wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

2-АБ Синтаксис

Total questions: 166

Worksheet time: 2hrs 43mins

Name
Class
Date
1.

Салыстырмалы салалас сөйлемдерді жасайтын формалар:

a)

Шартты рай тұлғасынан

b)

Қандай, сондай сөздері тіркескен шартты рай формалы етістіктен

c)

Барыс жалғаулы есімшеге шейін, дейін шылаулары тіркесуі арқылы

d)

Көсемшеден

e)

-ша, -ше жұрнақтары есімшеден

2.

Қарсылықты бағыныңқылы сабақтас сөйлемдер:

a)

Барып құлақ салсақ та, ешбір дыбыс естілмеді.

b)

Күн ысынғандықтан, қыз плащын шешіп іште қалдырды.

c)

Дастарқан жайылып, қымыз да құйылып жатыр.

d)

Қазақтың Шоқан естіген музыкалық фольклоры соншалық бай болса, сөздік фольклоры одан да бай.

e)

Күлән ерте тұрғанымен, кежегесі кейін тартып еш нәрсеге аяқ баса алмады.

3.

   Жалғаулықтармен жасалған мезгілдес-ыңғайлас салалас

a)

Менде әрі документ жоқ, әрі бармақшы болған үйлердің адресі жоқ

b)

Қос қанат құсқа біткен маған бітсе, барар ем қалқа жанға әлденеше

c)

Сен тауға біткен терек ең, мен қырда өскен қызғалдақ ем

d)

Бұл жерде не шөп жоқ, не қамыс жоқ

e)

Осы жолмен жүре берсең, алдыңнан бұлақ кездесер

4.

Шылау арқылы құрмаласқан сабақтас құрмалас сөйлем:

a)

Жолаушылар әбден көзден таса болғанға дейін, Абай төбешіктен қарап тұрды.

b)

Сүйтіп елдің бәрі қыстың шеті ілінген соң, қыстауларына қонып алды

c)

Оспан артына қараса, көш те жақындап қалған екен

d)

Қажетті оқ-дәрі жеткізілмей, жеңіске жету мүмкін емес.

e)

Алтын Орданың ақырғы билеушісі Тоқтамыс болғанда, Тоқтамыстың түбіне барлас Темір жетпеуші ме еді.

5.

Құрмалас сөйлемдерді салалас, сабақтас, аралас және тиянақсыз сабақтас деп бөлген ғалым:

a)

Н.Сауранбаев.

b)

Т.Қордабаев.

c)

А.Байтұрсынов.

d)

С.Аманжолов.

e)

Қ.Есенов.

6.

Ирреалды қарсылықты салалас

a)

Әлдекім сауабын ала қояйын деп сүйек те лақтырды, сен оған да қарамадың

b)

Байкөкше түрлі қызық ертегілер айтады, Абай баурында жатып тыңдайды

c)

Бұлар асығыңқырап отыр еді, Тәрбиенің дастархан жаюына қарсы болған жоқ

d)

Айтқыздым деп олкетті, айтқан жоқпын деп мен қалдым

e)

Кейін қайта алмаймыз, өткел тосатын уақыт жоқ

7.

Баяндауышы тиянақты тұлғада байланысқан құрмалас сөйлем:

a)

Сен ән шырқа, қонақтар бір жадырап қалсын.

b)

Сабақ аяқталғалы, бәрі емтиханға дайындалып жүр.

c)

Тұтқындар суға түскен тауықтай, әлгінде ғана тау құлатқандай екпіндері ізім-ғайым жоқ.

d)

Қараса, мезгіл кеш болып қалған екен.

e)

Көптеген құстар жылы жаққа кетпек болып, бұл кезде аспан әлемі әнге бөленген.

8.

Көсемше арқылы жасалған амал бағыныңқылы сабақтас

a)

Ұзын көйлек денеме суық сықылды көрінгендей, жайдан-жай тұла бойым қалтырап кетті.

b)

Той жақындаған сайын, ұйымдастырушылар тықырши түсті.

c)

Тамашалауға келген қыз-келіншек шу етіп, беттерін басып, дүркіреп кейін қашты.

d)

Үйдегілер тысқа шықса, таң аппақ болып атқан екен.

e)

Өзі тағы бастан-аяқ іштей оқып енді анық аңдады.

9.

Мезгілдес-ыңғайлас салалас сөйлем:

a)

Басында үкілі дөңгелек бөркі бар және әп-әдемі оюлы шапаны өзіне жарасып келеді.

b)

Бұл жерде не шөп жоқ, не қамыс жоқ.

c)

Осы жолмен жүре берсең, алдыңнан бұлақ кездесер.

d)

Ашу да, айбар да, күш те қалмаған.

e)

Сен тауға біткен терек ең, мен қырда өскен қызғалдақ ем.

10.

Себептес салаластың бірінші сыңары нәтижені беріп тұрған түрі:

a)

Асқар қыздарға көп қарады, өйткені Ботакөзді танымады.

b)

Қолы ауырғандықтан, домбыра тарта алмай жүр.

c)

Кешегі құстар бүгін көрінбейді.

d)

Себебі ол сурет салады, ақшасының көп болуы да содан.

e)

Әрқашан айтқанында тұрады, сондықтан сыйлайды.

11.

Сабақтас құрмалас сөйлемнің тиянақты компоненті:

a)

Басыңқы сөйлем.

b)

Тиянақты сөйлем.

c)

Бағыныңқы сөйлем.

d)

Түсіндірмелі сөйлем.

e)

Жарыспалы сөйлем.

12.

Жалғаулық арқылы жасалған ыңғайлас салалас сөйлем

a)

Еліміз егемендік алды да, ұлттық мәдениетіміз одан әрі қарқынды дамыды.

b)

Ондай хатты әлі ешкім жазған жоқ, ешкім алып көрген де емес.

c)

Олардың киімдері де, кескіндері де бір-біріне ұқсамайды.

d)

Менің көп оқығым келеді, бірақ уақытым жоқ.

e)

Қараңғыда түк көрінбейді,  біз сонда да жүріп келеміз.

13.

Көсемше арқылы жасалған мезгіл бағыныңқылы сабақтас сөйлем

a)

Ол өзенге келгелі, Жәлел онымен кездескен емес.

b)

Айқай естілісімен, бәріміз  дүр көтерілдік.

c)

Кітапты ашып қараса, білмейтінінің бәрі сонда екен.

d)

Ербол әдейі танытпайын деп, бет-аузын таңып алыпты.

e)

Асыл әңгімесін айтып болғанша, ешкім тіс жармады.

14.

Есімше мен шылаудың тіркесуі арқылы байланысқан мезгіл бағыныңқылы сабақтас:

a)

Барлығы тамақтанып болғаннан кейін, ортаға қымыз қойылды.

b)

Терісі жұмсақ болған соң, қоянды көп аулай қоймаймыз.

c)

Күз басынан бері қызыл шұнақ жел қылшылдап тұр.

d)

Осы екі терең сызық – анық уайым сызығы, шер табы.

e)

Қорландар далаға шыққанда, Шолпан туыпты.

15.

Жалғаулықтың қатысы арқылы жасалған себеп-салдар салалас сөйлем:

a)

Көктемдегі киіз үй Абайға әрқашан таңсық болатын, өйткені мұнда бір салқындық, кең тыныс бар.

b)

Көпшілік екі мәселеге көбірек тоқтады бір – жеміс отырғызу мәселесі, бірі ағаш отырғызу мәселесі.

c)

Жанына батыра бірдеңе айтып салғысы келіп еді, бірақ қапелінде аузына ондай ызғарлы сөз де түсе қоймады.

d)

Мүмкіншіліктің бәрі қолымызда, жер біздікі, су біздікі.

e)

Оның да меңзегені сол, Әбіштер жастармен бөлек отауда болсын.

16.

Өйткені, себебі жалғаулықтары түсіп қалып жасалған салаластарда жай сөйлемдердің арасына қойылатын тыныс белгі:

a)

 Қос нүкте.

b)

Сызықша.

c)

Нүктелі үтір.

d)

Үтір.

e)

Үтір мен сызықша.

17.

Сабақтаса құрмаласқан сөйлем

a)

Әйгерім әнін үзгенше, Абай қыбыр етпестен мүлгіп тыңдады.

b)

Тәңірберген бірер рет тіл қатып еді, Еламан үндемеді.

c)

Шоқан босағада тұрған Мұсаға иек қағып еді, ол жалт бұрылып ата жөнелді.

d)

Құлаққа жағар дәмді  сөз бар да, құлақты сарсытар, татымсыз сөз бар.

e)

Теңіз беті көптен бері тұманданбай, түтігіп қарауытады да жатады.

18.

Есімше мен үшін шылауы арқылы жасалатын сабақтастың түрі:

a)

Мақсат бағыныңқылы.

b)

Мезгіл бағыныңқылы

c)

Себеп бағыныңқылы

d)

Қимыл-сын бағыныңқылы

e)

Амал бағыныңқылы

19.

