Батыс Еуропа елдері ішінде салыстырмалы түрде ағартушылық идеялары қай елде пайда болды?

Англиядағы жаратылыстану ғылымдарының дамуы және таралуымен, дін мен шіркеуді орынды сынауымен сипатталатын Англиядағы ағартушылық кезең уақыты:

Ағартушылық кезең Францияда революцияның алдында болса, Англиядағы ағартушылық қандай оқиғадан соң басталды?

Мемлекеттік теориясының негізіне халықтың саяси егемендігі қағидасын қойған буржуазиялық Англияның алғашқы ірі ойшылы: /суретте/

Ағартушылық дәуіріне тән «табиғи адам» идеясын ұсынған ағылшын ғалымы:

Мемлекеттің монархиядан толық тәуелсіздігі және халықтың саяси құрылысты таңдауға, аумақтық тұтастыққа экономикалық тәуелсіздікке құқығының атауы:

XVIII ғасырдағы Америкадағы ағартушылық ұлт-азаттық қозғалыстарға әсер еткен қай елдің ағартушылары болатын?

Өз дәуірінің ең әйгілі, құрметті тұлғасына айналған жазушы, ғалым және дипломат американдық ағартушы:

Өзінің Декларациясында алғаш рет әділетті қоғамдық құрылымының негізі ретінде адам құқығын бекіткен талаптар тұжырымдалған «Тәуелсіздік Декларациясының» авторы: /суретте/

XVIII ғасырдың І жартысындағы ең белгілі француз ағартушылары:

«1748 жылы «Заңдардың рухы туралы» деген басты еңбегін жариялады. Бұл еңбегінде ол өкіметті құрудың неғұрлым кең тараған үш түрін көрсетті: деспотизм, конституциялық монархия, республика. Ол деспотизмге қарсы шықты. Оның саяси идеалы конституциялық монархия болды. бостандықтың қажетті кепілі ретінде үкіметтің үш билігін: орындаушы, заң шығарушы, сот органдары деп бөлді» Өз еңбегінде заңдардың рухы туралы жазып, мемлекет басқару түрлерін сипаттаған ағартушы: /суретте/

Мәтіндік сұрақ. «Ол ағартушылық ғасырының аса көрнекті қайраткерінің бірі болды. ол ақын, драматург, философ, физик әрі саяси қайраткер болатын. «Философиялық хаттар» деген кітапта ол католиктік дінбасыларын қатал сынға алып, шіркеулік әдет-ғұрыптар қарапайым халықты қараңғылықта, надандықта ұстау үшін ойлап табылған әдіс дегенді айтты» Өз еңбегінде католиктік дінбасыларды қатал сынға алған ағартушы ғалым: /суретте/

Барлық адам үшін еркіндік идеясын ұсынып, халық мүддесіне сай келмейтін жағымсыз моральды әшкерелеген француз философы:

XVIII ғ француз ағартушыларының аса көрнекті өкілдері:

Суретте энциклопедияны шығарушы философ. «1751-1780 жылдары «Энциклопедия» немесе ғылымның, өнердің және кәсіптің түсіндірме сөздігі» шығып тұрды. Энциклопедияның редакторлары аса ірі француз филосфы мен атақты математигі болды. Энциклопедия сол кездегі ең алдыңғы сындарлы білімдердің жинағы еді. Энциклопедия қызметкерлерінің ішінде ірі ғалымдар сол кездегі француз ғылымының ойшылдары болатын. Оларды энциклопедистер деп атай бастады. Олар жаңа буржуазиялық мемлекет пен буржуазиялық идеологияның негізгі қағидаларын жасады. Энциклопедистер қуғын сүргінге ұшырап отырды. Корольдің бұйрығы бойынша оның алғашқы екі томы өртелді. Одан кейін энциклопедияға тыйым салынды» 1. Энциклопедистер қарсы шыққан мемлекеттік жүйе мен дінді көрсетіңіз:

Энциклопедистерді қуғындаған, алғашқы екі томын өртеген, кейін энциклопедияға тыйым салған француз императоры:

«Энциклопедиялық жинақты» шығарған француз философы мен атақты математигі:

Мәтіндік сұрақ. «Халықтың төменгі топтарының мүддесін білдіруші, демократиялық идеологияның өкілдері, алғашқы коммунистік идеяны туғызушылар болды. Олардың ойынша, тек коммунистік қоғамда ғана барлығы бірдей тең және мүлікке ортақ иелік ететін қоғам ең әділетті қоғам болады. Олар байлыққа қарсы болды, сән-салтанат пен байлық барлық қасіреттің көзі деп санады» Франциядағы алғашқы коммунистік идеяны туғызушылар:

