Автокөліктің ауырлық центрінің (G) орналасуы еңіс бұрышы артқан сайын реактивті күштердің қайта бөлінуіне әсер етеді.

Еңіс артқан сайын артқы оське түсетін күш (Rz2) өседі, ал алдыңғы оське түсетін күш (Rz1) азаяды.

Rz1 және Rz2 күштерін есептеу үшін статикалық және динамикалық жүктемелердің теңдеулері қолданылады, ал тұрақтылық үшін масса теңгерімі сақталуы тиіс. 

Rz1 және Rz2 күштері еңіс бұрышына (α) пропорционалды өзгереді, ал теңгерімділік үшін масса үлестіруін реттеу қажет. 

Реактивті күштер массалар орталығының (C) орнын өзгерту арқылы теңестіріледі және еңіс артқанда артқы оське түсетін жүктеме артады. 

Үйкеліс моменттері доңғалақ диаметріне және масса центрінің орналасуына байланысты, оларды төмендету үшін жеңіл материалдар қолдану керек.

Mf1 және Mf2 моменттерін азайту үшін дөңгелек мойынтіректерін жетілдіріп, шинаның деформациясын азайту қажет.

Автокөлік қозғалысының қарсылық күштері (Rx1, Rx2) жоғарылаған сайын қозғалтқышқа түсетін жүктеме артады, оны төмендету үшін доңғалақ геометриясын өзгерту керек.

Rx1 және Rx2 кедергі күштері жол жабынының күйіне және доңғалақтардың ілінісу коэффициентіне тәуелді, оларды азайту үшін шинаның үйкелісін оңтайландыру қажет.

Үйкеліс моменттері (Mf1, Mf2) доңғалақтардың айналу жылдамдығы мен масса үлестіруіне байланысты өзгереді, оларды азайту үшін аэродинамикалық кедергіні төмендету керек.

Массалар орталығының орны көліктің қозғалыс сипаттамаларын айқындайды, сондықтан оны теңестіру үшін доңғалақ базасын өзгерту қажет.

Оптималды масса үлестіру үшін компьютерлік симуляция және динамикалық жүктеме талдауы жүргізіледі. 

C нүктесінің орналасуы көліктің бұрылу радиусына әсер етеді, оны оңтайландыру үшін аэродинамикалық тестілеу жүргізу керек.

Алдыңғы оське жақын орналасқан массалар орталығы көліктің тұрақтылығын арттырады, бірақ бұрылу қабілетін нашарлатады.

Егер массалар орталығы артқы оське жақын орналасса, көліктің басқарылуы жақсарады, бірақ тежелу тұрақтылығы төмендейді. 

Іштен жанатын қозғалтқыштың қуаты трансмиссия арқылы көбейтіліп, жетекші доңғалаққа айналдыру моментін жеткізеді.

Беріліс механизмі қозғалтқыштың айналдыру моментін түрлендіріп, жетекші доңғалақтарға қажетті күш береді.

Қозғалтқыштың иінді білігінен алынған энергия беріліс қорабы мен дифференциал арқылы жетекші доңғалаққа беріледі. 

Қозғалтқыштан алынған момент трансмиссия арқылы беріліп, доңғалаққа айналу күшін түсіреді. 

Қозғалтқыштан алынған айналдыру моменті трансмиссия жүйесі арқылы түрленіп, жетекші доңғалаққа беріледі. 

Жетекші доңғалаққа берілетін айналдыру моментінің бастапқы қозғалтқыш моментімен салыстырғандағы өзгерісін көрсетеді.

Қозғалтқыштың жалпы қуаты мен жетекші доңғалақтарға жеткізілетін қуат арасындағы айырмашылықты сипаттайды. 

Трансмиссия арқылы қозғалтқыштан доңғалаққа берілетін қуаттың қаншалықты тиімді жеткізілгенін көрсетеді. 

Қозғалтқыштың механикалық энергиясының қанша бөлігі доңғалақтарды айналдыруға жұмсалатынын анықтайды. 

Трансмиссиядағы энергия шығындарын ескере отырып, қозғалтқыштан доңғалаққа берілетін пайдалы қуаттың үлесін көрсетеді.

 Қозғаушылардың динамикалық сипаттамалары доңғалақтың радиусы, салмақтың таралуы және қозғалтқыш қуатына байланысты өзгереді, бұл жалпы тарту күшіне әсер етеді.

Қозғалыстың тұрақтылығы мен тиімділігі көлік массасының орналасуы, доңғалақ қысымы және аспа жүйесінің сипаттамалары арқылы реттеледі. 

Қозғаушы доңғалақтардың сырғанауы мен ілінісуі динамикалық сипаттамаларға айтарлықтай ықпал етеді, бұл көліктің үдеуіне, тежеуіне және бұрылу қабілетіне әсер етеді.

Жол төсемінің жағдайы, сырғанау коэффициенті және үйкеліс күші көлік динамикасына тікелей ықпал етеді, бұл басқару мен тұрақтылыққа әсерін тигізеді.

