Przewartościowanie stosunku do sprawy narodowej- ogólnopolska walka zbrojna z zaborcami

Współpraca z zaborcami, chęć pojednania ich aby utworzyć państwo polskie

Marazm, brak działań, żałoba po klęskach powstań zbrojnych aby uczcić pamięć bohaterów

Po klęsce powstań zmiana stosunku do sprawy narodowej, przewartościowanie - na rzecz rozwoju ojczyzny, budowania świadomości narodowej wśród społeczeństwa.

Równouprawnienie kobiet i mężczyzn

Udostępnienie kobietom edukacji i pracy

Przyzwolenie na kobiece wyzwolenie seksualne

Przyzwolenie na udział kobiet w życiu społecznym

Nadanie kobietom swobód obywatelskich i prawa do głosowania

Wpieranie idei syjonistycznych o wysiedleniu Żydów do Palestyny

Równouprawnienie ludności Żydowskiej i wyłączenie jej z obrębu polskiej społeczności

Równouprawnienie ludności Żydowskiej i włączenie jej do obrębu polskiej społeczności

Wykluczenie Żydów ze społeczeństwa polskiego

utylitaryzm- prąd zakładający bycie użytecznym dla społeczeństwa, twórca: John Stuart Mill

scjentyzm- kult nauki i wiedzy interpretacja świata poprzez osiągnięcia naukowe: August Comte

ewolucjonizm- pogląd mówiący, że wszystkie organizmy podlegają ciągłej ewolucji, przechodzą z formy prymitywnej w wyżej zorganizowaną - Karol Darwin

determinizm- uzależnienie wszystkich zjawisk od innych czynników, odnosi się też do etyki, gdzie oznacza ograniczenie wolności człowieka i jego uzależnienie od RASY-MOMENTU HISTORYCZNEGO-ŚRODOWISKA - Hipolit Taine

organicyzm- społeczeństwo funkcjonuje i rozwija się jak żywy organizm - Herbert Spencer

nowela

opowiadanie

oda

powieść

ballada

historyczna-społeczna-tendencyjna-realistyczna

psychologiczna-tendencyjna-historyczna-realistyczna

realistyczna-historyczna-psychologiczna-tendencyjna

historyczna-realistyczna-tendencyjna-psychologiczna

zacofania polskiej wsi i sytuacja dzieci wiejskich, które nie miały szans na naukę [Jano Muzykant H.S.; Szkice Węglem H.S.]

sytuacja polskich emigrantów [Latarnik H.S.]

Sytuacja na rynku pracy [Powracająca fala B.P.]

Wynaradawianie Polaków [Z pamiętnika poznańskiego korepetytora H.S.]

antysemityzm- [Mendel gdański M.K]

Lalka była ulubioną zabawką Heluni Stawskiej, o nią był proces między baronową Krzeszowską a Heleną Stawską - TO SENS DOSŁOWNY

Piękna, choć pusta "salonowa lalka" Izabela Łęcka

Wokulski w rękach Izabeli jako bezwolna marionetka

Człowiek jako lalka w teatrze świata, poruszana przez innych ludzi bądź siły wyższe (Boga, historię, los...). Topos theatrum mundi, zabawa sceny kukiełkami Ignacego Rzeckiego

Ludzie są jak lalki, ciągle się przebieramy, stroimy i pucujemy aby wyglądać jak piękności na półkach.

Świat pokazany zgodnie z rzeczywistością, Fabuła wg prawdopodobieństwa życiowego

Panorama społeczna, ocena realiów społecznych, społ. polskiego możliwa poprzez obsadzenie akcji w dużym mieście - Warszawie

Postaci są zindywidualizowane, ale reprezentują określone cechy

Dwugłos narracyjny, którego celem jest polifoniczność

Kompozycja otwarta, losy boh. pozostają niewyjaśnione

Narrator trzeciosobowy => jest obiektywny, wszechwiedzący, opowiada o bieżących wydarzeniach

Narrator pierwszosobowy, stary subiekt Ignacy Rzecki => subiektywny, wie o wydarzeniach, których był sam świadkiem, często wraca do przeszłości (mit Napoleona, obraz dawnej Warszawy, czasy Wiosny Ludów)

Wprowadzono tu zabieg dwugłosu narracyjnego; dwóch RÓŻNYCH typów narracji, służy POLIFONICZNOŚCI, czyli pokazanie wydarzeń i postaci z różnych punktów widzenia)

Proces ubożenia rodziny Łęckich, arystokratów oraz jak tragiczne skutki to ma na klasę najwyższą

Ocena społeczeństwa polskiego poprzez szeroką panoramę społeczną gł. msca akcji, Warszawy (pospólstwo; mieszczaństwo żydowskie, niemieckie i polskie; arystokracja)

