Hai mạch được tổng hợp thêo nguyên tắc bổ sung song song liên tục.

Nguyên tắc bổ sung và nguyên tắc bán bảo toàn.

Mạch liên tục hướng vào, mạch gián đoạn hướng ra chạc ba tái bản.

Một mạch được tổng hợp gián đoạn, một mạch được tổng hợp liên tục.

Vì trên gen có các đoạn Okazaki

Vì gen không liên tục có các đoạn Exon và đoạn Intron xên kẽ nhãu

Vì enzyme DNA polymerase chỉ tổng hợp mạch mới theo chiều 5’-3’

Vì enzyme DNA polymerase chỉ tổng hợp mạch mới theo chiều 3’-5’

Chỉ một mạch đơn (3'-5') của gen được dùng làm khuôn cho tổng hợp mRNA

Sự kết hợp các cặp bazo theo nguyên tắc bổ sung được dùng để xác định trình tự base của sản phẩm mRNA

Trình tự bazo và chiều của mRNA nói chung là tương tự với trình tự base và chiều của mạch không làm mạch khuôn của gene

Vì mạch không làm khuôn và mRNA đều được sao chép từ cùng một mạch khuôn nên trình tự base của chúng hoàn toàn giống nhau

Trình tự amino acid trên polypeptide

Trình tự nucleotide trên mạch đơn DNA

Trình tự nucleotide trên DNA

Trình tự nucleotide trên mRNA

theo chiều 5’ → 3’.

theo chiều 3’ → 5’.

theo chiều 5’→ 3’ trên mạch này 3’→5’ trên mạch kia

để tháo xoắn và phá vỡ liên kết hydro giữa 2 mạch phân tử DNA

đoạn DNA được tổng hợp một cách gián đoạn theo chiều tháo xoắn

đoạn DNA được tổng hợp gián đoạn ngược chiều tháo xoắn

mạch bổ sung trên DNA được tổng hợp trong nhân đôi

mạch gốc của DNA mẹ được truyền cho DNA con trong quá trình nhân đôi

Mã di truyền là mã bộ ba.

Mọi loài sinh vật đều có một bộ mã di truyền khác nhau.

Được đọc từ một điểm xác định.

Được lưu trữ trong DNA.

chức năng sản phẩm của gene.

sự biểu hiện kiểu hình của gene.

kiểu tác động của gene

cấu trúc của gene

Vùng Operator

Vùng mã hóa.

Vùng kết thúc.

Vùng điều hòa.

mã hóa một chuỗi polypeptide

mã hóa một chuỗi RNA.

kết thúc phiên mã.

các đoạn exon.

Mang và bảo quản thông tin di truyền.

Truyền đạt thông tin di truyền.

Biểu hiện thông tin di truyền.

Trực tiếp biểu hiện tính trạng ở mọi cơ thể.

DNA polymerase

DNA ligase

Primase

RNA polymerase

A=T, G≡C.

A=U, G≡C.

A≡T, G=C.

A≡U, G=C.

Mang, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền.

Mang thông tin quy định sản phẩm là polypeptide hoặc RNA.

Làm khuôn cho quá trình tổng hợp chuỗi polypeptide

Vận chuyển amino acid đến ribosom và tiến hành dịch mã.

Nguyên tắc bổ sung.

Nguyên tắc bán bảo toàn.

Nguyên tắc khuôn mẫu.

Nguyên tắc nửa gián đoạn.

Nhân tế bào

Lưới nội chất

Bộ máy Golgi

Không bào

Nối các đoạn Okazaki tạo mạch DNA hoàn chỉnh.

Tổng hợp mạch DNA mới theo chiều 5’ → 3’.

Cắt đứt liên kết hydrogen, tách DNA thành 2 mạch đơn.

Tổng hợp đoạn DNA thay thế đoạn mồi

2.

1.

3.

4.

Nitrogenous base.

Đường deoxyribose.

Đường ribose.

Gốc phosphate.

DNA polymerase.

RNA polymerase.

Ligase.

Helicase.

I và IV.

I và III.

I và II.

II và III.

Mạch c → d là mạch mới được tổng hợp liên tục có chiều 5’→3’.

Chiều mạch khuôn tổng hợp ra mạch mới a → b có chiều 5’ → 3’.

Mạch 3 → 4 có chiều 3’ → 5’.

Mạch 1 → 2 có chiều 5’ → 3’.

Sơ đồ II.

Sơ đồ IV.

Sơ đồ I.

Sơ đồ III.

Tái bản DNA.

Phiên mã.

Đột biến.

Dịch mã.

Pha S.

Pha G1.

Pha G2.

Pha M

A, U, G, C

A, T, G, C

A, U, G, T

U, T, G, A

sự kết hợp đặc hiệu A - T và G - C trong quá trình tái bản DNA.

sự sắp xếp của 4 loại nucleotide tạo nên các trình tự khác nhau.

cấu tạo theo nguyên tắc đa phân, đơn phân là các nuclêotidê.

cấu trúc xoắn kép bền vững, đảm bảo thông tin ít bị hư hỏng

mRNA

ADN

tRNA

rRNA

đoạn intron

gene phân mảnh

vùng vận hành

đoạn exon

DNA có cấu trúc bền vững là nhờ cấu trúc mạch kép xoắn

Thông tin di truyền được mã hóa dưới dạng trình tự nucleotide

Theo nguyên tắc bổ sung: A liên kết với C, G liên kết với T.

Các nucleotide liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung.

vùng mã hóa không liên tục

vùng kết thúc

vùng mã hóa liên tục

vùng điều hòa

Trên mỗi phân tử DNA của sinh vật nhân sơ chỉ có một điểm khởi đầu tái bản DNA.

Enzyme DNA polymerase làm nhiệm vụ tháo xoắn phân tử DNA và kéo dài mạch mới.

