WorksheetsӘлеуметтік эко
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Қоғам мен табиғаттың қарым-қатынасын зерттеу, әр түрлі процестерді біріктіріп, олардың арасындағы байланыстарды қадағалау үшін қолданылатын модельдеу
компьютерлік модельдеу
болашақтын заттық модельдеуі
табиғи модельдеу
масштабтық модельдеу
модель -интерпретация
Табиғи ортаны қайта құру әдістемесі:
пішін
түсінік
модель
мониторинг
іс-әрекет
Қоршаған ортаны зерттеу кезінде теориялық деңгейдің төмендігіне байланысты, экожу йенің құбылыстарын алдын - ала болжау және түсіну:
қайта құру
мониторинг
түсіну
іздестіру
модельдеу
Адамға арналған негізгі ролдің жер қабаты қалай аталады:
ноосфера
биосфера
гидросфера
атмосфера
литосфера
Адам эволюциясы биологиялық түр ретінде, биосфера процесінде оның арнайы ролі, сол ролдің басқа тірі заттардан айырмашылығын оқытатын ғылым қалай аталады:
әлеуметтік экология
жалпы экология
адам экологиясы
қолданбалы экология
аутэкология
«Адамзат қоғамы - табиғат» жүйесінде өзара қарым-қатынас зерттеуімен айналысады:
әлеуметтік экология
теориялық экология
геэкология
өндірістік экология
биоэкология
Ұлттық мониторинг дегеніміз:
бағалау және болжау, қоршаған ортаның антропогендік іс-әрекет әсерлерінен өзгеріске ұшырауын бақлайтын жүйе
халықаралық серіктестік негізінде құрылған жердің барлық табиғи жүйелерінің жағдайын бағалайтын мониторинг
бір объектіде жүзеге асатын мониторинг
мемлекет шеңберінде жүзеге асатын мониторинг
ірі аудандар шеңберінде жүзеге асатын мониторинг
Жаһандық мониторинг дегеніміз:
халықаралық серіктестік негізінде құрылған жердің барлық табиғи жүйелерінің жағдайын бағалайтын мониторинг
бағалау және болжау, қоршаған ортаның антропогендік іс-әрекет әсерлерінен өзгеріске ұшырауын бақлайтын жүйе
мемлекет шеңберінде жүзеге асатын мониторинг
ірі аудандар шеңберінде жүзеге асатын мониторинг
бір объектіде жүзеге асатын монторинг
Экологиялық мониторинг бұл:
баға және болжау, қоршаған ортаның антропогендік іс-әрекет әсерлерінен өзгеріске ұшырауын бақылайтын жүйе
халықаралық серіктестік негізінде құрылған жердің барлық табиғи жүйелерінің жағдайын бағалайтын мониторинг
мемлекет шеңберінде жүзеге асатын мониторинг
ірі аудандар шеңберінде жүзеге асатын мониторинг
бір объектіде ғана жүзеге асатын мониторинг
Қоршаған орта мониторингі дегеніміз:
табиғи ортаға және ресурстарға, өсімдік және жануарлар әлеміне, сонымен қатар антропогендік іс-әрекеттің әсерінің процестеріне үенмі бақылау жүргізу
ағзаның функционалдық іс-әрекетіне бақылау жүргізу
аурушаңдыққа бақылау жүргізу жүйесі
қоғамдағы жағымсыз өзгерістерге бақылау жүргізу жүйесі
адамзаттың өктен өміріне бақылау жүргізу жүйесі
Адамзат жаһандық экожүйенің бөлігі ретінде мынадай әрекетке душар болған:
құқықтық заңдар
шектеулі ресурстық жағдайдағы табиғи заңдарға
саяси заңдылықтарға
химиялық заңдарға
биохимиялық заңдарға
Ненің салдарынан экологиялық ауыртпалықтың өсуі байқалады:
тарихи
физиологиялық
әлеуметтік
биохимиялық
биологиялық
Ақпаратты жинақтау кезеңі болып табылады:
бақылау әдістері арқылы
жаһандық талдау әдісі арқылы
математикалық талдау арқылы
статистикалық әдіс арқылы
аналитикалық әдіс арқылы
Ғаламшардың жалпы көлемінің қанша пайызын литосфера алып жатыр:
1,5%
1%
2%
5%
10%
Атмосферадағы көмірқышқыл газының құрамының пайыздық мөлшері:
0,03%
20,95%
0,93%
38,08%
0,001%
Атмосферадағы аргонның құрамының пайыздық мөлшері:
0,93%
20,95%
38.08%
0,03%
0,001%
Атмосферадағы оттегінің құрамының пайыздық мөлшері:
20,95%
38.08%
0,93%
0,03%
0,001%
Атмосферадағы азоттың құрамының пайыздық мөлшері:
0,001%
