XVIII ғасырдың 50 жылдарында жоңғарлардан азат етілген жерлерге қазақтардың қайта оралуын басқарды

Шығыс Қазақстан облысы аумағындағы Жүрекжота шоқасының баурайында кесенесі сақталған

Қай жыраудың шығармашылығы елді ерлікке қаһармандық пен батылдыққа үндеуге арналған

XVIII ғасырда қазақтардың арасында атақ-даңқы кеңінен таралған жырау қазақтардың әдет ғұрпын заңдары мен шежіресінің ғажайып білгірі би әрі данышпан дипломат мемлекет қайраткері

Қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы Далба тауының етегінде дүниеге келген жырау

Халық арасында көмекей әулие атанған жырау

Туған елге өскен жерге деген шексіз сүйіспеншілік отаншылдық қазақ батырларының ерлігін мадақтау.Сыртқы жаулардан қатер төнген кезде халықты жұмылған жұдырықтай бірлікке топтасуға шақырған жырау

Бұқар жыраумен замандас және оған идеясы жағынан жақын жоңғарларға қарсы жорықтардың бәріне де қатысты. Қазақ батырларының көрсеткен ерлігін жырлады.

XVIII ғасырдың аяғы мен XIX ғасырдың бас кезінде қандай жыраулардың жырлары халық арасында кеңінен таралды

Жалпы қазақтар туа біткен шешен халық өзінің ойын пікірін сөз кестесіне салып көркемдеп мәнерлеп бейнелеп жеткізеді деп айтқан орыс ғалымы

Атақты қобызшылардың бірі 13 жасынан қобыз тарта бастаған Толғау, Алам жар, Бақсы күйлерін кім шығарған

Өзіңнен біраз жасы үлкен,

Дампеш таудай басы үлкен,

Жасында болған сырласың,

Үлкен де болса, құрдасың.

Сексеннен аса бергенде,

Қайырылмас қаза келгенде,

Батырың өлді Бөгенбай.

батыр қазасын Абылайға естірткен жырау

Қиядан қиқу төгілсе,

Аттың басын тартпаған.

Қисапсыз қол көрінсе,

Қорқып жаудан қайтпаған,

Қазақ деген халқынан

Батыр шыққан даңқынан,

Қарсыласқан асылдар,

Қорғасындай балқыған

Батырың өтті Бөгенбай.

деп Абылай ханға қазасын естірткен жырау

Олжабай, Бөгенбай батырлардың жоңғарға қарсы жорықтарына қатысып, олардың ерлік істерін мадақтаған. Жауынгерлер-ді табандылыққа, төзімділікке үндеген толғаулар шығарған.

Тәтіғара ақын-жыраудың өмір сүрген жылы

- «Татар казактары арасында Орфей табылып, бізге қырғыз (қазақ) флей-тасында ойнап берді. Шығыңқы бөлігі ойық келген, төмен қарай тарыла түсетін, жартысына дейін қақпақпен жабылған екі шекті бұл музыкалық аспап лютнаға ұқсас келеді екен. Жылқының құйрық қылы керілген таяқшамен шекті ысқылағанда аққудың қиқуына ұқсас әуезді дыбыс шықты, аспаптың өзі де сыртқы түрі жағынан аққуды еске түсіреді».

Ресей империясының әртүрлі провинцияларына саяхат атты еңбегінде көрсеткен

Ақтанберді жыраудың өмір сүрген жылдары

Үмбетей Тілеуұлының өмір сүрген жылдары

Бұқар жыраудың өмір сүрген жылдары

Көшпелі адам малмен ішіп-жеп, киінеді, ол үшін мал өз тыныштығынан да бағалы. Қырғыздардағы (қазақтардағы авт.) амандасу да: мал-жан аман ба? деген сөзден басталады» деп жазған

XVIII ғасырдағы кілем тоқу ісі туралы көптеген деректерді кездестіруге болады. Мәселен, қазақтардың киіз үйіндегі кілемдер туралы былай көрсетеді: «Үйге киіздер немесе кілемдер төселеді...»