Қарсылықты бағыныңқы сабақтасты жасаушы тұлғалар:

a)

- са да «

b)

- дықтан, -діктен

c)

-ып, -іп, -п

d)

үшін

e)

-ған, -ғанда

20.

Аралас құрмалас сөйлемдер:

a)

Күн кешкіре күзгі тұман сәл сейілді де, жел тынып, жылы жаңбыр себеледі.

b)

Кең бөлме бос қалғандай, оның  ойы қаңырап тұр.

c)

Әулие көмек берер деп, басына халық түнепті.

d)

Тозар елдің жанжалы бітпес, озар елдің арманы бітпес.

e)

Залдағы жарық сөндірілді де, сахна ашылды.

21.

Талғаулықты салалас сөйлемдер:

a)

Қағазды не қалтаңа сал, не ағайыңның өзіне қайтарарсың.

b)

Рауандап таң атты, шуақты сәске болды.

c)

Жер қандай жаңғырды, ел қандай жасарды.

d)

Қарсы тұрған Гүлшатпен Ерен жаққа Маулен бастап өтіп еді, жұрт солай ойысты.

e)

Қыстың басы тақау болғанмен, қар әлі түсе қойған жоқ.

22.

Теңдік қатынастағы құрмалас сөйлемдер:

a)

Біреу тойып секіреді, біреу тоңып секіреді.

b)

Жатқа билік бермеңіз, жаламенен бас кетер.

c)

Тұтқын болмады, елшілік болды.

d)

Тәкежан балалармен жымиып тұр екен, Абай да соларға қосылды.  

e)

Сен ән шырқа, қонақтар бір жадырап қалсын.

23.

-Ған формалы есімше арқылы жасалған сабақтас құрмалас сөйлем

a)

 Мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

b)

Мақсат бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

c)

Үлестес сабақтас құрмалас сөйлем.

d)

Ыңғайлас сабақтас құрмалас сөйлем.

e)

Түсіндірмелі сабақтас құрмалас сөйлем.

24.

Есімше мен шылаудың тіркесуі арқылы байланысқан мезгіл бағыныңқылы сабақтас:

a)

Аттылар жақындаған сайын, Төрекелдінің жүрегі орнына түсе бастады.

b)

Ауылға барған соң, жаңа өмір бастайды.

c)

Қорландар далаға шыққанда , олпан туыпты.

d)

Осы екі тепең сызық – анық уайым сызығы шер табы.

e)

Терісі жұмсақ болған соң, қоянды көп аулай қоймаймыз.

25.

Талғаулықты салалас құрмалас сөйлемдерге «айырыңқы» сөйлем деген атау берген ғалым:

a)

А.Байтұрсынов.

b)

Н.Сауранбаев.

c)

С.Жиенбаев.

d)

М.Балақаев.

e)

Т.Қордабаев.

26.

Шартты райдың мезгіл бағыныңқылы сабақтасты жасаған варианты:

a)

Ымырт үйіріле бастаса, Күнтуар әдетінше қалың ойға берілетін.

b)

Жақсы оқысақ, жақсы баға аламыз.

c)

Жазайын десем, қолым икемге келмейді.

d)

Жақсымен дос болсаң, жетерсің мұратқа.

e)

Итті күшігім десең, аузыңды жалайды.

27.

Түсіндірмелі сабақтастың жасалу жолы:

a)

Басыңқы компоненттің құрылысы бір-ақ сөзбен беріледі.

b)

Мағынасы жағынан бір-біріне қарама-қарсы сөздермен беріледі.

c)

– п, ып, іп тұлғалы көсемшелер арқылы жасалады.

d)

–ған формантты есімше соң шылауының меңгеруінде болады.    

e)

Шартты рай тұлғасы арқылы.

28.

Кезектес салалас құрмалас сөйлем

a)

Аттардың дүрсілдері біресе оң жағына ойысқандай болып отырды, біресе сол жағына ойысқандай болып отырды.

b)

Жүргіншілердің оң жағынан, кейде сол жағынан қар жамылған жалаңаш төбелер кездеседі.

c)

Ол қақпаға кіре бергенде байқады: үйге алыстан тағы біреулер келген секілді.

d)

Қашқын ұзап кетті және Кертөбеге жетер мұнда ат та жоқ.

e)

Сапар бұл сөзін қаншама нық айтам десе де, дауысы сәл дірілдеп салқын шықты.

29.

Бірінші компонентінің баяндауышы сонша, соншалық, сондай, сол сөздері арқылы жасалатын құрмалас түрі:

a)

Түсіндірмелі.

b)

Ыңғайлас.

c)

Себептес.

d)

Қарсылықты.

e)

Үлестес.

30.

Бірінші компонентінің баяндауышы сонша, соншалық, сондай, сол сөздері арқылы жасалатын құрмалас түрі:

a)

Түсіндірмелі.

b)

Ыңғайлас.

c)

Себептес.

d)

Қарсылықты.

e)

Талғаулықты.

31.

Амал бағыныңқылы сабақтас

a)

Қиғаш қасы керіле, Бағила тәтті бір ойдың құшағына еніпті.

b)

Алтау ала болса, ауыздағы кетеді.

c)

Енді біразда Жұманның көптен күткен қазаны түсіріліп, жұрт асқа әзірлене бастады.

d)

Еркежан қайрат көрсетіп, Шұбарға берген жауабынан бүгін де аумай тұрып алды.

e)

Ол былай болды: Саша бес-алты айда жазылып кетіп, Алмастың аяғы келер жылдың жазында ғана жетісті.

32.

Салыстырмалы қатынасты жасайтын формалар:

a)

Қандай, сондай сөздері тіркескен шартты рай формалы етістіктен.

b)

-ша, -ше жұрнақты есімшеден.

c)

-дықтан, -діктен формалы есімшеден.

d)

Көсемшеден.

e)

Барыс жалғаулы есімшеге шейін, дейін шылаулары тіркесуі арқылы.

33.

Жарыспалы көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемнің анықтамасы:

a)

Бағыныңқы сөйлемдердің әрқайсысы басыңқы сөйлеммен тікелей байланысады.

b)

Бағыныңқы сөйлем өз бетімен тікелей тура басыңқы компонентпен байланыса алмайды.

c)

Жалғаулық арқылы құрмаласатын сөйлем.

d)

Әрі салаласа, әрі сабақтаса байланысады.

e)

Бағыныңқы сөйлемдер бір-бірімен өзара сатылай жалғасады.

34.

Сабақтас құрмалас сөйлемнің негізгі құрылымы:

a)

Бағыныңқы, басыңқы сөйлемдерден тұрады.

b)

Күрделі тіркестер.

c)

Екі жай сөйлем.

d)

Етістікті сөз тіркестері.

e)

Құрмалас сөйлемдер.

35.

Мына белгілердің қайсысы салалас құрмаластың анықтамасының критерийі бола алады:

a)

Компоненттерінің баяндауыштары тиянақсыз, бірін-бірі бағындыра байланысады:

b)

Компоненттерінің баяндауыштары тең дәрежеде байланысады.

c)

Компоненттері кем дегенде үшеу болады.

d)

Компоненттері үнемі қатар, іргелес тұруы арқылы байланысады.

e)

Компоненттері тек жалғаулық шылаулар арқылы байланысады.

36.

Қарсылықты жалғаулықты салалас сөйлемдер:

a)

Таңертеңгі тұнық ауа енді мұнартып, кең  даланы сұлу сағым басты.

b)

Құрмаш қанша тәрбиелесе де, Көксерек ұрлық пен адал астың айырмасы не екенін ұға алмады.

c)

Білген адам тауып айтады, білмеген адам қауып айтады.

d)

Тыңдаушы ықыласты болса, сөйлеуші шешен болады.

e)

Келіншек өзінің жан жарасын жасырады, әйткенмен тұңғиық көзінде мұң тұратын.

37.

Үлестес сабақтас құрмалас сөйлем:

a)

Дәндібай өз болашағын қиялдап тұрса, Ереней өз болашағының жарқын болатынын елестете берді.

b)

Қодардың жазығы жоқ болса да, ешкім жақтамады.

c)

Күтуші әйел шай құйғанда, Әділбек әкесінің жанына отырды.

d)

Айман бір саты жоғары көтерілсе, ол – оның тыным таппай еңбектегенінің нәтижесі.

e)

Қалбағай жараланып, барымташылар кейін қайтты.

38.

Тек жалғаулықтардың қатысымен байланысатын салаластың түрі:

a)

Қарсылықты және түсіндірмелі.

b)

Кезектес және себеп-салдар.

c)

Ыңғайлас және түсіндірмелі.

d)

Талғаулықты салалас.

e)

Ондай байланыс жоқ.

39.

Сатылы көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемнің анықтамасы:

a)

Бағыныңқы сөйлемдердің әрқайсысы басыңқы сөйлеммен тікелей байланысады.

b)

Бағыныңқы сөйлем өз бетімен тікелей тура басыңқы компонентпен байланыса алмайды.

c)

Әрі салаласа, әрі сабақтаса байланысады.

d)

Жалғаулық арқылы құрмаласатын сөйлем.

e)

Жалғаулықсыз байланысатын сөйлем.