38.08%
20,95%
0,03%
0,93%
Жасыл қондырғы қандай ортаға жатады:
квазитабиғи ортаға
ішкі ортаға
әлеуметтік ортаға
артетабиғи ортаға
табиғи ортаға
Л.В. Максимов бойынша қолайсыздық (дискомфорт) түсінігі:
адамдардың биоәлеуметтік талаптарына сай емес орта
физикалық талапқа сай орта
химиялық талапқа сай орта
адамның биоәлеуметтік талаптарына сай орта
антропогендік талапқа сай орта
Л.В. Максимов бойынша ыңғайлылық (комфорт) түсінігі:
физикалық талапқа сай орта
химиялық талапқа сай орта
антропогендік талапқа сай орта
адамның биоәлеуметтік талаптарына сай орта
адамдардың биоәлеуметтік талаптарына сай емес орта
Л.В. Максимов бойынша «тіршілік ету ортасына» кіреді:
әлеуметтік тұрмыстық өндірістік орта
табиғи орта
квазитабиғи орта
сыртқы орта
ішкі орта
Адамдар ортасының жалпы жиынтығы:
квазитабиғат ортасы
әлеуметтік орта
артетабиғат ортасы
әлеуметтік табиғи, квазитабиғат және артетабиғат ортасының жиынтығы
табиғи орта
Байланыстың моральдық нормасы қандай табиғат ортасына жатады:
әлеуметтік ортаға
квазитабиғат ортасына
ішкі ортаға
артетабиғи ортаға
табиғи ортаға
«Төртінші табиғат» (әлеуметтік) ортасын құрайды:
қоғам және әртүрлі қоғамдық процестер
шынайы және табиғи антропогендік жолмен пайда болатын факторлар
шынайы табиғи ұқсастығы жоқ жасанды жасалған адамның қолымен жасалған әлем
қайта түзелген адамдармен модификацияланған табиғи орта элементтері
өлі табиғи элементтер
<<Үшінші табиғат» (артетабиғат) ортасын құрайды:
шынайы табиғатта ұқсастығы жоқ жасанды жасалған, адамның қолымен жасалған әлем
шынайы және табиғи-антропогендік жолмен пайда болатын факторлар
қайта түзілген, адамдармен модификацияланған табиғи орта элементтері
қоғам және әртүрлі қоғамдық процесстер
өлі табиғат элементтері
«Екінші табиғат» (квази табиғат) ортасын құрайды:
шынайы және табиғи-антропогендік жолмен пайда болатын факторлар
қайта түзілген, адамдармен модификацияланған табиғи орта элементтері
шынайы табиғатта ұқсастығы жоқ жасанды жасалған, адамның қолымен жасалған әлем
қоғам және әртүрлі қоғамдық процесстер
өлі табиғи элементтер
Адам ортасының табиғи компоненті мыналардан тұрады:
шынайы және табиғи-антропогендік жолмен пайда болатын факторлар
қайта түзілген, адамдармен модификацияланған табиғи орта элементтері
шынайы табиғатта ұқсастығы жоқ жасанды жасалған, адамның қолымен жасалған әлем
қоғам және әртүрлі қоғамдық процесстер
өлі табиғи элементтер
Әлеуметтік экожүйеде сыртқы ұйтқыларға қарсыласуы және динамикалық тепе-теңдікті сақтауға қабілеттілік:
өрбу
гомеокинез
тұрақсыздық
гомеостоз
даму
Биосфераның Жердің ғаламдық біртұтас жүйесі ретіндегі көзқарасты жасаған ғалым:
Р.Рилефис
Н.А.Воронков
В.И.Вернадский
Ю.Одум
Н.Ф.Римерс
Адамның өз іс-әрекетін бақылау, табиғи ортадағы өзінің іс әрекетінің жақын кезеңдегі және болашақтағы нәтижелерін болжай білу, өзіне және басқаларға сын көзбен қарай білу:
экологиялық жауапгершілік
экологиялық құқық
экологиялық дайындық
экологиязациялау
экологиялық нормалау
ХХІ ғасырдың күн тәртібінің» бағытында: еңбек ақыны қамтамасыз ету, бай елдердің тәуелділігін кеміту, еңбекке жарамды халықтың саның арттыру, қаржылық көмек көрсету қандай мәселеге жатады:
халық және тұрақтылық
кедейлікпен күресу
атмосфераны қорғау
тұтынудың құрылымын өзгерту
денсаулықты сақтау
«ХХІ ғасырдың күн тәртібінің» негізгі бағыттарында: атмосфераға қалдықтарды шығарудың негізгі көзі:
энергияны өндіру мен тұтыну
тұрмыстық мекемелер
мұнай өндіру
органикалық отынды жандыру
мұнай өндіру
Алғашқы рет «тұрақты даму» концепциясы қай жылы ұсынылды:
2006жылғы
2002жылғы
1997жылғы
1992жылғы
