Font size
WorksheetsГеографияға кіріспе
Total questions: 100
Worksheet time: 50mins
Экономикалық, әлеуметтік және саяси география зерттейді:
Геосаясат тұжырымдамасын
Адамзаттың ғаламдық мәселелерін
Халықтың негізгі даму үрдісін
Халықаралық географиялық еңбек бөлінісі жүйесін
Мемлекеттің тарихи ерекшеліктерін
Экономикалық, әлеуметтік және саяси география ғылымы геокеңістіктегі төмендегі субъектілер әрекеттерін зерттейді:
Саяси және табиғи.
Әлеуметтік және табиғи.
Табиғи және саяси.
Әлеуметтік-экономикалық және саяси.
Экономикалық және саяси.
Экономикалық, әлеуметтік және саяси географияның зерттеу нысаны:
Антропосфера.
Биосфера.
Геосфера.
Ноосфера.
Геотория.
Экономикалық, әлеуметтік, саяси географиялық зерттеулерде қолданылатын ақпараттың түрлері:
Тарихи деректер
Статистика деректері
Логистикалық материалдар
Мұрағат материалдары
Бағдарлау
Антропосфера бұл - кеңістік, онда орналасады және дамиды:
Шаруашылық және халық.
Өнеркәсіптік пункттер.
Табиғи ресурстар.
Табиғи жағдайлар.
Инфрақұрылым.
Экономикалық географияның таксономиялық бірліктері:
Мемлекет
Физикалық-географиялық ел
Физикалық-географиялық провинция
Экономикалық аудан
Ел
Экономикалық географиялық ақпараттарды тіркеу түрлері жіктеледі:
Аэросуреттер
Космостық суреттер
Мұрағаттық құжаттама
ГАЖ технологиялары
Жазба құжаттар
Экономикалық, әлеуметтік және саяси географиямен аса тығыз байланысты ғылымдар:
Макроэкономика,Экономика
Микроэкономика
Физикалық география
Экология
Экономика
Экономикалық географиялық ойлаудың негізгі қағидалары:
Серіктестік
Байланыстылық
Жүйелілік
Қатынастық
Экологиялық
Атақты географ Фридрих Ратцельдің еңбектері:
Тұрғындар географиясы
Саяси географияның мәселелері
Экономикалық географияның мәселелері
Демография
Жер және өмір
Сандық революцияның дамуына үлес қосқан американдық экономгеографтар:
Т.Тикунов
У.Бунге
Б.Берри
Д.Чорли,Б.Берри
Д.Харвей
ХХ ғасырда сандық географиялық әдістері қолданған ғалымдар:
В.Бунге
Ю.Г.Саушкин
Б.Берри
И.Коломон
Н.Баранский
ХХ ғасырда сандық географиялық әдістері қолданған ғалымдар:
В.Бунге
Ю.Г.Саушкин
Б.Берри
И.Коломон
Н.Баранский
Экономикалық, әлеуметтік және саяси географияның зерттеу нысаны болып, геожүйенің келесі компоненттері табылады:
Халық - табиғат - шаруашылық.
Халық - шаруашылық - табиғат.
Табиғат - шаруашылық - халық.
Табиғат - халық - шаруашылық.
Шаруашылық - халық - табиғат.
ХХғ 20-шы жылдарында жүргізілген зерттеулердің негізгі бағыттары:
Экологиялық туристік зерттеулер
Мәдени географиялық зерттеулер
Мемлекетті аумақтық ұйымдастыруында басқару мәселелерін шешу және жетілдіру
Тарихи археологиялық зерттеулер
Туристік зерттеулер
Экономикалық-географиялық идеялардың қалыптасу кезеңдері:
Саяси
Тірілту
Орта ғасыр
Қайта өрлеу
Ежелгі
Коммерциялық география бұл - төмендегі фактілердің географиялық талдауы:
Сауда қажеттілігі үшін.
Өнеркәсіп қажеттілігі үшін.
Ауыл шаруашылық қажеттілігі үшін.
Көлік қажеттілігі үшін.