Sự tái bản của DNA ti thể diễn ra độc lập với sự tái bản của DNA trong nhân tế bào.

Tính theo chiều tháo xoắn, ở mạch khuôn có chiều 5′−3′ mạch mới được tổng hợp gián đoạn và có trình tự nucleotide giống hệt mạch 3′-5′ của DNA.

Đây là cơ chế nhân đôi DNA

Mạch khuôn 3'-5' thì mạch mới được tổng hợp liên tục và không cần enzyme tổng hợp đoạn mồi

Mạch khuôn 5'-3' thì mạch mới được tổng hợp gián đoạn và cần enzyme tổng hợp đoạn mồi

Nếu trong quá trình này thiếu enzyme ligase thì mạch mới bổ sung với mạch 5'-3' bị đột biến

Đều có sự xúc tác của men DNA polymerase

Thực hiện trên toàn bộ phân tử DNA

Việc lắp ghép các đơn phân được thực hiện trên cơ sở nguyên tắc bổ sung

Trong một chu kì tế bào có thể được thực hiện nhiều lần

Chỉ một mạch đơn của gen làm khuôn cho quá trình tổng hợp

Có sự xúc tác tổng hợp bởi enzym RNA polymerase

Được tổng hợp theo nguyên tắc bổ sung

Sợi RNA mới được tổng hợp theo chiều 3'-5'

polypeptide.

polynucleotide.

polynucleosome.

polyribosome.

acid béo

nucleotide

glucose

amino acid

Trong quá trình dịch mã ribosome dịch chuyển trên mARN từ đầu 3' đến 5' và chuỗi polypeptit được hình thành sẽ bắt đầu bằng nhóm amin và kết thúc bằng nhóm carboxyl

Trình tự của các axit amin trong chuỗi polypeptit phản ảnh đúng trình tự của các mã bộ ba trên mARN

Sự kết hợp giữa bộ ba mã sao và bộ ba đối mã theo nguyên tắc bổ sung giúp acid amin tương ứng được gắn chính xác vào chuỗi polypeptit

Khi ribosome tiếp xúc với bộ ba kết thúc, quá trình sinh tổng hợp protein sẽ dừng lại, chuỗi polypeptit sẽ được giải phóng, tARN cuối cùng được giải phóng dưới dạng tự do và ribosome trở lại tế bào chất dưới dạng 2 tiểu phần

RNA-polymerase.

DNA-polymerase

DNA-ligase

restrictase

amino acid mở đầu và amino acid thứ nhất

hai amino acid kế nhau

amino acid thứ nhất và amino acid thứ hai

hai amino acid cùng loại hay khác loại

A liên kết với U, T liên kết với A, G liên kết với C, C liên kết với G

A liên kết với T, T liên kết với A, G liên kết với C, C liên kết với G

A liên kết với T, U liên kết với A, G liên kết với C, C liên kết với G

A liên kết với C, T liên kết với A, G liên kết với C, C liên kết với G

A. DNA.

B. RNA.

C. protêin.

D. tRNA.

Protein tổng hợp ra DNA

RNA tổng hợp ra DNA

DNA tổng hợp ra RNA

Protein tổng hợp ra RNA

làm khuôn cho quá trình dịch mã

làm khuôn cho quá trình phiên mã

vận chuyển amino acid tới ribosome

cấu trúc, cấu tạo ribosome

Uracil

Thymine

Adenine

Cytosine

A. mRNA.

B. rRNA.

C. tRNA.

D. DNA.

A. 5’UGA3’.

B. 5’GAA3’.

C. 3’UGG5’.

D. 3’UCG5’.

Tái bản DNA

Tổng hợp tRNA

Tổng hợp mRNA

Tổng hợp protein

RNA polymerase

Ligase

Restrictase

DNA polymerase

DNA.

mRNA.

tRNA.

rRNA.

Protein

Lipid.

DNA.

RNA.

A. 5’AAA3’.

B. 5’GGG3’.

C. 5’UGA3’.

D. 5’AUG3’.

Đặc hiệu

Phổ biến

Đa dạng

Thoái hóa

A

U

G

T

rRNA.

mRNA.

tRNA.

DNA.

A. 3’TGG - AAA - GGT - CCA5’.

B. 3’CAA - ACC - AAA - GGT5’.

C. 5’CAA - ACC - TTT - GGT3’.

D. 5’TGG - TGG - AAG - CCA3’.

Dịch mã gồm 2 giai đoạn chính là hoạt hóa amino acid và tổng hợp chuỗi polypeptide

Dịch mã là quá trình tổng hợp protein diễn ra trong tế bào chất

Quá trình dịch mã kết thúc khi ribosome tiếp xúc với codon 3'UAA5'

Bộ ba đối mã của tRNA vận chuyển amino acid methionine là 5'CAU3'

A. 3’GAU5’.

B. 3’GUA5’.

C. 5’AUC3’.

D. 3’UAG5’

mRNA có cấu trúc mạch kép, vòng, gồm 4 loại đơn phân A,T,G,C

mRNA có cấu trúc mạch kép, gồm 4 loại đơn phân A,T,G,C

mRNA có cấu trúc mạch đơn, gồm 4 loại đơn phân A,U,G,C

mRNA có cấu trúc mạch đơn, thẳng, gồm 4 loại đơn phân A,U,G,C

A. 5’...UUUAACUCG...3’

B. 3’...GCUCAAUUU...5

C. 5’...TTTAACTGG...3’

D. 5’...TTTAACTCG...3’

Quá trình phiên mã chỉ diễn ra trên mạch mã gốc của gene

Quá trình phiên mã cần có sự tham gia của enzyme ligase

Quá trình phiên mã chỉ xảy ra trong nhân mà không xảy ra trong tế bào chất

Quá trình phiên mã cần môi trường nội bào cung cấp các nucleotide A,T,G,C

thoái hóa

đặc hiệu

phổ biến

liên tục

Gene -> mRNA -> Polypeptide -> Protein

mRNA -> Gene -> Polypeptide -> Protein.