Далалықтарда айтарлықтай дамыған кілем тоқу іci

жайлы «Қой жүнінен жасалған киізден бөлек, жіп те иіреді, оларды түрлі түске бояп, ұзын маталар тоқиды; бұндай тоқымалар кілем орнына, ал кейде күймелі арбаның, жолым үйдің қоршауын даярлауға және онда шымылдық құруға қолданылады», деп жазған.

Неміс ғалымы бы-лай деп жазды: «Қырғыз-қайсақтардың қысы-жазы бірдей тұра беретін бірден-бір баспанасы киіз үй болып табылады. Киіз үй адамның қашаннан бергі ойлап тапқан ең ғажайып практикалық өнер табысының бірі екенінде дау жоқ»

«Біз кірген киіз үй ауқатты қырғыздың (қазақтың) үйі еді. Олай дейтінім оның есіктеріне әдемі ойма сурет салынған... Үйдің ішінде қабырғаларды жағалай сандықтар тұр, олардың іші шапандар, аңдардың терісінен тігілген тондар, басқа да киімге толы. Сандықтар кілемдермен жабылған, жерге де төселген, қабырғаға мылтық, найза, соғыс балталары, садақ оғы, ат-сайман т.б. ілініп қойылған».

Киіз үйдің ішін суреттеген

1771 жылдардағы қырғыз-қайсақ даласына саяхатының күнделік жазбалары", «Кіші жүз қазақтарының өмірі туралы» еңбегін

жазды. Ресей ғылым академиясының бірінші корреспондент мүшесі болған. Қазақстан топографиясы туралы мәліметтер, Әбілқайыр ханның бейітін суреттеп

берді.

Ресейдің тарих ғылымының негізін қалаушы, географ.

Орынбор өлкесін зерттеді. Қазақ тарихын, тұрмыс тіршілігін және мәдениетін

зерттеген.орыс

Белгілі тарихшы, этнограф. Еңбегі: "Сібір патшалығының тарихы". Жоңғар тұтқынынан Абылайды босатуға қатысқан. Қазақстан туралы бағалы мәлімет қалдырған. "Сібір тарихының атасы" атанды.

Қырғыз қайсақ және қарақалпақ ордалары туралы түсіндірулер атты еңбек жазған

Қазақстанның солтүстік өнірінде дүниеге келді.Екі сыныптық қазақ-орыс мектебінде сауат аштты.Петропавол қаласындағы медреседе оқыды Арап парсы шағатай тілдерін жақсы білді лирикалық әндер шығарды.

Біржан сал Қожағұлұлының өмір сүрген жылдары

Әділетсіз саран байлар болыстардың озбырлығы әшкерілеп.Әйелдердің теңсіздігін жою жөнінде жар салды

Айбозым Ақ тентек ,Біржан сал , Ғашығым , Айтбай .т.б 40 жуық әні бар кім

Баяанауыл округінің Ақ жоқы деген жерінде дүниеге келген.Алғаш сауатын ауыл молдасынан ашып кейін Омбда оқып білім алған.

Жаяау Мұса Байжанұлының өмір сүрген жылдары

Отаршыл үкіметке қарсылығы үшін қырдағы қауіпті адам ретінде сотталып Тобыл қаласына жер аударылған кім

Тобылда , Орынборда , Қазанда , Новагородта ,Мәскеуде , Владимерде , Петербурогта Польша мен Литвада әскери қызметте болған

Толғау Бозторғай Жанбота Ғашығым сияқты 60 тан астам ән шығарған кім

Қазақ халқының атақты ақыны композиторы-әнші. Қазақстанның солтүстік өңірінде дүниеге келген. Сауатын ауыл молдасынан ашып кейін Қызылжар қаласындағы медреседе оқыған

Халық оны құрмет тұтып оны сері атаған Ақан сері Қорамсаұлы өмір сүрген жыл

Алтыбасар Сырымбет Мақпал Ақтоқты тағы 40 астам әні бар

Бөкей Ордасы Жиделі деген жерде дүниеге келген күй атасы

Құрманғазы Сағырбайұлы өмір сүрген жылдары

Қазақ күйлерін шебер орындаумен қатар домбырада орыстың Коробейники ( Қыдырма саудагерлер ) Светит месяц ( Айдың сүттей жарығы ) деген әндерін де құйқылжыта орындады.