40.

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас сөйлем:

a)

Екеуі ымырт үйіріле үйден шыққанда, қонақтардың соңы әлі тараған жоқ-ты.

b)

Жасауыл байқап қалмасын деп, олар бұқпантайлап өтті.

c)

Жүрек қобалжып, бас айналды.

d)

Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің.

e)

Күн көтеріліп қалған мезгіл мезгіл болғанымен, сыртта ешкім көрінбейді.

 

41.

Тек жалғаулықсыз қатар тұру арқылы байланысатын салалас сөйлем:

a)

Себеп-салдар салалас.

b)

Түсіндірмелі салалас.

c)

Ыңғайлас салалас.

d)

Қарсылықты салалас.

e)

Ондай салалас жоқ.

42.

Салаласқа енген жай сөйлемдердің арасында қандай жағдайда үтір қойылмайды:

a)

Жалғаулықтар түсірілсе.

b)

Қарсылықты мәнде тұрса.

c)

Шарт мәнді сөйлемдер болса.

d)

Және жалғаулығы тұрса.

e)

Хабарлы сөйлем түрінде айтылған төл сөзден кейін, автор сөзі тұрса.

43.

Қарсылықты салалас құрмалас сөйлемге  «қайырыңқы» сөйлем деген атау берген ғалым:

a)

Н.Сауранбаев.

b)

А.Байтұрсынов.

c)

М.Балақаев.

d)

Т.Қордабаев.

e)

О.Төлегенов.

44.

Қарсылықты  қатынасты білдіретін жалғаулық:

a)

Да, де, та, те, әрі, және.

b)

Сөйтсе де, алайда, дегенмен.

c)

Бірде, біресе, кейде.

d)

Өйткені, неге десең.

e)

Да, де, та, те, я, яки.

45.

Аралас құрмалас сөйлемдер:

a)

Жел үрлеген сайын, сапырылысып түскен сары жапырақтар жер бетін түгел жапты.

b)

Дәркембай, Абылғазы, Қаңбақ, Тоқсан, Жұмыр да осында.

c)

Кейде ұзақ жырлар жырланады, кейде ел ішінің әңгімелері айтылады, ауыл адамдары бұларды қызыға тыңдайды.

d)

Жеңіл күйменің дөңгелегі қиыршық жолдың үстін қытырлатып келеді, қос қораның тағалары тасқа тиіп, қараңғыда от жарқ ете (жалғасы фотода көрінбей қалған)

e)

Қыстың қысқа күні түс шағына жеткенде, Абылғазының айтқаны орындалғанда, балалары туыстай араласып кетті.

46.

Есімшенің -ған формасының қатысуымен құрылатын сабақтас құрмалас сөйлем

a)

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

b)

Мақсат бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

c)

Салыстырмалы сабақтас құрмалас сөйлем.

d)

Үлестес сабақтас құрмалас сөйлем.

e)

Түсіндірмелі сабақтас құрмалас сөйлем.

47.

Көсемше формалы мезгіл бағыныңқылы сабақтас сөйлемдер:

a)

Мен оқығанда, бұлай жазылмаған болатын.

b)

Асыл әңгімесін айтып болғанша, ешкім тіс жармады.

c)

Кітапты ашып қараса, білмейтінінің бәрі сонда екен.

d)

Айқай естілісімен, бәріміз дүр көтерілдік.

e)

Ауылға Оспан келгелі, Жәмеш үйден шығуды қойды.

48.

Жалғаулықсыз себептес салалас сөйлем:

a)

Өмір сүрудің екі түрі бар: шіру мен жану.

b)

Асқар онша әнші жігіт емес еді және оның дауысы да пәлендей қоңыраулы болмайтын.

c)

Не өзі өртеніп өледі, не біреулер өлтіреді.

d)

Ақылдасып көріп еді, Ербол да тыңнан еш нәрсе тапқан жоқ.

e)

Абай аналарына Кәмшат жайын айтпады, өзінің көзі жетпейінше оларды бос әурелемейін деді.

49.

Шартты рай арқылы жасалатын сабақтас құрмалас:

a)

Қарсылықты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

b)

Себеп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

c)

Салыстырмалы сабақтас құрмалас сөйлем.

d)

Қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

e)

Амал бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

50.

Мақсатты келер шақ есімшеге болып көмекші етістігінің тіркесуі арқылы жасалатын сабақтастың түрі:

a)

Қимыл-сын бағыныңқылы.

b)

Себеп бағыныңқылы.

c)

Мақсат бағыныңқылы.

d)

Амал бағыныңқылы.

e)

Мезгіл бағыныңқылы.

51.

Жай сөйлемдерді құрмаластыруда септігін тигізетін сөз табы:

a)

Үстеу.

b)

Есімдік.

c)

Шылау.

d)

Еліктеуіш сөз.

e)

Сан есім.

52.

«Да, де» жалғаулығы арқылы құрмаласқан сөйлем

a)

Жер де, гүл де, күн де әндеткендей.

b)

Жымыңдай күлгенмен, баланың жүзінен мұң арылмады.

c)

Инженер де, мұғалім де, еңбегі асқан екпінді де осы үйде табылады .

d)

Менің артымнан бір қыз туады да, атын Балтуған қояды.

e)

Әр үйдің ішіне ұсталатын кілем, сырмақ, текемет, көрпе-жастығы да бірге жіберілді.

53.

«Қиысқан, сыйысқан құрмалас» деген термин авторы:

a)

Н.Сауранбаев.

b)

С.Жиенбаев.

c)

М.Балақаев.

d)

Т.Қордабаев.

e)

А.Байтұрсынов.

54.

Сатылы көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемдер:

a)

Ашу кернеген оның бет-аузы қыбырлап, денесі қалшылдап кеткендіктен, отырғандар одан әрі сөз таластырмады.

b)

Бар Тобықтының ішінде бір үй қазанына арам ас салмады десе, сол ең алдымен осы Үркімбай үйі болатын.

c)

Шай құйыла бергенде, сыртта айқайлаған дауыс естілді.

d)

Шұғыл орысша білмейді, барон қазақша білмейді, бірақ екеуі кейде араға тілмаш салмай-ақ түсінісе береді.

e)

Үй тігіліп жатса, жүк жиналып жатыр.

55.

Салыстырмалы бағыныңқылы сабақтастың түрі:

a)

Теңдік қатынасты салыстырмалы сабақтас.

b)

Сатылы бағыныңқылы сабақтас.

c)

Әр ыңғай алуан сабақтас.

d)

Жарыспалы бағыныңқылы сабақтас.

e)

Бірыңғай жарыспалы сабақтас. 

56.

Салаласа байланысқан құрмалас сөйлемге тән белгілер:

a)

Бөлшектерінің бірі кем болады.

b)

Баяндауыштары тиянақсыз болады.

c)

Бастауыштары болмайды.

d)

Баяндауыш сөздері тиянақты тұлғамен аяқталады.

e)

Тұрлаусыз мүшелерінің толық болады

57.

Түсіндірмелі сабақтас сөйлем

a)

Түсіңде ақ көрсең, ол – жақсылықтың белгісі.

b)

Мәкен Дайырдың інісін көрмегенде, тағдырына да көндңкпес еді.

c)

Базаралы қасында отырған – Балбала Әнет қызы.

d)

Тимур үйге қайтып келісімен, оны нағашысы жанына шақырып алды.

e)

Айтар сыры көп болғандықтан, Бүркіт Бәтесті көруге асықты.

58.

Дәстүрлі топтастырудағы құрмаластың түрі:

a)

Салалас, сабақтас, аралас құрмалас сөйлемдер.

b)

Басыңқы құрмалас сөйлемдер.

c)

Бағыныңқы құрмалас сөйлемдер.

d)

Жалғаулықты құрмалас сөйлемдер.

e)

Жалғаулықсыз құрмалас сөйлемдер.

59.

Мақсат бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем

a)

Кеш қызықты өту үшін, мектеп балалары концерт даярлаған.

b)

Еңбекті сен қанша істесең – табысты сонша аласың.

c)

Кең бөлменің ауасы жетпегендей, оның демі тарылып кетті.

d)

Сен менің айтқаныма келіссең, айтар ойың да еркін шығады.

e)

Әкесі ашуланса, бала мәз боп күледі.

60.

Шартты райдың мезгіл бағыныңқылы сабақтасты жасаған нұсқасы:

a)

Мұстафа кешігіп үйіне келсе, Үрия мен анасы кетіп қалыпты.

b)

Түсіңде ақ көрсең, ол –жақсылықтың белгісі.

c)

Оспан артына қарап еді, көш те жақындап қалған екен.

d)

Жақсымен дос болсаң, жетерсің мұратқа.

e)

Жақсы оқысақ, жақсы баға аламыз.

