NEW
Font size
WorksheetsАсан қайғының жерге айтқан сыны
Total questions: 32
Worksheet time: 16mins
«Мына шіркіннің баласы тойдым деп қарап отырмас, қарным ашты деп жылап отырмас, сиырдың мүйізі, кеуірдің құлағы шығып тұрған жер екен. Күнінде баласы кеуірден жылайды-ау!»
Аспара
Ертіс
Есіл
Нұра
«Айналаң жапан түз екен. Тауыңның асты жез екен. Жұртың ашықпас»
Өлеңді
Шіденті
Ереймен
Қарсақбай (Жезқазған)
Асан қайғының Ащы бойына берген сыны
«Жерің семіз, шөбің шүйгін, қарың мол, топырағың май екен. Қадіріңді егін салған ел білер»
«Жары менен суының, жарлысымен байы тең болатұғын жер екен»
«А, ….., сенің қоныс болып тұрғаның мынау ….. арқасы екен! Мал жазғытұрым бір жұма ащылайды екен, күзге таман бір жұма ащылайды екен, сонысы бір жылға татиды екен. Олайболмағанда, …. қоныс болуға жарамайтұғын жер екендейді»
«Ағар суы бал татыған, ақ шабағы май татығанжер екен!»
«Сарыарқаның маусымы екен»
Терісаққан
Торғай
Жеті қоңыр
Жиделібайсын
«Алты күнде ат семіртіпмінетұғын жер екен»
Нұра
Есіл
Торғай
Терісаққан
«Тауы-тасы кеш болғанда, ыңыранып жатады екен, тоқтысы қысыр қалмайтұғын жер екен!»
Қызылтау
Ереймен тау
Алатау
Қара құйын
«Он екі қазылық ой, …..; маңырап жатқан қой, ….. Қойдың құлағы тұтам шығып тұрған жер екен!“
Түндікті өзені
Ертіс
Аспара
Баянауыл
Асан қайғының Шыңғыс тауын, Семей тауларын көргенде берген бағасы
«Ат ерін алуға жарамайтұғын жер екен, шіркінді жұрт қалай қоныс қылып отырған? Бір көрген кісі: «Кәпір-ай, сені желкемнің шұқыры көрсін!» — дейді екен. Бауырында бір қара тиген тұзы бар екен, тұзы ауыр екен. Бір күн түнеп кетемін деген бір жұма тоқтап қалады екен, тұзы жібермейді екен!»
«Мына шіркіннің екі жағы борбасекен, өне бойы нар қамыс екен, іші толған жолбарыс екен. Баланың іші қуырылмайтұғын, пышағы суырылмайтұғын, еркегі ат болатұғын, ұрғашысы жат болатұғын жер екен!»
«Көкектен басқа құсы жоқ, көк шөптіжұлғаннан басқа ісі жоқ, аты бестісінде қартаятұғын, жігітіжиырмасында қартаятұғын жер азғыны мұнда екен. Ел азғыныда мұнда екен!»
«Мына шіркіннің топырағы құтырған екен. Оған шыққан шөп құтырады, оны жеп семірген мал құтырады, оның етін жеп, сүтін ішкен адам құтырады. Қан үзілмейтін, кісі өлтіру, ұрыс-төбелес көп болатұғын жер екен!»
«Түбінде мал баққан шаруаға …… жақсы жер болмас»
Жетісу
Жуалы
Маңғыстау
Баянауыл
«Мына ….. ағашының әр бұтағы жеміс екен, шаруаға жақсы қоныс»
Жуалының
Жетісудың
Жеті қоңырдың
Сыр бойы
«Ей, …. көршіңмен тату бол, шөбіңе суың жетер»
Жетісу
Аспара
Бөкейбай
Қарсақбай
«Ат ерін алуға жарамайтұғын жер екен, шіркінді жұрт қалай қоныс қылып отырған? Бір көрген кісі: «Кәпір-ай, сені желкемнің шұқыры көрсін!» — дейді екен. Бауырында бір қара тиген тұзы бар екен, тұзы ауыр екен. Бір күн түнеп кетемін деген бір жұма тоқтап қалады екен, тұзы жібермейді екен!»