Бізге 60 -қа жуық күйлері жеткен. Адай ,Балбырауын ,Сарыарқа ,Ақсақ киік Түрмеден қашқан Ертең кетем, Кісен ашқан ,Қайран шешем күйлердің авторы

Жігер Бұлбұл Қоңыр Тартыс Желдірме сияқты күйлері бар біздің заманымызға дейін 40-қа жуық күйі жетті

Қазақтың XIX ғасырдағы аспаптық музыкасына қомақты үлес қосқан сазгер- күйші Қарқаралы өлкесінде дүниеге келген .

Қарқаралы сыртқы округі Нұрбике-Шаншар болысында болыстық қызмет атқарған сазгер-күйші

II Александрды ұлықтау рәсіміне қатысқан сазгер-кұйші

Тәттімбет Қазанғапұлы өмірсүрген жылдары

Қазақтың күй өнерін қобызда құйқылжыта орындайтын Қарағанды обысының аумағында қарапайым отбасыда дүниеге келген Әкесі қобыз тартқан ата-бабаларынан жыршы бақсылық өнер дамыған

Ықылас Дүкенұлының патша шенеуніктерін байларды әжуалаған күйлері

Жезкиік , Кертолғау ,Аққу ,Жалғызаяақ,Қорқыт сарыны,Ерден,Қазан тағы басқа ғажайып күйлері бар

Қазақтың дәулескер күйшілерінің бірі Ақтөбе обылысы аумағында дүниеге келген 1854-1921 жж өмір сүрген

Ағылшын саяхатшысы скретшісі 1848-1852 ж аралығында Қазақстанның бірқатар жерлерінде болып тарихи этнографиялық географиялық зерттеу жүргізді Шығыс және Батыс Сібірдегі зерттеулер, Әмудария бойымен саяхат атты еңбектерінде Түнгі ауылға шабуыл Аттылы қырғыздардың ұрысы атты суреттер жариялады

Ағылшын саяахатшысы суретші Т.У.Аткинсон өмір сүрген жылы

Неміс зоологы саяхатшысы А.Э. Брем 1877 ж Сібір мен Солтүстік-батыс Түркістанға саяхат кезінде қай қалада болды

Қырғыздардың (қазақтардын ) тұрмысы мен отбасы Дала көшпенділері -малшылар атты еңбекті жазған

Осы еңбекте әдет ғұрып қоақжайлық ән музыка шешендік өнер жайында айтылады

Лепсі алқабы ,Шу өзені бойындағы қазақ үйлері ,Алатауда ,Аңшы қазақ суреттерінде қазақ халқының тұрмысын жан жақты бейнелейді.авторы

Қазақ даласына саяхат атты суретті альбомы 1865 ж Парижде жарық көрді.

Т.Г.Шевченко Украинаның көрнекті ақыны суретшісі бейнелеу өнерінде қалдырған мұрасы қанша

Т.Г.Шевченко Украинаның көрнекті ақыны суретшісі бейнелеу өнерінде қалдырған мұрасы Қазақстан тақырыбына қанша

Т.Г.Шевченконың әйгілі шығармасының бірі Новопетровск бекініс-қамалының коменданты отбасында қызмет еткен қазақ қызы бейнеленген

Бақташы бала,Салт атты қырғыз,Келі түйген келіншек,Боранда суреттерінің авторы

«...Қазақ әншілерінің арасында әнді ғажап орындайтын талантты жандар бар. Олар әннің айтылу мәнері мен әсерін өздерінше күшейтіп жібере алады. Мұның өзі жай ғана ән салу емес, әнді нақышына келтіріп, артистік шеберлікпен орындау болып табылады. Қазақ халқы әндерін өңдеп, көркемдік қасиетін арт-тырудан жалығып көрген емес. Соның арқасында қазақ өндері өзінше бөлек. өсем болып келеді. Оның әуенін ести бастағаннан-ақ қазақтардың әлдебір өзіндік ғажайып ортасына еніп кеткендей сезінесің. Қазақ даласының бірде аптап ыстық ауасын, бірде жерінің ғажайып сұлу көрінісін көз алдыңа елестеткендей, тіпті дала өсімдіктерінің аңқыған хош иісін сезінгендей боласың...» деп қазақ әншілерін сипаттаған