61.

Мына анықтаманың қайсысы құрмалас сөйлемді сипаттайды. Құрмалас сөйлем:

a)

Предикаттың қатынас негізінде бірмаша аяқталған ойды білдеретін сөздер тізбегін айтады.

b)

Мағынасы көпке арналып, ортақ болып келген сөйлемді айтады.

c)

Ойға қатысты мүшелері түгел айтылған сөйлемді айтамыз.

d)

Мағыналық жағынан бір-біріне байланысты екі немесе одан да көп жай сөйлемнен құралып, күрделі ойды білдіретін сөйлемді айтады.

e)

Тұрлаулы да, тұрлаусыз да мүшелері қатысқан сөйлемді айтамыз.

62.

Шартты бағыныңқылы сабақтас сөйлемдер:

a)

Кімнің құсы бұрын барып дуадақ ілсе, «Еңлік-Кебек» жыры сонікі болсын.

b)

Ұстазы бейілді болмай, шәкірті зейінді болмайды.

c)

Тәңірберген бірер рет тіл қатып еді, Еламан үндемейді.

d)

Сен қазір жұмысқа кіріс, әйтпесе мен сені бұл маңайдан қуамын.

e)

Жақсы байқап сөйлер, Жаман шайқап сөйлер.

63.

Құрмалас сөйлемдер:

a)

Айтқандарым жаққан соң, алыс-жақын тыңдайды.

b)

Ділдә өзінің киіз үйімен көшіп келіпті, әрі Абай да сонда отыратын болыпты.

c)

Бүгін аман-есен туған жерге жете алсам, бұдан артық арманым болмас еді.

d)

Абай мүлгіп ұзақ тыңдады.

e)

Олардың киімдері де, кескіндері де, мінез-құлықтары да бір-біріне ұқсамайды.

64.

Жалғаулық арқылы жасалған мезгілдес-ыңғайлас салалас сөйлемдер:

a)

Қос қанат құсқа біткен маған бітсе, барар ем қалқа жанға әлденеше.

b)

Осы жолмен жүре берсең, алдыңнан бұлақ кездесер.

c)

Сен тауға біткен терек ең, мен қырда өскен қызғалдақ ем.

d)

Дарын домбыраны қағып-қағып жіберді де, Әлмеш «Бозторғайды» бастап кетті.

e)

Басында үкілі дөңгелек бөркі бар және әп-әдемі оюлы шапаны өзіне жарасып келеді.

65.

Жалғаулықты қарсылықты салаластар:

a)

Көп уақыт өткен сияқты, әйткенмен мағынасыз өткізген сағаттарға Хакім өкінген жоқ.

b)

Төлештің өз басына қоятын кінәм жоқ, алайда үйін тексеріп келуім керек.

c)

Отырып әңгімелескендей үлкен жұмысым жоқ және сізбен кеңес құратын қазір уақыт та тар.

d)

Құнанбай Ұлжан қасына отырды да, Мәкіш пен Абайдың жүзіне қарады.

e)

Поезд қозғала бергенде, Мейрам вагонға келіп кірді.

66.

Кейде, біресе, бірде жалғаулықтары саластың қай түрін байланыстырады:

a)

Талғаулы салалас.

b)

Себептес салалас.

c)

Салыстырмалы салалас.

d)

Қарсылықты салалас.

e)

Кезектес салалас.

67.

Қарсылықты жалғаулықсыз салалас сөйлемдер:

a)

Бұл – Тақырбұлақтан өте бергенде басталған еді.

b)

Ушаков үйінде болмай, Бұланбай қайтып кетті.

c)

Сен дайын ереже ұсынасың, бірақ менің оған көнгім келмейді.

d)

Қыздың қарасынан көз жазбайтын деп, өзі де қатты ағызып келеді.

e)

Әлдекім сауабын ала қояйын деп сүйек те лақтырды, сен оған да қарамадың.

68.

Жалғаулықтың қатысы арқылы жасалған себеп-салдар салаластар:

a)

Бұл араның малы жұтауға тиісті емес, себебі ондаған көлдің төңірегіне жайыла шалғын өседі.

b)

Менің кім екенімді қысқаша түрде Жұмабайға әкесі айтып берді, сондықтан ол менен қымсынбай сөйледі.

c)

Мүмкіншіліктің бәрі қолымызда, жер біздікі, су біздікі.

d)

Жанына батыра бірдеңе айтып салғысы келіп еді, қапелінде аузына ондай ызғарлы сөз де түсе қоймады.

e)

Көпшілік екі мәселеге көбірек тоқтады бірі – жеміс отырғызу мәселесі, бірі ағаш отырғызу мәселесі.

69.

Жалғаулықты мезгілдес-ыңғайлас салалас сөйлемдер:

a)

Келгендер арасында Абай бұрыннан білетін Дәндібай, Еренай сияқты қарттар бар және екі-үш орта жасты адамдар мен жас жігіттер ере келген екен.

b)

Ол қалтасынан бүктемелі әмиянын алды да, бір уыс ақшаны шешесінің қолына ұстатты.

c)

Сөйлесуге тілі жоқ, –  Есенейден бата алмады.

d)

Амантайдың даусын естіп Асқар құшағын жазайын деп еді, – Ботакөз босатпады.

e)

Ат өнері білінбес, бәйгеге түспей жарыспай.

70.

Түсіндірмелі салалас сөйлемдер:

a)

Өзге жұрттар кейіндеп қалса да, Абай кеш демей үйге тез қайтты.

b)

Біресе аузы қимылдайды, біресе қолы қимылдайды.

c)

Ақын жігіттің даусы жылы шыққаны сонша, – Ләззат тіпті басын көтеріп алды.

d)

Айғанымның тәжісінің әдемілігі сондай, патша оның жүзінен көз тайдыра алмай қалды.

e)

Болған жағдай мынадай: Амандайды расында ақтар ұстап алған екен.

71.

Көп компонентті салалас сөйлемдер:

a)

Мен келсем, сен жоқсың.

b)

Сол жылы жер де орасан көктеп, мал да жарылардай семіріп, халық көңілі шат-шадыман еді.

c)

Жолықтым, сөйлестім.

d)

Күн батты, теңіз үсті қараңғы, қай маңда келе жатқанын болжау қиын.

e)

Оның дөңгелек көзі кірпігін қақпастан қадала қалатын әдеті бар еді, бұл жолы ол тесіліп қараған жоқ, Әбдрахманның тұла бойын, жүзін шарлап қарады.

72.

Құрмалас сөйлем компоненттерін байланыстыратын тәсілдер:

a)

Баяндауыш формасы.

b)

Предикаттық қатынас.

c)

Коммуникативтік мән.

d)

Интонация мен орын тәртібі. 

e)

Шылаулар.

73.

Құрмалас сөйлем компоненттерінің баяндауыш формаларының жасалуы:

a)

Есімше,  көсемше, шартты рай арқылы.  

b)

Кейбір есім тұлғалары арқылы.

c)

Сөйлемдік мағынаға ие болуы арқылы.

d)

Бір ойды қамтуы арқылы.

e)

Күрделі ойды білдіру арқылы.

74.

Жалғаулықсыз қарсылықты салаластың жасалу жолы:

a)

Алғашқы компоненттің баяндауышы болымды, соңғысы – болымсыз тұлғамен аяқталады.

b)

Алғашқы компоненттің баяндауышы болымсыз, соңғынікі – болымды тұлғамен аяқталады.

c)

Екі жақтың баяндауыштары болымсыз тұлғамен берілгенде де сақталады. 

d)

Өйткені, себебі жалғаулықтары арқылы.

e)

Көмектес септігіндегі есімшеден.

75.

Талғаулы салаласты байланыстыратын жалғаулықтар:

a)

Я, болмаса.

b)

Не, немесе,

c)

Мейлі, құй.

d)

Сондықтан, сол себебі.

e)

Алайда, бірақ, әйткенмен.

76.

Талғаулықты салалас құрмалас сөйлемдер:

a)

Я алқымда булығып ашу тұрды, я көзінде жаңа бір үрей тұрды.  

b)

Бүгін не қар жауады, не жаңбыр жауады.

c)

Сіздердің алдарыңызда екі міндет тұр, сондықтан ертеңнен бастап жұмысқа кірісулеріңіз керек.

d)

Анар  әлдебіреу келер деп күтті, бірақ ешкім келмеді.

e)

Ерлік – елдің қасиеті, жүректілік – жігіттіктің қасиеті.

77.

Теңдік қатынастағы құрмалас сөйлемдер:

a)

Жатқа билік бермеңіз, жаламенен бас кетер.

b)

Ерлік – елдің қасиеті, жүректілік – жігіттіктің қасиеті.

c)

Біреу тойып секіреді, біреу тоңып секіреді.

d)

Тәкежан балалармен жымиып тұр екен, Абай да соларға қосылды.  

e)

Анар  әлдебіреу келер деп күтті, бірақ ешкім келмеді.

78.