1987жылғы
Н.Ф.Реймерс тұжырымдаған «адам-табиғат» жүйесінің неше заңын қарастырады:
10
5
7
8
3
Г.Одум және Е.Одум қандай жүйеде әрекеттесу заңдылықтарын қарастырады:
қоғам-табиғат
адам-табиғат
табиғат-қоғам-адам
қоғам-адам
ғалам-табиғат
Д.Ж. Маркович тұжырымдаған әлеуметтік экологияның неше заңы белгілі:
3
8
6
10
4
ХХІ ғасырдың күн тәртібіне″ атты ауқымды бағдарламасы қандай халықаралық кездесулерде қабылданды:
Рио-Де Жанейроде
Стокгольмде
Киотода
Йоханнесбургте
Варнаде
Қазақстан Республикасының Үкіметі ұсынған ″Қазақстан Республикасының тұрақты дамуға көшу концепциясының″ негізгі бағыты:
суды тиімді пайдалану
жерді пайдалану
әлеуметтік мәселелерді интеграциялау
экологиялық саясат және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
бұзылған экожүйелерді қалпына келтіру
БҰҰ-ның конференциясы барлық елдердің үкіметтерін тұрақты дамудың қандай концепциясын қабылдауға шақырды:
радиоактивті қалдықтарды жою копцепциясы
кедейлікпен күресу концепциясы
мемлекеттік концепция
атмосфераны қорғау консепциясы
ұлттық консепция
Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздік″ концепциясы қай жылы бекітілді:
1996жылы
1995жылы
1994жылы
1993жылы
1992жылы
Экожүйелердің өзара байланыстары, қарым-қатынастары, олардың біртұтастығы сақталатын антропогендік фактордың әсер етуінің максималды деңгейі:
экологиялық қауіпсіздік
экологиялық қысым
экологиялық қатер
экологиялық өзгерістер
экологиялық білім
Қоршаған ортаға антропогенді немесе табиғи әсердің нәтижесінде жеке адамға, қоғамға, табиғат пен мемлекттің өмірлік маңызды қажеттіліктерін қауіптен қорғауды қамтамасыз ету:
экологиялық қауіпсіздік
экологиялық қысым
экологиялық білім
экологиялық қатер
экологиялық өзгерістер
Табиғатта қалыптасқан тепе-теңдікті бұзбай, адамдарды жерде қоныстыру және олардың барлық қажеттіліктерін қамтамасыз ету қандай мәселенің мәні болып табылады:
биосфералық қызмет
әлеуметтік мәселенің мәні
биологиялық мәселенің мәні
демографиялық мәселенің мәні
экологиялық мәселенің мәні
Адамзат қоғамының үздіксіз, ұзақ уақыттық, бірқалыпты жағдайда табиғи және әлеуметтік дағдарыссыз дамуы:
тұрақты даму
тұрақтылық
белсенді даму
техникалық прогресс
әлеуметтік даму
Ластағыш заттектердің ағза мен экожүйеге әсерін қандай принцип қарастырады:
он пайыз ережесі
оннан бір пайыз есесі
Тамақтану тізбегінде лас заттектердің жинақталу принциптері
оптималдық принцип
бір пайыз ережесі
Әр бір жүйе белгілі бір кеңістік-уақыттылық аралығында жоғары әрекеттерімен сипатталады деген мағынаны қандай принцип қарастырады:
оптималдық принципі
он пайыз ережесі
оннан бір пайыз ережесі
бір пайыз ережесі
тамақтану тізбегінде лас заттектердің жинақталу принципі
Табиғатты пайдалану кезінде экожүйеден бір жылда 10 пайыздан артық қайталанатын ресурстарды алуға болмайды деген ережені қалай атайды:
он пайыз ережесі
оннан бір пайыз ережесі
оптималдық принципі
тамақтану тізбегінде лас заттектердің жинақталу принципі
бір пайыз ережесі
Табиғатты пайдалануда және қоршаған орта мен экожүйеге антропогендік әсерлердің түрлерін бағалауда осы ереже кеңінен қолданылады:
оннан бір пайыз ережесі
бір пайыз ережесі
оптималдық ежересі
он пайыз ежересі
тамақтану тізбегінде лас заттектердің жинақталу принципі
Табиғи процестер мен жүйелерге адамның араласуының нәтижесі бастапқы және келесі кезеңдерде әр түрлі болады деген мағынаны қандай принцип қарастырады:
алдамашылық амандық принципі
экожүйе туралы жеткіліксіз принципі
табиғатты пайдалануды энергетикалық эффектіліктің төмендеу заңы
табиғи тізбек принципі
ішкі динамикалық тепе-теңдік принципі
