Font size
WorksheetsUndha usuk basa
Total questions: 155
Worksheet time: 4hrs 1mins
Undha-usuk basa kuwi kaperang dadi loro yaiku . . . . .
basa ngoko lugu lan ngoko alus
basa ngoko alus lan krama inggil
basa ngoko lan basa krama
basa krama lugu lan ngoko lugu
Ing ngisor iki ukara kang migunakake basa ngoko lugu yaiku . . . .
Bapak tindak dhateng Semarang kalawau enjing.
Bapak kesah dhateng Semarang kalawau enjing.
Bapak tindak dhateng Semarang mau esuk.
Bapak lunga menyang Semarang mau esuk.
Suramenggala : “Nduk Cempluk! Ana apa iki? Bengok-bengok ana dalan. Byuh-byuh praupanmu pucet kaya kentekan getih. Esuk-esuk masa ana dhemit ta, Nduk?”
Cempluk : “Pak, Panjenengan tulungi tiyang punika, Pak!” (karo nuding menyang pasar) “Panjenengan tulungi Pak!”
Suromenggala : “Hentoh-hentoh rak malah saya ora cetha. Ana apa iki? Ayo matura sing genah, ana apa?”
Cempluk : “Gentho, Pak. Gentho putranipun Paman Surogentho ndamel geger wonten peken nggepleg tiyang ngantos klenger.”
Basa kang digunakake dening Suromenggala marang Cempluk ing pethikan teks drama kasebut yaiku . . . .
ngoko alus
krama lugu
ngoko lugu
krama alus
Panjenengan kula bektakaken jampi saking wana, Raden.
Ukara kasebut yen kaowahan nganggo basa ngoko alus dadi . . . .
Panjenengan kula astakaken jampi saking wana, Raden.
Panjenengan dakgawakake jamu saka alas, Raden.
Sampeyan kula bektakaken jampi saking wana, Raden.
Sampeyan dakgawakake jamu saka alas, Raden.
Ibu mangan sate ayam.
Ukara ing ndhuwur yen diowahi miturut undha usuk sing bener, yaiku. . . .
Ibu maem sate ayam
Ibu dhahar sate ayam
Ibu nedha sate ayam
Ibu nedhi sate ayam
Ibu mangan sate ayam
Simbah lara untune saka sore.
Yen diowahi dadi basa krama alus sing bener, yaiku. . .
Simbah lara untunipun saka sore
Simbah gerah untune saking sore
Simbah gerah wajane saking sonten
Simbah gerah wajanipun saking sonten
Simbah lara wajane saka sonten
Tetembungan undha usuk kang digunakake ibu marang bapak ing dalem, wong
tuwa marang wong enom kang isih ngajeni, wong
sing wis padha-padha akrab lan ana usaha saling
ngurmati, yaiku. . . .
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
ngoko andap
Tetembungan undha usuk sing digunakake bocah karo bocah, wong tuwa marang bocah, yaiku. . . .
ngoko lugu
ngoko alus
krama alus
krama lugu
krama inggil
Sawijining panaliten nuduhake yen akeh bocah enom ora mahir nganggo basa krama. Ing antarane solusi ing ngisor iki, endi sing paling efektif kanggo nguri-uri undha usuk basa Jawa?
Mung nggunakake basa krama ing acara adat lan resmi wae.
Ngajarke undha usuk basa Jawa liwat media interaktif kaya dolanan lan video.
Nglarang panggunaan basa Indonesia supaya bocah luwih trampil basa Jawa.
Nindakake lomba pidato basa Jawa saben taun tanpa program rutin sinau basa.
Nalika Parjo nyedhaki simbah lan matur, “Sim, aku arep tuku jajan neng warung,” simbah kaget lan kandha yen Parjo kudu nganggo basa krama. Apa kekeliruan Parjo nalika ngomong?
Parjo kudu nggunakake basa krama ing saben rembugan tanpa kecuali.
Parjo bisa nggunakake basa lumrah amarga basa krama mung perlu nalika ing acara resmi.
Simbah kudu ngidini Parjo nggunakake basa lumrah amarga bocah enom angel basa krama.
Parjo ora nggatekake undha usuk basa amarga ora nggunakake krama alus marang simbah.
Wiwit cilik, Rini tansah nganggo basa Indonesia ing kulawargane. Nalika mlebu sekolah menengah, dheweke kesulitan nganggo basa krama. Endi solusi paling tepat supaya Rini bisa nguwasani basa krama?
Rini mung sinau basa krama yen ana ujian utawa lomba.
Rini kudu tansah nganggo basa krama sanajan karo kanca sebaya.
