Font size
WorksheetsPercepcja i Procesy Spostrzegania
Total questions: 81
Worksheet time: 3hrs 41mins
W jaki sposób obraz interpretowany jest na siatkówce?
Procesy oddolnego i odgórnego przetwarzania
a) przetwarzanie oddolne - odbiór danych sensorycznych przez receptory i przesyłanie ich wyżej, w celu wydobywania i analizy istotnych informacji (z dołu do góry)
b) przetwarzanie odgórne - nasze przyszłe doświadczenia, wiedza, pamięć, język dokonują interpretacji przedmiotu percepcji. Wyższe procesy umysłowe wpływają na nasze rozumienie natury i spostrzeganych obiektów i zdarzeń (z góry do dołu)
Procesy pomagające w organizowaniu percepcji
4) prawo domknięcia (zasada zamykania) - widząc obiekt z brakującymi elementami, nasz mózg automatycznie wypełnia te luki, aby stworzyć spójny obraz
5) figura i tło - rozróżnienie pozwala nam skupić się na elementach i zignorować tło. Figura - obiekt na którym skupiamy uwagę, tło - pozostałe elementy mniej istotne
3) prawo ciągłości - nasz mózg dąży do “przedłużania” elementów, które wyglądają jakby mogły tworzyć płynne, jednolite wzory
2) prawo podobieństwa - bodźce podobne do siebie np. kształtem, kolorem, wielkością są grupowane razem. Działanie percepcji → widzimy je jako jeden obiekt lub część jednego wzoru
1) prawo bliskości - widząc kilka punktów znajdujących się blisko siebie ludzie postrzegają je jako całość
Gdy brak jest jakichkolwiek bodźców (w skutek deprywacji sensorycznej) mózg:
zaczyna odczuwać problemy w odczytywaniem sygnałów z błędnika
sam je wytwarza (halucynacje)
blokuje odbieranie bodźców na najbliższe 15 minut w celu oszczędzania energii
Jakie są etapy mechanizmu spostrzegania?
Odbiór wrażeń
Percepcja
Identyfikowanie i rozpoznawanie
Rozpoznanie
Analiza
Wniosek
Światło wpadające przez źrenicę
Odwrócony obraz na siatkówce
Interpretacja mózgu
Jakie są zasady grupowania percepcyjnego według Maxa Wertheimera?
Prawo bliskości:
grupowanie ze sobą najbliższych elementów
szczególna precyzja w rozpoznawaniu elementów nacechowanych emocjonalnie
rozpoznawanie większej ilości szczegółów w elementach w bliskiej odległości
Prawo podobieństwa
odczuwanie pozytywnych emocji względem osób do nas podobnych
grupowanie ze sobą elementów podobnych, - bodźce podobne do siebie np. kształtem, kolorem, wielkością są grupowane razem. Działanie percepcji → widzimy je jako jeden obiekt lub część jednego wzoru
nasz mózg dąży do “przedłużania” elementów, które wyglądają jakby mogły tworzyć płynne, jednolite wzory
Prawo wspólnego losu
bodźce podobne do siebie np. kształtem, kolorem, wielkością są grupowane razem. Działanie percepcji → widzimy je jako jeden obiekt lub część jednego wzoru
widząc obiekt z brakującymi elementami, nasz mózg automatycznie wypełnia te luki, aby stworzyć spójny obraz
elementy poruszające się w tym samym kierunku lub tempie są postrzegane jako część jednej grupy lub obiektu (klucz ptaków)
Prawo pregnacji
spostrzeganie linii ciągłych nawet, gdy są one przerwane
organizacja najprostsza, wymagająca jak najmniej wysiłku
zapełnienie niewielkich przerw w obiektach, aby stworzyć całość
Spostrzeganie linii ciągłych nawet, gdy są one przerwane to:
Stałość kształtu
Prawo ciągłości
Prawo domykania
Zapełnienie niewielkich przerw w obiektach, aby stworzyć całość to:
Prawo ciągłości
Prawo wspólnego losu
Prawo domykania
Postrzeganie świata jako niezmienny, stały, stabilny, pomimo zmian w pobudzeniu receptorów zmysłowych to:
