Font size
WorksheetsСтрой матираллы
Total questions: 100
Worksheet time: 1hrs 15mins
Заттық құрам - бұл
затты құрайтын химиялық элементтер жиынтығы
заттағы тотықтар мен сілтелердің жиынтығы
өлшемдері мен пішіндері әртүрлі түйіршек немесе дәндердің жиынтығы
жүйедегі қасиеттері бойынша бірыңғай бөлшектердің жиынтығы
заттағы кеуектер мен қуыстардың жиынтығы
Химиялық құрам - бұл
тотықтардың жиынтығы
дененің тұтастығын қамтамасыз ететін тұрақты байланыстар жиынтығы
табиғи немесе жасанды химиялық қоспалардың (минералдар) жиынтығы
затты құрайтын химиялық элементтердің жиынтығы
заттағы кеуектер мен қуыстардың жиынтығы
Минералдық құрам - бұл
табиғи немесе жасанды химиялық қоспалардың (минералдар) жиынтығы
заттағы тотықтар мен сілтелердің жиынтығы
затты құрайтын химиялық элементтердің жиынтығы
жүйедегі физикалық құрылысы бойынша бірыңғай бөлшектердің жиынтығы
жүктемелерді немесе бұзылусыз ішкі кернеулер тудыратын басқа әсерлер
Фазалық құрам - бұл
жүйедегі қасиеттері мен физикалық құрылысы бойынша бірыңғай бөлшектердің жиынтығы
материалдағы тотықтар мен сілтелердің жиынтығы
табиғи немесе жасанды химиялық қоспалардың (минералдар) жиынтығы
өлшемдері мен пішіндері әртүрлі түйіршек немесе дәндердің жиынтығы
Құрылыс материалдарының механикалық қасиеттері
беріктік
суға төзімділік
жылуға төзімділік
тығыздық
Құрылыс материалдарының физикалық қасиеттері
кеуектілік, тығыздық, жылуөткізгіштік
сенімділік, үйкелу, анизотроптық
отқа төзімділік, себілмелілік
беріктік, ұзақ мерзімділік, қаттылық
Құрылыс материалдарының химиялық қасиеттері
сілтіге төзімділік, ерігіштік
атмосфераға төзімділік, дисперсиялылық
аязға төзімділік, жабысу беріктігі
жылуөткізгіштік, гигроскопиялылық
Материалдардың микроқұрылымы бола алады
кристалдық және аморфтық
кеуекті және қатты
қабатты және конгломератты
себілмелі және талшықты
Материалдардың макроқұрылымы бола алады
талшықты, ұялы
сұйық, қатты
иондық, молекулалық
амортық, ұнтақ
Микроқұрылым әсер етеді
жылуөткізгіштікке, ұлғаюға, гигроскопиялылыққа
отқа төзімділікке, сілтіге төзімділікке, ыстыққа шыдамдылыққа
кеуектілікке, коррозияға төзімділікке, сусіңіргіштікке
механикалық және химиялық
Заттың ішкі құрылысы материалдардың қандай қасиеттеріне әсер етеді
қаттылық, беріктік, сыртқы әсерлерге төзімділік
отқа төзімділік, коррозияға төзімділік
химиялық және эксплуатациялық
кеуектілік, гигроскопиялылық, сусіңіргіштік
Кеуектілікке байланысты қасиеттер
беріктік, жылуөткізгіштік
қаттылық, отқа төзімділік
термиялық, химиялық төзімділік
ядролық сәулелердің өтімділігі
Гигроскопиялылық дегеніміз материалдың мынандай қабілеті
ауадан су буын сіңіру
қысыммен суды енгізу
булану, жарылуы
материалда су ұстап тұруы
Беріктік материалдың қасиеті
жүктемелерді немесе бұзылусыз ішкі кернеулер тудыратын басқа әсерлерді қабылдау
басқа материалдардың енуіне қарсы тұру
соққы кезінде деформацияланбау немесе сынбау
сыртқы физикалық әсерлерді қабылдау
Орташа тығыздық дегеніміз
материалдың табиғи күйіндегі массасының көлеміне қатынасы
судың тығыздығына қатынасты материалдың тығыздығы
абсолютті тығыз материал материалдың бірлік көлемінің массасы
кеуекті материалдардың тығыздығы
Кеуектілік дегеніміз
материал көлемінің кеуектермен толу дәрежесі
