Worksheetsмакангали3
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Ақуыздар-бұл:
ағзада пластикалық қажеттіліктерге жұмсалатын күрделі
органикалық қосылыстар
аминқышқылдарының қалдықтарынан құралған жоғары
молекулалы органикалық заттар
жоғары молекулалы органикалық заттар
жоғары және әртүрлі биологиялық белсенділікк еие
>Аминқышқылдары-бұл:
негізі аминдер болып табылатын қосылыстар
жоғары биологиялық белсенділігі бар органикалық
қышқылдар
ақуыздардан тұратын органикалық қышқылдар
негізі биогенді аминдер болып табылатын органикалық
қосылыстар
>Көмірсулар-бұл:
органикалық қосылыстардың кең тобы,химиялық құрылым
жиі Cm(H2O)nформуласына жауап береді
организм үшін энергияның негізгі көзі болып табылатын
тағамның органикалық компоненттерінің тобы
моносахаридтер мономеріболып табылатын тағамның
күрделіорганикалықкомпоненттерініңауқымдытобы
>Көмірсуларқорғалмаған-бұл:
тағамдық өнімнің құрамындағы көмірсулар немесе олардың
негізгі массасын құрайтын тағамдар
азық-түлік өнімінің құрамындағы көмірсулар немесе азық-
түлік шикізатының ілеспе компоненттерінен босатылған тағамдар
азық-түлік өнімінемесе тағам құрамындағы көмірсулар
төменмеңгерудеңгейіменерекшеленетін
тағамдықөнімнемесежоғарыбиологиялыққұндылығымен
ерекшеленетінтағамқұрамындағыкөмірсулар
Майлар(липидтер)-бұл:
органикалық қосылыстар,негізінен глицерин мен бір негізді
майлықышқылдардың күрделі эфирлері(триглицеридтер)
суда ерімейтін тағамның органикалық компоненттері
ағзада май қышқылдарына айналатын тағамның
органикалық компоненттері
майлы қышқылдардың қалдықтарынан түзілген
органикалық қосылыстар
>Қаныққан май қышқылдары-бұл:
молекулаларында көміртегі атомдары сутегімен қаныққан
майқышқылдары
текжануарлармайларында ғана болатын және боскөміртегі
байланысы жоқмайлы қышқылдар
тағамдық өнімнің немесе тағамның құрамындағы
биологиялықбелсенділігінің төмендеңгейіменерекшеленетінмай
қышқылдары
тағамдық өнімнің немесе тағамның майларының
құрамындағы,төменбалқутемпературасыменерекшеленетінмай
қышқылдары
>Қанықпағанмай қышқылдары-бұл:
жоғары балқу температурасымен ерекшеленетін тағамдық
өнімнің немесе тағамның майлары құрамындағы майқышқылдары
молекулаларында сутегі мен қаныққаншекке дейін көміртегі
байланысы бар май қышқылдары
биологиялық белсенділіктің жоғары деңгейімен
ерекшеленетін тағамдық өнімнің немесе тағамның майларының
құрамындағымайқышқылдары
тағамдықөніммайларыныңнемесесұйықагрегаттықжай-
күйіменерекшеленетінтағамныңқұрамындағымайқышқылдары
>Витаминдер-бұл:
тағамның басқа компоненттерімен салыстырғанда ең
жоғары биологиялық белсенділігі бар төмен молекулалы органикалық қосылыстар
өте аз мөлшерде ағзаның қалыпты өмір сүруі үшін қажетті
биологиялық белсенділігі жоғары төмен молекулалы органикалық
қосылыстар
төмен молекулярлық органикалық қосылыстар
метаболизмін қамтамасыз ететін негізгі ферменттердің
коферменттері болып табылатын,тағамныңбасқа компоненттерімен
салыстырғанда ең жоғары тағамдық құндылығы бар төмен
молекулярлық органикалық қосылыстар
тамақрационынакіретінтамақөнімдерініңнақты сандық
сипаттамасы
Тазартылған(рафинирленген)өнімдер-бұл:
қолдану үшін неғұрлым ыңғайлып ішінде өндірілетін өнімде
азық-түлік шикізатынан алынған кезде биологиялық
белсенді заттарды барынша шоғырландыратын өнімдер
өнеркәсіптік қайта өңдеу процесінде жекелеген
құрамдастардан барынша тазартылған және қандайда біртағам
компонентінің нәтижесінде шоғырланатын өнімдер
азық-түлік шикізатын қайта өңдеукезінде биологиялық
белсендізаттардыбарыншашоғырландыратынөнімдер
>Байытылған өнімдер-бұл:
