі»

c)

Музыканың ұлы кітабы»

d)

Бақытка жол сілтеу»

e)

«Мухаббатнама»

40.

Әбу Насыр әл-Фараби шығармалары катарына жатпайтын туындыны анықтаңыз

a)

«Жерден шыққан Желім батыр»

b)

«Азаматтық саясат»

c)

«Поэзия өнері туралы»

d)

«Риторика»

e)

«Қайырымды қала тұрғындарының көзкарасы»

41.

«Ғылымы жок елдің болашағы бұлыңғыр», деп, ғылым дамуының коғам өміріндегі маңызына ерекше мән берді

a)

Әл-Омари

b)

Әл-Фараби

c)

Әл Макдиси

d)

Ибн Хаукәл

e)

Әл-Марвази

42.

«Ғылым үйренуге кіріспекші кісі тәрбиелі, адамгершілігі мол, адал, қулық-сұмдықтан және басқа жағымсыз мінезден аулак болуы қажет», деп түйіндейді

a)

әл-Бируни

b)

Ж. Баласағұн

c)

әл-Фараби

d)

М. Қашғари

e)

А.Яссауи

43.

«Орта ғасырдың басында-ақ әл-Фараби Платон, Аристотель және басқа да антикалық ғалымдарды зерделеген ғұлама... Әл-Бируни, Авиценна және басқасы оны өзіне үстаз тұтқан», деп айтқан Қазақстанның белгілі ғалымы, академик

a)

Ақжан Машани

b)

Жүсіп Баласағұн

c)

Әли ақын

d)

Жүсіп Хамадани

e)

М. Қашғари

44.

Әл-Фарабидің құрметіне ескерткіш орнатылған қала

a)

Қызылорда

b)

Алматы

c)

Орынбор

d)

Астана

e)

Омбы

45.

Ауырлықта ерік-жігер танытып, шыдамды бол», деп тағдырдың кез келген күтпеген сынактарына төтеп беруге дайын тұруға және сабырлы болуға шақырады

a)

Махмұт Қашғари

b)

Жүсіп Хамадани

c)

Сүлеймен Бақырғани

d)

Арыстан-баб

e)

Ж.Баласағұни

46.

ХІ ғасырда түркі тілінде жазылған «Құтты білік» («Құт негізі білік») атты іргелі тарихи-әдеби шығарманың авторы

a)

әл-Марвази

b)

әл-Фараби

c)

Ж. Баласағұни

d)

әл-Бируни

e)

М.Қашғари

47.

Түркі тілінде жазылған алғашқы туынды

a)

Қадырғали Жалайридің "Жәмиғат-тауарихы".

b)

Мұхаммед Хайдардың "Тарихи Рашиди"

c)

Қашғаридың "Диуани лұғат ат-түрікі".

d)

Йассауидің "Диуани хикметі"

e)

Баласағұнның "Құтты білігі"

48.

«Игіліктің барлығы ғылымда, ал ұлылық танымда» деген тұжырымға келген ғұлама

a)

А.Иүгнеки

b)

М. Хусейн

c)

К.А.Йассауи

d)

М.Х. Дулати

e)

Ж.Баласағұни

49.

Орта ғасырдың әйгілі және танымал ғалымдарының бірі Махмұт Қашғари дүниеге келген ел

a)

Қарахан мемлекеті

b)

Мауараннахр

c)

Моғолстан

d)

Әбілқайыр хандығы

e)

Ноғай Ордасы

50.

Махмұт Қашғари оқуын жалғастырған қалалар

a)

Бұхара, Самарқан, Мерв

b)

Испиджаб, Шаш, Сауран

c)

Шымкент, Отырар, Түркістан

d)

Қызылқұм, Үргеніш, Жаңакент

e)

Түркістан, Сығанақ, Ақсүмбе

51.

Ұзақ жылдар бойы жүргізген ғылыми ізденістері нәтижесінде Махмұт Қашғаридің жазып шыққан еңбегі

a)

«Бұрынғы ұрпақтар ескерткіші»

b)

Жүсіп-Зылиқа»

c)

«Түрік тілдерінің сөздігі» («Диуани лұғат ат-түрік»)

d)

«Құт негізі - білік» («Құтадғу білік»)

e)

Жылнамалар жинағы» («Жәми ат-тауарих»)

52.

Орталық Азия түркі халыктарының тілі, тарихы, этнография, география,астрономия, медицина, әскери ісі, мәдениеті, діні, салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары туралы акпарат беретін құнды тарихи дерек

a)

«Құдатғу Білік»

b)

Акикат сыйы»

c)

«Даналық кітабы»

d)

Жүсіп-Зылиқа»

e)

Диуани лұғат ат-түрік»

53.

Әл-Фараби дүниеге келген кала

a)

Түркістан

b)

Тараз

c)

Отырар

d)

Ақбешім

e)

Сығанақ

54.

«Түрік, түрікмен, оғыз, жікіл, яғма, қырғыз тайпалары сөздерінің мағынасын аныктап шығып, кажетіме жараттым. Олардың әрбірінің тілі менің көкейіме ұялап, берік сакталып калды», деп өзінің шығармасы туралы жазды

a)

Жүсіп Баласағұн

b)

Әли ақын

c)

Жүсіп Хамадани

d)

Арыстан-баб

e)

Махмұт Қашғари