Баянауыл
Ертіс
Есіл
Бөкенбай
Асан қайғының үш барып, үш қайтқан жері
Жиделібайсын
Жалаңаш
Маңғыстау
Түркістан
Асан қайғының “Үшқара” атаған жері
Түндікті өзені
Есіл өзені
Жуалы
Жалаңащ
«Жерің семіз, шөбің шүйгін, қарың мол, топырағың май екен. Қадіріңді егін салған ел білер»
Жиделібайсын
Жуалы
Қарсақбай
Бөкенбай
Асан қайғының Бөкенбай жеріне берген бағасы
«Ана …… тауынан мына …… қырық кез биіктігі бар екен! – депті. Осы күні жұрт …… басына аң қуалап, атпен шығып жүреді. «Аспанмен тілдескен ….. қалай биік болады?» деп, жер өлшеп жүрген землемерлерден сұрағанда: Рас айтқан екен! – десті»
«А, ….., сенің қоныс болып тұрғаның мынау …… арқасы екен! Мал жазғытұрым бір жұма ащылайды екен, күзге таман бір жұма ащылайды екен, сонысы бір жылға татиды екен. Олайболмағанда, …… қоныс болуға жарамайтұғын жер екендейді»
«Көкектен басқа құсы жоқ, көк шөптіжұлғаннан басқа ісі жоқ, аты бестісінде қартаятұғын, жігітіжиырмасында қартаятұғын жер азғыны мұнда екен. Ел азғыныда мұнда екен!»
Асан қайғының Шідерті өзеніне берген бағасы
«Жылқының жалыменен құйрығы төгіліп тұрған жер екен. Бауырында біржұтқыш айдаһары бар екен! Онан басқа жылқы үзілмейтұғынжер екен!
«Мына шіркіннің шөбі көп, қоныс қылған елдіңуайымы жоқ. Малы семіз, тайыншасы қысыр қалмайтұғын, ақайраны ерте шығып, туған бала кеутамақ болып, тамақтанбасқаны ойламайтұғын, тоқты-торым ұрлығы үзілмейтұғын, өтірік-өсегі көп болатұғын жер екен!
«Мына шіркіннің топырағы асыл екен. Алты ай арықтатып мінген ат бір айда майға бітетін жер екен! Бос жылқы шідерлеп қойғандайтоқтайтұғын жылқының қонысы екен!»
«Мына шіркіннің шөбі көп, қоныс қылған елдің уайымы жоқ. Малы семіз, тайыншасы қысыр қалмайтұғын, ақайраны ерте шығып, туған бала кеутамақ болып, тамақтанбасқаны ойламайтұғын, тоқты-торым ұрлығы үзілмейтұғын, өтірік-өсегі көп болатұғын жер екен! Өлеңтінің– суы май, Шідертінің шөбі – май!»
Шідерті өзені
Өлеңті өзені
Есіл өзені
Нұра
«Желдің жеті есігі бар екен. Қыс болса, жылқы тұрмас, жылқы тұрса ішінде құлын тұрмас. Ораздының жайлауы, шиырлының қыстауы екен. Екі жағындағы ел бай болар да, тап ортасында – мұны қонысқылған ел кедей болар. Бітісі жаман екен. Бірімен бірі едірейісіп – төбелесетұғын кісідей едіреюін, панасы жоқ, дала сықылды тау екен!»
Қызылтау
Қаратау
Алатау
Ереймен тау
«Аттың төбеліндей, ….., сені алдыма өңгерейін бе, артыма бөктерейін бе, қай жарама тартайын, — деген екен. – Айналаң аз, онан басқа табылмайтұғын жер екенсің»
Жуалы
Жетісу
Жалаңаш
Қарақұйын, Қашырлыны көргенде берген бағасы
«Мына шіркіннің екі жағы борбасекен, өне бойы нар қамыс екен, іші толған жолбарыс екен. Баланың іші қуырылмайтұғын, пышағы суырылмайтұғын, еркегі ат болатұғын, ұрғашысы жат болатұғын жер екен!»