эссенциальді тағамдық компоненттерге бай өнімдер
тағамдық құндылығын арттыру мақсатында арнайы
аспаздық өңдеуге ұшыраған өнімдер
нутриенттік құрамын оңтайландыру мақсатында жасанды
түрде қандайда біртағамдық компоненттер енгізілген өнімдер
дәстүрлітамақтанудағы жетіспеушілікпенвитаминдермен
минералдызаттарменбайытылғанөнімдер
Азық-түлік рационының (тағамдық өнімнің,
нутриенттің)энергетикалыққұндылығы(құнарлылығы)-бұл:
тағамдық рационның,тағамдық өнімнің немесе нутриенттің
әлеуетінде жасалған энергия мөлшері
физиологиялық функцияларын қамтамасыз ету үшін адам
ағзасындағы тамақ рационынан(өнімнен,нутриенттен)босатылатын
энергия мөлшері
тамақ рационын,тамақ өнімін немесе нутриенттіжағу
кезінде босатылатын энергия мөлшері
тағам рационының, тамақ өнімінің немесе нутриент
энергиясыныңағзаментікелейпайдаланатынбөлігі
Азық-түлікрационының теңгерімділігі-бұл:
анаболизм және катаболизм процестерін қоректендіруде
балансты белгілеу үшін қолданылатын ұғым
тағам рационының ағзадағы алмасупроцестерінің тепе-
теңдігін сақтау қабілетін анықтайтын сипаттамасы
тағамдық рационның құрамына кіретін белоктардың,
майлар мен көмірсулардың арақатынасымен анықталатын
сипаттамасы
тағамдық рационның құрамына кіретін тамақ өнімдерімен
нутриенттердің арақатынасы мен анықталатын сипаттамасы
К алмастырылмайтын аминқышлқылдарға жатады:
глицин, метионин, триптофан, цистеин, фенилаланин,
аргинин
лейцин,треонин,тирозин,валин,изолейцин,цистин
аланин, лизин, метионин, цистин, лейцин, глутамин
қышқылы
валин,лейцин,лизин,треонин,метионин,изолейцин
Алмастырылмайтын аминқышқылдарының негізгі
айырмашылығы:
химиялық құрылымы бойынша алмасатын амин
қышқылдарынан мүлдем ерекшеленеді
организмде синтезделмейді және тағаммен түсуі керек,
маңызды биологиялық рөлге ие
дам ағзасына жоғары қажеттілік бар
Сахароза-бұл:
полисахарид
моносахарид
дисахарид
пентоза
Витамин тәрізді заттардың витаминдерден негізгі
айырмашылығы:
азайқын биологиялық әсерлері
жоғары молекулалық масса
тамақтануда бұл заттар болмаған кезде адамда олардың
жетіспеушілігінің клиникалық көріністері анықталмаған
биологиялық әсерінің тарспектрі
>Витаминдерге жатады:
витаминD,витаминВ12,витаминР,витаминВ4,витаминВ15,
витаминС
витаминА,биотин,пантотенқышқылы,фолацин,витаминВ1,
витаминРР
витаминК,витаминВ8,витаминРР,витаминN,витаминВ6,
фолацин
витаминЕ,витаминВ13,,витаминВ12,витаминР,витаминВ11,
витаминВ1
>Ең айқын Е-витаминдік белсенділікке ие:
b-токоферол
a-токоферол
g-токоферол
l-токоферол
С витамині жетіспеушілігінің аталған
симптомдарының алғашқы сипаттамасы:
қызылиектің босаңсуы және қанкетуі
бұлшықет ауруы
иммундық жауаптың бір қатар параметрлерін басу
гипохромды анемия
>Тамақтанудың әлеуметтік нормаларына:
халықтың жекелеген әлеуметтік топтарының тамақтануын
ұйымдастыру мен бақылау үшін әзірленетін және пайдаланылатын
тамақтану нормасы
аз қамтамасыз етілген адамдардың тамақтану саласындағы
мемлекеттік саясатын қамтамасыз етуітиісеңазазық-түліксебеті
(еңазазық-түлікжиынтығы)
әлеуметтік мекемелермен қамтамасыз етілетін аз
қамтылған азаматтарды қосымша тамақтандыру
әлеуметтік аурулармен ауыратын науқастарға арналған
тамақтанунормасы
Арнайы тамақтану нормаларына:
Қарулы Күштерде қабылданған нормалар
көлікте қабылданған нормалар
емдік тамақтану нормалары
азық-түлік резервінің нормалары
Ұйқы уақытын қоспағанда,тамақ ішу арасындағы
үзілістер...артық болмауы тиіс:
алты сағат
төрт сағат
бес сағат
үш сағат
"Тамақтану режимі"ұғымына кіреді:
азық-түлік рационындағы өнімдер жиынтығы
тамақтану уақыты