материал көлемінің қатты затпен толу дәрежесі
материалдың ылғалды ауадан су буын сіңіру қасиеті
материалдың қысыммен суды өткізу қасиеті
Тығыздықты анықтайтын формула
ρ=m/V
ρ=m/W
ρ=(m2-m1)/V
ρ=Vn/Ve
ρ=m/V формуласымен анықтайды
материалдың тығыздығын
материалдың салмағы бойынша су сіңірушілігін
материалдың беріктігін
материалдың көлемі бойынша су сіңірушілігін
Тығыздықтың өлшемі
т/м3; кг/м3; г/м3
кг/см3; м3/кг; Па
см2; МПа; кПа
кгс/см2; ккалл
Материалдың сусымалы тығыздығы тәуелді
оның ылғалдық дәрежесіне және түйіршіктер ірілігіне
материалдың кеуектілігіне
материал түйіршіктерінің пішініне
түйіршіктер ірілігіне
Жұмсарту коэффициенті
сумен қаныққан материалдың беріктігінің құрғақ материалдың беріктігіне қатынасы
ылғалдың әсерінен материалдың жұмсару дәрежесі
әртүрлі органикалық еріткіштердің әсерінен материалдың жұмсару дәрежесі
материалдың су өткізгіштігін сипаттайтын мән
Жылу өткізгіштіктің төмендеуінің шешуші факторы
жалпы кеуектіліктің артуы
тығыздығы
құрылымы
аязға төзімділік
Жылуөткізгіштік коэффициентінің өлшем бірлігі
Вт/м оС
Вт/м2 оС
Вт*кг оС
Вт*час оС
Материалдың отқатөзімділік қасиеті
өрт кезінде от пен су әсеріне шыдау
деформациясыз және бұзылмай жоғары температурада ұзақ уақыт жұмыс істеу
отта жанбау
жоғары температурада балқымау
Материалдың отқа шыдамдылығы
жұмсарусыз және деформацияланусыз жоғары температура әсеріне шыдау
өртте от пен судың әсеріне бүлінусіз төтеп беру
отта жанбау
өрт кезінде эстетикалық және беріктік қасиеттерін жоғалтпау
Сығылу кезіндегі беріктік шегін анықтау формуласы
R=N/F
R=F/S
R=N*F
R=3/2*Nl/bh2
Көлем бойынша су сіңіргіштікті анықтайтын формула, %
W = ((m2-m1)/V)*100
ρ = (m1-m2)/V
∆ = (m1 – m2)/ m1
Vпар = (m2 – m1)/ρпар
Тау жыныстары пайда болуы бойынша топтарға бөлінеді
магмалық, шөгінді, метаморфтық
ақтарылған, сынған, химиялық тұнба
магмалық, төгілмелі, цементтелген
ақтарылған, жанартау шөгінділері, органогендік
Магмалық тау жыныстары
жер қыртысында немесе оның бетінде әртүрлі тереңдікте магманың суып қатаюы кезінде түзілген
жер қыртысында физикалық және химиялық процестердің нәтижесінде пайда болған
үгілу өнімдерінің қайта шөгуі және әртүрлі тау жыныстарының бұзылуы жағдайында түзілген
жоғары температура мен қысымның әсерінен түзілген
Метаморфтық тау жыныстар
жоғары температуралар мен қысымдар нәтижесінде пайда болған
жер қыртысының әртүрлі тереңдігінде магманың қатып қалуынан пайда болған
желге мүжіліп бұзылған әртүрлі тау жыныстарының тасымалдану жағдайында пайда болған
жанартау әсерінен азғантай тереңдікте магманың кристалдануы нәтижесінде пайда болған
Шөгінді тау жыныстары
жер қыртысында физикалық және химиялық процестердің нәтижесінде пайда болды
жоғары температура мен қысымның әсерінен түзілген
жанартау әрекетінің нәтижесінде магманың кристалдануы кезінде түзілген
жер қыртысында немесе оның бетінде әртүрлі тереңдікте магманың суып қатаюы кезінде түзілген
Метаморфтық тау жыныстарына жатады
мәрмәр, гнейстар, кварциттар
базальт, ұлутас, гипс
гранит, сиенит, диабаз
әктас, жанартау күлі, саз
Шөгінді тау жыныстарына жатады
саз
мәрмәр
габбро
базальт
Магмалық жыныстардың жыныс түзуші минералдары
слюда, кварц
глинозем, опока
гипс, роговая обманка (мүйізді қоспа)
ангидрит, каолинит
Шөгінді жыныстардың жыныс түзуші минералдары