Мәтіндік сұрақ. «Еуропада кеңінен таралған «ағартушылық абсолютизм» теориясы еді. Оның негізін қалаушы ағылшын философы болатын. Бұл теорияға сәйкес аламдардың өмірін жақсарту үшін мемлекетті ақылды, білімді, барлық қажетті кешенді білімі бар ағартушы король басқару керек. Осындай монарх «жалпы игілік» идеалына, елдің экономикалық, мәдени өркендеуіне қол жеткізе алады. «Ағартушылық абсолютизмнің жақтаушысы француз философы болатын». Мәтінге және тарихи біліміңізге сүйеніп, «ағартушылық абсолютизм» теориясының негізін салушы мен оны қолдаушыны анықтаңыз:

«Ағартушылық абсолютизм» идеясын ұстанып өз елдерінде жүзеге асыруға тырысқан Еуропалық ағартушы монархтарды сәйкестендіріңіз:

XVIII ғасырдың екінші жартысында Еуропаның кейбір абсолютті монархтары жүргізген саясат, осының нәтижесінде алғашқы зайырлы мектептер қалыптаса бастады:

Дидроны Петербургке шақырып, Энциклопедия басылымын жалғастыруды ұсынып, реформалар жасаған ағартушы монарх:

Мәтіндік сұрақ. «Австрияда Мария Терезия және оның баласы басқарған жылдары жүзеге асырылған реформалар «ағартушылық абсолютизм» саясатына тән болды. Олар реформаларды басқарушы ақсүйектердің мүддесінде жүргізіп, буржуазияға азғана жеңілдіктер берді. Мария Терезия басқару және әскер саласында ауқымды реформаларды жүзеге асырды, жалпыға бірдей білім беруді міндетті етті, көпшілікке арналған кітапханалар мен бірнеше обсерваториялар салғызды. Мария Терезияның ұлы Австрияда католиктік шіркеудің артықшылықтарын шектейтін бірқатар шаралар ұйымдастырылды» Австрияда Мария Терезияның «ағартушылық идеяларын» жалғастырған ұлы:

Мәтіндік сұрақ.«Ең ағартушы басқарушы Пруссияның королі ІІ Фридрих /суретте/ болды. Оның кезінде алғаш рет мерзімді басылымдар еркіндігін негіздеуге мүмкіндік алды. ІІ Фридрих өзін ғылым мен өнердің қолдаушысы ретінде көрсетті. Ол Корольдық операны, Берлин ғылым академиясын құрды, Берлинде тұңғыш көпшілік кітапханасын ашты. ІІ Фридрихтің дінге еріктілікті барлығынан асып түсті. Таққа отыра салып: «Барлық діндер тең және жақсы, егер оны ұстанушылар адал адамдар болса», - деді. Ағартушылық монархтардың әрекеттері екі жақты сипатта болды. Олар ағартушылар болса да, алайда деспоттар болып қалды» ІІ Фридрихтің ағартушылық саясатты жүргізуіне байланысты иеленген қосымша атағы:

Ағартушы ғалымдардың түсінігінше жер бетіндегі барлық құбылыстарды түсіндіре алуы тиіс болған жаратылыстану ғылымдары:

XVIII ғасыр ағартушылары адамзат тарихының мәселелері, оның даму барысы, өткені мен болашағы үшін алаңдап, Еуропада өркениеттілікпен, білім мен ғылымның дамуымен байланысты қалыптасқан идея:

Мәтіндік сұрақ.. «Көптеген француз ағартушылары болжаған XVIII ғасырдағы революцияның алдында болашақ қоғамдық қайта құрумен байланысты мәселелерді қарастыру аса маңызды еді. Олардың пікірі бойынша құқықтық мемлекетте әрбір адам азат өмір сүруге, жекеменшік иесі болуға және жекебас бостандығына құқылы. Бұл құқықтар заңмен қорғалады және кепілдікке ие болады. Құқықтық мемлекетте заң бәрінен жоғары тұрады және ол жалпыға бірдей міндетті. Азаматтық қоғам құқықтық мемлекеттің қалыптасуы барысында дамиды. Азаматтық қоғам құқықтық мемлекетсіз өмір сүре алмайды» Азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекет туралы идеялардың тууы мен дамуы басында тұрған ағартушылық ғасыры қайраткерлері:

XVIII ғасырдың ІІ жартысында капитализмнің даму үдерісі жағдайында ең күшті, ең бай және экономикалық жағынан қуатты болғанымен саяси құқығы болмаған тап:

Дж.Локктың саяси теориясы еуропа континентінің қоғамдық ойына үлкен төңкерістік ықпал етті. Бұл теория кейіннен кімнің еңбектерінде көрініс тапты.

1748 жылы «Заңдардың рухы туралы» деген басты еңбегінде үкіметті құрудың неғұрлым көп кең тараған түрі:

"Ағартушылық абсолютизмнің" жақтаушысы француз философы

"Ағартушылық абсолютизм" теориясының негізін қалаушы

Пруссияда королі ІІ Фридрих тұсында

жүргізілген ағартушылық реформалар: