WorksheetsТақырып 8. Маржиналдық талдау
Total questions: 24
Worksheet time: 4hrs 0mins
... – өндіріс көлемі, шығындар мен пайда арасындағы арақатынасты зерттейтін әдістеме
Маржиналдық талдау
Маржалық талдау
Көлденен талдау
Тігінен талдау
Маржиналды пайда терминнің бірнеше синонимі бар:
Жалпы маржа (Валовая маржа).
Жабуға салым;
Жабу маржасы;
Маржиналдық табыс;
Өзгермелі шығындар бойынша пайда
Маржиналдық пайда формуласы
Маржиналдық пайда = Түсім - өзгермелі шығындар
Маржиналдық пайда = Түсім - тұрақты шығындар
Маржиналдық пайда = жалпы пайда - өзгермелі шығындар
Маржиналдық пайда = таза пайда - тұрақты шығындар
Маржиналдық талдау мүмкіндік береді:
Пайда сомасының өзгеруіне факторлар әсерін нақты анықтауға және
оған болжам жасауға;
Сату көлемінің (рентабельділік шегі), тұрақты шығындардың,
бағаның ең шекті көлемін анықтауға;
Ұйымның қауіпсіздік зонасын (шығынсыздық зонасын) анықтауға
Белгілі бір пайда мөлшерін алу үшін қажетті сату көлемін есептеуге;
Жеке өнім түрлерін өндірудің тиімділігін нақты бағалауға;
...– бизнес пайда да, шығын да әкелмейтіндегі жағдай, түсім тек шығындарды ғана жабады.
Шығынсыздық
Пайдалылық
Табыстылық
Шығыстылық
– бұл сатудан алынатын жиынтық түсім жиынтық шығындарға тең болатын өндіріс көлемі.
Шығындық нүктесі
Табыстылық нүктесі
Шығынсыздық нүктесі
Пайдалылық нүктесі
Шығынсыздық нүктесі үш тәсілмен
анықталуы мүмкін:
Теңдеу әдісімен
Маржиналдық пайда әдісімен
№№
№№
Өзгермелі шығындар
Шикізат пен материалдар
Еңбек ақы төлемі
Бұйымдар мен жартылай фабрикаттар
Отын және электроэнергия
Тұрақты шығындар
Жалақы
Байланыс қызметі
НҚ амортизациясы
Жал төлемі
Маржиналдық талдау кезеңдері:
1) Талдау жүргізуге қажетті ақпаратты жинау,
дайындау және өңдеу
2) Өнім өндіру мен өткізуге өзгермелі мен
тұрақты шығындар сомасын анықтау
3)
Зерттелетін көрсеткіштер шамасын есептеу
4) Зерттелетін көрсеткіштерді салыстырмалы
және факторлық талдау
5) Өзгермелі ортада олардың шамасын болжау
Есеп: Айша жәрменкеде қол әшекейлерін сатуды жоспарлап отыр. Ол оларды 400 тг сатып алып, 900 тг сата алады. Орынға төлейтін бірреттік жал төлемі 20 000 тг құрайды. Бір тауарға деген маржиналдық табысты және шығынсыздық нүктесін табу қажет.
1) Бір дананың маржиналдық пайдасы:
900 – 400 = 500 тг
2) Шығынсыздық нүктесінде пайда 0-ге тең. Сату көлемін - X
900Х - 400Х – 20 000 = 0
Х = 40 (бірлік).
Яғни, сату көлемі 40 дана болғанда Айша пайда да алмайды,
зиян да шекпейді.
жатта
жаттадм
жж
Маржиналдық пайда әдісі бойынша шығынсыздық нүктесі анықталуы мүмкін:
1. Сатудан алынған жиынтық табыс шығындар (өзгермелі мен тұрақты) сомасына тең болғандағы нүкте ретінде
2. Жиынтық маржиналдық пайда тұрақты шығындар сомасына тең болғандағы нүкте ретінде
Маржиналдық пайда әдісі формуласы
ШН= тұрақты шығындар/өнім бірлігіне маржиналдық пайда
өнім бірлігіне маржиналдық пайда = баға - бір өнімнің өзгермелі шығыны
жатта
Тағайындалған пайда
Есеп: Айша 20 000 тг пайда алу үшін қанша әшекей сатуы қажет?
1. Теңдеу әдісімен шешу:
Тағайындалған пайда = түсім – өзгермелі шығындар – тұрақты шығындар
20 000 = 900Х-400Х-20 000
500 Х = 40 000
Х= 80 әшекей
80 әшекей сатуы керек
Тағайындалған пайда
Есеп: Айша 20 000 тг пайда алу үшін қанша әшекей сатуы қажет?
Маржиналдық пайда әдісімен шешу
Пайда + тұрақты шығындар / өнім бірлігіне келетін маржиналдық пайда
(20 000 + 20 000)/(900-400) = 80 әшекей
80 әшекей сатуы керек
Маржиналдық пайда коэффициенті. Айша үшін Кмп: табыңыз
(900-400)/900 *100% = 0,55
яғни, түсімнің әрбір 1 теңгесі 55 тиын
маржиналдық пайданың өсуін әкеледі.
Қауіпсіздік аймағы (пайда аймағы) формуласы қандай?
Қауіпсіздік аймағы = Нақты сату көлемі –
Шығынсыз сату көлемі
Қауіпсіздік аймағы = Нақты сату көлемі +
Шығынсыз сату көлемі
Қауіпсіздік аймағы = Нақты сату көлемі /
Шығынсыз сату көлемі
Мысалы:
Орташа өзгермелі шығындар = $10, баға = $20. Егер тұрақты шығындар = $300 000, онда шығынсыздық нүктесі анықталады:
ШН= $300 000 / ($20 – $10) = 30 000 дана
Өзгермелі және тұрақты шығындарды жабу үшін ұйымға $20 бағамен кем дегенде 30 000 дана тауарды сату қажет.
Мысалы: Егер ұйым тек қана тұрақты шығындарды ғана жаппай, сондай-ақ $200 000 мөлшерінде пайда алғысы келеді, онда мақсаттық пайда нүктесі анықталады:
Н ш.с. = $300 000 + $ 200 000 / ($20 – $10) = 50 000 дана
Осылайша, $200 000 мөлшерінде пайда алу үшін ұйым $20 бағамен 50 000 дана тауарды сатуы қажет.
Қаржылық төзімділік қоры
жаттадм
..
Қаржылық төзімділік қорын ұлғайту үшін:
1. Жиынтық түсімді арттыру:
2. Шығынсыздық нүктесіндегі шаманы төмендету.
3. Шығындарды азайту.
4. Тұрақты шығындарды өзгермеліге ауыстыру, мысалы меншікті өндіріс тарапынан сатып алуларға ауысу кезінде
Операциялық тетік (операциялық леверидж, өндірістік леверидж) –
пайданың өсу қарқының ұйым түсімінің өсу қарқынына асып түсуін көрсетеді.
юю
юю
Операциялық тетік эффектісі
Түсімнің кез келген өзгерісі әрқашан пайданың қатты
өзгеруіне әкеледі.
Операциялық тетік шығындар құрылымымен тығыз байланысты