Сауда жүйелерінің инфрақұрылымдық қажеттіліктері үшін
Коммерциялық географияның дамуына әсер еткен фактілер:
Теңіз саудасының дамуы
Экспедициялық зерттеулердің көбеюі
Ақпарат нарығының қалыптасуы
Жерге қатысты фактілерінің жинақталуы
Теңіз жолдарының көбеюі
Экономикалық географияның қалыптасуындағы алғашқы кезеңдер:
Географиялық детерменизм
Ресурстық парадигма
Экспедициялық зерттеу мен жерді сипаттау
Салалық парадигма
Аймақтық парадигма
Экономикалық георафиялық және саяси-географиялық зерттеу кезеңдерінің құрамдас бөліктері:
Индукция
Нақты деректердің жиыны
Синтез
Сараптау
Дедукция
А.Вебердің «Өнеркәсіп штандорты теориясының» факторлары (бағдарлаулар):
Саяси бағдарлау
Транспорттық бағдарлау
Жұмыс күшіне бағдарлау
Өткізуге бағдарлау
Географиялық бағдарлау
В.Кристаллер тағайындаған халық өлшемінің нұсқасы:
Миграция
Иммиграция
Өткізуге деген бағдарлау
Мегаполис
Транспорттық бағдарлау
Мемлекетті әкімшілік аумақтық және құқықтық тұрғыдан басқарудың түрлері:
Унитарлық
Теократиялық манархия
Конфедерация немесе Достастықтың құрамында
Демократиялық Республика
Федерация
Саяси географияға қатысты анықтамалар:
Саяси картаға өзгертулер енгізеді
Мемлекеттердің даму бағытын анықтайды
Мемлекеттерді даму деңгейі бойынша топтастырады
Саясаттану ғылымдарының саласы
Дүние жүзінің саяси картасын оқып үйретеді
Саси география ғылымдарының біріккен саласы:
Халықаралық қатынастар
Демография
Геосаясат
Әлемдік экономика
Халықаралық қатынастар
Сасяси географияның зерттейтін негізгі бағыттары:
Елдердің шекараларын және саяси географиялық орналасуын
Көлік тораптарын
Елдердің мемлекеттік және саяси қалыптасу ерекшеліктерін, билеу түрлерін
Халықтың орташа еңбекақысын
Партиялы саяси күштерін талдау
Қоғамдық өмірдің саяси ортасы:
Базисті идеяның туындауы
Саяси қарым-қатынастар
Идеяның туындауы
Бейтараптылықтың пайда болуы
Саяси территориялық бірліктің қалыптасуы
Өндірістік географияның дамуына үлес қосқан ғалымдар:
В.В.Покшишевский,Ю.Г.Саушкин
А.Т.Хрущев
Р.М.Кабо
Ю.Г.Саушкин
Г.М.Лаппо
Халықтар географиясы зерттейді:
Баға беруді зерттейтін ғылым
Өнеркәсіптің орналасуын зерттейтін ғылым
Халықтың территориялық орналасуын зерттейтін ғылым
Табиғатты қорғайтын халықты зерттейтін ғылым
Ауыл шаруашылық қоныстанған халық пен мал шаруашылығын зерттейтін ғылым
Өнеркәсіп географиясының жан-жақты зерттелуіне үлес қосқандар:
С.Б.Лавров
В.А.Алексеев
Ю.Г.Саушкин
А.Е.Пробет
Н.Н.Баранский
Экономикалық географиялық зерттеулерде қолданылатын ақпараттың түрлері:
Өндірістік күштердің жинақтылығының заңы
Арнайы терминология
Табиғи ресурстық әлеуетті оқыту
Территориялық байланыс заңы
Графикалық суреттер
М.Д.Шарыгинның экономикалық географиялық заңдары сипатталған:
Өндірістік күштердің территориялық кешенділік заңы
Тиімді аймақтық байланыстар заңы
Өндірістік күштердің аумақтық тұжырымдамаларының заңы
Өнеркәсіптің даму заңы
Тұрғындардың өндірістік заңы
Экономикалық нәтижеге жететін факторлар:
Инновациялық технологияларды өндіріске енгізу
Біртұтас өндірістік инфрақұрылым құру
Энергияны үнемдеу
Кәсіпорындардың арасындағы әкімшілік байланыс
Жергілікті ресурстарды кешенді тиімді пайдалану
Жаһандық жүйе дамуының ақпараттық теориясы деңгейлері:
Ақпарат жинау
Даму
Мәліметтерге анализ жасау
Түсінік
Мәселе
Кез-келген аумақ:
Әлеуметтік топтары мен шаруашылығы біркелкі
Барлық ресурстарды иемденбейді және белгілі жүк сыйымдылығы болады
Мемлкететтік саяси шиеленістерден байлық аз болады
Барлық ресурстарды иемденеді, неғұрлым аумағы үлкен болған сайын, соғұрлым байлығы да азаяды.
Қоғамның даму базисі бола алатын «кеңістік ресурсы» ретінде қаралады
Геоматерияның даму деңгейлері:
Қарым қатынас
Тірі табиғат,Қоғам,Техносфера
Әлеуметтік орта
Өлі табиғат
Қоғам
Экономикалық географияның салалық бағыттары:
Мемлекеттану
Тарихи географиясы
Шаруашылық географиясы
Демография
Миграция
Табиғат ресурстары мен табиғат жағдайларын бағалау:
Табиғат жағдайлары 14 фактор бойынша бағаланады
5 балдық шкала бойынша
Барлық мәліметтерге талдау жасалады
Табиғат ресурстары 7 фактор бойынша бағаланады
Табиғат жағдайлары мен ресурстарының сәйкестігі анықталады
Қоршаған ортаға әсерді бағалау:
Жоспарланған әсер
Физикалық және химиялық әсерін белгілейді
Ландшафт модификациясын анықтайды
Пайдалы қазбалар өндірісін көрсетеді
Қоршаған ортаның жағдайы мен сипаттамалары
Табиғи ресурстар, олардың қолдану саласына қарай бөлінуі:
Туристік-рекреациялық
Этникалық
Ақпараттық
Өндірістік
Жүйелі
Экономикалық-географиялық жағдайдың мүмкіндігі:
Халықаралық
Ғаламдық
Жеке
Интегралды
Ғарыштық
Дүниежүзілік шаруашылықтың басты өнеркәсіптік революциялары:
Өнеркәсіптік революция
Робот жасау
Техникалық революция
Ғылыми-техникалық озықтық
Ғылыми өндіріс
Экономикалық жағынан баяу дамушы елдер:
Франция
Мали,Нигер
Австрия
Қытай
Нигер
Тынық мұхиты жағалауында орналасқан экономикалық қуаты жоғары мемлекеттер:
Аргентина
Судан
Ресей
Норвегия
Жапония
Жаңа индустриалды елдер:
Сауд Арабиясы
Нигер
Конго Республикасы
Ауғанстан
Таиланд,Сингапур
Экономикалық аудандастырудың негізін салушылар:
Н.Н.Баранский,Ю.Г.Саушкин
В.Геттнер,Н.Н.Баранский
П.Хаггет,Н.Н.Колосовский
Ш.М.надыров,И.Хайрлиев
С.Р.Ердавлетов,М.Кожахмет
Экономикалық- әлеуметтік географияда типологиялық тәсіл қарастырады:
Қалалар типін
Өндірістік аудандар типін
Әлем елдері типологиясын
Шаруашылық салаларын
Транспорт түрлерін
Еңбек бөлінісінің түрлері (Ю.Г.Саушкин бойынша):
Халықаралық мамандану саласы
Географиялық еңбек бөлінісі
Жекеленген мамандану саласы
Орталықтар арасындағы еңбек бөлінісі
Шаруашылықтың секторлық құрылымы
Аймақтық экономикалық одақтар:
БҰЗ
ГРИНПИС
ОПЕК
ЭӨЫО
АСЕАН
Антропосфера - бұл төмендегілер орналасып дамитын кеңістік:
Өнеркәсіптік пункттер.
Табиғат ресурстары.
Табиғат жағдайлары.
Халық пен шаруашылық.
Инфрақұрылым.
Территория ресурстары:
Су, топырақ, инфрақұрылым
Пайдалы қазбалар, климаттық, өндірістік
Минералды, ғарыштық
Өнеркәсіп, инфрақұрылым
Агроклиматтық, өнеркәсіптік
Аумақтық ұйымдастырудың санаттары:
Аумақтық пирамида
Аумақтық шаруашылық
Аумақтық топ
Шаруашылық бөлімшелер
Аумақтық кешендер
Шаруашылық салаларының орналасуына әсер ететін факторлары:
Қала аймағы
Көлік жолдары
Халықтың тығыздығы
Халықтың көші-қоны
Шикізат көзі
Өтпелі экономика:
ХХ ғ. соңында қалыптасты
Шығыс Европаның социалистік елдеріне тән
Оңтүстік -Шығыс Азияда қалыптасты
КСРО құрамындағы елдерге тән
ТМД елдеріне тән
А.Вебер моделінің басты шарттары:
Шаруашылықтың жекелеген салалары
Өнеркәсіп орнын көлік жолдары маңына орналастыру
Шаруашылық салаларының орналасу заңдылықтарын қадағалау
Көлік жолдары маңына, шикізатты өндіру орталықтарын салу
Шикізатты өндіру орталықтарын топтастыру
Қызмет көрсету салаларының орналасу принципі:
Қала орталықтарына жақын орналасады
Инфрақұрылым жақсы дамыған жерлерде орналасады
Энергия көзіне жақын орналасады
Рекреациялық жерлерде жиі орналасады
Жеңіл өнеркәсіп саласын байланысты орналасады
Коммерциялық география - бұл төмендегі фактілердің географиялық талдауы:
Сауда қажеттілігі үшін.
Өнеркәсіп қажеттілігі үшін.
Ауыл шаруашылық қажеттілігі үшін.
Көлік қажеттілігі үшін.
Сауда жүйелері инфрақұрылымы қажеттіліктері үшін.
Халықаралық шаруашылықтың субьектісі
БҰҰ
Халықаралық экономикалық ұйымдар
Мемлекет
Ауыл шаруашылығы өнімдері
Ұлтаралық саяси байланыстар
Экономикалық-географиялық жағдайға байланысты:
Обьектілердің орны - экономикалық кеңістікте
Объектілердің орны - ғарыштық кеңістікте
Объектінің орналасқан жері
Ареалдың басқа ареалға қарағанда орналасуы қатынасы
Сызықтар елдің ішкі аймағында орналасқан
Экономикалық-географиялық орын - бір-бірімен байланысты құрамдас бірнеше күрделі жүйеден тұрады:
Рекреациялық-туристік орын
Өнеркәсіптік-географиялық орын
Зоогеографиялық орын
Аграрлық орын
Төменгі орын
Н.Н.Баранский бойынша экономикалық география үшін маңызды рөлді атқарады:
Елдің халықаралық жолдарға қатынасы
Елдегі халықтың өлім көрсеткіші
Елдің экономикалық интеграцияға қатысы
Елдегі халықтың ұдайы өсуі
Елдің әкімшілік-аумақтық бөлінуі
Өнеркәсіптік ауданның аумақтық құрылымының негізгі құраушылары:
Өнеркәсіптік зона
Өнеркәсіп салалары
Өндірістік-аумақтық кешендер, аудандар
Түсті металдардың энергоөндірістік кезеңі
Қара металдардың энергоөндірістік кезеңі
Ғалым Н.Н.Колосовскийдің аудандастыру жөніндегі негізгі еңбектері:
Эконмикалық аудандар арасындағы байланыстар
Эконмикалық аудандастыру теориясы
Экономикалық аудандастыру негіздері
Эконмикалық географияның тұжырымдамасын талдау
Эконмикалық аудандастырудың кестелері
Экономикалық-географиялық жағдайдың жеке санаттары:
Географиялық кординаттар
Климаттық зоналардағы жағдайы
Табиғи зоналардағы жағдайды
Теңізге, өзендерге, көлдерге және т.б. жақындығы немесе алшақтығы
Саяси-географиялық жағдайы
Қоғамдық еңбек бөлінісінің үдерістері:
Халықаралық экономикалық байланыстар
Мемлекеттердің ресурстармен қамтылғандығы
