ทั้งขอบฟ้าก็ดาดแดงเป็นสายเลือด

พระทรวงนางสั่นระรัวริกดังตีปลา

เจ้ามีพักตร์อันผุดผ่องเสมือนหนึ่งเอาน้ำทองมาทาบทับประเทืองผิว

มัทรีเป็นข้าเก่าแต่ก่อนมาดั่งเงาตามพระบาทาก็เหมือนกัน

สัมผัสพยัญชนะ

เล่นเสียงสระ

เล่นคำ

สัทพจน์

อุปมาเสมือนหนึ่งพฤกษาลดาวัลย์

อุปมาเสมือนหนึ่งภุมรินบินวะว่อน

ปานประหนึ่งว่าพุ่มฉัตรทองอันต้องสายอัสนีฟาด

หงส์เหมราชปักษิน ปราศจากมุจลินท์ไปตกคลุกในโคลนหนอง

มีวาทศิลป์

มีความมั่นคง

มีไหวพริบ

มีความเห็นใจผู้อื่น

ดูหมิ่น

เสียดสี

ตัดพ้อ

ประชดประชัน

ทั้งขอบฟ้าก็ดาดแดงเ้ป็นสายเลือด

ทั้งแปดทิศก็มืดมัวมนทุกแห่งหน

ทั้งจักจั่นพรรณลองไนเรไรร้องอยู่หริ่งๆ

เหตุไฉนไม้ที่มีผลเป็นพุ่มพวงก็กลายกลับเป็นดอกดวงเดียรดาษ

พาหิรกะ

มัจฉริยะ

กฤดาภินิหาร

บริจาริกากร

เจ้าผู้มีพักตร์อันผุดผ่องเสมือนหนึ่งเอาน้ำทองเข้าทาทาบทับประเทืองผิว

ปานประหนึ่งว่าจะหลงลืมลูกสระผัวต่อมืดมัวจึ่งกลับมา

อุปมาเสมือนหนึ่งภุมรินบินวะว่อน เที่ยวซับซาบเอาเกสรสุคนธมาเลศ

เจ้าเป็นแต่เพียงเมียควรหรือมาหมิ่นได้ ถ้าแม้นที่อยู่ในกรุงไกรเหมือนแต่ก่อนเก่า

พญาเสือโคร่ง

พญาเสือเหลือง

พญาไกรสรราชสีห์

พญาสีหราช

ตัดพ้อต่อว่าพระเวสสันดร

ยินดีด้วยปิยบุตรทานบารมี

ออกตามหาพระลูกทั้งสองต่อไป

เศร้าโศกเสียพระทัยจนสิ้นสติสมปฤาดี

ป่าหิมพานต์

สระโบกขรณี

ต้นไทรทอง

สวนมิสกวัน

โอ้เจ้าแว่นแก้วส่องสว่างอกของแม่เอ่ย แม่เคยได้รับขวัญเจ้าทุกเวลา

นางยิ่งกลุ้มกลัดขัดอุระผะผ่าวร้อน ข้อนพระทรวงทรงพระกันแสง

พระคุณเอ่ยจะคิดดูมั่งเป็นไรเล่าว่ามัทรีนี้เป็น้าเก่าแต่ก่อนมา

สุดสิ้นสุดปัญญาสุดหาสุดค้นเห็นสุดคิดจะได้พานพบ

สระมุจลินท์

ต้นไทร

ต้นหว้า

ฉัตรเงินฉัตรทอง

อติพจน์

อวพจน์

สัญลักษณ์

บุคคลวัต

ก็กลายกลับเป็นดอกดวงเดียรดาษอนาถเนตร

สะดุ้งพระทัยไหวหวาดวะหวีดวิ่งวนแวะเข้าข้างทาง

ทุกห้วงธารละหานหินเหวหุบห้องคูหาวาส

พระกรรณเธอสังเกตว่าสองดรุณเยาวเรศเจ้าร้องขานอยู่แว่วๆ

แต่ย่างเหยียบเกรียบกรอบก็เหลียวหลัง

น้ำพระอัสสุชลนาเธอไหลนองคลองพระเนตร

มัทรีนี้เป็นข้าเก่าแต่ก่อนมาดั่งเงาตามพระบาทาก็เหมือนกัน

ให้ลายเลื่อนเห็นเป็นรูปคนตะคุ่มๆอยู่คล้ายๆแล้วหายไป

โอ้แลเห็นแต่สระแก้วอยู่อ้างว้างวังเวงใจ

พนัสแดนดงเย็นยะเยือกเงียบสงัดเหงา

ทั้งนกหกก็งัวเงียเหงาเงียบทุกรวงรัง

สะดุ้งพระทัยไหวหวาดวะหวีดวิ่งวนแวะเข้าข้างทาง

เจ้ามาตายจากพี่ไปในวงวัด เจ้าจะเอาป่าชัฎนี่หรือมาเป็นป่าช้า

ทรงกันแสงโศกาไห้พิไรร่ำ ว่ากรรมเอ๋ยกรรม กรรมของมัทรี

ทั้งพื้นป่าพระหิมพานต์ก็ผัดผันหวั่นไหวอยู่วิงเวียน เปลี่ยนเป็นพยับมืดไม่เห็นหน

พระกายนางให้เสียวสั่นหวั่นไหวไปทั้งองค์ดุจชายธงอันต้องกำลังลมอยู่ลิ่วๆ

ทั้งขอบฟ้าก็ดาดแดงเป็นสายเลือด

อุปมาแม้นเหมือนสีดา อันภักดีต่อสามีรามบัณฑิต

มัทรีนี้เป็นข้าเก่าแต่ก่อนมาดั่งเงาตามพระบาทาก็เหมือนกัน

นางก็เศร้าสร้อยสลดพระทัย ดั่งเอาเหล็กแดงมาแทงหัวใจให้เจ็บจิตนี่เหลือทน