гипс, кварц, кальцит, каолинит
кварц, дала шпаты, слюда, мүйізді қоспа
слюда, магнезит, опал, кремнезем
силикат, плавик шпаты, флюорит, гипс
Тығыз және суға төзімді тау жыныстары
гранит, сиенит
брекчия, ангидрит
доломит, трепел
пемза, туф
Табиғи тас материалдарының сығым беріктіктері
М0,4…М100
М15…М50
М200…М600
М500…М1000
Табиғи тас материалдарының аязға төзімділігі бойынша маркалары
F10…F500
W30…W50
Q30…Q125
М150..М300
Ыстыққа төзімді табиғи тас материалдары мен бұйымдарын алады
базальттан, жанартау туфынан
гипстен, әктасынан, вермикулиттан
граниттен, кварциттен
доломиттен, ангидриттен, бордан
Сілтіге төзімді тау жыныстары
әк тас, мәрмәр
гранит, құм
жанартау күлі, пемза
кварцит, ұлу тас
Түрпілі өңдеумен алынатын фактура
қырналған, тегістелген, жылтыратылған
араланған, бұдырланған, айғыздалған
«жар тас», қайралған, тегістелген
шақпақталған, жонылған, бұдырланған
Өндіріс әдісіне сәйкес табиғи тастан жасалған материалдар мен бұйымдарды бөлуге болады
араланып кесілген және жарылған
ұнтақталып ұсақталған
бедерленген және жылтыратылған
абразивті және ойық
Керамикалық деп аталады
Сазды шикізатты жоғары температурада күйдіру жолымен алынатын жасанды тас материалдар
байланыстырғыш заттардың қатаюы нәтижесінде қажетті беріктік алатын жасанды тастан жасалған бұйымдар
кварц құмының, әктің және судың қоспасын қысыммен престеу және автоклавта қатайту арқылы алынған өнімдер
минералды силикат балқымаларынан алынған өнімдер
Кірпіш маркасын анықтайды
Иілім және сығым беріктігі бойынша
тығыздығы және су сіңіргіштігі бойынша
ақаулары бойынша
стандарттық өлшемдерден ауытқуы бойынша
Тиімді қабырғалық қыш бұйымдарына жатады
Кеуекті, кеуекті-қуыс, қуыс бұйымдар
беріктігі мен аязға төзімділігі жоғары бұйымдар
ұсақ бұйымдар
бағасы арзан бұйымдар
Қарапайым қыш кірпішінің маркалары
М100…300
М10…25
М25…150
М700…1000
Қыш кірпішінің аязға төзімділігі бойынша маркалары
F15…F50
F300…F600
F50 …F1000
F0,5…F0,465
Қыш кірпішін қалыптау әдістері
Иілімді қалыптау, жартылай құрғақ престеу
экструзия, жаншып шығару
қысыммен құю, ортадан тебу
құйма, дірілдетіп штамптау
Керамикалық бұйымдар өндірісінде кептіру мақсаты
Деформациялар мен жарықтардың алдын алу
кеуектіліктің төмендету
беріктігінің артуы
күйдіру уақытын қысқарту
Керамикалық жай кірпіш өлшемдері, мм
250х120х65
250х120х88
250х120х135
250х125х65
Қалыңдатылған керамикалық кірпіш өлшемдері, мм:
250х120х88
250х120х65
250х120х135
250х125х65
Керамикалық тастың өлшемдері, мм:
250х120х140
250х120х65
250х120х135
250х125х65
Кірпіш және тастың құрғақ күйіндегі тығыздығы
қарапайым, шартты тиімді, тиімді
дәстүрлі, тиімді, тиімсіз
қарапайым, тиімді, аязға төзімді
тығыз және кеуекті
Глазурь керамикаға қолдану мақсаты
суға төзімділікті, сәндік әсерді арттыру үшін
беріктігін арттыру
өнімді бояу және жылтырату
суға төзімділікті арттыру үшін
Кептіру және күйдіру кезінде шөгуді азайту және деформациялар мен сызаттардың алдын алу үшін илемді балшықтарға қосады
майсыздандырғыш қоспаларды
кеуек түзетін қоспалар
балқытпалар
арнайы қоспалар
Әйнек – ол
өте салқындатылған минералды балқымалардан алынған аморфты материал
балқымалардан алынған кристалдық материал
өте салқындатылған металл балқымаларынан алынған аморфты материал