Жеке өндірістік бірліктерге мамандану
Импортпен экспорттың арақатынасы
Арнайы өнімдермен және тауарлармен өзара айырбас
Монархия:
Елбасының халық сайлауымен жеңіске жетуі
Елбасының мемлекеттің діни басшысы болуы
Жоғарғы биліктің президент қолында болуы
Монархтың билігі шектелмеген
Жоғарғы билік органдарын парламенттің сайлауы
Континенттік, мұхитқа шығу мүмкіндігі жоқ елдер:
Бразилия,Куба,Жапония
Нидерланд,Грекия,Канада
Монғолия,Молдова,Чад
Индонезия,АҚШ,Тайланд
Венесуэла,Египет,ОАР
Теңізге шығу мүмкіндігі бар елдер:
Чехия
Германия,Нидерланды,Бразилия
Бразилия
Нидерланды
Парагвай
Экономикалық-географиялық аудандастырудың таксономиялық бірліктері:
Экономикалық торабтар
Елді мекен
Табиғи зоналар
Экономикалық зоналар
Экономикалық, әлеуметтік-экономикалық аудан
Аумақтық- өнеркәсіп кешеннің негізгі белгілері:
Мәдениеттік және тарихи қызметі
Жергілікті, экономикалық, әлеуметтік және мәдени ресурстарды тиімді пайдалануы
Муниципалды ұйымдардың өзара байланысы
Экономикалық, әлеуметтік және экологиялық қызметі
Рекреациялық қызметі
Парадигма дегеніміз, ол - жалпы танылған төмендегілердің жиынтығы:
Кешенді берілгендер білімі мен бағасы.
Кешенді берілгендерді білдіретін ойлау түрі.
Теориялар мен кешенді берілгендердің маңызды элементтер жиынтығы
Жекелеген теориялық ұстанымдар жиынтығы.
Ғылыми түсінік атауын көрсететін сөз тіркесі.
Оңтүстік-Шығыс Азия елдері:
Корея
Үндістан
Тайланд
Малайзия
Индонезия
Экономикалық аудандастырудың негізі, ол -
Территориялық-өндірістік кешен.
Территориялық еңбек интеграциясы.
Шаруашылықтың территориялық құрылымы.
Өндіргіш күштердің орналасуы.
Географиялық еңбек бөлінісі.
Экономикалық аудандастыру теориясының негізін қалаушылар:
П.Хагетт, Н.Н.Колосовский.
Н.Н.Баранский, Т.М.Калашников.
Н.Н.Колосовский, Ю.Г.Саушкин.
А.Геттнер, Н.Н.Баранский.
Н.Н.Баранский, Н.Н.Колосовский.
Экономикалық, әлеуметтік және саяси географияның ең жаңа ғылыми әдістері:
Геоақпараттық.
Геоэкологиялық.
Статистикалық.
Картографиялық.
Сипаттау.
Елдің экономикалық аудандастыруын жүргізудегі өлшемдер:
Ауданның географиялық орналасуы
Табиғи шекаралардың болуы
Халыққа қызмет көрсету
Білім беру
Еңбек ақының деңгейі
Экономикалық-географиялық әдіс:
Теориялық және практикалық шешімдер
Ауылдық елді-мекен орындарының анықталуы
Демографиялық көрсеткіш ақпараттарын жинау
Ақпараттарды жинау, өңдеу әдістерінің жиынтығы
Қалалық елді-мекен орындарының анықталуы
Экономикалық географияның зерттеу әдістері:
Индуктивті
Зоналық зерттеу әдісі
Салыстырмалы сипаттау әдісі
Белгілеу
Ұсақтау
«Жүйелік» әдісінің негізгі белгілері:
Ажыратушылық
Ұсақтау
Құрылымды
Жалпылық
Жиынтық
Экономикалық және әлеуметтік географияның дәстүрлі зерттеу әдісі:
Картографиялау
Ұсақтау
Қағидалы сараптау
Математикалық модельдеу
Бағдарлау
Елдің экономикалық-географиялық жағдайын бағалау:
Көршілес елдермен физикалық-географиялық байланыстар ерекшеліктері.
Елдің теңізге қатысты орны.
Өнеркәсіптік-географиялық жағдай ерекшеліктері.
Тұрақты еңбек нарықтарына қатынасы.
Физикалық-географиялық жағдайы.