Stałość wielkości
Stałość percepcyjna
Stałość położenia
Odnosi się do umiejętności postrzegania rzeczywistej wielkości przedmiotu, mimo zmian wielkości jego obrazu na siatkówce:
Stałość jasności
Stałość wielkości
Stałość położenia
Stałość położenia - nasza zdolność rozpoznawania prawdziwej figury w rzeczywistym świecie, nawet jeśli położenie jej obrazu na siatkówce się zmieniło
Stałość kształtu - nasza zdolność do spostrzegania prawdziwego kształtu przedmiotu, pomimo tego, że jego obraz na siatkówce sie zmienia
Stałość jasności - zdolność do spostrzegania białości, czarności lub szarości obiektów jako stałych, nawet przy zmieniających się warunkach oświetlenia
Złudzenie Ponzo:
Zbiegające się linie dodają wymiar głębi i tym samym wskazówka odległości sprawia, że górna linia pozioma wydaje się dłuższa niż dolna, choć w rzeczywistości są one tej samej długości
patrząc przez wizjer pokój wydaje się prostokątny, a w rzeczywistości ma kształt trapezu
zaburzenie percepcji geometrii przez nasz mózg (kąt i tło)
Pokój Amesa:
Zbiegające się linie dodają wymiar głębi i tym samym wskazówka odległości sprawia, że górna linia pozioma wydaje się dłuższa niż dolna, choć w rzeczywistości są one tej samej długości
Przedmioty znajdujące się bliżej, rzutują większy obraz na siatkówkę. Gdy patrzymy na zestaw identycznych przedmiotów, interpretujemy mniejsze z nich jako bardziej odległe
patrząc przez wizjer pokój wydaje się prostokątny, a w rzeczywistości ma kształt trapezu
Stałość percepcyjna u dzieci:
Noworodki nie rozwinęły jeszcze stereoskopowego (trójwymiarowego) widzenia
Noworodki wykazują problemy z oszacowaniem tempa poruszającego się obiektu
Trudność sprawia odróżnianie barw o niskim natężeniu, nie są w stanie rozróżnić różnych odcieni tego samego koloru
Jest to związane z nabywaniem mowy. Niemowlęta są bardzo wrażliwe na zmiany akustyczne, lepiej rozróżniają wymowę i akcenty
We wczesnych stadiach życia wzrok dziecka jest niewyraźny, nie jest ono w stanie skupić się na odległych przedmiotach, nie dostarcza głębi
Złudzenia - sytuacje, w których nasze systemy percepcyjne interpretują bodźce w sposób, który jest ewidentnie nieprawidłowy
Halucynacje - zniekształcenia percepcyjne, unikalne dla jednostek
Przykłady złudzeń wzrokowych
Złudzenie Poggendora - zaburzenie percepcji geometrii przez nasz mózg (kąt i tło)
Złudzenie Zollnera - zaburzenie percepcji równoległości
Złudzenie Müllera-Lyera
Złudzenie Ebbinghausa
Rzeczywistość fenomenologiczna - rzeczywistość postrzegana i doświadczana subiektywnie przez jednostkę, badanie zjawisk jak ą one bezpośrednio przeżywane, niezależnie od obiektywnego istnienia.
Wieloznaczność - ukazuje w jaki sposób pojedynczy obraz na poziomie sensorycznym może prowadzić do wielu interpretacji na poziomie percepcji i interpretacji
Nastawienie - czasowa gotowość do postrzegania lub reagowania na dany bodziec w określony sposób
Dwuznaczność percepcyjna - przykłady dopuszczają dwie interpretacje, ale nie jesteśmy w stanie doświadczać ony w tym samym momencie, postrzeganie przeskakuje z jednej na drugą
Nastawienie typy:
Nastawienie motoryczne (ruchowe)
Nastawienie umysłowe
Nastawienie percepcyjne (spostrzeżeniowe)
Nastawienie emocjonalne
W jaki sposób ludzie posługują się wcześniejszą wiedzą przy interpretowaniu nowych informacji sensorycznych (przykład Beyonce)?
