wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Тіл білімі 3

Total questions: 38

Worksheet time: 19mins

Name
Class
Date
1.

Вариантқа тән дыбыстық алмасу:

a)

Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізе алмайтын дыбыстық алмасу.

b)

Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізетін дыбыстық алмасу.

c)

Тілдің ең кішкене единицасы.

d)

Дыбысты белгілейтін таңба.

e)

Дауыссыз дыбыстардың алмасуы.

2.

Тарихи лексикологияның зерттеу нысаны:

a)

Сөздердің қалыптасуына, өзгеруі мен дамуына қатысты тарихи заңдылықтарды.

b)

Тілдегі жалқы есімдерді қарастырады.

c)

Тұрақты тіркестерді қарастырады.

d)

Сөздердің мағыналық құрылымын.

e)

Дыбыстардың тарихи қалыптасуын.

3.

Лексикалық мағына дегеніміз:

a)

Сөздерді бір-бірінен ажыратып танудағы ең негізгі мағына.

b)

Қосымшалар негізінде туындайтын мағына.

c)

Грамматикалық мағынамен байланыста туындаған мағына.

d)

Жалғаулардың байланысы арқылы туындайды.

e)

Сөздердің тұрақты тұлғасы негізінде туындайды.

4.

Лексикология тіл білімінің мына салаларымен байланысады:

a)

Диалектология, фразеология.

b)

Фонетика, грамматикамен.

c)

Термин сөздер, кәсіби сөздермен.

d)

Сөз формалары, сөздің жасауымен.

e)

Ономастика, антропонимика.

5.

Омоним дегеніміз:

a)

Мағынасы бөлек, дыбысталуы бірдей сөздер.

b)

Мағынасы жақын сөздер.

c)

Бір түбірден жасалған сөздер.

d)

Мағынасы қарама-қарсы сөздер.

e)

Тұрақты тіркестердің мағынасынан туындаған сөздер.

6.

Қазақ тіліндегі омонимдер мағыналарына, формаларына қарай бөлінуі:

a)

Лексикалық омонимдер, лексика-грамматикалық, аралас омонимдер.

b)

Вариант омонимдер, оксюморондар.

c)

Стильдік омонимдер, контекстік омонимдер.

d)

Омофондар, омографтар, омонимия құбылысы.

e)

Омоним тұлғасындағы сөздер, омофондар.

7.

Сөздік құрамындағы сөздердің қолданылу жиілігіне қарай бөлінуі:

a)

Актив және пассив сөздер.

b)

Көнерген сөздер, тарихи сөздер.

c)

Жаңа сөздер, бір қолданар сөздер.

d)

Термин сөздер, кәсіби сөздер.

e)

Диалектизмдер, жаргон сөздер.

8.

Қазақ тілінің сөздік құрамына кірме сөздер қай тілдерден келген:

a)

Араб, парсы, моңғол, орыс тілдерінен.

b)

Қыпшақ тілі, қарашай-балқар.

c)

Өзбек, тәжік, армян тілдерінен.

d)

Ноғай, татар, башқұрт тілдерінен.

e)

Қырғыз, қарақалпақ, түрікмен тілдерінен.

9.

Синонимдер дегеніміз:

a)

Дыбысталуы, айтылуы басқа, мағынасы жуық сөздер.

b)

Мағынасы қарама-қарсы сөздер.

c)

Дыбысталуы бірдей сөздер.

d)

Тура мағына негізінде туындаған сөздер.

e)

Бірнеше сөздердің тіркесуінен туындаған мағына.

10.

Стильдік синоним жасайтын әдіс:

a)

Табу.

b)

Редукция.

c)

Элизия.

d)

Аккомодация.

e)

Сингармонизм.

11.

Дисфемизмге мысал:

a)

Қатын.

b)

Әже.

c)

Ана.

d)

Жүректің көзі.

e)

Ұлыма /қасқыр/.

12.

Метафоралы тіркес:

a)

Көңілдің кірі.

b)

Жақсы адам.

c)

Терең көл.

d)

Университеттің кітапханасы.

e)

Биік тау.

13.