Экономикалық географияның салалық талдауы:
Әлем географиясы
Табиғат ресурстары географиясы
Тарихи география
Құрлықтар географиясы
Мұхиттар географиясы
Экономикалық географияның уақыт деңгейлері:
Геологиялық даму кезеңдері
Шаруашылық географиясы
Мемлекеттер географиясы
Қазіргі заман географиясы
Саяси география
Антикалық география төмендегі географтар еңбектерімен байланысты:
Парсы географтары.
Қазақ географтары.
Түрік географтары.
Иран географтары.
Ежелгі римдік географтар.
«География әкесі»:
А.В. Колчак.
М.К.Кожахмет.
Гомер.
Страбон.
Птолемей.
Орта ғасырлардағы (б.з. V ғ. мен XVғ. аралығы) географияның жетекші өкілдері:
Марко Поло.
Р.Амундсен.
К.Рихтер.
А.Гумбольт.
Э.Реклю.
Қазіргі саяси географияның дамуындағы теориялық жетістіктер:
Әлемдік экономикалық-географиялық интеграциялар
Қазіргі мемлекеттердің рөлі
Саяси картадағы өзгерістер
Әлемдік шаруашылық жүйелер теориясы
Саяси картадағы тарихи өзгерістер
Саяси-экономикалық географиядағы негізгі масштабтар (Тейлор бойынша):
Қарапайым
Нақты
Ірі
Ұсақ
Жергілікті
18 ғ. бастап көрнекті географиялық еңбектер авторлары:
А.Геттнер, А.Д.Харвей, В.Бунге, Н.Н.Баранский.
А.Геттнер, Д.Харвей, В.Бунге, П.Хаггет, А.Лёш, Кристаллер.
Н.Н.Колосовский, В.Бунге, Ю.Г.Саушкин, Б.Н.Семевский.
В.Бунге, В.Кристаллер, Э.Б.Алаев, Н.Н.Колосовский.
Ю.Г.Саушкин, А.Геттнер, Д.Харвей, В.Бунге.
Саяси географиядағы парадигмалар:
Хронологиялық, аймақтық
Геокеңістік
Табиғи кешенділік
Тарихи
Жүйелік
«Тұрғындар географиясының» зерттеу пәні:
Халықтың ұдайы өсіп-өнуі.
Халықтың геодемографиялық көрсеткіштері.
Халықтың эникалық құрамы.
Халық құрылымы.
Халықтың өмір сүру деңгейі.
Географиялық жүйелердің басты типтері:
Саяси
Экономикалық
Морфологиялық
Синтез
Әлеуметтік
Жүйелік-құрылымдық әдісінің негізгі түсініктеріне жатады:
Өндіріс
Объект
Элемент
Адам
Атом
Экономикалық географияның зерттеу әдістері:
Салыстырмалы талдау
Индуктивті
Қағидалы талдау
Дедукциялық
Біріктіру
А.Н.Ракитников бойынша ауыл шаруашылығының аудандастырылуы:
Ауыл шаруашылығының негізгі ерекшелігіне байланысты аумақтың шектелуі
Аумақтың жарамсыздығы
Аумақтың ауқымдылығы
Ауқымды ауыл шаруашылығы
Өнімділігі төмен аумақ
Конфессиялық география:
Медицина географиясы
Жануарлар географиясы
Топырақтар географиясы
Мәдениет географиясы
Дін географиясы
Әлеуметтік экономикалық географиядағы жаңа бағыттар:
Тұрғындар географиясы
Қылмыстық география
Шаруашылық географиясы
ТМД экономикалық географиясы
Мәдениет географиясы
Аумақтық рекреациялық жүйелер:
Тұрғындық пунктер
Тарихи мәдени объектілердің жиынтығы
Ауылдық округтер
Табиғи жағдайлар
Өнеркәсіп нысандары
Қаржы географиясы зерттейді:
ІЖӨ көлемін
Мемлекеттің саяси үрдістерін
Мемлекеттік діни ұстанымдарды
Әлемдік банктер тораптарын
ЖҰӨ көлемін
Нарықтық экономика- бұл:
Бәсекелестік негізіндегі еркін кәсіпкерлік экономикасы.
Өндіріс құралдарындағы жеке меншік.
Жоспарлы экономика және басқару.
Жеке меншік түрлері және мемлекеттік басқару.
Өндіріс құралдарындағы мемлекеттік меншік.