Jaka jest różnica między uwagą a świadomością?
Jakie są podstawowe funkcje uwagi?
Selekcja
Przeszukiwanie pola percepcyjnego
Podtrzymywanie uwagi (koncentracja)
Przerzutność uwagi
Kontrola czynności jednoczesnych
Co to jest zjawisko cocktail party effect?
Zdolność skupienia uwagi na jednym źródle dźwiękowym
Zdolność do ignorowania wszystkich dźwięków
Zjawisko związane z percepcją wzrokową
Zjawisko związane z pamięcią długoterminową
Czym jest zadanie Stroopa (Badany musi określić barwę w jakiej zapisano słowo nie czytając tego słowa. Związane jest z koncentracją i przerzutnością uwagi)?
Bada skupienie uwagi z interferencją poznawczą
Bada pamięć krótkotrwałą
Bada percepcję wzrokową
Bada zdolności językowe
Powstają w wyniku długiego procesu nabywania wprawy. Na początku wykonywanie czynności związane jest z całkowitą koncentracją uwagi (np. nauka jazdy samochodem), potem wykonujemy je automatycznie (np. zmiana biegów), to czynności:
Automatyczne
Kontrolowane
Mechanizm wyjaśniający trudności w przyswajaniu i przypominaniu sobie informacji. Gdy podobne treści lub doświadczenia nakładają się na siebie i zakłócają się wzajemnie, dochodzi do trudności z przypominaniem sobie niektórych informacji:
Mechanizm hamowania
Mechanizm interferencji
Mechanizm percepcji
Mechanizm kontrolny, wspomaga proces selekcji informacji. Polega na utrudnieniu dostępu do informacji nieistotnych i zbędnych dla aktualnie wykonywanego zadania, to:
Mechanizm filtracji
Mechanizm interferencji
Mechanizm hamowania
Jakie są funkcje zarządcze w kontekście uwagi?
Jakie były wnioski z eksperymentu Allporta, Antonisa i Reynoldsa?
nie istnieje świadoma percepcja bez uwagi, zasoby poznawcze człowieka są ograniczone (podzielność uwagi), więc nie jesteśmy w stanie dobrze wykonywać dwóch czynności na raz
osoby badane nie były w stanie rozpoznać słów w kanale ignorowanym. Uwaga działa poprzez niezależne kanały sensoryczne, w których każdy jest zaopatrzony w osobny filtr
jeśli wykonuje się dwie określone czynności, 5% poświęca się na tą bardziej wyuczoną a 95% na “nową”
Jak teoria detekcji sygnałów odnosi się do kontroli czynności jednoczesnych?
Jak Kahneman opisuje podział uwagi między dwie czynności?
Jak Alport opisuje zaangażowanie zmysłów w wykonywanie czynności?
Czym jest przerzutność uwagi?