Қозғаушы күштің берілуі трансмиссия жүйесінің тиімділігі мен жетекші доңғалақтардың тарту қабілетіне байланысты өзгеріп отырады.

Динамикалық радиус (rₑ) қозғалыс кезінде әсер ететін күштердің нәтижесінде өзгереді және доңғалақтың нақты айналу сипаттамасын көрсетеді.

Радиустар арасындағы айырмашылықтар дөңгелектің айналу жылдамдығы, жүріс тұрақтылығы және жолмен ілінісу қабілетін анықтайды

Кинематикалық радиус (rк) айналу жиілігіне байланысты өзгереді және жылдамдық пен тарту коэффициентіне әсер етеді.

Статикалық радиус (rс) көлік жерге толық салмағымен түскен кезде өлшенеді, ол тарту күші мен тұрақтылыққа әсер етеді. 

Бос радиус (r₀) доңғалақтың жүктемесіз жағдайдағы өлшемін сипаттайды және оның қозғалысқа дейінгі қалыпты өлшемі болып табылады. 

Тангенциалдық деформация жетекші доңғалақтардың ілінісу коэффициентіне тікелей әсер етіп, тарту күші мен үдеу процесіне ықпал етеді.

Тангенциалдық майысу доңғалақтың жолмен жанасу аймағында сырғу мен үйкелістің нәтижесінде туындайды. 

Майысу динамикалық жүктемелерге әкеліп, дөңгелек тозуын тездетіп, көлік жүйесінің қызмет ету мерзімін қысқартады.

Бұл құбылыс доңғалақтың айналу моментін өзгертіп, қозғалыс кезінде қуат шығынын арттырады. 

Доңғалақтың сырғанау деңгейінің жоғарылауы басқару қабілетін төмендетіп, тұрақсыздыққа алып келуі мүмкін

Бүйірлік сырғанауға қарсы тұру үшін доңғалақ бұрыштық сипаттамалары мен ілінісу коэффициенті оңтайландырылуы тиіс. 

Бүйірлік күштердің әсері көліктің траекториясын өзгертіп, басқару қиындықтарын туындатады.

Бұл күштердің шамадан тыс болуы автомобильдің тұрақтылығын төмендетіп, жолдан шығып кету қаупін арттырады. 

Құрылымдық шешімдер қатарында аспа жүйесін күшейту, доңғалақ қысымын дұрыс реттеу және аэродинамикалық тұрақтылықты арттыру шаралары бар.

Автомобильдің басқарылуын жақсарту үшін электрондық тұрақтылық жүйесі (ESP) және доңғалақтың айналу жылдамдығын реттейтін дифференциалды блоктау механизмдері қолданылады.

Моменттердің тепе-теңдігі бұзылса, көлік аударылып кетуі немесе дөңгелектер ілінісуін жоғалтуы мүмкін.

Жетекші доңғалақтардағы тарту күші (P) мен өрге қарсы кедергі (Pp) арасындағы теңгерім көліктің өрге шығуын анықтайды.

Көліктің тұрақтылығын сақтау үшін ауырлық центрі алдыңғы доңғалақтардан тым алыс болмауы керек.  

Ауырлық күші (G) көліктің артқы жағына қарай көбірек ауысып, алдыңғы доңғалақтардағы жүктемені азайтады.

Өрлеу бұрышы артқанда тарту күші жоғары болуы керек, әйтпесе көлік кері сырғиды. 

Ілінісу коэффициенті мен жетекші доңғалақтардағы жүктемені ескере отырып, ( PT = mu G cosа) формуласымен есептеуге болады.

Тарту күші: ( P_T = G sinа + Fk + Fr ), мұнда ( Fk ) – ауа кедергісі, ( Fr ) – жол кедергісі.

Тарту күшінің максимумын анықтау үшін қозғалтқыш моментін, беріліс қатынасын және жетекші доңғалақ радиусын есептеу керек.

Егер жетекші оське түсетін күш ( PT > mu Gcosа) болса, доңғалақтар сырғиды. 

Тарту күшінің шегін аспау үшін берілісті төмендетіп, қозғалтқыштың айналу моментін арттыру қажет.

Тежегіштерді қолдану тиімділігі төмендеуі мүмкін, өйткені артқы доңғалақтардағы қысым төмендейді. 

Көліктің жылдамдығы төмендейді, себебі қозғалтқышқа түсетін жүктеме ұлғаяды. 

Жетекші доңғалақтардағы жүктеме азайса, ілінісу күші төмендеп, сырғанау қаупі артады. 

Өрлеу бұрышы артқанда көліктің тарту күші де артуы керек.

Жанармай шығыны артады, себебі қозғалтқышқа қосымша қуат қажет болады. 

Барлық күштер мен моменттердің алгебралық қосындысы нөлге тең болған жағдайда тепе-теңдік қамтамасыз етіледі.

Тепе-теңдікке жету үшін артқы доңғалақтардың үйкеліс коэффициентін азайту керек. 

Көлбеу бұрыш (a) артқанда тепе-теңдік автоматты түрде сақталады.

Көлік тек ауырлық күші (G) арқылы қозғалады, қалған күштер ескерілмейді.