Метонимиялық қолданыс:

a)

Екі кесе ішті.

b)

Құс жоғары ұшты.

c)

Еңбекке баулы.

d)

Таулы жер.

e)

Сенімді ақта.

14.

Семасиологияның нысанына кірeтін ұғым:

a)

Сөз мағынасы.

b)

Сөз тіркесі.

c)

Жалғау.

d)

Жұрнақ.

e)

Сөз.

15.

Лексикологияның географиялық атауларды зерттейтін саласы:

a)

Топонимика.

b)

Фразеология.

c)

Этимология.

d)

Семасиология.

e)

Лексикография.

16.

Негізгі сөздік қордың басты белгілері:

a)

Тұрақтылық, сөз тудыруға ұйытқы болатындығы, жалпыхалықтық сипаты.

b)

Тіл байлығы, сөз оралымдылығы.

c)

Кірме сөздер негізінде, неологизмдер арқылы туындау.

d)

Кірме сөздердің қолданысы, байырғы төл сөздер.

e)

Көнерген сөздер, фразеологизмдер арқылы жасалған сөздер.

17.

Жеке қолданыстағы (индивидуалды) метафора:

a)

Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа.

b)

Көңілім қалды достан да, дұшпаннан да.

c)

Көңіл жүйрік пе, көк дөнен жүйрік пе?

d)

Көңілім суып кетті.

e)

Көңілденіп отырып біраз әңгіме айтты.

18.

Тіліміздегі сөздердің тұтас жиынтығы:

a)

Сөздік құрам.

b)

Сөз формалары.

c)

Сөз тіркесі.

d)

Сөз жүйесі.

e)

Сөздік қор.

19.

Диалектілік лексикаға жататын сөздер:

a)

Жергілікті тілдік ерекшеліктер.

b)

Жалпыхалыққа түсінікті сөздер.

c)

Басқа тілден енген кірме сөздер.

d)

Сөздердің актив және пассив қабаттары.

e)

Сөздердің стильдік қызметіне байланысты түрлері.

20.

Эвфемизмді тіркестер:

a)

Құлағының мүкісі бар, аяғының ақауы бар, жаман ауру.

b)

Ұзын құлақ, сыр бермеу, таяқ тастам жер.

c)

Құлағының құртын жеу, мұрнына су жетпеу.

d)

Ауру, ақсақ, дімкәс, жарымес.

e)

Жанын жалдау, жаны жайсаң, жадырау.

21.

Пароним сөздер:

a)

Дайындау – даярлау.

b)

Айдын шалқар.

c)

Сағым қуған сағым жылдар.

d)

Ұзынды-қысқалы.

e)

Ертеңгілік – кешкілік.

22.

Терминология дегеніміз:

a)

Ғылым мен техниканың, өнер т. б. салаларға тән терминдердің жиынтығы.

b)

Лингвистика және әдебиеттану саласына қатысты сөздер жиынтығы.

c)

Математикалық терминдер жиынтығы.

d)

Лингвистикалық және математикалық терминдердің жиынтығы.

e)

Ғылым мен техниканың және лингвистикалық терминдердің жиынтығы.

23.

Қазақ тілі диалектологиясының зерттеу нысаны:

a)

Диалектизмдер.

b)

Кірме сөздер.

c)

Қазақ тілінің сөздік құрамы.

d)

Сөз варианттары.

e)

Сөздің дыбысталу жүйесі.

24.

Орфографиялық сөздіктерді қолдану қажеттілігі:

a)

Сөздердің дұрыс жазылу нормаларын белгілеу үшін.

b)

Сөздердің айтылуын ескеру үшін.

c)

Сөздердің тіркесуін реттеу үшін.

d)

Сөздердің дыбысталуын қадағалау үшін.

e)

Сөздердің мағынасын түсіндіру үшін.

25.

Синекдохалық қолданыс:

a)

Көпей жеңгемнің қолын сағынып жүрмін.

b)

Түс ауа Семейден шыға, тартып кеттік.

c)

Елді аралап жүргенде көрген еді.

d)

Екеуі бір таса жерге, қалың шөптің арасына барып жатты.

e)

Әуелгі байлық – денсаулық, екінші байлық – ақ жаулық.

26.

