wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Синтаксис 221-275

Total questions: 55

Worksheet time: 28mins

Name
Class
Date
1.

Синтаксисті грамматиканың бір саласы деп түсініп , алғаш сөз еткен қай ғалым?

a)

Аполони Дискол

b)

Қ. Жұбанов

c)

Н.Петерсон

d)

А. Байтұрсынов

e)

  Н. Мелиоранский

2.

Жалғаулығы түсіп қалған қарсылықты салалас құрмалас сөйлемді табыңыз

a)

Ең сенімді су жер астынікі, - оны іздеу керек

b)

Жерді жыртқан біледі, малды баққан біледі

c)

Шытырлап тұрған қурай лап етті, қара түтін бүрк етті

d)

Сізден сұрайтынымыз мынау: бізге қамқоршы болыңыз

e)

Ат өнері білінбес, бәйгеге түсіп жарыспай

3.

Құрамына енген жай сөйлемдердің мағынасынан байқалатын іс-әрекеттің бірінен соң бірі кездесіп отыратындығын білдіретін салаластың түрі қалай аталады?

a)

Себептес салалас

b)

Кезектес салалас

c)

Талғаулы салалас

d)

Қарсылас салалас

e)

Мезгілдес салалас

4.

Бірлік болмай, тірлік болмас

Сабақтас құрмалас сөйлемнің қай түрі екенін көрсетіңіз?

a)

қимыл - сын сабақтас

b)

Салыстырмалы сабақтас

c)

қарсылақты сабақтас

d)

Шартты сабақтас

e)

Мезгілдес сабақтас

5.

Жарыспалы көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемді табыңыз

a)

Сейіл қарт тез қозғалып, сырқат балаға жетіп барды

b)

Абыройлы болам десең, ел сеніміне ие бол

c)

Егер жазатайым жылқысын алдырған жігіттер біліп қалса, соңынан қуғыншы қуған күннің өзінде де, бұл онша саса қоймайтын

d)

Күн қызарып батып бара жатқанда, Кәден жігіттерімен тегіс атқа қонды

e)

Адам баласының ең жаманы -  талапсыздығы

6.

Қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемді көрсетіңіз

a)

Ұзақ  сапар шеккелі, мақсатқа осы жеткенім

b)

Іші-бауыры елжіреп, сорлы шеше  балапанын қорғайды  

c)

  Бір ұстасып қалсам деп, күшіңді байқап шенейсің

d)

Найзаның қырлы, өткір ұшы көздеген жерден тие қоймады

e)

Отыз екі жасқа келгеніне  қарамастан, капитанның самай шашы  аппақ

7.

Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемді көрсетіңіз

a)

Жұртқа белгілі шешен, данышпан болған соң, заманындағы хан Жиреншемен қас болған

b)

Есік сықыр етіп ашылғанда, таныс адамның жүзі көрінді

c)

Вагонға кірер сыртқы есікті ашып, Асқар далаға қараса, ала-шұбар бұлты бар айлы түн екен

d)

Мен ережені жаттап келдім

e)

Клубта бірде кино болады, бірде концерт болады

8.

      “Қазақ тіліндегі құрмалас сөйлемдер синтаксисі” атты еңбектің авторы

a)

Қ. Жұбанов

b)

Т. Қортабаев

c)

А. Байтұрсынов

d)

Н. Сауранбаев

e)

І. Кеңесбаев

9.

    “Гипотаксис” деген сөз қандай мағынаны білдіреді?

a)

сабақтас құрмалас сөйлем

b)

салалас құрмалас сөйлем

c)

  аралас құрмалас сөйлем

d)

  орта көлемді жайылма сөйлем

e)

сөз тіркесін қарастыратын ғылым

10.

      “Паратаксис” деген сөздің анықтамасы

a)

сөйлем

b)

сабақтас құрмалас сөйлем

c)

салалас құрмалас сөйлем

d)

аралас құрмалас сөйлем

e)

көп бағыныңқылы салалас

11.

Предикатив сыңарларында біртектес оқиға, іс - әрекеттер  таңдалып, екшеліп берілетін салаластың түрін   атаңыз

a)

Талғаулы салалас

b)

Қарсылықты салалас

c)

Мезгілдес салалас

d)

Шартты салалас

e)

Салыстырмалы салалас

12.

Салыстырмалы салалас сөйлемді табыңыз

a)

Осындайда сәл салмақ сезсін, әйтпесе кімнің қоластында екенін де ұмытар

b)

Көкбай бұдан арғыға шыдай алмады, тысқа қарай тартты

c)

Қарағайға қарап тал өсер, қатарына қарап бала өсер.

d)

Таң атты да, мен ояндым

e)

  Ән салынды, бірақ домбыра сазы естілмеді

13.

Ашық райлы етістікке “деп” көмекші етістігінің тіркесуі арқылы қандай сабақтас құрмалас сөйлем жасалады?

a)

себеп бағыныңқылы сабақтас

b)

мақсат бағыныңқылы сабақтас

c)

қимыл - сын бағыныңқылы сабақтас

d)

салыстырмалы сабақтас

e)

    мезгіл бағыныңқылы сабақтас

14.

Жазықта жортып отырып  жолды едәуір қысқартып алған аттар тау бөктеріне іліккен соң, аяңға біржола көшіп алды

Берілген сөйлемнің құрмаласу тәсілін анықтаңыз

a)

Интонация арқылы

b)

Шылау арқылы

c)

Орын тәртібі арқылы

d)

Жалғаулық арқылы

e)

Дұрыс жауабы жоқ

15.

Шығыс жалғаулы есімшеге кейін, соң, бері шылаулары тіркесіп айтылуы арқылы жасалатын сабақтас құрмалас сөйлем

a)

мезгіл бағыныңқылы сабақтас

b)

мақсат бағыныңқылы сабақтас

c)

салыстырмалы сабақтас

d)

  қимыл - сын бағыныңқылы сабақтас

e)

  себеп бағыныңқылы сабақтас

16.

Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйледі табыңыз

a)

Сабырдың арманы - ұстаз болу

b)

Баспалдақпен көтерілуге ерініп әрі тез жетейін деп лифтіге жүгіріп барып  едім, жұмыс істемейді екен

c)

Аттылар жақындағанда жиылған топ оларға ожырая, жатырқай да таңдана қарады

d)

  Қыстың суығына тоңбас үшін, тон  киіп алғандықтан, үсті - басы жып - жылы күйінде, үйіне аман​-   есен оралды

e)

Қоңырау соғылған соң, балалар сыныпқа кірді

17.

Құрмаластың “іргелес құрмалас” деген түрі қай ғалымның еңбегінде кездеседі?

a)

Н. Сауранбаевтың

b)

С. Жиенбаевтың

c)

Т. Қортабаевтың

d)

Қ. Жұбановтың

e)

М. Балақаевтың

18.

Төмендегі сөйлем қандай тәсіл арқылы құрмаласып тұр?

Нәзира  әпкем екеуіміздің құшақтарымыз айқаса кетті, айдалада екеуіміз де ішіміздегі құсалықтарымызды ағыттық

a)

орын тәртібі арқылы

b)

  интонация арқылы

c)

  шылау арқылы  

d)

баяндауыш формасы арқылы

e)

  дұрыс жауабы жоқ

19.

Жалғаулықты және жалғаулықсыз құрмалас сөйлемдердің бір-бірінен айырмашылығы неде

a)

байланысу тәсілінде

b)

қызметінде

c)

құрылымында

d)

тыныс белгілерінде

e)

баяндауыштарында

20.

Берілген сөйлемнің құрмаласу тәсілін көрсетіңіз

Мектеп бітірген жылы кездейсоқ шырғалаңға іліктім де, үш жылға сотталып кете бардым.

a)

шылау арқылы

b)

интонация арқылы

c)

орын тәртібі арқылы

d)

баяндауыш формасы арқылы

e)

жалғау арқылы

21.

Бағыныңқы компоненті -дықтан, - діктен қосымшалы өткен шақтық есімшеге аяқталатын сабақтас құрмалас сөйлемді атаңыз

a)

мезгіл бағыныңқылы сабақтас

b)

себеп бағыныңқылы сабақтас

c)

қимыл - сын бағыныңқылы сабақтас

d)

мақсат бағыныңқылы сабақтас

e)

салыстырмалы сабақтас

22.