Rini bisa latihan nganggo basa krama karo wong tuwa lan guru, lan nyoba nggunakake ing saben kesempatan.
Rini ora perlu sinau basa krama amarga saiki basa Jawa wis kurang dienggo bocah enom.
Setitekna perangan wacan iki kanthi patitis!
.
Putri Malu Kanggo Tamba Angel Turu
.
Ing karang padesan tetuwuhan kang wite kebak eri iki ana kang nyebut “Pis Kucing” utawa “Putri Malu” [Mimosa Pudika Linn]. Godhonge cilik-cilik bentuke lonjong. Wernane ijo semu abang. Anehe godhong kasebut yen kesenggol bakal nutup [mingkup] kanthi teratur. Tanduran Putri Malu nduweni kembang bentuke kaya bal, wernane jambon lan uwohe cilik-cilik meh padha kembang pete.
Ing negara China tanduran kasebut wis dibudidayakake minangka tamba pawongan kang angel banget bisa turu [insomnia], bronkhitis lan uga lelara rematik.
.
Teks wacan ing ndhuwur migunakake basa ...
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama inggil
krama madya
Setitekna perangan wacan iki kanthi patitis!
.
Putri Malu Kanggo Tamba Angel Turu
.
Ing karang padesan tetuwuhan kang wite kebak eri iki ana kang nyebut “Pis Kucing” utawa “Putri Malu” [Mimosa Pudika Linn]. Godhonge cilik-cilik bentuke lonjong. Wernane ijo semu abang. Anehe godhong kasebut yen kesenggol bakal nutup [mingkup] kanthi teratur. Tanduran Putri Malu nduweni kembang bentuke kaya bal, wernane jambon lan uwohe cilik-cilik meh padha kembang pete.
Ing negara China tanduran kasebut wis dibudidayakake minangka tamba pawongan kang angel banget bisa turu [insomnia], bronkhitis lan uga lelara rematik.
Tandhuran Putri Malu ndhuweni kembang bentuke koyo bal.
Panulise tembung kacithak kandel sing bener yaiku ...
Tandhoran, duweni, koyok
Thandhuran, nduweni, kayak
Tanduran, nduweni, kaya
Tandhuran, nduwe, kaya
Tanduran, nduweni, koyok
Setitekna perangan wacan iki kanthi patitis!
.
Putri Malu Kanggo Tamba Angel Turu
Ing karang padesan tetuwuhan kang wite kebak eri iki ana kang nyebut “Pis Kucing” utawa “Putri Malu” [Mimosa Pudika Linn]. Godhonge cilik-cilik bentuke lonjong. Wernane ijo semu abang. Anehe godhong kasebut yen kesenggol bakal nutup [mingkup] kanthi teratur. Tanduran Putri Malu nduweni kembang bentuke kaya bal, wernane jambon lan uwohe cilik-cilik meh padha kembang pete.
Ing negara China tanduran kasebut wis dibudidayakake minangka tamba pawongan kang angel banget bisa turu [insomnia], bronkhitis lan uga lelara rematik.
.
Tembung lelara tegese...
Sakit
Penyakit
Penyakiten
Bundhas
Tatu
Basa jawa nduweni rong werna basa yaiku ngoko lan krama. Dene yen dibage maneh miturut undha-usuk basa, perangane basa ngoko yaiku ...
Aku mangan sega rawon lan ibuku mangan sega pecel.
Yen didadekake basa krama alus yaiku ...
Basa sing ora trep klawan undha usuke antarane panganggone ing Bapak lan Aku, yaiku ...
Tuladha basa krama lugu sing bener yaiku...
Lik, sampeyan mengko sida teka mrene tah?
Ndhuk, ibu pundhutna gula rong kilo!
Bu, kula ijin badhe dhateng wingking!
Saben dipunutus sinau mesthi alesan.
Aku ora oleh melok pakdhe lunga.
Ibu : "Aja kesusu turu, solat isyak dhisi, rin!"
Rina : "Inggih, Buk. Kula sampun solat. Menawi ibuk sampun sayah, mangga sare rumiyin!"
ing punggelan teks kasebut, ibu migunbakake basa ngoko, dene Rina migunakake basa ....
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
ngoko lan krama
"Bapak maca koran karo ngombe kopi ing latar"
ukara ing ndhuwur yen diowahi dadi basa ngoko alus yaiku. ...
Bapak maos koran karo ngunjuk kopi ing latar.