Дисфемизмді тіркестер:

a)

Қолынан боқ келмейді, боқтан өзгені сөз қылды, боғымен жасты баламен ойнады.

b)

Қолынан бәрі келеді, он саусағынан өнері тамған, қолы қысқа.

c)

Тырнақ астынан кір іздеу, қас пен көздің арасы.

d)

Шебердің қолынан шыққан, сегіз қырлы бір сырлы.

e)

Тонның ішкі бауындай, қас пен көздің арасында.

27.

Сөз мағынасының кеңеюін қалай түсінесіз:

a)

Сөздік құрамдағы барлық сөздердің мағынасы.

b)

Бұрынғы мағынасының үстіне жаңа қосымша мағыналарға ие болуы.

c)

Тұрақты тіркестер негізінде туындаған мағына.

d)

Ауы

28.

Табу дегеніміз:

a)

Атын тура айтуға тыйым салынған сөздер.

b)

Фразеологиялық тұтастықтан туындаған сөздер.

c)

Тіліміздегі жаңа сөздер.

d)

Белгілі бір кәсіпке байланысты туындаған сөздер.

e)

Тіліміздегі тың қолданыстар.

29.

Атауыш мағына дегеніміз:

a)

Затты немесе құбылысты атайтын мағына.

b)

Зат пен құбылысқа байланысты туындайтын мағына.

c)

Тұрақты тіркестен туындайтын мағына.

d)

Негізгі мағынадан жасалады.

e)

Ауыспалы мағынадан туындайтын мағына.

30.

Сөзжасам тәсілдері арқылы пайда болған синонимдер:

a)

Көз, бұлақ, бастау, қайнар.

b)

Сараң, мол қол, мырза, жомарт.

c)

Ер жету, бой жету, есейген шақ.

d)

Жуан, жіңішке, талдырмаш, бойшаң.

e)

Ауыздық-сулық, жемқор-парақор, маңызды-мәнді.

31.

"Неолингвизм" бағытын басқаша қалай атайды?

a)

ареалдық лингвистика

b)

лингвистика сөз

c)

семантика лингвистика

d)

этнолингвистика

e)

психолингвистика

32.

Тiлдiк таңбалар оны қолданушылар еркiне тәуелдi ме?

a)

Тәуелсiз

b)

Тәуелдi

c)

шартты

d)

жартылай

e)

қолдану аясына қарай әртүрлi

33.

р еркiне тәуелдi ме?

a)

Тәуелсiз

b)

Тәуелдi

c)

шартты

d)

жартылай

e)

қолдану аясына қарай әртүрлi

34.

Тiлдiң мәнiн айқындайтын басты қасиет қайсы?

a)

қатынас құралы қызметiн атқаруы

b)

адам психологиясын қалыптастырады

c)

оның қоғам дамуына ықпал жасауы

d)

басқа құбылыстар қатынасқа түсуi

e)

әлеуметтiк жағдай дамуына ықпал жасайды.

35.

Тiл таптық құбылысқа жата ма?

a)

Тiл - таптық құбылыс емес

b)

Тiл - таптық құбылыстары

c)

Тiл - тапқа қызмет ететiн құбылыс

d)

Тiл - таптарды тағңдап қызмет етедi

e)

Тiл- топқа тәуелсiз

36.

Санскрит тiлiнiң Еуропа халықтары тiлдерiне ұқсастығы туралы алғашқы мәлiметтердi кiмнен кездестiремiз?

a)

Сассети, Джонстың

b)

Я.Гримм, Ф.Боппты

c)

Скалигер мен стефан

d)

Р.Раск пен Гердердiң

e)

Лансло мен Арно

37.

"Iшкi құрылым жағынан тiл - қатынас жасауға қажеттi таңбалар жүйесi" деген пiкiр кiмдiкi?

a)

Ф.Соссþр

b)

Ф.Энгельс

c)

Б.Куртенэ

d)

К.Аханов

e)

Я.Гримм

38.

Бiр-бiрiмен қатынасқа, байланысқа келе алатын тiлдiк элементтер мен олардың өзара қатынастарының жиынтығын не дейдi?

a)

тiлдiк жүйе

b)

тiл қатынас

c)

тiл құрылым

d)

тiлдiк контакт

e)

тiлдiк таңба