«Жылқының жалыменен құйрығы төгіліп тұрған жер екен. Бауырында біржұтқыш айдаһары бар екен! Онан басқа жылқы үзілмейтұғынжер екен! – депті. – Бір зор теңізі бар: боран болса, оғанкиліккен жылқы қайда кеткенін жан білмейді.
«Көкектен басқа құсы жоқ, көк шөптіжұлғаннан басқа ісі жоқ, аты бестісінде қартаятұғын, жігітіжиырмасында қартаятұғын жер азғыны мұнда екен. Ел азғыныда мұнда екен!»
«Екі басса, бір базар: малында береке болмайтұғын; екі басса бір мазар: басындабереке болмайтұғын, «Базары жақын байымас, мазары жақынкөбеймес»
Шымкент, Сайрам
Түркістан, Яссы
Сулы Келес, Құры Келе
«Жары менен суының, жарлысымен байы тең болатұғын жер екен»
Есіл
Нұра
Торғай
Терісаққан
«Сарыарқаның тұздығы екен!».
Торғай
Терісаққан
Шу
Келес
«Ағар суы бал татыған, ақ шабағы май татығанжер екен!»
Торғай
Талас
Терісаққан
Келес
Шу өзеніне берген бағасы
«Мөңіреуін, сиырбойып мөңіреуін! Сиыр тұқымы үзілмейтұғын жер екен»
«Басы байпақ, аяғықайқақ: екі-ақ ауылға қоныс екен, өн бойы кедейлікке біткенжер екен. Қаратауды жайласа, Сырдың бойын қыстаса, қоныс болуға сонда дұрыс екен!»
«Мына шіркіннің екі жағы борбасекен, өне бойы нар қамыс екен, іші толған жолбарыс екен. Баланың іші қуырылмайтұғын, пышағы суырылмайтұғын, еркегі ат болатұғын, ұрғашысы жат болатұғын жер екен!»
Қаратауға берген бағасы
«Көкектен басқа құсы жоқ, көк шөптіжұлғаннан басқа ісі жоқ, аты бестісінде қартаятұғын, жігітіжиырмасында қартаятұғын жер азғыны мұнда екен. Ел азғыныда мұнда екен!»
«Ай, қарыс жері бір арық, жер сорлысы мұнда екен, әйелі семіз, өрі арық, жұрт сорлысы мұнда екен»
«Екі басса, бір базар: малында береке болмайтұғын; екі басса бір мазар: басындабереке болмайтұғын, «Базары жақын байымас, мазары жақынкөбеймес»
«Басы байпақ, аяғы қайқақ: екі-ақ ауылға қоныс екен, өн бойы кедейлікке біткен жер екен. Қаратауды жайласа, Сырдың бойын қыстаса, қоныс болуға сонда дұрыс екен!»
Сулы Келес, Құры Келес
Сыр бойы
Ұзын Ертіс
Есіл
«Мөңіреуін, сиыр бойып мөңіреуін! Сиыр тұқымы үзілмейтұғын жер екен»
Сулы Келес, Құры Келес
Жиделібайсын
Шыңғырлау
Шу
«Ай, ….., артыма бөктеріп кетер едім, әттең атым көтере алмайды-ау!»
Жиделібайсын
Бурабай
Яссы
«Ай, қарыс жері бір арық, жер сорлысы мұнда екен, әйелі семіз, өрі арық, жұрт сорлысы мұнда екен»
Яссы (Түркістан)
Сайрам, Шымкент
Жезқазған
“Жылқы өзі өскен жоқ, ….. сен өсірдің!”….. өкпелер, аттың ерін ал, қонайық, ат суарып, аунап-қунап кетейік»
Шыңғырлау
Шыңғастау
Шымкент