Bapak maca koran karo ngombe kopi ing latar
Bapak maos koran kaliyan ngunjuk kopi ing latar
Bapak maca koran kaliyan ngombe kopi ing latar
ngoko lugu digawe kanggo omong-omongan marang....
bapak
simbah
kanca
Pak Guru
yen ketemu Bapak ibu guru wayah awan ngucapke....
sugeng enjing
sugeng siyang
sugeng sonten
sugeng dalu
Bapak budhal nyambut. buhdal krama inggile...
kesah
tindak
kondur
nitih
krama inggile mata yaiku....
mustaka
angga
paningal
rikma
ditimbali matur ....
nuwun
dalem
mboten
sampun
"Ibuku wis balik saka pasar numpak pit motor', Tembung kasebut minangka dadi basa krama Alus .....
Ibu kula sampun kondur saking peken nitih sepedha motor.
Ibu kula wis kondur saking peken nitih sepedha motor.
Ibuku sampun kondur saking peken nitih sepedha motor.
Ibu kula sampun kondur saka pasar nitih sepedha motor.
Ibu kula wis wangsul saka pasar nitih sepedha motor.
Wuwuhan kang dumunung ing sangarepe tembung lingga, yaiku .....
Ater-ater
Seselan
Panambang
Lingga
Andhahan
Tembung kang wis owah saka asale tuladha tembung 'tukua' yaiku ......
Tembung Andhahan
Tembung Lingga
Tembung Wod
Tembung Dasar
Unda Usuk Basa
tembung 'gumuyu' minangka tembung andhahan amarga ......
oleh ater-ater
oleh seselan
oleh panambang
ora owah
Kala wingi bukune wis dakwaca. Ukara kasebut tuladha ukara.....
gothang
tanggap
tanduk
pitakon
jenis ragam basa manut panggonane sing trep manut unggah ungguh yaiku ...
basa formal - basa informal
basa tulis - basa lisan
basa ngoko - basa krama
basa gancaran - basa sastra
basa rinengga - basa madya
ragam dialek surabayaan, bojonegoroan, malangan lan sapanunggale, ragam basa sing dititik saka ...
panggonane
wilayahe
sapa sing nganggo
situasine
kumpulane
" Nalika ketemu wong sepisan kudu mbungkukake awak lan manthuk, ngucap salam, salaman yen lanang padha lanang utawa wadon padha wadon ukara."
ukara iki yen dititik saka ragam basa manut unggah ungguh kalebu ragam basa
basa ngoko lugu
basa ngoko alus
basa krama lugu
basa krama madya
basa krama alus
" Wonten ing pasrawungan saben dinten tiyang Jawi anggadahi pranatan ingkang mligi, ingkang kawastanan tata krama".
ukara iki yen dititik saka ragam basa manut unggah ungguh kalebu ragam basa ...
basa ngoko lugu
basa ngoko alus
basa krama lugu
basa krama madya
basa krama alus
Ukara ing ngisor iki paling trep manut aturan unggah-ungguh yaiku ...
kula sampun nyuwun arta, nanging dereng dipunparingi kalih ibu
kula sampun nedha arta, nanging dereng disukani kalih ibu
kula empun nedha arta, nanging dereng dipunparingi kalih ibu
kula sampun nedhi yatra, nanging dereng diparingi ibu
kula empun nedhi yatra nanging dereng diparingi ibu
Adhedhasar pamawasmu ngenani gambar bagan ing dhuwur, pangetrape basa ing saben patemon pacelathon, jagongan utawa cangkrukan beda-beda. Miturut gunane basa kaperang dadi telung golongan. Basa Jawa minangka basa budaya yaiku ...
basa jawa mujudake salah sijine budaya Indonesia kang diakoni adiluhunge dening wong jawa apa dene wong-wong manca negara
basa jawa mujudake salah sijine budaya Indonesia kang diakoni adiluhunge dening wong jawa.
Basa jawa digunakake kanggo medharake saweneh kawruh
Basa jawa asli kang digunakake dening para penutur basa wiwit lair awit saka sesambungane keluarga utawa masyarakat kiwa tengene
Wangsulan A lan B bener
Adhedhasar pamawasmu ngenani telung gambar ing dhuwur, pangetrape basa ing saben panggon beda-beda. Minangka pribadi lantip, yen rerembugan kudu bisa empan papan jalaran ...
Ing endi lan karo sapa kita rembugan panggonane basa pada wae
Panggonane basa ing warung kopi padha karo ing arisan
Bocah sekolah, bocah kuliahan, para pegawe yen jagongan, basa e padha wae
Para intelek, pemimpin agama, apa dene politikus, yen jagongan padha wae
Beda papan lan bab kang dirembug bisa ndadekake beda panggonane basa
Ibu : Bapak wis ... ?
Bapak : Wis, ngenteni ibu kesuwen, dak kira durung kondur.