Теңдік қатынасты білдіретін іргелес салалас сөйлемдердің жасалу жолдары:

a)

Қалай, ...солай.

b)

Қанша, ...сонша.

c)

Қандай, ...сондай

d)

Былай, ...алай.

e)

Қалай, ...қарай.

79.

Тымақтың түрілмеген құлағы жағын сабалап, шекпеннің етегі делдие түсіп, еңкелектей басып Омар Игілікті қуып жетті. Сөйлем құрмаластың қай түріне жатады:

a)

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас.

b)

Көп бағыныңқылы сабақтас.

c)

Шартты салалас.

d)

Көп компонентті салалас.

e)

Түсіндірмелі салалас.

80.

Салыстырмалы салалас сөйлемдер:

a)

Қайнайды қаның, ашиды жаның, мінездерін көргенде.

b)

Ол қол өнерді қалай меңгереді, мен де солай меңгеріп кетем.

c)

Аяғын баса алмаған соң, ол еңбектеп есікке келді.

d)

Менің әндерімді тыңдаушы да, сынаушы да халық, сондықтан жиған тергеніміздің бәрі – халықтікі.

e)

Жұмысшыларға техника қатерсіздігін ұғындырмайынша, шахтаға жіберуге тыйым салған. 

81.

Бір мезгілдес ыңғайлас салаластар:

a)

Бүгін мені күткендердің саны есепсіз.

b)

Дегенмен үйге ерте келгендіктен, бәріне үлгердім.

c)

Сиырдың тұқымы да жақсы, баба да жақсы екен.

d)

Ділдә өзінің киіз үйімен көшіп келіпті, әрі Абай да сонда отыратын болыпты.

e)

Күз келді, сабақ басталды.

82.

Жалғаулық арқылы жасалған ыңғайлас салалас сөйлемдер:

a)

Қараңғыда түк көрінбейді, біз сонда да жүріп келеміз.

b)

Еліміз егемендік алды да, ұлттық мәдениетіміз одан әрі қарқынды дамыды.

c)

Ондай хатты әлі ешкім жазған жоқ, әрі ондай хатты әлі ешкім алып көрген де емес.

d)

Менің көп оқығым келеді, бірақ уақытым жоқ.

e)

Есен бәрін көріп тұр: балалардың барлығы жарқабақта тығылып жатыр екен.

83.

Тек жалғаулықтардың қатысымен байланысатын салаластың түрі:

a)

Қарсылықты және түсіндірмелі.

b)

Кезектес және себеп-салдар.

c)

Ыңғайлас және түсіндірмелі.

d)

Талғаулықты салалас

e)

Кезектес салалас.

84.

Себептес салаластың бірінші сыңары нәтижені беріп тұрған түрі:

a)

Жылы киініп жүр, өйткені дала суық.

b)

Әрқашан айтқанында тұрады, сондықтан сыйлайды.

c)

Кешегі құстар бүгін көрінбейді.

d)

Қолы ауырғандықтан, домбыра тарта алмай жүр.

e)

Себебі ол сурет салады, ақшасының көп болуы да содан.

85.

Әр мезгілдес ыңғайлас сөйлемдер:

a)

Ең алдымен ырғала басып күтуші кемпір аттады, соңынан жарыса-жармаса нөкері көрінді.

b)

Ыңғайсызданып қалған бала шешесінің салқын сабырының мәнін ұқты да, әкесіне қарай тез бұрылды.

c)

Бірде үй салады, бірде жөндеу жұмыстарын жүргізеді.

d)

Сүйеу қарт біресе кемпіріне қарайды, біресе жылап жатқан немересіне қарайды.

e)

Мал қонысын іздейді де, ер туысын іздейді.

86.

Әрі жалғаулықты, әрі жалғаулықсыз байланыса беретін салаластың түрі:

a)

Кезектес және талғаулы.

b)

Түсіндірмелі және талғаулы.

c)

Қарсылықты және себеп-салдар.

d)

Мезгілдес және салыстырмалы.

e)

Мезгілдес және талғаулы.

87.

Кезектесе байланысқан салалас сөйлемдер:

a)

Бірде үй салады, бірде жөндеу жұмыстарын жүргізеді.

b)

Сүйеу қарт біресе кемпіріне қарайды, біресе жылап жатқан немересіне қарайды.

c)

Киімдері қалың болғандықтан, балалардың ешқайсысы да тоңған жоқ.

d)

Мал қонысын іздейді де, ер туысын іздейді.

e)

Ең алдымен ырғала басып күтуші кемпір аттады, соңынан жарыса-жармаса нөкері көрінді.

88.

Реалды қарсылықты құрмалас сөйлемдер:

a)

Осы жетінші күні Құнанбайлар Төлепберді мен Қамысбай, Бурахан үшеуін қуып жетті.  

b)

Жайлаудың көлдеріне сене беруге болмайды: құрғақшылықта  олардың суы тартылып қалады.

c)

Шыңғыс ойымен оңаша қалмақшы боп еді, бірақ ентіге басып Жасар кіріп келді.

d)

Әкем сездірмеген болып бағады, бірақ ішкі жай-күйін көзінен-ақ білуге болады.

e)

Сот отырысында Алдияр ақсақал сөзін аяқтай алмады, әйткенмен Аяғанды қамаудан босатты.

89.

Және, да, де, әрі жалғаулығы арқылы байланысатын құрмаластың түрі:

a)

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас

b)

Талғаулы салалас

c)

Амал бағыныңқылы сабақтас

d)

Мезгілдес салалас

e)

Себеп-салдар саллас

90.

Мезгілдестік  қатынасты білдіретін жалғаулықтар:

a)

Да, де, та, те.

b)

Әрі, және.

c)

Не, немесе, болмаса, әлде, яки.

d)

Бірде, біресе, кейде.

e)

Өйткені, неге десең.

91.

Қарсылықты  қатынасты білдіретін жалғаулықтар:

a)

Не, немесе, болмаса, әлде, яки.

b)

Сол себепті, сондықтан.

c)

Сөйтсе де, алайда, дегенмен.

d)

Бірақ, сонда да.

e)

Өйткені, неге десең.

92.

Кезектестік  қатынасты білдіретін жалғаулықтар:

a)

Бірақ, сонда да, сөйтсе де, алайда, дегенмен.

b)

Сол себепті, сондықтан, өйткені, неге десең.

c)

Да, де, та, те, әрі, және.

d)

Бірде, біресе, кейде.

e)

Не, немесе, болмаса, әлде, яки.

93.

Талғаулықты қатынасты білдіретін жалғаулықтар:

a)

Не, немесе, болмаса.

b)

Әлде, яки.

c)

Не болмаса.

d)

Бірде, біресе, кейде.

e)

Бірақ, сонда да.

94.

«Ал» жалғаулығы қандай салаластардың арасын байланыстырады:

a)

Қарсылықты салалас.

b)

Салыстырмалы салалас.

c)

Кезектес салалас.

d)

Себеп-салдар саллас

e)

Талғаулы салалас

95.

Түсіндірмелі салалас сөйлемнің жасалу жолдары:

a)

Сол, сондай, сонша сөздері арқылы.

b)

Мынадай сөзі арқылы.

c)

Әртүрлі сөз таптары арқылы.

d)

Шылаулар арқылы.

e)

Септеуліктер арқылы.

96.

Жалғаулық арқылы жасалған көп компонентті салалас құрмалас сөйлемдер:

a)

Жәдігер Арал десе жанын береді, Бәкизатты да сүйеді, әйтсе де де екеуінің біреуін таңдауы қажет.

b)

Сәлмен болыс сезіктенуі мүмкін, себебі күн тымық, ал маздаған оттың түтіні тік ұшады.

c)

Көзі қарауытып кетті, есін жинап тұрғысы кеп талпынып еді, мұзға жығыла берді.

d)

Өзің тірі болсаң да, көкірегің өлі болса, ақыл табуға сөз ұға алмайсың.

e)

Әкем сездірмеген болып бағады, бірақ ішкі жай-күйін көзінен-ақ білуге болады.

97.

Сабақтас құрмалас сөйлемнің жасалу жолдары:

a)

Жалғаулықтар арқылы.

b)

Есімше формалары арқылы.

c)

Көсемше формалары арқылы.

d)

Шартты рай формалары арқылы.

e)

Жалғаулықсыз.

98.

Сабақтас құрмалас сөйлемге тән белгілер:

a)

Алғашқы компонент тұлғалық жағынан тиянақсыз болғанмен, толық сөйлемдік мағынаға ие болады.

b)

Бағыныңқы компонент дербес бастауышты болады.

c)

Бағыныңқы компонентке тән тиянақталмаған интонация болады.

d)

Бағынышты, тиянақсыз компонентті сөйлемі болады.

e)

Басыңқы, тиянақсыз компонентті сөйлемі болады.

99.