Бүгін демалысым еді, бала бағып үйде отырмын

Сөйлем қандай тәсіл арқылы құрмаласқан

a)

интонация арқылы

b)

орын тәртібі арқылы

c)

баяндауыш формасы арқылы

d)

шылау арқылы

e)

жалғау арқылы

23.

Берілген сөйлемдердің ішінен көп компонентті сабақтасты табыңыз

a)

Маған олар я жетер, я жетпес

b)

Бұл оның алғаш рет басына іс түсіп, мынау өмірде жауапкершілік, қиындық барын сезініп, жалпыға бірдей тәртіпке байланбаған асау құлындай мойын ұсынған кезі еді

c)

Ауа - райы бұлыңғыр болғандықтан, бөлме іші қараңғы тартып тұрды

d)

Айтқандарың жаққан соң, алыс - жақын тыңдайды

e)

Оны бірде мұз ауданында көрсек, бірде колхоздың еңбек даласында көрдік

24.

Берілген сөйлемнің құрмаласу тәсілін анықтаңыз

Олар кешке келгенмен, ешкімге жолыға қойған жоқ еді

a)

орын тәртібі арқылы

b)

баяндауыш формасы арқылы

c)

шылау арқылы

d)

интонация арқылы

e)

жалғаулықтар арқылы

 

25.

Сатылы көп бағыныңқылы сабақтас сөйлемді табыңыз

a)

Кейде үмітке қол созып шарқ ұрса, кейде дауыс дірілдеп мұңға батады

b)

Бұлар тағы біраз жерді шолып шықты, бірақ ешкіді де кездестіре алмады

c)

Дүниеден түңіліп қайтсаң да, төрт дуалдың ішіне кірген соң, бәрі естен шығады

d)

Сөз жазатын адам әрі жазушы, әрі сыншы боларға керек

e)

Бірлік болмай, тірлік болмас

26.

Сатылы көп бағыныңқылы сабақтас сөйлемді табыңыз

a)

Обырлар бітті, озбырлық та кетті

b)

Кең залға кіріп, люстраны жағып жібергенде, алуан жасаулы, сәнді бөлме жарқ етті

c)

Күн төмен түсті, бата қойған жоқ

d)

  Күлән келіп, бәріміз жайраңдасып,  қуанып қалдық

e)

Уәдеңді орында, сенімге ие боласың  

 

27.

Жарыспалы көп бағыныңқылы сабақтасты табыңыз

a)

Алдарынан бала - шаға жамырай шығып, базаршыларын қаумаласып,  қарсы алып жатыр

b)

  Енді он минут кешіккенде, атқа да мініп үлгермейді екенбіз

c)

Кенжебек бүгін шахтадан әбден шаршап шыққандықтан, астан кейін жатып демалды

d)

Барып құлақ салсақ та, ешбір дыбыс естілмеді

e)

Әдейі танытпайын деп, ол бет - аузын таңып алды

28.

Көп компонентті сабақтасты табыңыз

a)

Қабір басына жеткен соң, әлдекімдер табытты жерге  түсіріп, жан -жағынан  қаумаласып, қазылған ордың ішіне  апара жатты

b)

Қатар - қатар тас қойдым, жирен атты бос қойдым  

c)

Өнімді еңбек атқарам десең, көпке сүйен

d)

Әңгімені бастау үшін, Сержанмен кездескен күнді есіме толық түсіріп көремін

e)

Бір кезде ормван шулап, дауыл соқты

29.

Көп компонентті  салаласты табыңыз

a)

  Бір бала атасына жете туады, бір бала атасынан өте туады, бір бала кері кете туады

b)

Бұлар келіп кіргенде, шағын клубтың іші халыққа лық толған екен

c)

Саз бен құмға кездессе, машинадан түйе жүйрік

d)

Дәмді сөзді іздедім, ойы өссін деп баланың

e)

  Ұрысқа кіргелі хат болмай кетті

30.

Тұрмыс жақсы болу үшін, еңбек өнімді болу керек

Сөйлем қандай тәсіл арқылы құрмаласып тұр

a)

шылау арқылы

b)

орын тәртібі арқылы

c)

баяндауыш формасы арқылы

d)

интонация арқылы

e)

  дұрыс жауабы жоқ

31.