Ibu : Lagi wae pak, kanca-kanca ngajak, mampir daleme Bu Wira
Bapak : Lo, Bu Wira wis kondur ta?
Tembung kang mathuk kanggo njanggkepi pacelathon ing dhuwur yaiku ...
maem
mangan
madang
nedha
dhahar
Ibu : Aja kesusu turu, shalat Isya dhisik Rina!
Rina : Inggih bu, kula sampun shalat. Menawi Ibu sayah, mangga sare rumiyin.
Punggelan teks kasebut, ibu migunakake basa ngoko, dene Rina migunakake basa ...
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
Ngoko dan krama
Adhik .... susu, kula .... es teh ugi bapak .... kopi
Tembung-tembung sing trep kanggo nyampurnaake ukara kasebut ....
Ngombe, nginum, ngunjuk
Nginum, nginum, ngunjuk
Ngombe, ngombe, ngombe
Nginum, nginum, ngunjuk
Ngombe, ngombe, ngunjuk
Dipun sekecakaken anggenipun..., kula ugi nembe kemawon ....
Tembung tembung sing trep kanggo nyampurnaake ukara kasebut ....
Dhahar, dhahar
Nedha, nedha
Nedha, mangan
Nedha, dhahar
Dhahar, nedha
Anis : mengko sore sido latihan ora san?
Santi : sido, mengko dak ampiri jam setengah papat.
Pacelathon ing dhuwur mau migunakake unggah-ungguh basa ...
Ngoko lugu
Ngoko Alus
Krama Lugu
Krama Madya
Krama Alus
Wong sing dijak wawancara priyayine luwih tuwa, basa sing digunakake apike ...
basa ngoko lugu
basa krama lugu
basa ngoko alus
basa krama madya
basa krama alus
Jingglengono pacelathon ing ngisor iki !
Bagus : Drun, nyang endi ?
Badrun : Lapangan, melu ta?
Bagus : Gak, kadhung semayan karo adul
Badrun : Ana acara ta
Bagus : Biasa motor anyar, Mas Bro
...
Sarampunge nyemak pacelathon ing dhuwur, nggunakake ragam basa apa ...
basa ngoko lugu
basa krama lugu
basa ngoko alus
basa krama alus
basa krama madya
Jingglengono 5 ukara ing ngisor
1. wong tuwa marang wong enom
2. wong/bocah sabarakan/ meh padha umur-umurane
3. wong tuwa marang wong enom kang luwih dhuwur kalungguhane
4. wong sing luwih dhuwur pangkate marang sing luwih asor
5. ngrembug wong liya kang perlu diajeni
Sing kalebu ing ragam ngoko lugu yaiku....
1,2,3
1,2,4
2,3,4
2,4,5
3,4,5
Kang diarani unggah-ungguh basa yaiku...
undhag-undhage basa kang ora ngandhut tata karma
undhag-undhage basa kang ngandhut tata karma
Undhag-undhage basa lisan kang ngandhut tata karma
undhag-undhage basa tulis ngandhut tata karma
undhag-undhage basa isyarat kang ngandhut tata karma
Ragam unggah-ungguh basa ana ing ngisor iki, kajaba....
Ngoko lugu
Krama lugu
Krama madya
Krama lugu
Krama Alus
Ing ngisor iki kang dadi titikane basa ngoko alus yaiku...
basa ngoko kang kacampuran ragam basa krama alus
basa ngoko kang ora kacampuran ragam basa krama alus
basa ngoko kang ora kacampuran ragam basa ngko
basa ngoko kang tembunge dienggo saben dina
basa ngoko kang tembunge basa rinengga
Basa ngoko kang ora kecampuran tembung-tembung krama inggil tumrap wong sing diajak guneman diarani…
ngoko alus
krama alus
ngoko lugu
krama alus
krama inggil
Basa kang digunakake marang wong sing sadrajat amarga durung raket yaiku…
ngoko alus
krama alus
ngoko lugu
krama alus
krama inggil
Mas, sampeyan mengko didhawuhi bapak menyang daleme pakdhe. Tataran basa kang digunakake ing ukara kasebut yaiku...
krama
ngoko
ngoko alus
krama alus
krama lugu
Bapak nembe kemawon...kula mboten wantun nggigah. Ganepe ukara kasebut kang trep yaiku...
tilem
turu
sare
bobok
merem
Kula sampun.....menawi boten saged ndherek. Tembung kang trep kanggo ngganepi ukara kasebut yaiku...
ngomong
kandha
matur
ngendika
ngucap
Ukara-ukara ing ngisor iki luput unggah-ungguhing basa, kajaba...