Gene -> Polypeptide -> mRNA -> Protein.

Gene -> Polypeptide -> mRNA -> Protein.

5’ → 3’.

5’ → 5’.

3’ → 5’.

3’ → 3’.

DNA.

tRNA.

rRNA.

mRNA

Phân tử RNA

Chuỗi polypeptide.

Phân tử DNA

Phân tử cenlulose

Luôn có chiều từ 5' -> 3'

Luôn có chiều từ 3'->5'

Có chiều lúc đầu 3'->5', lúc sau 5'->3'

Có chiều lúc đầu 5'-> 3', lúc sau 3'->5'

RNA được cấu tạo từ các loại nucleotide: Adenine (A), Uracil (U), Guanine (G) và Cytosine (C)

Cả ba loại RNA (mRNA, tRNA, rRNA) có cấu trúc mạch đơn polynucleotide và đều tham gia vào quá trình dịch mã

rRNA có chức năng trung gian truyền thông tin di truyền từ gene đến protein

rRNA có chức năng vận chuyển một loại amino acid tới ribosome khi dịch mã

Một mRNA sơ khai được xử lý theo nhiều cách khác nhau để tạo ra nhiều loại mRNA khác nhau, kết quả là tạo ra nhiều loại protein khác nhau từ một trình tự DNA

Sự cắt bỏ intron, nối exon diễn ra trong tế bào chất

Số loại mRNA có thể tạo ra là 6

Quá trình phiên mã ở sinh vật nhân sơ thì ngược lại, mRNA sau phiễn mã được trực tiếp dùng làm khuôn để tổng hợp protein

Gen điều hòa R kiểm soát hoạt động phân giải lactose trong tế bào

Gen điều hòa R khi hoạt động tạo nên protein ức chế

Gen điều hòa R là thành phần của một operon

Gen điều hòa R phân bố liên tục với các gen khác tạo thành cụm

O

Z

Y

A

Protein ức chế không liên kết được với vùng vận hành

Phân tử lactose liên kết với protein ức chế

ARN polymerase tác động vùng khởi động phiên mã

Protein ức chế vùng vận hành nên không phiên mã được

Vùng mã hóa tổng hợp protein ức chế

Protein ức chế bám vào vùng vận hành

Quá trình phiên mã bị ngăn cản

Quá trình dịch mã không thể tiến hành được

Gen điều hòa tổng hợp protein ức chế

Protein ức chế bám vào vùng vận hành nên vùng khởi động bắt đầu hoạt động

Vùng mã hóa tiến hành phiên mã

Quá trình dịch mã được thực hiện và tổng hợp nên các enzym để phân giải lactose

Kiểm soát quá trình dịch mã

Kiểm soát quá trình tạo sản phẩm của gene

Kiểm soát quá trình phiên mã

Điều hòa hoạt động nhân đôi ADN

một đoạn trên phân tử ADN bao gồm một số gen cấu trúc và một gen vận hành chi phối.

cụm gồm một số gen điều hòa nằm trên phân tử ADN

một đoạn gồm nhiều gen cấu trúc trên phân tử ADN

cụm gồm một số gen cấu trúc được điều khiển chung bởi một cơ chế điều hòa

vi khuẩn lactic

vi khuẩn E.coli

vi khuẩn Rhizobium

Vi khuẩn lam

mang thông tin tổng hợp protein tham gia hình thành cấu trúc enzym RNA Polymerase

mang thông tin tổng hợp protein gắn lên vùng điều hoà.

mang thông tin tổng hợp protein gắn lên vùng vận hành.

mang thông tin tổng hợp protein cấu trúc.

Gắn và làm mất hoạt tính của protêin điều hoà.

Gắn với promoter để hoạt hoá phiên mã.

Gắn với các gene cấu trúc để hoạt hoá phiên mã.

Gắn với operator để hoạt hoá phiên mã.

Một số phân tử lactose liên kết với protein ức chế

Gene điều hòa lacI tổng hợp protein ức chế

Các gene cấu trúc Z, Y, A phiên mã tạo ra các phân tử RNA tương ứng

RNA polymerase liên kết với vùng khởi động của operon lac và tiến hành phiên mã

tiếp xúc với enzyme RNA polymerase để xúc tác quá trình phiên mã

mang thông tin quy định cấu trúc protein ức chế

mang thông tin quy định cấu trúc RNA polymerase

kiểm soát và vận hành hoạt động của operon

vùng vận hành - vùng khởi động - nhóm gene cấu trúc

vùng khởi động - vùng vận hành - nhóm gene cấu trúc

nhóm gene cấu trúc - vùng vận hành - vùng khởi động

nhóm gene cấu trúc - vùng khởi động - vùng vận hành

protein

enzyme

lactic

lactose

vùng khởi động - vùng vận hành - nhóm gene cấu trúc (Z, Y, A)

gene điều hòa - vùng vận hành - vùng khởi động - nhóm gene cấu trúc (Z, Y, A)

gene điều hòa - vùng khởi động - vùng vận hành - nhóm gene cấu trúc (Z, Y, A)

vùng khởi động - gene điều hòa - vùng vận hành - nhóm gene cấu trúc (Z, Y, A)

Vùng vận hành (O).