To powieść o trzech pokoleniach idealistów - Rzecki-romantyczny; Wokulski - człowiek przełomu epok, romantyk + pozytywista; Julian Ochocki- naukowiec)

Mezalians, historia niemożliwej miłości Rzeckiego do Heleny Stawskiej

Miłość kupca Stanisława Wokulskiego do arystokratki Izabeli Łęckiej, mezalians

Andrzej Kmicic

Stefan Czarniecki

Janusz i Bogusław Radziwiłłowie

Oleńka Billewiczówna

Anusia Borzobohata-Krasieńska

Balbinicz, odtąd będzie wiernym wasalem Bogusława Radziwiłła i nie będzie już tracił w niego wierności (Boguś był zdrajcą)

Bohun, odtąd będzie starał się odpokutować za swoje winy

Babinicz, odtąd będzie starał się odpokutować za swoje winy wyrzeka się prywaty, ukazują się w nim zalety- warcholstwo, niecierpliwość, brak opanowania i gwałtowność

Babinicz, odtąd będzie starał się odpokutować za swoje winy, ukazują się w nim zalety: ufność, wierność, prostolinijność, pokora, odwaga. Wyrzeka się prywaty, walczy dla dobra ojczyzny.

Billewicz, przyjmuje nazwisko swojej ukochanej Oleńki, aby pokazać jej swoje przywiązanie i miłość.

"ku pokrzepieniu serc", mit kompensacyjny- tworzy mit polskiego szlachcia, oddanego patrioty

to kompensacja historii dla Polaków pogrążonych w przygnębieniu, marazmie i zniechęceniu

Trylogię Sienkiewicz zaczął pisać w 20 lat po klęsce powstania styczniowego

ma służyć zachęceniu do odrzucania ideałów pozytywistycznych

(no no no, ma służyć aktywizacji społeczeństwa, zachęcić ich zarówno do idei niepodległościowych, ale i pozytywistycznych, które pod koniec XIX wieku już zaczęły dewaluować.

Jedynie korzyści majątkowe, był ubogim młodym człowiekiem, musiał zrezygnować ze studiów prawniczych.

Uważał, że należy do rasy nadludzi, rodu Napoleonów (Nietzsche)

Uważał, że mordując starą lichwiarkę Alonę Iwanowną dokona zabójstwa, które jest czynem moralnie usprawiedliwionym

Chciał pozbyć się społecznej "pluskwy", osoby, która żeruje na dobrobycie innych

Rozmowa młodego studenta z oficerem, który stwierdził, że za jej pieniądze można by uczynić coś dobrego.

• Autor stosuje następujący czas jest to presens historicum i futurum historicum

  (czyli że pisze fikcje osadzoną w czasie historycznym, w Potopie to XVII wiek)

• język powieści poddany stylizacji archaicznej np. wprowadzenie gwary

wykorzystanie przez autora źródeł historycznych mogą to być np. kroniki, lub pamiętniki

Powieść pisana na kanwie wydarzeń historycznych, osadzenie postaci fikcyjnych obok postaci historycznych np Michał Wołodyjowski vs Król Kazimierz

Mamy do czynienia z narracją trzecioosobową, to obiektywny narrator

Mamy do czynienia z narracją pierwszoosobową, Raskolnikowa

Mamy wgląd w dialogi między postaciami

Mamy wgląd w monologi wewnętrzne gł. boh.

Dostojewski pokazał, że nawet morderca może mieć w sobie dobro i wrócić do społeczeństwa, od którego się alienował. Jednocześnie, autor udowodnił, że światopogląd Raskolnikowa był niesłuszny. Nikt nie ma prawa decydować o życiu i śmierci drugiego człowieka.

Lichwiarka zarabiała na cudzej biedzie, ale to nie oznacza, że zasłużyła na bycie zamordowaną z ręki jednego ze swoich klientów

Bohaterowie powieści są skomplikowani, a przez to - interesujący. Powieść Dostojewskiego jest wynikiem fascynacji ludzką psychiką. Autor opisał wrażliwego mordercę, Rodiona i głęboko wierzącą prostytutkę, Sonię. W ten sposób, ukazał że ludzie często nie są tacy, jacy wydają się na pierwszy rzut oka.

Raskolnikow był przekonany, że po dokonaniu zabójstwa zachowa zdrowy rozsądek, ale był słabszy psychicznie, niż mu się wydawało.

Raskolnikow po morderstwie zachował zdrowy rozsądek (był autorem artykułu "O zbrodni" więc znał mechanizmy mordercy) i pomnożył łupy, które skradł Lichwiarce.