Eyang sakit waja sampun tigang dinten
Putranipun Bu Nanik dipuntampi wonten UGM
Kula badhe tindak dhateng Madiun
Ageman kula sampun kanthah
Adhik dhahar pisang goring
Menawa omongan karo wong sing luwih tuwa sing kurang pengalaman, prayogane kudu...
ngetokake kapinterane
tetep andhap asor
pamer kabisane
ngremehake
nganggep bodho
Eyang ngunjuk wedang jahe. Adhiku melu-melu...wedang jahe.
ngombe
ngunjuk
nyruput
ngeglak
nenggak
Bab kang ora digatekake nalika nulis teks pacelathon (drama) yaiku…
nggawe salah siji tema kang bakal digawe drama
nemtokake paraga lan wewatakane paraga kasebut
nggawe alur carita, adegan, lan pacelathon saka paraga
nulis ubarampe kang bakal digawe
nemtokake latar wektu lan papan panggonan carita
Adhiku durung gelem mlebu sekolah“. Yen disalin dadi basa krama alus yaiku...
Adhiku dereng gelem mlebet sekolah.
Rayi kula durung gelem mlebu sekolah
Adhi kula dereng gelem mlebet sekolah
Rayi kula dereng kersa mlebet sekolah
Rayi kula durung purun mlebet sekolah
Gatekna pratelan drama ing ngisor iki!
Tira : “Ran, sesuk apa sida ulangan basa Jawa?” Rani : “Sida Tir, apa kowe ora ngerti?” Tira : “Ora, jalaran pertemuan minggu kepungkur aku ora mlebu sekolah amarga lara.” Rani : “Yen ngono mengko sore sinau bareng wae ya Tir neng omahku.” Tira : “Ya, kebeneran aku mengko arep ngajak Sinta.” Rani : “Ya, taktunggu tekamu. Kae bel sakolah wis muni. Ayo ndang mlebu kelas. Pratelan drama ing ndhuwur nggunakake ragam basa....
Ngoko lugu
Krama lugu
Krama alus
Krama inggil
krama
Le, aku sesuk terna menyang Puskesmas, amarga sesuk wayahe kontrol. Ragam basa kang digunakake yaiku.…
Ngoko lugu
Krama alus
Ngoko alus
Krama desa
Ngoko
Panjenengan punapa badhe (a) dhateng Malang?
Ham, Bu Guru mau (a) nggarap tugas ing kaca pira?
Jangkepana tabel iki!
(a)
Jangkepana tabel iki!
(a)
Jangkepana tabel iki!
(a)
Nyuwun tulung panjenengan tumbasaken kabetahan kangge kegiyatan dangunipun tigang dinten. Basa kang digunakake yaiku ……
Ngoko alus
Ngoko lugu
krama alus
krama lugu
Sasampunipun ngrahapi menapa ingkang sampun sumadya, kasuwun para tamu tumuju papan parepatan awit tata upacara badhe kalajengaken. Basa kang digunakake yaiku …
Ngoko Lugu
Ngoko Alus
Krama Alus
Krama Lugu
Yen tindak daleme Pakdhe, aja lali welingane Bapak diaturke Pakdhe ya, Le! Basa kang digunakake yaiku …
Krama Alus
Krama lugu
Ngoko Alus
Ngoko Lugu
Bapak saiki duwe pimpinan anyar, dene pimpinane iku biyen kancane saklas nalika ana ing SMA. Basa kang trep digunakake bapak marang pimpinane kuwi yaiku ….
Ngoko lugu
Ngoko Alus
Krama lugu
Krama Alus
Pak dhokter mau dhawuh karo simbah, menawa bubar ngunjuk obat diaturi sare. Basa kang digunakake yaiku …
Basa Ngoko Alus
Basa Krama Alus
Basa Krama Lugu
Basa Ngoko Lugu
Mas, menawi kondur mbakyu sampeyan betakaken menika nggih. Basa kang digunakake yaiku …
Ngoko Alus
Basa Ngoko Lugu
Krama alus
Krama lugu
Gatekna pratelan dialog ing ngisor iki!
Tira : “Ran, sesuk apa sida ulangan basa Jawa?”
Rani : “Sida Tir, apa kowe ora ngerti?”
Tira : “Ora, jalaran pertemuan minggu kepungkur aku ora mlebu sekolah amarga lara.”
Rani : “Yen ngono mengko sore sinau bareng wae ya Tir neng omahku.”
Tira : “Ya, kebeneran aku mengko arep ngajak Sinta.”
Rani : “Ya, taktunggu tekamu. Kae bel sakolah wis muni. Ayo ndang mlebu kelas.