Các gene cấu trúc (Z, Y, A)

Gene điều hòa (R)

Vùng khởi động (P)

Vùng khởi động

Gene điều hòa

Vùng vận hành

Vùng mã hóa

Tổng hợp protein ức chế bám vài vùng khởi động để khởi động phiên mã

Tổng hợp enzyme ARN polymerase bám vào vùng khởi động để khởi động phiên mã

Tổng hợp protein ức chế bám vào vùng vận hành để ngăn cản quá trình phiên mã

Tổng hợp các loại enzyme tham gia vào phản ứng giải phóng đường lactose

khởi động

vận hành

điều hòa

kết thúc

vùng khởi động

vùng kết thúc

vùng mã hóa

vùng vận hành

Các phân tử mARN của các gene cấu trúc Z, Y, A được dịch mã tạo ra các enzym phân giải đường lactose

Một số phân tử lactose liên kết với protein ức chế làm biến đổi cấu hình không gian ba chiều của nó

Protein ức chế liên kết với vùng vận hành ngăn cản quá trình phiên mã của các gene cấu trúc

ARN polymerase liên kết với vùng khởi động để tiến hành phiên mã

chứa thông tin mã hóa các amino acid trong phân tử protein cấu trúc

ARN polymerase bám vào và khởi đầu phiên mã

protein ức chế có thể liên kết ngăn cản sự phiên mã

mang thông tin quy định cấu trúc protein ức chế

Các gene của Operon được phiên mã liên tục

Một cơ chất trong con đường chuyển hóa được điều khiển bởi Operon đó được tích lũy

Sự phiên mã của các gene của Operon đó giảm đi

Nó sẽ liên kết vĩnh viễn vào Promoter

4

2

1

3

phiên mã.

trước phiên mã.

dịch mã.

sau dịch mã.

gene lacI, nhóm gene cấu trúc, vùng điều hoà (P).

vùng điều hoà (P), vùng vận hành (O), nhóm gene cấu trúc.

gene lacI, nhóm gene cấu trúc, vùng vận hành (O).

gene lacI, nhóm gene cấu trúc, vùng vận hành (O), vùng điều hoà (P)

Vùng Operator

Các gene cấu trúc lacZ, lacY, lacA

Vùng Promoter

Gene điều hòa lacI

Vùng Operator

Các gene cấu trúc lacZ, lacY, lacA

Vùng promoter

gene điều hòa lacI

Vùng vận hành (O)

gene lacI

Vùng điều hòa (P)

Các gen cấu trúc (lacY, lacZ, lacA)

Khi môi trường có lactose thì phân tử đường này sẽ liên kết với RNA polymerase làm cho nó bị biến đối cấu hình nên có thể liên kết được với vùng vận hành

Khi môi trường không có lactose thì phân tử RNA polymerase không thể liên kết được với cùng điều hòa

Khi môi trường có lactose thì phân tử đường này sẽ liên kết với phân tử protein điều hòa làm cho nó bị biến đổi cấu hình nên không thể liên kết với vùng vận hành

Khi môi trường không có lactose thì phân tử protein điều hòa sẽ liên kết với RNA polymerase làm cho nó bị biến đổi cấu hình nên có thể liên kết được với vùng điều hòa

Điều hòa hoạt động của gene ở sinh vật nhân sơ xảy ra chủ yếu ở mức phiên mã

Điều hòa hoạt động của gene chính là điều hòa lượng sản phẩm do gene tạo ra

Khi môi trường có lactose, gene điều hòa không thực hiện phiên mã

Quá trình điều hòa hoạt động gene ở sinh vật có thể xảy ra ở nhiều mức độ khác nhau

I là gene điều hóa mã hóa protein ức chế

P_lac trình tự vận hành có vị trí bám trên protein ức chế

O là trình tự khởi động phiên mã các gene cấu trúc

Z, Y, A là các gene cấu trúc tương ứng mã hóa cho các enzym beta - galactosidase, permease, transacetylase

A: trong môi trường có lactose; B: trong môi trường không có lactose

Protein ức chế luôn được tạo ra khi môi trường có lactose và không có lactose

Allolactose, đồng phân của lactose đóng vai trò là chất cảm ứng

Trong môi trường không có lactose thì RNA polymerase liên kết vào P, nhờ đó quá trình phiên mã xảy ra

Đột biến gen làm thay đổi vị trí của gen trên nhiễm sắc thể

Đột biến gen làm biến đổi đột ngột một hoặc một số tính trạng nào đó trên cơ thể sinh vật

Đột biến gen làm phát sinh các alen mới trong quần thể

Đột biến gen làm biến đổi một hoặc một số cặp nucleotit trong cấu trúc của gen

thêm 1 bộ ba mã mở đầu vào đầu gen

thêm 1 bộ ba mã kết thúc vào cuối gen

thêm 1 bộ ba mã bất kỳ vào vị trí bất kỳ

thay thế một cặp nu bằng một cặp nu khác

Mất một cặp nucleotit ở bộ mã liền sau mã mở đầu

Mất một cặp nucleotit ở bộ mã liền trước mã kết thúc

Thay thế một cặp nucleotit ở bộ mã liền sau mã mở đầu

Mất ba cặp nucleotit ở hai bộ mã liền kề nhau

Thay thế 1 cặp Nu

Thay thế 2 cặp Nu

Thêm 1 cặp Nu

Mất 1 cặp Nu

đột biến điểm

thay thế 2 cặp Nu

đột biến mất đoạn

đột biến đảo đoạn

Mất 1 hoặc 1 số cặp Nucleotit

Mất 1 cặp Nucleotit

Thêm 1 hoặc 1 số cặp Nucleotit

Thay thế 1 hoặc 1 số cặp nucleotit

Đột biến ở mã mở đầu

Đột biến ở mã kết thúc

Đột biến ở bộ ba giữa gen

Đột biến ở bộ ba giáp mã kết thúc

Protein ức chế gắn vào được nên Operon Lac hoạt động liên tục

Protein ức chế gắn vào được nên Operon Lac không hoạt động

Protein ức chế không gắn vào được do mất ái lực nên Operon Lac hoạt động liên tục