минералды балқымаларды салқындату арқылы алынған шыны-кристалды материал
Шыны қоспасы бұл
дозаланған және араластырылған шикізаттың біртекті қоспасы
шикізатты електен өткізгеннен кейінгі қалдық
шыны балқымасынан қалған тұнба
шыны компоненттерінің ұсақталған қоспасы
Әйнектің құрылымы
аморфты
кристалды
уақ дәнді
порфирлі
Әйнекті беріктеуге болады
шынықтырып, пластификациялап
жасытып, флоат-әдіспен
кристалдап
органикалық қабыршық жағып
Шыныблоктар деп аталады
тығыз жабыстырылған шыны қораптар
қабырғалық мөлдір шыны конструкциялардың үлгісі
есік-терезені әйнектеуге арналған блоктар
көпқабатты әйнек мен толтырғыштан
Оюлы әйнек алуға болады
ою салатын біліктерден өткізіп
қабыршақ қабат жағып
құрамына бояулар енгізіп
түсті шыны кристалдарын балқытқан соң кристалдап
Ситаллдар сипатталады
шыны-кристалды құрылымы, жоғары беріктігі, химиялық төзімділігі, қаттылығымен
поликристалды құрылымы, төмен температураға төзімділігімен
аморфты құрылым, соққыға төзімділігі жоғары болумен
дөрекі-кристалды құрылымы, сынғыштығы, жоғары сығуға беріктігімен
Жылу- және дыбыс оқшаулау үшін қолданылатын шыны бұйымдар
көбік шыны, шыны мақта
витрасил, марблит
стемалит, увиолды шыны
шыны блоктар, шыны пакеттер
Құйма тас бұйымдары алынады
базальттан, әктастан
шыны мен саз балқымасынан
бетон араласпасы мен толтырғыштардан
мрамордан
Құрылыс әйнегінен жасалатын бұйымдар
блоктар, пакеттер, профилиттер, құбырлар
тақтайшалар, парақшалар, жалпақ тілікшелер (пластиналар)
талшықтар, тақтайшалар, төсеніштер
түйіршектер, талшықтар, блоктар
Көбік шыны
үрлеу агентінің ұнтағымен араласқан ұнтақ шыныны термиялық өңдеу арқылы алынған материал
техникалық көбік пен шыны балқымасын араластыру жолымен алынған материал
шыны балқымасын техникалық көбікке енгізіп, содан кейін араластырп өндіріледі
нақтылау кезеңіне дейін шыны партиясын термиялық өңдеу алынған материал
Шынының негізгі кемшіліктері
аса морт сынғыш
өте тығыз
жылу өткізгіштігі жоғары
аязға төзімсіз
Қауіпсіз шыныларға жатады
арматураланған, ламинатталған көпқабатты
шыныблоктар, шыныпакеттер
флоат-шыны, марблит
стемалит, шыныкристаллит
Болат деген
темірдің 0,1-2,14% көміртегімен қорытпасы
темірдің 20-40% көміртегімен қорытпасы
темірдің 40-60% көміртегімен қорытпасы
темірдің 6-8% көміртегімен қорытпасы
Металлдар мен қорытпалар қатты күйінде - олар
кристалдық денелер
аморфтық денелер
морт сынғыш денелер
мүлде қара денелер
Шойынның иілімділігін, соққыға тұтқырлығын және шыдамдылығын арттыру үшін орындалады
түрлендіру (модифициялау) және жасыту
шынықтыру және жасыту
сүйреп тарту
жұмсарту
Жез деген
мырыш пен цинктің қорытпасы
жеңіл қара металлдардың бір түрі
мырыш пен қалайының қорытпасы
мырыш пен мыс қорытпасы
Құбыр, арматура, бұрыштық, швеллер сияқты пішінделген болат бұйымдарды алуға болады
ыстықтай жаншып
қақтап, легерлеп
штамптап, электр токгымен өңдеп
жұмсартып
Мысты қортпаларға
жез, қалайы
қорғасын
болат, шойын
алюминий
Қара металл түрі
болат, шойын
темір, алтын
алюминий
кремний
Құрылыстық болат бұйымдарының көптеген түрлерін дайындау үшін көбінесе қолданылатын болат
азкөміртектілі және легирленген конструкциялық
жоғары көміртектілі инструменталдық
азкөміртектілі инструменталдық
шыныққан және тұрақтандырылған
Болаттың тығыздығы
7850 кг/м3