Көлікке тек тарту күші (Pт) әсер етеді, ал ауырлық күші маңызды емес. 

Қарсылық күші тек артқы дөңгелектерге түсетін күшке тәуелді болады.

Қарсылық күші (Gsinа) артады, бұл қозғалысты қиындатады.

Бұрыштың өзгеруі тек көліктің жылдамдығына әсер етеді, қарсылық күші өзгермейді. 

Егер көліктің массасы өзгермесе, қарсылық күші де өзгермейді. 

Қарсылық күші өзгермейді, тек тарту күші артады. 

Егер тарту күші жеткіліксіз болса, оны тек тежегіштерді қолдану арқылы арттыруға болады.

Моментті арттыру үшін көліктің массасын азайту керек.

Тарту күші дөңгелек радиусы арқылы моментпен байланысты және оны беріліс қорабын өзгерту арқылы оңтайландыруға болады.

Қозғалтқыш моменті артқан сайын тарту күші азаяды. 

Тарту күші моментке тәуелсіз, тек үйкеліс күшімен анықталады. 

Реакция күші тек жол үйкелісімен анықталады.

Реакция күші тек көлік жылдамдығына байланысты өзгереді.

 Реакция күші азаяды, себебі көлік дөңес жерде ауырлық күшіне қарсы қозғалады.

Реакция күші өзгермейді, себебі көлік салмағы тұрақты. 

Реакция күші артады, себебі ауырлық күші жоғары бағытталады. 

Ньютонның бірінші заңы

Импульстің сақталу заңы 

Энергияның сақталу заңы

Архимед заңы

Ньютонның екінші заңы

Автомобильдің жалпы массасы, тарту күші, жылдамдық өзгерісі, тежелу уақыты

Ауа кедергісі, көтерілу кедергісі, жол кедергісі, инерция кедергісі

Автомобильдегі жолаушылар саны, жүктің массасы, жылдамдық, ауа температурасы

Жанармайдың жану жылдамдығы, доңғалақтың айналу жиілігі, қозғалтқыш температурасы, тежегіш күші

Доңғалақтың протектор тереңдігі, май қысымы, жанармай шығыны, қозғалтқыш қуаты

Қуат балансы теңдеуі тек қозғалтқыштың максималды қуатын көрсетеді және қарсылық күштері оған әсер етпейді. 

Қуат балансы теңдеуі қозғалтқыштың шығарған қуаты мен әртүрлі қарсылық күштерінің арақатынасын көрсетеді.

Қуат балансы тек отын шығынын есептеуге арналған және көлік динамикасына әсер етпейді. 

Қуат балансы көлік салмағына тәуелсіз, тек доңғалақтар айналымына байланысты анықталады.

Қуат балансы көлік қозғалысының бағытына тәуелді болмайды, барлық жағдайда бірдей қалады

Көлік динамикасын жақсарту үшін салмақты азайту, аэродинамиканы жақсарту, беріліс қорабы мен қозғалтқыштың тиімділігін арттыру қажет.

Қозғалтқыш қуатын арттыру арқылы ғана көлік динамикасын жақсартуға болады, басқа факторлар маңызды емес. 

Тежегіш жүйесін күшейту көліктің жылдамдығы мен үдеуіне тікелей әсер етеді. 

Тек отын шығынын азайтса, көліктің динамикалық сипаттамалары автоматты түрде жақсарады. 

Жол жабынының сапасын өзгерту көлік динамикасын өзгертудің жалғыз тәсілі.

Көліктің жылдамдығы мен қуаты арасында байланыс жоқ, барлық көліктер бірдей жылдамдықпен қозғала алады.

Қозғалтқыш қуаты жоғары болған сайын көліктің үдеуі мен максималды жылдамдығы артады, бірақ отын шығыны да көбейеді.   

Қозғалтқыштың қуаты максималды болса, отын шығыны автоматты түрде төмендейді. 

Қозғалтқыштың қуаты жоғары болған сайын көлік баяу жүреді, өйткені үйкеліс күші артады. 

Қозғалтқыш қуаты тек көліктің тежелуіне әсер етеді, үдеуіне байланысты емес. 

Жол еңісінің өзгеруі тұрақтылық бұрышына әсер етеді, сондықтан суспензия мен шанақтың геометриясын оңтайландыру қажет.

Автокөлік тұрақтылығы алдыңғы және артқы оське түсетін жүктемелерді теңестіру арқылы қамтамасыз етіледі.

Еңістің ұлғаюы жылдамдықтың өзгеруіне алып келіп, тұрақтылықты сақтау үшін төменгі ауырлық центрі қажет. 

Қозғалыс бағыты мен еңіс өзгерген кезде көліктің массалар орталығы жылжиды, бұл тұрақтылыққа әсер етеді. 

Тұрақтылықты арттыру үшін шанақтың ауырлық центрін төмендетіп, доңғалақтардың арасындағы базаны ұзарту қажет.

δвр = m /g

δвр = 1 + (Iкп × Gв) / (Iм × G)

δвр = P / m 

δвр тұрақты коэффициент және өзгермейді.

δвр = v / t