Pratelan dialog ing ndhuwur nggunakake ragam basa..
ngoko alus
krama lugu
ngoko lugu
krama alus
Basa kang kanggo bocah-karo bocah utawa sapadha-padha yaiku ….
krama lugu
ngoko alus
ngoko lugu
krama alus
Gatekna pratelan dialog ing ngisor iki!
(Esuk iku ing kelas lagi pelajaran basa Jawa, Bu Eni wis miwiti pamulangan yaiku bab tembung saroja, para siswa pada mangsuli pitakonane bu Eni, ujug-ujug Bagas teka lan langsung nuju lungguhane)
Bu Eni : “Bagas, geneya kok tekamu telat?”
Bagas : “Nyuwun pangapunten, Bu! Kula kerinan.”
Bu Eni : “Geneya kok tangimu nganti kerinan, Bagas?”
Bagas : “Kalawingi tilem kula kedalon, Bu. Ningali bal-balan wonten TV”
Bu Eni : “Sejatine kowe kabeh iku oleh-oleh wae nonton TV, nanging kudu eling wektu. Yen ora malem minggu ora oleh nganti bengi, sebab esuke kowe kabeh rak kudu mangkat sekolah. Yen nganti telat kowe dhewe sing rugi ta?”
Bagas : “Inggih, Bu!”
Ragam basa kang digunakake Bagas ing pratelan dialog kasebut yaiku....
Ngoko Lugu
Ngoko alus
Krama Alus
Krama lugu
Unggah-ungguh basa kang trep pangetrapane yaiku....
Adhi kula sampun dhahar kalawau.
Bu, panjenengan ingkang mbeta tas punika, kula ingkang ngasta buku!
Kula tindak dhateng sekolahan, bapak kesah dhateng kantor.
Pak Guru kondur, kula ugi ndherek wangsul.
Panjenengan napa wis dhahar? Ukara menika mlebet jenising basa
(a)
Xyla sampun sinau unggah-ungguh basa Jawa. Ukara kasebut ngangge jenising basa (a)
Nalika Firman isih turu Bapak tindak kerja. Ukara menika ngangge basa...
(a)
Ibu nyuwun pangapunten, kula badhe dhateng wonten pakiwan. Ngangge basa napa ukara menika...
(a)
Ronaldo seneng banget sinau basa Jawa. Ukara menika ngangge basa...
(a)
sampeyan menapa sampun nedha? Ukara menika nganggo basa...
(a)
Kanca kula boten mlampah amarga gerah. Ukara menika bener napa luput?
(a)
Bu Suryanti mangkat menyang sekolah. Ukara menika luput. Ukara ingkang leres...
(a)
kula mundhut sate ayam wonten Samirono. Ukara menika luput. Ukara ingkang leres...
(a)
Pigunane basa Ngoko Alus kanggo, kejaba...
A. Guneman marang wong kang enom utawa drajade luwih cendhek
B. Guneman marang wong drajade dhuwur nanging wis rumaket
C. Wong Ngudarasa utawa guneman dhewe
D. Kanggo sesorah utawa pidato sing sifate umum
Bapak saiki kagungan pimpinan anyar, dene pimpinane riyin kanca sekelas nalika SMA. Basa kang trep dipungunakaken Bapak marang pimpinanipun inggih menika ….
Krama lugu
Ngoko alus
Ngoko lugu
Krama alus
Krama Inggil
Manut wujude, unggah-ungguh basa dibedakake dadi 4 yaiku ....
Ngoko , ngoko lugu, krama madya, krama alus
Ngoko lugu, ngoko alus, krama lugu, krama alus
Basa ibu, basa ilmu, basa budaya, basa madya
Basa sanskerta, aksara jawa, basa daerah, basa madya
basa daerah, aksara jawa, ngoko, krama
Menyang sapa wae ngoko alus digunakake?
Sapada Kanca
Anak marang Bapak/Ibu
Murid marang Guru
Guru marang murid
Adik marang Mas/Mbak
‘Saben dina, awakmu sekolah opo numpak sepeda motor?’
Ukara kasebut yen diowahi dadi ngoko alus dadi .....
Saben dina, riko sekolah opo nitih sepeda motor?
Saben dina, sampeyan sekolah opo nunggang sepeda motor?
Saben dina, sampeyan sekolah opo numpak sepeda motor?
Saben dinten, panjenengan sekolah nopo nitih sepeda motor?
Saben dina, panjenengan sekolah nopo numpak sepeda motor?
Nalika pacaturan karo Pakdhe, minangka pawongan kang luwih enom kudu nggunakake basa .....