Шарттылық қатынастағы сабақтас сөйлемдер:

a)

Тәңірберген бірер рет тіл қатып еді, Еламан үндемейді.

b)

Сен қазір жұмысқа кіріс, әйтпесе мен сені бұл маңайдан қуамын.

c)

Кімнің құсы бұрын барып дуадақ ілсе, «Еңлік-Кебек» жыры сонікі болсын.

d)

Қажетті оқ-дәрі жеткізілмей, жеңіске жету мүмкін емес.

e)

Өзің тірі болсаң да, көкірегің өлі болса, ақыл табуға сөз ұға алмайсың.

100.

Құрмаласа байланысқан сөйлемдер:

a)

Айтқандарым жаққан соң, алыс-жақын тыңдайды.

b)

Өзі кетіп құтылды, әйтпесе өзіміз-ақ тастатқалы жүр едік.

c)

Жау қолында бар құралдың бәрін жұмсайды, сонда  да қорғанған батыр қала беріспейді.

d)

Тәңірберген бірер рет тіл қатып еді, Еламан үндемейді.

e)

Қажетті оқ-дәрі жеткізілмей, жеңіске жету мүмкін емес.

101.

Себеп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем:

a)

Дос жылатып айтады, дұшпан күлдіріп айтады.

b)

Аяусыз қатаң үкім – үш жылға бас еркінен айырылсын.

c)

Біраз Тобықты атқа мінерлері осылай дегенмен, Керей-Найман Абайды мінеген жоқ.

d)

Араларына түсетін арашашы болмай, екеуі де әбден титықтап шаршады.

e)

Шұға шын ауруға айналған соң, Есімбек аузын жұмайын дед.і

102.

Көп бағыныңқылы сабақтас сөйлемдер:

a)

Қоңыраулары шылдырап, дөңгелектері салдырлап, үлкен күймелер тройкалары лек-легімен келеді.

b)

Тоқымқағар арты бастаңғыға айналып, жан-жақтан қыз-қырқын ағылып, серінің үйі келімді-кетімді кісіден арылмады.

c)

Шұғыл орысша білмейді, барон қазақша білмеді, бірақ екеуі түсінісе алады.

d)

Қодардың жазығы жоқ болса да, құн деген үн болмады.

e)

Аңшылар қостарына келсе, Абай қисында қонақ бар екен.

103.

Мезгіл бағыныңқылы сабақтастың жасалу жолдары:

a)

Көсемшенің –ғалы, гелі, қалы, келі жұрнағы жалғану арқылы.

b)

Шығыс жалғаулы есімшеге кейін, соң, бері шылауларының тіркесуі арқылы.

c)

Үшін шылаулы тұйық етістіктен.

d)

–дай, -дей жұрнақты есімшеден.

e)

Бірақ, сонда да жалғаулықтары арқылы.

104.

Салыстырмалы бағыныңқылы сабақтастың жасалу жолы:

a)

Қандай, сондай сөздері тіркескен шартты рай формалы етістіктен.

b)

Баяндауышы болса, сияқты түріндегі сөз арқылы.

c)

Көсемшенің –ғалы, гелі, қалы, келі жұрнағы жалғану арқылы.

d)

Шығыс жалғаулы есімшеге кейін, соң, бері шылауларының тіркесуі арқылы.

e)

Бірақ, сонда да жалғаулықтары арқылы.

105.

Шартты қатынастағы бағыныңқылы құрмалас сөйлемдер:

a)

Ат өнері білінбес, Бәйгеге түсіп жарыспай.

b)

Сен менің айтқаныма келіссең, айтар ойың да еркін шығады.

c)

Кеңседен рұқсат алсаң, ертең-ақ Алтайдың қойнауында боламыз.

d)

Езуінде күлкі бола тұра, көзінде мұң бар.

e)

Ашу кернеген оның бет-аузы қыбырлап, денесі қалшылдап кеткендіктен, отырғандар одан әрі сөз таластырмады.

106.

Жарыспалы көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем:

a)

Ашу кернеген оның бет-аузы қыбырлап, денесі қалшылдап кеткендіктен, отырғандар одан әрі сөз таластырмады.

b)

Аспан бұлтсыз болса да, күн күлімдеп тұрса да, далада қызу ұрыс жүріп жатқан.

c)

Бүгін қорыққа көп ауыл қонысымен, молдасы сонда кеткен соң, балалары да тегіс кеткен.

d)

Қодардың жазығы жоқ болса да, ешкім  жақтамады.

e)

Үй тігіліп жатса, жүк жиналып жатыр.

107.

Амал бағыныңқылы сабақтастық баяндауыштарының жасалу жолы:

a)

Барыс жалғаулы есімшеге –шейін, дейін шылауларының тіркесуі арқылы.

b)

–ып, -іп, -п формасы көсемше арқылы.

c)

–а, е тұлғалы көсемше арқылы.

d)

Шығыс жалғаулы есімшеге кейін, соң, бері шылауларының тіркесуі арқылы.

e)

Көсемшенің –ғалы, гелі, қалы, келі жұрнағы жалғану арқылы.

108.

Шарттылық қатынасты  сөйлемнің жасалу жолдарының бірі:

a)

–дықтан, -діктен жұрнақты етістіктен.

b)

Өткен шақтық есімшенің жатыс септігінде тұруы арқылы.

c)

Көсемшенің болымсыз түріне –й қосымшасының жалғануы 

d)

Шартты райдың –са, се жұрнағынан кейін І-ІІ жақтық жекеше, көпше  қосымша қосылу арқылы.

e)

Өткен шақ есімше және соң шылауы тіркесінен.

109.

Мезгіл бағыныңқылы сабақтастың бағыныңқы компонентінің жасалу жолы бола алмайтындары:

a)

–ған, -ген қосымшасы мен көмектес септік жалғауы арқылы.

b)

Үшін шылаулы тұйық етістік.

c)

Барыс жалғаулы есімшеге  -шейін, -дейін шылаулары тіркесуі арқылы.

d)

Деп көмекшісі –ар формантты есімшемен тіркесуінен.

e)

Жатыс жалғаулы есімшеден.

110.

Жалаң есімше мен шылаудың тіркесуі арқылы байланысқан мезгіл бағыныңқылы сабақтас:

a)

Барлығы тамақтанып болған соң, ортаға қымыз қойылды.

b)

Лекция оқылып біткен соң, барлығымыз тест тапсырмаларымен жұмыс жасаймыз.

c)

Сең ыққан кезде, Әмір Бәкизат пен Жәдігерді тастай қашты.

d)

Бүгін қорыққа көп ауыл қонысымен, молдасы сонда кеткен соң, балалары да тегіс кеткен.

e)

Аспан бұлтсыз болса да, күн күлімдеп тұрса да, далада қызу ұрыс жүріп жатқан.

111.

Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемнің неше түрі бар:

a)

екі

b)

үш

c)

төрт

d)

бес

e)

алты

112.

Шартты рай формалы етістіктің қатысуымен құрылатын сабақтас құрмалас сөйлемдер:

a)

Амал бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

b)

Қарсылықты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

c)

Үлестес бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

d)

Шартты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

e)

Бірыңғай жарыспалы сабақтас.

113.

Есімше формасы арқылы жасалған себеп бағыныңқылы сабақтас сөйлемдер:

a)

Самарқанның көк тасы жібімейінше, көк шықпақ емес.

b)

Осында келгелі, жағдайым да жақсарды.

c)

Өмір қиындап кеткен соң, мен қаладан ауылға кетуге мәжбүр болдым.  

d)

Ол мені ұстап берген соң, мен де оны ұстап бердім.

e)

Барлығы тамақтанып болған соң, ортаға қымыз қойылды.

114.

Сабақтас құрмалас сөйлемнің тиянақсыз компоненті:

a)

Бағыныңқы сөйлем.

b)

Басыңқы сөйлем.

c)

Тиянақты сөйлем.

d)

Түсіндірмелі сөйлем.

e)

Жарыспалы сөйлем.

115.

«Салған әні жан-дүниемізді балқытты: даусы аса әсем екен» сөйлеміндегі қос нүктенің қойылу себебі:

a)

Қарсылықты жалғаулықтардың түсірілуіне байланысты.

b)

Өйткені, себебі жалғаулықтар түсіп қалуына байланысты.

c)

Түсіндірмелі салаласқа байланысты.

d)

Жалпылауыш сөздерге байланысты.

e)

Бөгде сөздерге байланысты.

116.

Жарыспалы көп бағыныңқылы сабақтастың түрлері:

a)

Бірыңғай жарыспалы сабақтас.

b)

Әр ыңғай алуан сабақтас.

c)

Себептік қатынасты сабақтас.

d)

Амалдық қатынасты сабақтас.

e)

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас

117.

Аралас құрмалас сөйлемдер қалай байланысады:

a)

Жалғаулықтар арқылы.

b)

Жалғаулықтарсыз дауыс ырғағы арқылы.

c)

Есімше арқылы.

d)

Шартты рай арқылы.

e)

Интонация арқылы

118.