тағам рационындану триенттер жиынтығы
азық-түлік жинағы тамақ
профилактикалық Тамақтану-бұл:
мекендеу ортасы факторларының зиянды әсерінің алдын
алу үшін тамақ рациондары
зиянды заттардың алдыналу үшін дені сау адамдардың
адамда немесе ауру популяциясында пайда болуын
ескертетінтамақ
Емдеу-профилактикалық тамақтану–бұл:
мекендеу ортасы факторларының зиянды әсерініңалдын
алу үшін тамақ рациондары
өндірістік жағдайлар мен еңбек процесі факторларының
зиянды әсерінің алдын алу үшін дені сау адамдарды тамақтандыру
қандай да бір аурулардың таралуының алдын алу және
емдеу үшін ұйымдастырылатын тамақ
Экологиялық қолайсыз аймақтарда ұйымдастырылатын
тамақтану
>Диеталық тамақтану-бұл:
адамның тіршілік әрекетінің әдеттегі жағдайларында
ұйымдастырылатын созылмалы аурулары барадамдар үшін емдік
мақсатта арнайы құрастырылған тамақ рациондарын және
тамақтану режимдерін қолдану
жітінемесе созылмалы аурулары бар адамдар үшін емдік
мақсатта арнайы құрастырылған тамақ рациондарын және
тамақтану режимін қолдану
санаторийлер мен профилакторийлер де
ұйымдастырылатын тамақтану
арнайы емдік диеталарды қолдануға негізделген тамақтану
функционалдық Тамақтану-бұл:
биологиялық белсенді заттардың оңтайлы саны бар
тамақтану рациондары қамтитын және ағзаның тиімді жұмыс істеу деңгейін қолдайтын
тамақтану рациондары
ағзаның жекелеген функцияларына іріктеп және оң әсер
ететін компоненттермен тамақтану рациондары
адам ағзасының тағамдық заттар мен энергиядағы жеке
қажеттіліктерін толық қанағаттандыратын тамақтану рациондары
Тағамғақосылатынбиологиялықбелсендіқоспалар-
бұл:
азық-түлік өнімдері мен тағамдарға жаңа қасиеттер беру
үшін әкелінетін қоспалар
тамақ өнімдеріне белгілі бір қасиеттер беру және(немесе)
тамақ өнімдерінің сапасын сақтау мақсатында оларды дайындау
процесінде тамақ өнімдеріне арнайы енгізілетін табиғи немесе
жасанды заттар және олардың қосындылары
тамақ пен бір мезгілде пайдалануға арналған немесе тамақ
өнімдерінің құрамына енгізілген табиғи (табиғатпен бірдей)
биологиялық белсенді заттар
тамақтанудағы минералдық және дәрумендік тапшылықты
нивелирлеуге арналған өнімдерге енгізілетін макро-және
микроэлементтер,витаминдер
>Нутрицевтиктер-бұл:
емдік қасиеттері бар Тамақ өнімдері немесе тамақ
компоненттері
тағамға биологиялық белсенді қоспалар тағамның
химиялық құрамын түзету үшін қолданылатын нутриенттердің
қосымша көздері
емдік тамақтандыруда қолданылатын тағамға биологиялық
белсенді қоспалар
емдік-профилактикалық және арнайы тамақтандыруда
қолданылатын тағамға биологиялық белсенді қоспалар
>Парафармацевтиктер-бұл:
фармакологиялық препараттарға ағзаға әсері бойынша
жақын тағамға биологиялық белсенді қоспалар
құрамында витаминдер мен микроэлементтер бар тағамға
биологиялық белсенді қоспалар
биологиялық белсендізаттар есебінен физиологиялық
шектерде ағзаның функцияларын реттейтін тағамға биологиялық
белсендіқоспалар
дәріханалық ұйымдарда парафармацевтика бөлімінде
сатылатын тағамға биологиялық белсенді қоспалар
>Пробиотиктер-бұл:
құрамында биологиялық активті заттар барТамақ өнімдері
немесе тамаққа биологиялық активті қоспалар
пробиотикалық микроорганизмдермен пребиотиктердің тірі
дақылдарын қосумен дайындалған тамақөнімдері немесе тамаққа
биологиялық белсенді қоспалар
ферменттердің биологиялық белсенділігін ынталандыратын
Тамақ өнімдерін емесе тамаққа биологиялық белсенді қоспалар
Пребиотиктер–бұл:
ішек микроценозын қалыпқа келтіретін Тамақ өнімдері
немесе тамаққа биологиялық белсенді қоспалар
ішектің қорғаныш микрофлорасының өсуін және(немесе)