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama lugu
Krama alus
Krama madya
Pak Agus : ”Bola-bali telat wae, apa maneh alesanmu nar?”
Sunar : “....”
Ukara kang trep kanggo mangsuli Pak Agus yaiku ....
Dalem kula tebih, Pak
Griya kula tebih, Pak
Dalem kula adoh, Pak
Omahku adoh, Pak
Griya kulo adoh, Pak
Mengko sore, bapak arep tindak menyang toko buku Gramedia.
Ukara kuwi kalebu tataran basa
Krama
Ngoko Alus
Krama Inggil
Ngoko Lugu
Krama Alus
Kepiye anggonmu omong marang Bapakmu, ngandhani menawa Bapak kon mulih sedhela karo Simbah?
Bapak kon mulih sedhela karo Simbah.
Bapak didhawuhi Simbah kondur sekedhap.
Bapak diaturi Simbah kondur sekedhap.
Bapak didhawuhi Simbah wangsul sekedhap.
Bapak didhawuhi mulih sedhela karo Simbah.
Eyang mundhut pirsa, “Apa bapakmu wis omong welingku, Le?”
Kula mangsuli, “Inggih, Eyang. Bapak sampun …..........”
Tembung kang trep kangge njangkepi ukara ing ngandhap inggih menika ….
Kandha
Semaur
Ngendika
Matur
Ngandani
Sasampunipun ngrahapi menapa ingkang sampun sumadya, kasuwun para tamu tumuju papan parepatan awit tata upacara badhe kalajengaken.
Basa kang digunakake yaiku …
Ngoko Lugu
Ngoko Alus
Krama Alus
Krama Lugu
Krama Madya
Gatekna pratelan dialog ing ngisor iki!
Tira : “Ran, sesuk apa sida ulangan basa Jawa?”
Rani : “Sida Tir, apa kowe ora ngerti?”
Tira : “Ora, jalaran pertemuan minggu kepungkur aku ora mlebu sekolah amarga lara.”
Rani : “Yen ngono mengko sore sinau bareng wae ya Tir neng omahku.”
Tira : “Ya, kebeneran aku mengko arep ngajak Sinta.”
Rani : “Ya, taktunggu tekamu. Kae bel sakolah wis muni. Ayo ndang mlebu kelas.
Pratelan dialog ing ndhuwur nggunakake ragam basa..
ngoko alus
krama lugu
ngoko lugu
krama alus
krama inggil
Gatekna pratelan dialog ing ngisor iki!
(Esuk iku ing kelas lagi pelajaran basa Jawa, Bu Eni wis miwiti pamulangan yaiku bab tembung saroja, para siswa pada mangsuli pitakonane bu Eni, ujug-ujug Bagas teka lan langsung nuju lungguhane)
Bu Eni : “Bagas, geneya kok tekamu telat?”
Bagas : “Nyuwun pangapunten, Bu! Kula kerinan.”
Bu Eni : “Geneya kok tangimu nganti kerinan, Bagas?”
Bagas : “Kalawingi tilem kula kedalon, Bu. Ningali bal-balan wonten TV”
Bu Eni : “Sejatine kowe kabeh iku oleh-oleh wae nonton TV, nanging kudu eling wektu. Yen ora malem minggu ora oleh nganti bengi, sebab esuke kowe kabeh rak kudu mangkat sekolah. Yen nganti telat kowe dhewe sing rugi ta?”
Bagas : “Inggih, Bu!”
Ragam basa kang digunakake Bagas ing pratelan dialog kasebut yaiku....
Ngoko Lugu
Ngoko alus
Krama madya
Krama lugu
Krama Inggil
" Wonten ing pasrawungan saben dinten tiyang Jawi anggadahi pranatan ingkang mligi, ingkang kawastanan tata krama".
ukara iki yen dititik saka ragam basa manut unggah ungguh kalebu ragam basa ...
basa ngoko lugu
basa ngoko alus
basa krama lugu
basa krama madya
basa krama alus
Ibu : Bapak wis ... ?
Bapak : Wis, ngenteni ibu kesuwen, dak kira durung kondur.
Ibu : Lagi wae pak, kanca-kanca ngajak, mampir daleme Bu Wira
Bapak : Lo, Bu Wira wis kondur ta?
Tembung kang mathuk kanggo njanggkepi pacelathon ing dhuwur yaiku ...
maem
mangan
madang
nedha
dhahar
Anis : mengko sore sido latihan ora san?
Santi : sido, mengko dak ampiri jam setengah papat.
Pacelathon ing dhuwur mau migunakake unggah-ungguh basa ...