Қабыса байланысу басқаша қалай аталады?

a)

паратаксис

b)

  гипотаксис

c)

синтаксис

d)

  сабақатас

e)

аралас

32.

Сабақтаса байланысу басқаша қалай аталады?

a)

паратаксис

b)

гипотаксис

c)

синтаксис

d)

сабақтас

e)

аралас

33.

Жай сөйлемдердің құрмаласу тәсілін көрсетіңіз.

a)

    интонация тұтастығы арқылы

b)

зат есімдер арқылы

c)

жұрнақтар арқылы

d)

сөз тіркесі арқылы

e)

тұрақты сөз тіркесі арқылы

34.

Жай сөйлемді тиянақсыз байланыстыратын форма қайсы?

a)

көсемше етістіктер

b)

зат есімдер

c)

үстеулер

d)

есімдіктер

e)

сын есімдер

35.

Етістіктің есімше түрі арқылы байланысқан құрмалас қайсы?

a)

… екі қазақ жігіті кіріп келгенде, Хакім сұп-сұр болып кетті

b)

Әлін білмеген әлек

c)

Алтау ала болса, ауыздағы кетеді

d)

  Осынша әзірлігі бола тұра, ол тойын жасамай кетті

e)

Күн түске жетпей-ақ, күн қызып кетті

36.

Көсемше арқылы байланысқан құрмалас қайсы?

a)

    Біз бір белге шыға келгенде, алдымыздан 4-5 ауыл көрінді

b)

  Дәулет армияға аттанғалы, Марфуға Кеңтоғайға бармаған еді

c)

    Мені жұмсаған жоқ, өзім кеттім.

d)

Күн жайылған соң, өлкенің де өңі енді

e)

  Екі дос түн ортасына дейін сыр шертісті

37.

Шартты рай арқылы құрмаласқан сөйлемдер қайсы?

a)

  Баласы оқудан келіп, Байжан қуанып жүр

b)

Орайы келсе, орақ ор; кезі келсе, кетпен шап

c)

Мені жұмсаған жоқ, өзім кеттім.

d)

Үйлену оңай, үй болу қиын

e)

Жүк ауырын нар көтереді, сөз ауырын ер көтереді

38.

Шылау арқылы байланысқан құрмалас қайсы?

a)

Күн жауып кетті, бірақ оны елеген ешкім жоқ

b)

Бас жарылса, бөрік ішінде

c)

Қол сынса, жең ішінде

d)

  Еріншектің ертеңі бітпес

e)

Келген сайын көремін

39.

Салалас құрмаласты көрсетіңіз

a)

Бас болмақ оңай,  - бастамақ қиын

b)

өзіңді өзің сыйласаң, жат жанынан түңілер

c)

Ағайын тату болса, ат көп

d)

Кең болсаң, кем болмайсың

e)

Әзіл айтсаң да, әділ айт

40.

Сабақтас құрмаласты көрсетіңіз

a)

Абысын тату болса, ас көп

b)

 Жақсы байқап сөйлейді, жаман шайқап сөйлейді

c)

  Жақсы көргенін айтады, жаман ішкенін айтады

d)

  Жақсы - ісімен жақсы

e)

Ескегіңді берші маған, мен есейін, сен еспе

 

41.

Аралас құрмаласты көрсетіңіз

a)

Жақсының өзі өлсе де, сөзі өлмейді, оны біліп жүр.

b)

  Қайраң мөп-мөлдір, үйрек сүңгіп кетсе, су астынан көрінеді

c)

Ағайыннан шет жүрсең, көңілің бір күн тарығар

d)

Жан қиналмай, жұмыс бітпес, есіңнен шығарма.

e)

Талап қылмай, мұратқа жетпес

42.

Көп компонентті салаласты көрсетіңіз

a)

Көзің ауырса, қолыңды тый, ішің ауырса, тамағыңды тый

b)

Ашуың келсе, қолың тарт, бұл – шындық.

c)

Жамалдың өңі қашты, көзі алара қалды, өне бойы қалтырап кетті

d)

Мен жыға танымадым, сондықтан тіл қата алмадым

e)

Қатты жел тұрып, теңіз толқыны көтеріліп, біз әбігерге түстік.

43.

  Көп компонентті сабақтасты көрсетіңіз

a)

  Біреуге жақсылық істесең, оныңды міндет етпей, ақылдылық таныт

b)

Оппа қарға кіріп кеткендіктен, біз біраз әурелендік

c)

Қаратаудың басынан көш келеді, көшкен сайын бір тайлақ бос келеді

d)

Көп ақымақтың ағасы болғанша, бір ақылдының інісі бол

e)

Еріншектің ертеңі бітпес

44.

Жарыспалы көп бағыныңғылы сабақтасты көрсетіңіз

a)

Асқар терезені ашып қараса, жұлдыздар шығып, қараңғылық қоюлана түсіпті

b)

Үйде ешкім жоқ: бәрі тойда

c)

Ұлбосын үйге келді де, шаруасына кірісті

d)

  Жер бусанғандықтан, ауа ылғалданып, демалысты ауырлатып тұр

e)

Оқытушы беделді болу үшін, ең алдымен, ғылымды терең меңгеруі керек.

45.

Салалас құрмалас сәйлемді табыңыз

a)

Білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады

b)

  Ақыл айтсаң, тыңдар құлаққа айт

c)

Әйгерім әнін үзгенше, Абай қозғалмады

d)

Қараңғы түнде тау қалғып, ұйқыға кетер балбырап…

e)

Күзетші сезіп қалмау үшін, біз еңбектей жөнелдік.

46.

Сабақтас құрмалас сөйлемді табыңыз

a)

Інісі оған жәбірленген жоқ, қатесін түсінгендей болды.

b)

Сын түзелмей, мін түзелмес

c)

Әредікте шешендер, ділмарлар айтқан тақпақ, тартыс естілді

d)

Асқар әнші жігіт емес еді және даусы да пәлендей қоңыраулы болмайтын

e)

Қас күлдіріп айтады, дос жылатып айтады

 

47.

Аралас құрмалас сәйлемді табыңыз

a)

Айтса, көндім, алса, бердім

b)

  Батыр жауда озады, шешен дауда озады

c)

Жауын жаумай су болған

d)

Ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі

e)

Отан үшін отқа түс, күймейсің

48.

Құрмалас сәйлемнің қай түрі?

Ханнан қырық туғанша,

Қарадан бір-ақ тусайшы

a)

сабақтас сөйлем

b)

салалас сөйлем

c)

аралас сөйлем

d)

атаулы сөйлем

e)

жай сөйлем

49.

Сабақтастың қай түрі? Мыңның  түсін білгенше, бірдің атын біл.

a)

Жарыспалы

b)

Шартты

c)

Қарсылықты

d)

Сатылы

e)

Салыстырмалы

50.

Сабақтастың қай түрі? Басқалар қандай қуанса, мен де сондай қуанып едім.

a)

Шартты

b)

Салыстырмалы

c)

Қарсылықты

d)

Себеп

e)

Мезгіл

51.

Сабақтастың қай түрі? Базаралы келген соң, тергеу басталып кетті

a)

Мезгіл

b)

Себеп

c)

Қарсылықты

d)

Шартты

e)

Амал

52.

Салаластың қай түрі? Оларға рахмет айту керек, ұмытқанымызды еске салды.

a)

Себеп

b)

Түсіндірмелі

c)

Мезгілдес

d)

Қарсылықты

e)

Ыңғайлас

53.

Салаластың қай түрі? Саналы адам сағыңды сындырмас, санасыз адам жағыңды тындырмас.

a)

Түсіндірмелі

b)

Салыстырмалы

c)

Ыңғайлас

d)

Талғаулы

e)

Дұрыс жауап жоқ

54.

Салаластың қай түрі? Арқа бусанды, маңдай терледі.

a)

Қарсылықты

b)

Мезгілдес

c)

Шартты

d)

Себеп

e)

Түсіндірмелі

55.

Жалғаулықты салаласты табыңыз

a)

  Ел түзелді ме, біз түзелдік пе?

b)

Екеуі де тіл білмейді, бірақ тілмашсыз түсініседі

c)

Тау мен тасты су бұзар, адамзатты сәз бұзар

d)

Көп қорқытады, терең батырады

e)

Осы жерге қонсаң, бәрін де әзің көресің