Emevi dönemi sarayında, Halife Yezid ile bir Cebriyye âlimi arasında tartışma yaşanıyor. Âlim, "İnsan fiilleri Allah'ın kaderiyle belirlenir; kulun iradesi yoktur" diyor. Yezid, "Öyleyse benim hilafetim de Allah'ın takdiridir; muhaliflerim neden isyan ediyor?" diye soruyor. Âlim, "Onların isyanı bile kaderin bir parçasıdır" diye cevaplıyor. Cebriyye mezhebinin insan iradesine bakışı ve bu görüşün siyasi sonuçları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Semerkant medreselerinde İmam Maturidi'nin "Kitabü't-Tevhid" eseri üzerine bir ders işleniyor. Hoca, "Maturidi'ye göre bilginin kaynakları nelerdir?" diye soruyor. Bir öğrenci, "Duyular, akıl ve vahiy" diye cevaplıyor. Diğeri ekliyor: "Ancak vahiy olmadan ahlaki ilkeler bilinemez!" Maturudiyye mezhebine göre bilgi kaynakları ve ahlaki ilkelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Endülüs'te bir camide, halk imamet meselesini tartışıyor. Biri, "Halife Kureyş'ten olmalıdır" diyor. Diğeri, "Allah'ın emirlerini uygulayan herkes halife olabilir" şeklinde karşı çıkıyor. Tartışma, Haricilerin Nehrevan Savaşı'ndaki tutumuna kadar uzanıyor.

Haricilerin imamet anlayışı ve bu anlayışın siyasi sonuçları aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

10. yüzyıl Bağdat'ında, bir Müşebbihe mensubu ile bir Mutezili âlim tartışıyor. Müşebbihe taraftarı, "Allah'ın eli ve yüzü vardır; bunlar tevil edilemez" diyor. Mutezili âlim, "Bu teşbihtir; Allah'ı yaratılmışlara benzetmek küfürdür!" diye karşı çıkıyor.

Teşbih ve tenzih tartışmaları bağlamında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tarih dersinde öğrenciler, Abbasiler dönemindeki "Mihne Olayları"nı inceliyordu. Hoca, "Halife Me’mun, Kur’an’ın mahluk olduğunu kabul etmeyen âlimleri cezalandırmıştı," dedi. Bir öğrenci, "Bu tartışma neden bu kadar önemliydi?" diye sordu.

Mu’tezile’nin Kur’an’ın mahluk olduğunu savunmasının temel teolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir köyde kuraklık nedeniyle halk açlık çekiyor. Yaşlı bir adam, "Rızkımız Allah'tandır; sabretmeliyiz" diyor. Genç bir çiftçi itiraz ediyor: "Çalışmazsak rızık gelmez; kaderi bahane edemeyiz!"

Rızık ve kader ilişkisi bağlamında aşağıdakilerden hangisi Maturudiyye mezhebinin görüşünü yansıtır?

Bir Kelam dersinde hoca, "Kıyasü'l-gāib ale's-sâhid nedir?" diye soruyor. Öğrencilerden biri, "Görünen ile görünmeyen arasında benzerlik kurmaktır" diye cevaplıyor. Hoca örnek veriyor: "Ağaçların yeniden canlanmasından hareketle öldükten sonra dirilişi ispatlamak gibi."

Aşağıdaki istidlal yöntemlerinden hangisi "sonuçtan sebebe dayalı akıl yürütme"yi ifade eder?

Bir felsefe sempozyumunda, "Peygamberlik iddiaları nasıl ispatlanır?" sorusu tartışılıyor. Bir konuşmacı, "Mucize, peygamberin doğruluğunu kanıtlar" diyor. Diğeri, "Ahlaki üstünlük ve toplumsal etki de ölçüt olmalıdır" şeklinde ekliyor.

Mutezile mezhebine göre peygamberliğin ispatı için aşağıdakilerden hangisi temel kriter değildir?

Abbasi Halifesi Memun döneminde, "Kur'an mahluk mudur?" tartışması nedeniyle birçok âlim işkence görüyor. Ahmed b. Hanbel, "Kur'an Allah'ın kelamıdır; mahluk değildir" diyerek direniyor. Halife ise Mutezile âlimlerinin görüşünü benimsiyor.

Halku'l-Kur'an tartışmaları ve Mihne Olayları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Endülüs'te bir medresede, öğrenciler "İman amel ilişkisi"ni tartışıyor. Bir öğrenci, "Amel imandan bir cüzdür; büyük günah işleyen dinden çıkar" diyor. Diğeri, "Hayır, amel imandan ayrıdır; günahkâr mümin sayılır" diye itiraz ediyor. Tartışma, Haricilerin Nehrevan Savaşı'ndaki tutumuna kadar uzanıyor. Bir hoca, "Bu tartışma tarihte hangi mezhepleri doğurdu?" diye soruyor.