биологиялық белсенділігін іріктеп ынталандыратын тағамдық заттар
пробиотикалық микроорганизмдердің тірідақылдарын
қосумен дайындалған тамақ өнімдері немесе тағамға биологиялық
белсенді қоспалар
ферменттердің биологиялық белсенділігін ынталандыратын
Тамақ өнімдері немесе тамаққа биологиялық белсенді қоспалар
Диеталықазық-түлік-бұл:
емдік диеталарды жинақтау үшін пайдаланылатын өнімдер
емдеу-алдын алу мекемелерінде
емдік, диеталық, профилактикалық және емдік-
профилактикалық тамақтануға арналған өнімдер
диеталық тағамда пайдаланылатын өнімдер
>В12витамині тапшылығының ерекше салдарларына
жатады:
гипохромдыанемия
пернициозды мегалобластикалық анемия
иммундық жауаптың бір қатарпараметрлері бәсеңдейді
гастродуодениттердің дамуы
>Р витаминінің негізгіемдік-профилактикалық әсері::
антиатеросклеротикалық әсер
антиоксиданттық әсері
гипогликемиялық әсер
>Кальций биологиялық әсерлеріне жатады:
антиоксидантты қорғаны сұсынады
сүйек ұлпасының кешенді тұздарының негізгі компоненті
болыпта былады
жүйке-бұлшықет қозуын қамтамасыз етеді
қан түзілуінын таландырады
Кальций тапшылығында дамуы мүмкін:
анемия
қалқаншабезінің дисфункциясы
гепатит
остеопороз,қалқаншабезінің дисфункциясы
>Фосфордың биологиялық әсеріне жатады:
бір қатар ферменттерді белсендіреді
нуклеин қышқылдарының құрылымдық компоненті болып
табылады
антиоксиданттық қорғаныс маңызды компоненті
қан түзілуінын таландырады
Емдеу процесінде тағамға биологиялық белсенді
қоспаларды қолдану қателеріне:
урулардың және бұзылулардың кең спектрікезінде
тамаққа биологиялық белсенді қоспаларды тағайындау
гипертония
тағамға биологиялық белсенді қоспаларды дәрігердің
көрсетусіз тағайындау
Аурулардың терапиясында тағамға биологиялық
белсенді қоспаларды қолданудың негізгіәсері:
гипертония
негізгі терапияны диетологиялық қолдауды түзету
экономикалық әсері
негізгі терапияның тиімділігін арттыру
Тағамдық қоспалардың қанша деңгейі бар?
27
23
13
12
>Тағам қоспалары-бұл....
Азық-түлік өнімдеріндегі табиғи қосылыстар;
Тамақ өнімдерінің белгілі бір қасиеттерін беру және/немесе
сапасын сақтау мақсатында оларды дайындау процесінде тамақ
өнімдеріне арнайы енгізілетін табиғи немесе жасанды заттар немесе
олардың қосындылары.
Жасанды түрде жасалған қосылыстар-дербес өнім;
Тамақ ингредиенттері болып табылмайтын, бірақ
технологияны жақсартумақсатындашикізатпентамақөнімдерін
өңдеу кезінде әдейіпайдаланылатын кез келген заттар немесе
материалдар;
>Е100–Е182-топқа жатады…:
Консервант
Бояғыштар
Тәттілендіргіштер
Қышқылдықреттегіш
>Е300–бұл….:
Консервант
Антиқышқылдырғыш
Стабилизатор
Эмульгатор
>Консерванттарға қандай кодификация жатады?
Е200;222:
Е300;327:
Е100;182:
Е700;785:
Антиоқышқылдырғыш-…..:
Қышқылдықты арттырады және тағамның қышқыл дәмін
береді
Тағамдық өнімнің қышқылдығын немесе сілтілігін өзгертеді
немесе реттейді
Тотығудан туындаған бұзылудан қорғай отырып,тамақ
өнімдерін сақтау мерзімін арттырады
Антиоксиданттарды өзгертеді немесе реттейді
>Бояғыштар мақсаттарда қосылады:
бояу
ассортиментті кеңейту
барлық жауаптар дұрыс
қалпынакелтіру,бояудыарттыру;
>Бояғыштар-бұл…
қалпына келтіру,бояуды арттыру;
биологиялық белсенді заттар
табиғи немесе жасанды заттар
Тағамдық бояулар деп саналмайды:
қалпына келтіру,бояуды арттыру;
тамақ өнімдерін бояу үшін пайдаланылатын жаңа немесе
құрғақ ұсақталған өсімдік шикізаты
ассортиментті кеңейту
ағартқыш заттар
Тамақ өнімдерінің табиғи бояуын сақтау мақсатында
қосылатын заттар:
стабилизатор
ағартқыштар
ассортиментті кеңейту
қалпынакелтіру,бояудыарттыру;