Protein ức chế không gắn vào được nên Operon Lac không hoạt động

những cơ thể mang gene đột biến đã biểu hiện thành kiểu hình

những cơ thể mang đột biến gene hoặc đột biến NST

những cơ thể mang đột biến gene trội hoặc đột biến gene lặn

những cơ thể mang đột biến nhưng chưa được biểu hiện ra kiểu hình

mất một cặp nucleotide

thêm một cặp nucleotide

thay thế một cặp nucleotide

đột biến mất đoạn NST

Thay thế cặp A-T bằng cặp G-C

Mất một cặp nucleotide

Thêm một cặp nucleotide

Thay thế cặp A-T bằng cặp T-A

allele mới

đột biến gene

đột biến điểm

thể đột biến

Thêm một cặp nucleotide

Mất một cặp nucleotide

Thay thế hoặc đảo một cặp nucleotide

mất, thêm hoặc thay thế một vài cặp nucleotide

đột biến gene luôn gây hại cho sinh vật vì làm biến đổi cấu trúc củ gene

đột biến gene là nguồn nguyên liệu cho quá trình chọn giống và tiến hóa

đột biến gene có thể làm cho sinh vật ngày càng đa dạng, phong phú

đột biến gene có thể có lợi hoặc có hại hoặc trung tính

Gene đột biến luôn được di truyền cho thế hệ sau

Đột biến gene có thể xảy ra ở cả tế bào sinh dưỡng và tế bào sinh dục

Gene đột biến luôn được biểu hiện thành kiểu hình

Đột biến gene cung cấp nguyên liệu thứ cấp cho quá trình tiến hóa

Đột biến thay thế 1 cặp nucleotide

Đột biến mất 1 cặp nucleotide

Đột biến thêm 1 cặp nucleotide

Đột biến đảo đoạn polynucleotide

Đột biến mất một cặp Nucleotide

Đột biến thêm 1 cặp Nucleotide

Đột biến thay thế 1 cặp Nucleotide

Đột biến thêm 2 cặp Nucleotide

Mã di truyền có tính thoái hóa

DNA của vi khuẩn có dạng vòng

Mã di truyền có tính đặc hiệu

Mã di truyền có tính liên tục

Thêm 1 cặp nucleotide trước mã mở đầu

Thêm 1 cặp nucleotide ở mã kết thúc

Mất 1 cặp nucleotide ở mã kết thúc

Mất 1 cặp nucleotide sau mã mở đầu

mất, thêm một cặp nucleotide

mất, thêm hoặc thay thế một cặp nucleotide

mất, thêm, thay thế hoặc đảo một cặp nucleotide

mất, thêm hoặc thay thế một vài cặp nucleotide

tác động của các yác nhân gây đột biến

điều kiện môi trường sống của thể đột biến

điều kiện môi trường và tổ hợp gene mang đột biến

tổ hợp gene mang đột biến

A-T -> G-C

T-A -> G-C

G-C -> A-T

G-C -> T-A

allele mới

đột biến gene

đột biến điểm

thể đột biến

Đột biến thay thế một cặp nucleotide luôn dẫn đến kết thúc sớm quá trình dịch mã

Đột biến gene tạo ra các allele mới làm phong phú vốn gene của quần thể

Đột biến gene có thể có lợi, có hại hoặc trung tính đối với thể đột biến

Mức độ gây hại của allele đột biến phụ thuộc vào tổ hợp gene và điều kiện môi trường

Đột biến gene xảy ra có thể do tác động lí, hóa, sinh hoặc do sự rối loạn trao đổi chất xảy ra trong tế bào

Base hiếm có vị trí liên kết hydrogen bị thay đổi làm phát sinh đột biến mất cặp nucleotide trong quá trình nhân đôi DNA

Hóa chất 5BU là chất đồng đẳng của thymine gây thay thế cặp A-T bằng cặp G-C

Tia phóng xạ có kháng năng gây ion hóa các phân tử vật chất nên có thể gây nên đột biến thay thế nucleotide

Sợi nhiễm sắc

Sợi siêu xoắn

Sợi cơ bản

Chromatid

Bên ngoài tế bào

Trong các bào quan

Trong nhân tế bào

Trên màng tế bào

Luôn tồn tại từng chiếc riêng lẻ

Luôn tồn tại thành từng cặp tương đồng

Luôn co ngắn lại

Luôn luôn duỗi ra

mức độ tiến hóa của loài

mối quan hệ họ hàng giữa các loài

tính đặc trưng của bộ NST ở mỗi loài

số lượng gen của mỗi loài

8

4

6

2

mất đoạn

lặp đoạn

chuyển đoạn trong cùng một NST

đảo đoạn

mất đoạn

chuyển đoạn tương hỗ

chuyển đoạn không tương hỗ

đảo đoạn

mất đoạn

đảo đoạn

lệch bội

đa bội

mất đoạn nhỏ

chuyển đoạn

đảo đoạn

lặp đoạn

Một đoạn nhiễm sắc thể nào đó dứt ra rồi đảo ngược 180 $$\degree$$ và nối lại

Các đoạn không tương đồng của cặp nhiễm sắc thể tương đồng dứt ra và trao đổi đoạn cho nhau

Hai cặp nhiễm sắc rthể tương đồng khác nhau trao đổi cho nhau những đoạn không tương đồng

Một đoạn của nhiễm sắc thể nào đó dứt ra rồi gắn vào nhiễm sắc thể của cặp tương đồng khác

chuyển đoạn lớn và đảo đoạn

mất đoạn lớn

lặp đoạn và mất đoạn lớn

đảo đoạn

Giao tử (n) kết hợp với giao tử (n+1)

Giao tử (n-1) kết hợp với giao tử (n+1)

Giao tử (n) kết hợp với giao tử (2n)

Giao tử (2n) kết hợp với giao tử (2n)

4n

n

3n

2n

Thể một

Thể tứ bội

Thể tam bội

Thể ba

Aaaa x Aaaa

AAaa x AAaa

AAaa x Aaaa

AAAa x AAAa

tâm động

đầu mút

thể kèm

Chromatid

sự phân li và tổ hợp NST trong phân bào

sự phân li NST trong phân bào

sựu tổ hợp NST trong phân bào

sự biểu hiện hình thái NST ở kỳ giữa

Đơn vị cấu trúc cơ bản của NST là nucleosome

Cấu trúc cuộn xoắn tạo điều kiện cho sự nhân đôi NST

Thành phần hóa học chủ yếu của NST là RNA và protein

NST là vật chất di truyền ở cấp độ phân tử

có tác dụng bảo vệ các NST cũng như làm cho các NST không dính vào nhau

là những điểm mà tại đó phân tử DNA bắt đầu được nhân đôi

là vị trí liên kết với thoi phân bào giúp NST di chuyển về các cực của tế bào

là vị trí duy nhất có thể xảy ra trao đổi chéo trong giảm phân

Phân tử DNA -> đơn vị cơ bản nucleosome -> sợi cơ bản -> sợi nhiễm sắc -> chromatid

Phân tử DNA -> sợi cơ bản -> đơn vị cơ bản nucleosome -> sợi nhiễm sắc -> chromatid

Phân tử DNA -> sợi cơ bản -> sợi nhiễm sắc -> đơn vị cơ bản nucleosome -> chromatid

Phân tử DNA -> đơn vị cơ bản nucleosome -> sợi nhiễm sắc -> sợi cơ bản -> chromatid

Tạo thuận lợi cho sự phân ly, sự tổ hợp các NST trong quá trình phân bào

Tạo thuận lợi cho sự phân li các NST trong quá trình phân bào

Giúp tế bào chứa được nhiều NST

Tạo thuận lợi cho sự tổ hợp các NST trong quá trình phân bào

sợi nhiễm sắc

sợi siêu xoắn

sợi cơ bản

Chromatid

sợi siêu xoắn

nucleosome

sợi nhiễm sắc

sợi cơ bản

Vào kì trung gian

Kì đầu

Kì giữa

Kì sau

Biến đổi hình dạng

Tự nhân đôi

Trao đổi chất

Co, duỗi trong phân bào

Hai NST giống hệt nhau về hình thái và kích thước

Hai NST có cùng 1 nguồn gốc từ bố hoặc mẹ

Hai chromatid giống hệt nhau, dính nhau ở tâm động

Hai chromatid có nguồn gốc khác nhau

Chromatid chính là NST đơn

Trong phân bào, có bao nhiêu NST, sẽ có bấy nhiêu tơ vô sắc được hình thành

Ở kỳ giữa quá trình phân bào, mỗi NST đều có dạng kép và giữa hai chromatid đính nhau tại tâm động

Mỗi NST ở trạng thái kép hay đơn đều chỉ có một tâm động

mất đoạn

chuyển đoạn trong cùng một NST

đảo đoạn

lặp đoạn

mất đoạn

đảo đoạn

lặp đoạn

đa bội

đảo đoạn NST

dị đa bội

tự đa bội

lặp đoạn NST

13

42

15

21

Thể một

Thể tam bội

Thể ba

Thể tứ bội

AaBbEe

AaBbDdEe

AaaBbDdEe

AaBbDEe

mất đoạn

lặp đoạn

chuyển đoạn trong cùng 1 NST

đảo đoạn

mất đoạn

chuyển đoạn trong cùng 1 NST

lặp đoạn

đảo đoạn

lặp đoạn NST

Mất đoạn NST

đảo đoạn NST

chuyển đoạn giữa 2 NST khác nhau

lệch bội

tự đa bội

dị đa bội

chuyển đoạn

17

19

27

36

Chuyển đoạn trong 1 NST

Lặp lại NST

Chuyển đoạn giữa 2 NST không tương đồng

Đảo đoạn NST

21

11

23

9

Gồm các dạng: mất đoạn, lặp đoạn, chuyển đoạn và đảo đoạn

Được ứng dụng trong chọn giống để tạo giống mới

Là một trong những con đường dẫn đến sự hình thành loài mới

Những biến đổi trong cấu trúc của NST dẫn đến sự sắp xếp lại các nucleotide

nucleosome

protein histon

sợi nhiễm sắc

sợi cơ bản

gây chết hoặc giảm sức sống

tăng cường sức đề kháng cho cơ thể

không ảnh hưởng gì tới đời sống sinh vật

cơ thể chỉ mất đi một số tính trạng nào đó

cấu trúc NST chỉ xảy ra ở một hay một số cặp NST

số lượng NST chỉ xảy ra ở toàn bộ số cặp NST

số lượng NST chỉ xảy ra ở một hoặc một số cặp NST

số lượng NST chỉ xảy ra ở một cặp NST

2n ; 2n + 1 ; 2n + 3; 2n + 4

2n – 2 ; 2n – 1 ; 2n + 1; 2n + 4

2n – 2 ; 2n – 1 ; 2n + 1; 2n + 2

2n; 2n + 1; 3n; 4n

Một cặp NST tương đồng không được nhân đôi

Thoi vô sắc không được hình thành

Cặp NST tương đồng không xếp song song ở kỳ giữa I của giảm phân

Cặp NST tương đồng không phân li ở kỳ sau của giảm phân

Bộ NST chỉ có một NST giới tính Y

Bộ NST chỉ có một NST giới tính X

Bộ NST có ba NST số 17

Bộ NST có ba NST số 21

44 + XXX

44 + OX.

44 + OY.

44 + XXY.