Bu tartışma bağlamında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

10. yüzyıl Horasan'ında, bir Maturudi âlimi ile bir Selefi âlimi "Allah'ın eli (yed)" ayetini tartışıyor. Selefi, "Bu ayet olduğu gibi kabul edilmeli; tevil caiz değildir" diyor. Maturudi âlimi, "Bu müteşabih bir ayettir; akıl ve dil kuralları çerçevesinde yorumlanmalı" diye karşı çıkıyor.

Müteşabih ayetlerin yorumlanması konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir öğrenci, "Allah’ın insanı gücünün yetmeyeceği şeyle sorumlu tutması adaletsizlik olur," diyen bir arkadaşına cevap arıyordu. Maturudi mezhebine göre, "Allah, kuluna ancak gücü yettiği kadarını yükler." Ancak Eş’ariler, "Allah’ın fiilleri hikmetle bağlı değildir," der. Öğrenci, bu iki mezhebin görüşlerini nasıl ayırt edeceğini düşündü.

Maturudi ve Eş’ari mezhepleri, "Teklif-i mâlâ yutak" konusunda nasıl farklılaşır?

Bir köyde yaşlı bir kadın, "Allah yazdıysa biz ne yapalım?" diyerek kaderi sorguluyor. Genç bir öğrenci, "Kader insanı sorumluluktan kurtarmaz; irademiz vardır" diyor. Köy imamı ise, "Allah'ın ilmi kulun fiilini zorunlu kılmaz" diye açıklama yapıyor.

Kader ve insan sorumluluğu bağlamında aşağıdakilerden hangisi Eşariyye mezhebinin görüşüdür?

Bir medresede öğrenciler, "Allah'ın ahirette görülüp görülemeyeceği"ni tartışıyor. Bir öğrenci, "Mutezile, rü'yetullahı reddeder; Allah mekândan münezzehtir" diyor. Diğeri, "Ehl-i Sünnet ise mümkün olduğunu savunur" diye ekliyor. Hoca, "Bu tartışma hangi ayetler üzerinden şekillenir?" diye soruyor.

Rü'yetullah tartışmaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir Kelam dersinde hoca, "İnsanın fiili gerçekleştirmek için gücü (istitâat) fiilden önce mi sonra mı gelir?" diye soruyor. Öğrencilerden biri, "Mutezile'ye göre öncedir; aksi halde teklif mâlâ yutak olur" diyor. Diğeri, "Eşari'ye göre fiil anında verilir" şeklinde cevaplıyor.

İstitaat kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi Mutezile mezhebinin görüşüdür?

Bir akademik panelde, "Kur'an'ın korunmuşluğu ve tarihsel süreç" tartışılıyor. Bir konuşmacı, "Kur'an, vahyedildiği şekliyle korunmuştur" diyor. Diğeri, "Tevrat ve İncil tahrif edildi; Kur'an ise korundu" şeklinde ekliyor. Katılımcılardan biri, "Bu inanç hangi mezheplerin ortak kabulüdür?" diye soruyor. Kur'an'ın korunmuşluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir tasavvuf şeyhi, müritlerine "İlham ve keşif, velilerin marifet kaynağıdır" diyor. Bir mürit, "Peki bu, vahiy gibi bağlayıcı mıdır?" diye soruyor. Şeyh, "Hayır, ilham sadece sahibini bağlar" diye cevaplıyor. Medreseden bir âlim, "Bu görüş Kelam ilmine aykırıdır" diye itiraz ediyor. İlham ve keşif ile ilgili aşağıdakilerden hangisi Ehl-i Sünnet'in ortak görüşüdür?

Bir İslam tarihi dersinde öğrenciler, "Hz. İsa'nın beşikte konuşması"nı tartışıyor. Hoca, "Bu bir irhas mı yoksa mucize mi?" diye soruyor. Bir öğrenci, "İrhas, peygamberlik öncesi olağanüstülüktür" diyor. Diğeri, "Hayır, bu bir mucizedir" şeklinde itiraz ediyor. İrhas kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir vaazda imam, "Peygamberimizin şefaatiyle müminler cehennemden kurtulacak" diyor. Cemaatten biri, "Bu görüş hangi mezheplerce kabul edilir?" diye soruyor. İmam, "Ehl-i Sünnet kabul eder; Mutezile reddeder" diye cevaplıyor. Şefaat inancı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?