100-150 кг/м3
1000-1050 кг/м3
1010-1500 кг/м3
Алюминий тығыздығы
2700 кг/м3
100-150 кг/м3
1000-1050 кг/м3
1010-1500 кг/м3
Арматура түрі
тегіс стерженді, тегіс сымды
дәнекерленбеген тор
ыстықтай бекітілген
қаңқалы
Индентордың түрі мен пішініне байланысты металл қаттылығын анықтау тәсілдері
Бринелль (НB), Виккерс (НV) и Роквелл (НK)
Моос, Шор
Виккерс, Абраамс
Бринелль (НB), Роквелл (НK)
Металл қаттылығын анықтау әдістері
Бринелль
Чулунский
Юнг
Гаусс
Қорытпаға жататын металл
болат
мыс
мырыш
темір
Болатты термиялық өңдеу әдістері
тұрақтандыру, жұмсарту
легирлеу, сүйреп-тарту
штамптау, тотықтандыру
электр тогымен
Металлды коррозиядан белсенді қорғау әдістері
мырыштау, легирлеу, никельдеу
қорыту, балқыту, жасыту
ескірту, майлау, үйкелеу
шынықтыру, қақтау, бояу
Металл және қортпаны коррозиядан қорғау тәсілдері
лак және бояумен бетін жағу
шынықтыру
металлизация
тотықтандыру
Алюминий неліктен таза күйінде қолданбайды
беріктігі төмен, жұмсақ
иімділігі жоғары
тез коррозияға ұшырайды
ауыр металл
Алюминий балқымаларын термиялық өңдеу түрлері
жасыту, шынықтыру және жұмсарту
жасыту, тұрақтандыру және жұмсарту
бірқалыпты жасау, жасыту және тұрақтандыру
жасыту, шынықтыру және тұрақтандыру
Дюралюминдердің ерекшеліктері
жоғары беріктілі, тығыздығы төмен, коррозияға төзімді
тығыздығы және беріктігі жоғары
жылу өткізгіштігі және беріктігі жоғары
тығыздығы, беріктігі және деформациялануы жоғары
Легирленген болаттарды алу мақсаты
болаттын сапасын арттырып оған арнайы қасиеттер беру
морт сынғыштығын және коррозияға төзімділігін арттыру
иілімділігін арттыру және әсемдік беру
термиялық өңдеу мүмкіндігін арттыру
Болат құрамындағы көміртегінің мөлшері көбейген сайын
қаттылығы артып, иілімділігі төмендейді
беріктігі және сызықты термиялық керілу коэффициенті төмендейді
аса қатты болып, морт сынғыштығы азаяды
өңделуі жақсарады
Легирленген болаттарды алу үшін қолданылатын заттар
никель, хром, вольфрам, мыс және т.б.
көміртегі, оттегі, азот және т.б.
күміс, алюминий, темір, магний және т.б.
кальций, магний, натрий, сурьма және т.б.
Металл сайдинг – бұл
полимер жабынмен қапталған болат панелдер
ішкі жылуизоляциялық қабаттан тұратын үшқабатты панелдер
олигомерленген металл негізінде дайындалған материал
ағашпен қапталған алюминий материал
Композиттік алюминий материал
боялған пластик немесе минерал аралық парақшалардан тұратын өңдеулік материал
бетіне полимер жағылған пішінді цинктелген жабындық парақша материал
боялған алюминий парақшаларынан пресстеліп жасалған өңдеулік материал
металл кассета-панелдер
Құрылыстық гипстің химиялық формуласы
CaSO4·0.5H2O
CaCO3
CaSO4
CaO
Ауада қатаятын байланыстырғыштарға жатады
құрылыс гипсі
полимерлер
пуццоланды цемент
портландцемент
Гипс тасын күйдіргенде жүретін процесс
дегидратация
балқу
бірігу
клинкерлік минералдардың пайда болуы
Құрылыс гипсінің беріктігін арттыратын процесс
қатаю және құрғау
еру және ұстасу
гидратация
гидролиз және нығыздау
Гипс байланыстырғышының маркалары
Г-2 – Г-25
В-10 – В-20
М2 – М25
G-2 – G-20
Сумен реакцияға түспей-ақ қатаятын бейорганикалық байланыстырғыш заттар
саз
гипс
цемент
әк
Баяу ұстасып, баяу қатаятын гипс байланыстырғыштарына жатады
ангидрит цементі
жоғары беріктілі гипс
супер-гипс
құрылыс гипсі