zdolność do utrzymania uwagi na jednym bodźcu, a ignorowanie pozostałych
zdolność wyboru jednego bodźca jako źródła stymulacji kosztem innych
umiejętność szybkiego przenoszenia uwagi z jednego bodźca na inny
Różnica czasu reakcji, pomiędzy warunkiem wymagającym zmiany zadania (np. AB), a warunkiem z powtórzeniem tego samego zadania (np. BB)
Cechy zadania, z którego trzeba się przełączyć: trudniej się przełączyć z zadania słabo wyuczonego (Alport)
Eksperyment z gorylem (1999): w badaniu wzięły udział 192 osoby. 46% osób badanych nie zauważyła przechadzającego się między grającymi w piłkę goryla
świadomość percepcyjna - wiem co się dzieje w moim otoczeniu
"Zdaję sobie sprawę ze swoich procesów psychicznych" to:
świadomość introspekcyjna
świadomość dynamiczna
świadomość percepcyjna
Gdy coś sobie przypominamy, wydobywamy fragmenty wspomnień tak, jak elementy układanki
Pamięć - system przetwarzania informacji, który pracuje konstruktywnie w celu: kodowania - wybór zdarzenia bodźcowego i wstępna klasyfikacja bodźca
Przechowywania - magazynowanie zakodowanego materiału w czasie. Najpierw wpada przez pamięć sensoryczną, później operacyjną i następnie do długotrwałej
wydobywania informacji - wprowadzanie informacji do pola świadomości z pamięci długotrwałej
Obszary mózgu związane z pamięcią długotrwałą:
kora mózgowa, hipokamp, ciało migdałowate, móżdżek
przedni płat czołowy, szyszynka, przysadka mózgowa
przysadka mózgowa, hipokamp, ciało migdałowate
Hipokamp w procesie utrwalania wspomnień - proces konsolidacji - stopniowe utrwalanie wspomnień. Za każdym razem gdy wydobywamy nowe wspomnienie deklaratywne, jego fragmenty znajdujące się w różnych miejscach w mózgu schodzą się w hipokampie, który niejako dokonuje wybory i zbiera właściwe elementy w spójne wspomnienia
Konsolidacja - stopniowe utrwalanie wspomnień. Wszystkie fragmenty wspomnienia zostają złożone we właściwy sposób
Proces przetwarzania informacji w celu zapamiętania - Pamięć sensoryczna czas: 1,2 s. pojemność: do 12-16 Pozwala utrzymać napływającą informację tak długo, aby pamięć operacyjna mogła sprawdzić jej znaczenie
Pamięć operacyjna (krótkotrwała) czas: 20-30 s. Stacja przekaźnikowa pomiędzy innymi rodzajami pamięci (włącza informację pochodzącą zarówno z pamięci sensorycznej jak i wydobywaną z pamięci długotrwałej Do niej wydobywamy wiedzę
Rodzaje pamięci - stymulacja wzrokowa - pamięć ikoniczna, stymulacja słuchowa - pamięć echoiczna, stymulacja dotykowa - dotykowa pamięć sensoryczna, stymulacja węchowa - węchowa pamięć sensoryczna, stymulacja smakowa - smakowa pamięć sensoryczna
Proces poznawczy, w którym mózg wykorzystuje informacje ze zmysłów, emocji i pamięci do tworzenia reprezentacji umysłowych (pojęcia, obrazy, schematy, skrypty) oraz do manipulowania nimi. Ten proces to:
Zapamiętywanie
Myślenie
Percepcja
Pojęcia jako kategorie umysłowe - mentalne reprezentacje grup obiektów, zdarzeń, sytuacji, mających wspólne cechy.
Rodzaje pojęć: Naturalne: powstają na podstawie doświadczeń życiowych, mają rozmyte granice (np.ptaki - obejmuje różne gatunki, ale nie wszystkie muszą mieć te same cechy). Sztuczne: jasno zdefiniowane i oparte na regułach lub kryteriach (np.trójkąt - obiekt z trzema bokami i trzema kątami).
Schemat - zbiór powiązanych pojęć, który dostarcza nam do myślenia na temat obiektów, zdarzeń, idei lub emocji, dostarcza kontekst i oczekiwania na temat cech, może ulegać zmianie dzięki świadomemu wysiłkowi, schematy osób, ról społecznych.
Dokonywanie interferencji - odnajdywanie w schematach wiedzy w celu uzupełnienia niepełnych lub dwuznacznych informacji.
Skrypt - schemat zdarzenia, składa się z wiedzy na temat sekwencji wzajemnie powiązanych, specyficznych zdarzeń i działań, których oczekujemy w pewnej kolejności w danych okolicznościach.
Skuteczne myślenie - umiejętności: Rozwiązywanie problemów: identyfikacja problemu- umiejętność rozpatrywania wszystkich odpowiednich możliwości nie przeskakując przedwcześnie do wniosków.
Wybór strategii: heurystyka (proste, podstawowe zasady, wskazówki pozwalające nam na przedarcie się przez skomplikowane sytuacje, kroczenie wstecz, stawianie hipotez, odtwarzanie wydarzeń, zagadki kryminalne) lub algorytm (wzory lub procedury rozwiązywalne krok po kroku, pewne i skuteczne (np. obliczanie BMI)).
Przeszkody w rozwiązywaniu problemów to:
nastawienie umysłowe, fiksacja funkcjonalna, ograniczenia nakładane samemu sobie oraz inne przeszkody
fiksacja funkcjonalna, deprawacja sensoryczna, błędy poznawcze
negatywne nastawienie emocjonalne, błędy poznawcze, myślenie selektywne
Fiksacja funkcjonalna:
nasze schematy, kiedy raz udało mi się coś robić za pomocą czegoś, będę wykorzystywała to do dalszych czynnośc
zaburzenie uniemożliwiające wykonywanie znanej czynności w sposób inny niż zgodny z rutyną
brak umiejętności nadania funkcji innej rzeczy niż pierwotna
Ograniczenia nakładane samemu sobie - wewnętrzny dialog.
Ocenianie i podejmowanie decyzji: Ocenianie: szybkie, nie wymaga wysiłku, automatyczne, emocje. Podejmowanie decyzji: wolne, dłuższy czas wykonania, zastanowienie się, uwaga, skupienie.
Osoby, które potrafią skutecznie myśleć, nie tylko mają odpowiedni repertuar strategii (algorytmy i heurystyka), ale wiedzą jak unikać powszechnych przeszkód w rozwiązywaniu problemów i podejmowaniu decyzji.
Po co ludziom emocje?
Emocje to stany pobudzenia sygnalizujące ważne zdarzenia np. zagrożenie
Pomagają szybko rozpoznawać sytuacje pojawiające się ponownie
Pomagają nam podejmować decyzje i służą komunikowaniu naszych uczuć
Z czego składają się emocje?
pobudzenie fizjologiczne: alarm rozprzestrzeniający się równocześnie po autonomicznym układzie nerwowym i układzie wewnątrzwydzielniczym
interpretacja poznawcza: dopasowanie znaczenia, nadanie wagi doświadczeniom emocjonalnym
subiektywne odczucia: nasze osobiste doświadczenia własnego systemu emocjonalnego
ekspresja behawioralna: podjęte przez nas zachowania, które automatycznie pojawiają się podczas przeżywania danej emocji
Ile istnieje emocji wg. Plutchika?
6
9
7
8
Od kiedy zaczynamy wyrażać i rozpoznawać emocje?
Czy wszystkie formy ekspresji są uniwersalne?
Układ szybki i wolny: a) układ szybkiej reakcji: działa na poziomie nieświadomym, pomaga zareagować na stany sygnalizujące nam potencjalne zagrożenia. b) układ przetwarzania świadomego: połączony jest z pamięcią jawną, generuje emocje wolniej niż szlaki nieświadome, ale jest dokładniejszy i bardziej rozważny.
Ciało migdałowate: Odbiera informacje ze szlaku przetwarzającego emocje szybko i nieświadomie oraz ze szlaku przetwarzającego je wolniej i w sposób świadomy.
Prawo Yerkesa-Dodsona: Wydajność wzrasta wraz z fizjologicznym lub umysłowym pobudzeniem, ale tylko do pewnego momentu. Gdy poziomy pobudzenia stają się zbyt wysokie, wydajność spada.
Pamięć utajona i pamięć jawna: a) Pamięć utajona: jest nieświadoma i działa automatycznie. b) Pamięć jawna: świadoma, dotyczy celowego przypominania sobie informacji lub zdarzeń.
Lobotomia: zabieg pozbawiał ludzi umiejętności przewidywania konsekwencji swoich czynów i zdolności do samorozwoju.
Emocje pozwalają nam ustalać priorytety. Są potrzebne do; przetrwania gatunku (seks), pamięci o ważnych wydarzeniach, myślenia, reagowania adekwatnie do sytuacji (bodźców).
