Америкада Ф.Ф.Рау

Еуропада И.Франк

Ресейде М.Е.Хватцев

Ресейде О.В.Правдина

Дауыс тембрінің және дыбыс айтылуының бұзылуы

Сөйлеу аппаратының иннервациясының жеткіліксіздігі салдарынан сөйлеу тілінің дыбыс айтуылының бұзылуы

Сөйлеу тіліндегу дыбыстың айтылуының дербес бұзылуы

Сөйлеу жылдамдығының бұзылуы

Артикулярлы позициялары дұрыс қалыптаспауының салдарынан болған бұзылыстар

Дыбысты айту ауытқушылығы,дыбысты өңдеу операцияларының таңдаулы қалыптаспауымен байланысты

Тез немесе өте баяу сөйлеу

Тез н/е баяу сөйлеу бұзылысы

Ауыз мүшелерінің бұзылуы салдарынан дауыстың дұрыс шықпауы

Ызың ысқырық дыбыстарының айтылуының бұзылысы

Ұяң дыбыстарды айта алмау бұзылысы

с-с′, з-з′, ц, ш, ч, щ,ж) – 22 %

(к-к′,г-г′,х-х′) – 1 %

(л-л′) – 10 %

(р-р′) – 26 %

сөйлеу тілінің перифериялық

аппаратының (артикуляциялық мүшелерінің) анатомиялық ақаулары салдарынан дыбыс айту бұзылысы

Ерінннің ақауларынан пайда болған бұзылыстар

Есту бұзылысы салдарынан пайда болған бұзылыстар

Ми жарақатттары әсерінен туатын бұзылыс

сөйлеу тілінің перифериялық

аппаратының (артикуляциялық мүшелерінің) анатомиялық ақаулары салдарынан дыбыс айту бұзылысы

Ерінннің ақауларынан пайда болған бұзылыстар

Есту бұзылысы салдарынан пайда болған бұзылыстар

Ми жарақатттары әсерінен туатын бұзылыс

Есту жүйесінің ақаулары

Күрек тістердің жоқ болуы

Ми жарақаттары

Генетикалық бұзылыстар

15%

55%

42%

73%

Сөзді өндіруші моторлы бөлімінің артикуляторлы қасиеті бойынша фонемді таңдау операцияларының қалыптаспауымен байланысты ауытқушылық

Дыбыстарды тастап кетіп айту

Дыбысты айту ауытқушылығы,дыбысты өңдеу операцияларының таңдаулы қалыптаспауы

Дыбысты бұзып айту немесе мүлде айтпау

Дыбысты шатастырып айту

Ұяң дыбысты әріптерді мүлде айта алмау

Дыбысты шатыстырып н/е мүлде айта алмау

Әріптердің орнын алмастырып айту

Артикуляторлы фонематикалық

Артикуляторлы фонетикалық

Акустикалық фонематикалық

Акустикалық фонетикалық

М.Совак

К.П.Беккер

Л.С.Волкова

Л.Парамонов