Số lượng ARN tăng gấp bội

Có tế bào to, cơ quan sinh dưỡng lớn

Phát triển mạnh chống chịu tốt

Quá trình sinh tổng hợp chất hữu cơ diễn ra mạnh mẽ

Tất cả các cặp NST nhân đôi nhưng không phân li trong giảm phân

Một cặp NST nào đó nhân đôi nhưng không phân li

Tất cả các cặp NST nhân đôi nhưng có một số cặp NST không phân li

Một số cặp NST nào đó nhân đôi nhưng không phân li

Tất cả các cặp NST nhân đôi nhưng không phân li

Một cặp NST nào đó nhân đôi nhưng không phân li

Tất cả các cặp NST nhân đôi nhưng có một số cặp NST không phân li

Một số cặp NST nào đó nhân đôi nhưn không phân li

Thể 4n có thể được hình thành từ sự kết hợp của giao tử đực 2n với giao tử cái 2n

Thể 4n có thể hình thành từ hợp tử 2n bị tác dụng bởi cônxixin

Thể tứ bội chỉ có thể di truyền qua thế hệ sau bằng sinh sản sinh dưỡng.

Thể tứ bội khá phổ biến ở thực vật nhưng rất hiếm gặp ở động vật.

lai kinh tế

lai xa

lai cải tiến

giao phối gần

Nhiễm sắc thể là vật chất di truyền ở cấp độ phân tử.

Nhiễm sắc thể gồm hai loại: nhiễm sắc thể giới tính và nhiễm sắc thể thường.

Nhiễm sắc thể thường và nhiễm sắc thể giới tính trong tế bào sinh dưỡng ở trạng thái lưỡng bội (2n) luôn tồn tại thành từng cặp tương đồng.

Ở các giao tử, số lượng nhiễm sắc thể giảm đi một nửa.

Thể đa bội cùng nguồn chẵn và đa bội khác nguồn có thể hình thành nên giống loài mới.

Lặp đoạn làm tăng số lượng bản sao của gene, tăng khả năng tạo đột biến gene.

Tạo giống cây trồng bằng cách tạo đột biến chuyển đoạn lớn để loại bỏ một số gene có hại

Đột biến số lượng nhiễm sắc thể được dùng để xác định các vị trí của gene trên nhiễm sắc thể.

Sự không phân li của 1 nhiễm sắc thể trong nguyên phân của tế bào xôma ở một cơ thể luôn tạo ra thể ba.

Thể đa bội có hàm lượng DNA trong nhân tế bào tăng lên gấp bội.

Sử dụng consixin để ức chế quá trình hình thành thoi phân bào có thể gây đột biến đa bội ở thực vật.

Các thể đa bội đều không có khả năng sinh sản hữu tính.

Các gene nằm kế tiếp nhau dọc theo chiều dài NST và vị trí của gene trên NST được gọi là locus.

Cùng một locus trên cặp NST tương đồng có thể chứa trình tự nucleotide khác nhau được gọi là các allele của một gene.

Số lượng gene và sự phân bố của các gene trên NST của cùng bộ NST cũng rất khác nhau

Ngoài các gene, NST còn chứa các trình tự nucleotide ở đầu mút bảo vệ NST và trình tự tâm động gắn với thoi phân bào giúp NST di chuyển được khi phân chia tế bào.

Trong tế bào sinh dưỡng NST luôn tồn tại thành từng cặp, do vậy số lượng NST sẽ luôn chắn gọi là bộ NST lưỡng bội.

NST có khả năng bắt màu kiềm tính, quan sát rõ nhất khi tế bào ở vào kì giữa của quá trình nguyên phân.

NST thường chỉ có ở tế bào sinh dưỡng, NST giới tính chỉ có ở tế bào sinh dục.

Cặp NST tương đồng là 2 NST giống nhau về hình thái, kích thước và trật tự của các gen.

Ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực đều có cấu trúc nhiễm sắc thể.

Nhiễm sắc thể được cấu tạo từ DNA và protein.

Chuỗi polynucleosome là sợi cơ bản, có đường kính (kích thước chiều ngang) 10 nm.

Sợi cơ bản xoắn bậc hai tạo thành sợi siêu xoắn có đường kính 300 nm (sợi chromatid)

Mỗi tính trạng của cơ thể do một nhân tố di truyền quy định. Do sự phân li đồng đều nên mỗi giao tử chỉ chứa một nhân

Mỗi tính trạng của cơ thể do một nhân tố di truyền quy định. Do sự phân li không đồng đều nên mỗi giao tử chỉ chứa một nhân tố

Mỗi tính trạng của cơ thể do 1 cặp nhân tố di truyền quy định. Do sự phân li đồng đều nên mỗi giao tử chỉ chứa 1 nhân tố của cặp

Mỗi tính trạng của cơ thể do 1 cặp nhân tố DT quy định. Do phân li không đồng đều nên mỗi giao tử chỉ chứa 1 nhân tố của cặp.

Mỗi cặp tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định

Trong cặp nhân tố di truyền, một có nguồn gốc từ mẹ, một có nguồn gốc tứ bố

Trong tế bào, các nhân tố di truyền không pha trộn mà tồn tại riêng lẽ

Bố mẹ chỉ truyền cho con một trong hai thành viên của cặp nhân tố di truyền

Các cặp nhân tố di truyền phân li độc lập nhau trong quá trình thụ tinh

Các cặp nhân tố di truyền đi chung với nhau trong quá trình hình thành giao tử

Các cặp nhân tố di truyền phân li đồng đều trong quá trình hình thành giao tử

Các cặp nhân tố di truyền phân li độc lập nhau trong quá trình hình thành giao tử

Bố mẹ thuần chủng về các cặp tính trạng đem lai

Các cặp gen khác nhau nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau

Tính trạng trội hoàn toàn. Số cá thể thu được phải lớn

Các cặp gen khác nhau nằm trên một cặp NST tương đồng

Cho thấy sinh sản hữu tính là bước tiến hóa quan trọng của sinh giới

Giải thích nguyên nhân của sự đa dạng ở những loài sinh sản hữu tính giao phối

Chỉ ra sự lai tạo trong chọn giống là cần thiết

Tạo ra nguồn biến dị tổ hợp phong phú cung cấp cho chọn giống

Số lượng các cá thể ở các thế hệ lai phải đủ lớn để số liệu thống kê được chính xác

Sự phân ly NST như nhau khi tạo giao tử và sự kết hợp ngẫu nhiên của các loại giao tử khi thụ tinh

Các giao tử và các hợp tử có sức sống ngang nhau, tính trạng trội hoàn toàn

Mỗi cặp gen nằm trên một cặp NST tương đồng.