Қ.Жұбанов құрмалас сөйлемдерді қалай атайды:

a)

Орамды сөйлем.

b)

Өрнекті сөйлем.

c)

Келтірінді сөйлем.

d)

Тиянақсыз сөйлем.

e)

Күрделі сөйлем.

119.

Құрмалас сөйлем синтаксисінің зерттелу кезеңдері:

a)

1894-1897 жылдар.

b)

1900-1920 жылдар.

c)

1920-1940-жылдар.

d)

1940-1950 жылдар.

e)

1950 жылдан кейінгі жылдар.

120.

Шартты бағыныңқының мағыналық жақтан бөлінетін түрлері:

a)

Ирреалды.

b)

Реалды.

c)

Болжалды.

d)

Орамды сөйлем.

e)

Қиысулы сөйлем.

121.

Синтаксистік қатынас түрлері:

a)

Толықтауыштық, анықтауыштық, пысықтауыштық, предикативтік.

b)

Предикативтік және предикативтік емес қатынастар.

c)

Объектілік, адвербиальды, анықтауыштық, бастауыш-баяндауыштық қатынастар.

d)

Қиысу, қабысу, матасу, меңгеру, жанасу.

e)

Аналитикалық, синтетикалық, аналитика-синтетикалық.

122.

Предикативтік қатынастағы сөздердің тұлғасы:

a)

Бастауыш, баяндауыш тұлғалары.

b)

Тәуелдеулі атау тұлға мен жіктелу парадигмасы.

c)

Атау септігі мен жіктік жалғау.

d)

Ілік септігі мен тәуелдік жалғауы.

e)

Атау мен іліктен басқа септік тұлғасы.

123.

Сөз тіркесіне тән синтаксистік қатынастар:

a)

Анықтауыштық, толықтауыштық, пысықтауыштық.

b)

Адвербиальды, объектілік және анықтауыштық қатынастар.

c)

Предикативтік емес синтаксистік қатынастар.

d)

Предикативтік, толықтауыштық, анықтауыштық.

e)

Анықтауыштық, предикативтік, пысықтауыштық.

124.

Синтетикалық тәсіл арқылы жасалған сөз тіркесі:

a)

Оқыған кітап.

b)

Таулы жер.

c)

Адамның өмірі.

d)

Киіз үй.

e)

Кеше қайтты.

125.

Салыстырмалы сабақтас құрмалас сөйлем түрлері:

a)

Жарыспалы бағыныңқылы сабақтас.

b)

Сатылы бағыныңқылы сабақтас.

c)

Теңдес салыстырмалы сабақтас.

d)

Әртүрлі ыңғайдағы салыстырмалы сабақтас.

e)

Бірыңғай жарыспалы сабақтас.

126.

«Бұл екі жолмен де менің жүргім келмейді: олар Жаманшұбарға мені тым алыс орағытып апарады» сөйлеміндегі қос нүктенің қойылу себебі:

a)

Қарсылықты жалғаулықтардың түсірілуіне байланысты.

b)

Өйткені, себебі жалғаулықтар түсіп қалуына байланысты.

c)

Түсіндірмелі салаласқа байланысты.

d)

Жалпылауыш сөздерге байланысты.

e)

Бөгде сөздерге байланысты.

127.

А.Байтұрсыновтың «Бөгде сөзге» берген термині:

a)

Орамды сөйлем.

b)

Өрнекті сөйлем.

c)

Келтірінді сөйлем.

d)

Сыйысулы сөйлем.

e)

Қиысулы сөйлем.

128.

Қос нүкте құрмалас сөйлемнің қай түрлерінде қойылады:

a)

Қарсылықты салаласта.

b)

Түсіндірмелі салаласта.

c)

Себептес саластаста.

d)

Ыңғайлас салаласта.

e)

Шартты салаласта.

129.

«– Барамыз, оқимыз. Қалаға апар! – десіп, асыға, қызыға уәде берісті» сөйлеміндегі сызықшаның қойылу себебі:

a)

Төл сөз бен автор сөзіне байланысты қойылған.

b)

Қарсы  мәнді құрмалас сөйлем арасына қойылған.

c)

Бастауыш пен баяндауыштың арасына қойылған.

d)

Бірыңғай мүшелерге байланысты қойылған.

e)

Оңашаланған мүшеге байланысты қойылған.

130.

«Бұл – менің мүсіншілік мамандығым мен ұласқан үйреншікті әдетім» сөйлеміндегі сызықшаның қойылу себебі:

a)

Төл сөз бен автор сөзіне байланысты қойылған.

b)

Қарсы  мәнді құрмалас сөйлем арасына қойылған.

c)

Бастауыш пен баяндауыштың арасына қойылған.

d)

Бірыңғай мүшелерге байланысты қойылған.

e)

Оңашаланған мүшеге байланысты қойылған.

131.

«Осы қуаныш қуатын арттыра түскендей, Сырбай кетпенін жылдамырақ сілтеді» сөйлемінің мағыналық түрі:

a)

Талғаулықты сөйлем.

b)

Кезектес сөйлем.

c)

Түсіндірмелі сөйлем.

d)

Амал бағыныңқылы сөйлем.

e)

Қарсылықты бағыныңқылы сөйлем.

132.

Шылаудың қатысуымен жасалған сабақтас құрмалас сөйлемдер:

a)

Ағайынның бізге қояр өтініш-тілегі болса, мен біле кетейін дегендеріңе еріп кете беремін.

b)

Сібірдегі орыс тұрғындары ол кезде жоңғарлар лап берсе, қарсы тұра алардай қауқарға әлі ие бола қойған жоқ-ты.

c)

Аттылар жақындаған сайын, Төрекелдінің жүрегі орнына түсе бастады.

d)

Жолаушылар әбден көзден таса болғанға дейін, Абай төбешіктен қарап тұрды.

e)

Дәуіт ұшып кетпеу үшін, қарлығаш оның қанатын қырқып қояды.  

133.

Тұрақты тіркестердің еркін тіркестерден айырмашылығы:

a)

грамматикалық құрылымында.

b)

бір ғана лексикалық мағына білдіруінде.

c)

бір ғана грамматикалық мағынаны білдіретіндігінде.  

d)

орын тәртібін өзгертуге болмайтындығында.

e)

бірдей сөздерден құралатындығында.

 

134.

Сөз тіркесі:

a)

Жақсы сөйлеу.

b)

Шалқалай құлау.

c)

Ақ қайың.

d)

Боз торғай.

e)

Күлкі болу.

135.

Анықтауыштық  қатынастағы тіркестердің байланысу формасы:

a)

Қабысу.

b)

Матасу.

c)

Ілік және тәуелдік жалғаулары.

d)

Қиысу.

e)

Меңгеру.

136.

Есімді сөз тіркесі :

a)

Маған жақсы.

b)

Жақсы сөз.

c)

Алма мойын.

d)

Жақсы айту.

e)

Сөз айту.

137.

Синтетикалық тәсіл арқылы жасалған  есімді сөз тіркесі:

a)

Биік үй.

b)

Таудың басы.

c)

Білетін адам.

d)

Тауда болды.

e)

Қызыл ала.

138.

Тура толықтауыштық қатынастағы етістікті сөз тіркесі:

a)

Үлкенге құрмет.

b)

Кішіден ізет.

c)

Хат жазды.

d)

Білімі терең.

e)

Терең қазды.

139.

Бағыныңқы сыңары етістіктен жасалған сөз тіркесі:

a)

Айтылған ән.

b)

Сыбырласқан сөз.

c)

Үйге келді.

d)

Кеш келді.

e)

Шашу шашу.

140.

Аналитикалық тәсіл арқылы жасалған етістікті сөз тіркесі:

a)

Тез жүріп бару.

b)

Қайта бару.

c)

Аяғы аспаннан келіп құлау.

d)

Мектепке бару.

e)

Досымен бірге бару.

141.

Жанама объектілік қатынастағы етістікті сөз тіркесі:

a)

қалаға келді

b)

әкені көрді

c)

балаға берді

d)

ағасынан келді

e)

үлкеннен құрмет

142.

Құрама баяндауышты сөйлем:

a)

Жаңбыр жауды.

b)

Жаңбыр жауып жатыр.

c)

Олар екеу екен.

d)

Біз де студент болғанбыз.

e)

Ұйқышылдық жақсы емес.

143.

Тек бастауыш пен баяндауыштан құрылған сөйлем:

a)

Қар мол болды.

b)

Күн суық болды.

c)

Көктем жақындап қалды.

d)

Биыл қыс ерте түсті.

e)

Суықтан шаршадық.

144.

Баяндауышқа тән белгілер:

a)

Субъектінің қимылы, сапасы болу.

b)

Сөйлемдегі ойды тиянақтау.

c)

Айтылған пікірдің субъектісі болу.

d)

Сөйлемнің басында орналасу.

e)

Сөйлемдегі есім сөздерді анықтау.

145.

Сөйлемдегі тура толықтауыштың белгісі:

a)

Табыс септігіндегі сөз.

b)

Сабақты етістіктермен тіркесетін сөз.

c)

қимылдың объектісін білдіретін сөз

d)

Заттың сынын білдіретін сөз.

e)

Заттың қимылын білдіретін сөз.

146.

Анықтауыш қатысқан сөйлем:

a)

Шешеннің тілі артық, шебердің қолы артық.

b)

Шешен сөз бастар, батыр қол бастар.

c)

Білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады.

d)

Үндемеген пәледен құтылады.

e)

Үлкен бастар, кіші қостар.

147.

Үйірлі анықтауышты сөйлем:

a)

Бойы ұзын кісілер бұл үйге еңкейіп кіреді.

b)

Біз оқыған университетте баламыз да оқып жүр.

c)

Үні жоқтың міні жоқ.

d)

Ұзын бойлы кісі үйге еңкейіп енді.

e)

Біздің ұстаздарымыздың оларға да үйретері көп.

148.

Сөйлем ішіндегі айқындауыш мүшенің ерекшеліктері:

a)

Анықтайтын сөзінен кейін орналасады.

b)

Өзі анықтайтын сөзімен тұлғалас келеді.

c)

Анықтайтын сөзімен бірыңғай қатынаста болады.

d)

Анықтайтын сөзінің алдынан орналасады.

e)

Анықтаушы мен анықталушы сөзге екі бөлек сұрақ қойылады.

149.

Жалпылауыш мүше қатысқан сөйлем:

a)

Ағам, әпкем, өзім үшеуіміз қалада оқудамыз.

b)

Ауылда қалған бесеуін – атам-әжемді, әке-шешемді және інімді үшеуіміз де сағынамыз.

c)

Жақында бәріміз – ата-әжем, әке-шешем және бауырларым бас қосамыз.

d)

Ағам мен әпкем маған үнемі қамқор боп жүреді.

e)

Біз үшеуіміз де ата-анамыздың сенімін ақтауға тырысамыз.

150.

Толымсыз сөйлемді қолдану мақсаты:

a)

Үнемдеп сөйлеу амалы.

b)

Стильдік қайталауды болдырмау амалы.

c)

Пікірді нақтылап жеткізу амалы.

d)

Пікірді жан-жақты жеткізу амалы.

e)

Тыңдаушыға әсер ету амалы.

151.

Бұйрықты сөйлемнің мақсаты:

a)

Жауап алу.

b)

Ақпаратты жеткізу.

c)

Тыңдаушыны іске қосу.

d)

Ақпаратпен көңіл-күйін қоса жеткізу.

e)

Эмоциямен жауап беру.

152.

Реплика ретіндегі лепті сөйлем:

a)

– О, о, үлкен жігіт болыпсың ғой! Менімен бірдей бопсың.

b)

- Баланың көзінше мұны айтпағанымыз жөн. – Қайдағы бала?!

c)

– Сен бұл жайында біліп пе ең? – Білмегенде!

d)

- Айналаға қарашы! Дүние қандай ғажап!

e)

- Шіркін, мына көк майсамен жалаңаяқ жүгірсе ғой!

153.

Талап ету мәніндегі бұйрықты сөйлем:

a)

Мен тамақ істейін.

b)

Сендер үйді жинаңдар.

c)

Әкең біраз демалып алсын.

d)

Кешке бәріміз бір дастарқанға жиналайық.

e)

Қанат, сен маған көмектесіп жіберші.

154.

Р.Әмір пікірі бойынша үндеу амалы ретінде жұмсалатын сөз:

a)

Одағай сөз.

b)

Қаратпа сөз

c)

Шылау сөз.

d)

Еліктеу сөз.

e)

Модаль сөз.

155.

Еліктеуіш сөздердің қабысуы арқылы құрылған етістікті сөз тіркестері:

a)

Қарш-қарш шайнады.

b)

Жалт-жұлт етіп жарқырады.

c)

Қарқ-қарқ күлді.

d)

Су-су болып келді.

e)

Тап-таза болып кетті.

156.

Амалдық мағынадағы етістікті қабысу:

a)

Шапшаң келеді.

b)

Бастан-аяқ айтты.

c)

Қасқырша ұлиды.

d)

Әрі отырды.

e)

Жаңа қарады.

157.

Инверсия дегеніміз:

a)

Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібінің ауысуы.

b)

Қайталау амалы.

c)

Сөйлемдегі ұйқас түрі.

d)

Үндеу амалы.

e)

Шегеру амалы.

158.

Жалғаулықтардың қатысымен жасалған себеп-салдар салаластар:

a)

Асқар қыздарға көп қарады, өйткені Ботакөзді танымады.

b)

Көктемдегі киіз үй Абайға әрқашан таңсық болатын, өйткені мұнда кең тыныс бар. 

c)

Бұған жалғыз-ақ құрал бар: ол – жаңа жоспар жасау.

d)

Түнде жылқышы ұйықтап қалып қалың жылқы егіске түсіп кетті.

e)

Ұлпан көңілді көрінеді, келініне әлі де көңілі толмады.

159.

Салыстырмалы мәндегі құрмалас сөйлемдер:

a)

Жатқа билік бермеңіз, жаламенен бас кетер.

b)

Ерлік – елдің қасиеті, жүректілік – жігіттіктің қасиеті.

c)

Тұтқын болмады, елшілік болды.

d)

Сен ән шырқа, қонақтар бір жадырап қалсын

e)

Біреу тойып секіреді, біреу тоңып секіреді.

160.

Іс-әрекеттің бір мезгілде болғанын білдіретін ыңғайлас салаластар:

a)

Сиырдың тұқымы да жақсы, баба да жақсы екен.

b)

Ділдә өзінің киіз үйімен көшіп келіпті, әрі Абай да сонда отыратын болыпты.

c)

Бүгін мені күткендердің саны есепсіз.

d)

Дегенмен үйге ерте келгендіктен, бәріне үлгердім.

e)

Олардың бүгін жолға шықпағаны сол, ауа райы күрт бұзылып кетті.

161.

Іс-әректтің жүзеге асатындығын білдіретін қарсылықты құрмалас сөйлемдер:

a)

Шыңғыс ойымен оңаша қалмақшы боп еді, бірақ ентіге басып Жасар кіріп келді.

b)

Әкем сездірмеген болып бағады, бірақ ішкі жай-күйін көзінен-ақ білуге болады.

c)

Сот отырысында Алдияр ақсақал сөзін аяқтай алмады, әйткенмен Аяғанды қамаудан босатты.

d)

Осы жетінші күні Құнанбайлар Төлепберді мен Қамысбай, Бурахан үшеуін қуып жетті.  

e)

Жайлаудың көлдеріне сене беруге болмайды: құрғақшылықта  олардың суы тартылып қалады.

162.

Іс-әректтің жүзеге аспатындығын білдіретін қарсылықты салаластар:

a)

Әлдекім сауабын ала қояйын деп сүйек те лақтырды, сен оған да қарамадың.

b)

Асқар қыздарға көп қарады, өйткені Ботакөзді танымады.

c)

Кейін қайта алмаймыз, өткел тосатын уақыт жоқ.

d)

Хасен енді көрді: өліп жатқан Аққасқаның өзі.

e)

Бұлар асығыңқырап отыр еді, Тәрбиенің дастархан жаюына қарсы болған жоқ.

163.

Араласа байланысқан құрмалас сөйлемдер:

a)

Үй маңында басқа байлық көрінбейді, қоңыр үйдің төменгі жағына киіз жетпеген соң, туырлық орнына ши ұстап қойыпты.

b)

Күн кешкіре күзгі тұман сәл сейілді де, жел тынып, жылы жаңбыр себеледі.

c)

Кең бөлме бос қалғандай, оның  ойы қаңырап тұр.

d)

Әулие көмек берер деп, басына халық түнепті.

e)

Тозар елдің жанжалы бітпес, озар елдің арманы бітпес.

164.

Шартты рай арқылы жасалған мезгіл бағыныңқылы сабақтастар:

a)

Жүгіріп жетсем, судың кері қарай ағып жатқаны рас екен.

b)

Жақсы оқысақ, жақсы баға аламыз.

c)

Жазайын десем, қолым икемге келмейді.

d)

Жақсымен дос болсаң, жетерсің мұратқа.

e)

Итті күшігім десең, аузыңды жалайды.

165.

Қазақ тілінде көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемнің неше түрі бар:

a)

екі

b)

үш

c)

төрт

d)

бес

e)

алты

166.

Сабақтас құрмалас сөйлемнің қай түрі шартты рай формасы арқылы жасалады:

a)

Қарсылықты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

b)

Үлестес бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

c)

Шартты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

d)

Амал бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

e)

Қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем.

Similar Resources on Wayground

Еңбек қорғау пәні бойынша сұрақтар

169 questions

Еңбек қорғау пәні бойынша сұрақтар

quiz

Worksheet

•

1st Grade

Адамзат тарихы бойынша тест

162 questions

Адамзат тарихы бойынша тест

quiz

Worksheet

•

1st - 5th Grade