Gen nằm trên nhiễm sắc thể

Có hiện tượng gen trội lấn át gen lặn

Gen tồn tại từng cặp trên cặp nhiễm sắc thể tương ứng

Nhiều gen cùng phân bố trên một nhiễm sắc thể

6→3→1→4→2→ 5.

6→3→2→4→1→ 5.

6→ 1→ 2→ 3 →4→ 5

6→ 1 →2→4→3→ 5.

khác dòng

khác thứ

phân tích

thuận nghịch

AAbb

AABb

AaBB

AaBb

Aa x Aa

AA x Aa

AA x AA

Aa x aa

Aa x Aa

AA x Aa

AA x AA

Aa x aa

Morgan.

Darwin.

Mendel.

Monod và Jacob.

Thay đổi vị trí bố mẹ.

Thay đổi tính trạng đem lai

Thay đổi dòng thuần chủng

Thay đổi kiểu gene bố, giữ nguyên kiểu gene của mẹ

Dòng thuần chủng

Dòng nào cũng được

Dòng có tính trạng lặn

Dòng có tính trạng trội

100% hạt vàng.

3 hạt vàng : 1 hạt xanh.

1 hạt vàng : 3 hạt xanh.

1 hạt vàng : 1 hạt xanh.

25%

12,5%

56,25%

75%

1:2:1 và 1:2:1

3:1 và 1:2:1

1:2:1 và 3:1

3:1 và 3:1

Toàn hoa đỏ

Toàn hoa hồng

1 hoa đỏ: 1 hoa trắng

1 hoa hồng : 1 hoa trắng

Đậu Hà Lan

ruồi giấm.

hoa phấn.

lúa mì

(3:1)ⁿ

9:3:3:1

(1:2:1)ⁿ

(1:1)ⁿ

AAbb

AaBb

ААВb

AaBB

2n

3ⁿ

n

2ⁿ

AaBB x aabb

AABb x aabb

AAbb x aaBB

Aabb x aaBB

Lai thuận nghịch.

Lai phân tích

Tự thụ phấn.

Lai khác dòng.

Sự phân li của cặp nhiễm sắc thể trong giảm phân dẫn đến sự phân li của cặp allele tương ứng

Khi giảm phân các thành viên của một cặp allele phân li đồng đều về các giao tử

Mỗi cặp allele nằm trên mỗi cặp NST, các cặp allene nằm trên các cặp NST khác nhau

mỗi cặp allele phân li độc lập với các cặp allele khác trong quá trình hình thành giao tử.

16

8

12,5%.

25%.

75%.

50%.

sự phân li và tổ hợp của cặp nhân tố di truyền trong giảm phân và thụ tinh.

sự phân li của cặp NST tương đồng trong giảm phân.

Sự phân li và tổ hợp của cặp NST tương đồng trong giảm phân và thụ tinh.

Sự tổ hợp của cặp NST tương đồng trong thụ tinh

tương tác át chế.

tương tác bổ trợ.

tương tác cộng gộp

tương tác gene.

gene đa hiệu

gene điều hòa

gene tăng cường.

gene trội.

sự phân li đồng đều của các alen về các giao tử trong quá trình giảm phân.

sự phân li kiểu hình ở F2 theo tỉ lệ 1:2:1.

sự phân li kiểu hình ở F2 theo tỉ lệ 1:1:1:1.

sự phân li kiểu hình ở F2 theo tỉ lệ 3 : 1.

ở một trong số tính trạng mà nó chi phối.

ở toàn bộ kiểu hình của cơ thể.

ở một loạt các tính trạng do nó chi phối

ở một tính trạng.

Quả vàng

Hoa to

Hạt xanh

Thân thấp

Tác động của 1 gene lên nhiều tính trạng.

Mở rộng học thuyết Mendel cho cùng 1 gene

Kiểu tương tác giữa các allele thuộc các gene khác nhau.

Mở rộng học thuyết Mendel cho nhiều gen.

Nhân tố di truyền là gene, với các allele tồn tại trên cặp nhiễm sắc thể tương đồng.

Sự vận động của gene gắn với sự vận động của nhiễm sắc thể trong cơ chế nguyên phân, giảm phân và thụ tinh.

Sự phân li của các nhiễm sắc thể trong giảm phân dẫn tới mỗi giao tử chỉ mang một allele của cặp.

Sự kết hợp ngẫu nhiên hai giao tử trong thụ tinh dẫn tới hình thành tổ hợp cặp allele ở thế hệ con

Mỗi cặp tính trạng tương phản được quy định bởi hai allele của một gene trên cặp nhiễm sắc thể tương đồng khác nhau.

Trong quá trình giảm phân, các cặp nhiễm sắc thể tương đồng phân li độc lập với nhau, dẫn tới sự phân li độc lập của các cặp allele hình thành các loại giao tử khác nhau với xác suất bằng nhau.

Sự kết hợp ngẫu nhiên với xác suất như nhau giữa các loại giao tử trong [) quá trình thụ tinh tạo nên tỉ lệ phân li ở thế hệ F2.

Mỗi cặp allele phân li độc lập với cặp allele khác trong quá trình hình thành

giao tử.

Kiểu gene của cơ thể mang tính trạng trội không thuần chủng là AA

Phép lai thực hiện là: Aa x aa

Đây là phép lai một tính trạng

Đời con thu được tỉ lệ kiểu hình 3 đỏ:1 trắng.