Ngoko lugu
Ngoko Alus
Krama Lugu
Krama Madya
Krama Alus
Wong sing dijak wawancara priyayine luwih tuwa, basa sing digunakake apike ...
basa ngoko lugu
basa krama lugu
basa ngoko alus
basa krama madya
basa krama alus
Jingglengono pacelathon ing ngisor iki !
Bagus : Drun, nyang endi ?
Badrun : Lapangan, melu ta?
Bagus : Gak, kadhung semayan karo adul
Badrun : Ana acara ta
Bagus : Biasa motor anyar, Mas Bro
Sarampunge nyemak pacelathon ing dhuwur, nggunakake ragam basa apa ...
basa ngoko lugu
basa krama lugu
basa ngoko alus
basa krama alus
basa krama madya
Jingglengono 5 ukara ing ngisor
1. wong tuwa marang wong enom
2. wong/bocah sabarakan/ meh padha umur-umurane
3. wong tuwa marang wong enom kang luwih dhuwur kalungguhane
4. wong sing luwih dhuwur pangkate marang sing luwih asor
5. ngrembug wong liya kang perlu diajeni
Sing kalebu ing ragam ngoko lugu yaiku....
1,2,3
1,2,4
2,3,4
2,4,5
3,4,5
Basa ngoko iku basa kang lumrah digunakake ing masyarakat, duweni watak ....
ngajeni
guyonan
penting
mirunggan
rumaket
Basa ngoko Yen tetembungane kacampuran tembung-tembung krama kagolongake basa ....
ngoko alus
ngoko lugu
krama
krama alus
krama lugu
Nalika adhik .... , aku ya ...., lan ibu uga ....
Tembang kanggo njangkepi supaya trep kanggo unggah-ungguhe .....
mangan - mangan- mangan
nedha - nedha - nedha
mangan - mangan - nedha
mangan - mangan - dhahar
nedha- nedha - dhahar
Wekdal Bapak ...., kula ....
Tembung kanggo njangkepi supaya tepat kanggo Unggah-ungguhe yaiku .....
dhahar - siram
dhahar - adus
nedha - siram
mangan - adus
mangan - siram
Ibu .... kula, kula lajeng .... Bapak.
Tembang kanggo njangkepi supaya trep karo Unggah-ungguhe .....
nambali - nimbali
ngaturi - ngaturi
ngundang - ngundang
nimbali - ngaturi
ngundang - nimbali
Mas, menawi kondur mbakyu sampeyan betakaken menika nggih.
Basa kang digunakake yaiku …
Ngoko Alus
Ngoko Lugu
Krama alus
Krama lugu
Krama inggil
Kagatosna pacelathon menika!
Farrel :”Kula nuwun”
Bu Dwi :”E, Mas Farrel. Kadingaren sore-sore mrene. Mangga lenggah!”
Farrel :”….”
Bu Dwi :”Ora dadi ngapa, rak ya padha slamet ta?”
Wangsulanipun Farrel ingkang trep miturut unggah-ungguh basa, inggih menika ….
“Nyuwun pangapunten sowan wonten griyanipun ibu.”
Nyuwun pangapunten sowan wonten dalemipun ibu.”
“Nyuwun ngapura sowan wonten dalemipun ibu.”
“Nyuwun ngapura sowan wonten griyanipun ibu.”
“Nyuwun pangapunten tindak dalemipun ibu”.
Ragam basa kang digunakake kanggo wong tua kang arep ngendika karo cah enom yaiku…
Krama alus
Krama lugu
Ngoko alus
Ngoko lugu
“Aku wingi ngombe es mula dina iki watuk”
Ukara iki menawa ana ing unggah ungguh basa bisa klebu ragam basa apa?
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama lugu
Krama alus
Ragam basa jawa kang kabeh tembung gunakake krama lan ora ana campuran ngoko utawa madya yaiku...
Krama lugu
Krama alus
Ngoko alus
Krama ndesa
“Pak Lukita sajane gerah apa ta Yu? Kok sesasi pisan tindak rumah sakit”
Miturut unggah-ungguh basa Jawa, ukara ing ndhuwur iku klebu ragam basa apa….
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama lugu
Krama alus
Rusman : Assalamuallaikum wr wb, kula nuwun pak badhe nyuwun pirsa Rizal punapa wonten dalem?
Pak Darno : Waalaikumsalam iya le, Rizal ana ing omah nanging iki mau nembe dikongkon biyunge tuku tabung gas. Ana apa?
Rusman : Menika kula badhe wangsulake buku Basa Jawa kagunganipun Rizal ingkang kula ampil kala wingi.
Pak Darno : Ooo ya le, kene daktampanane mengko yen Rizal wis mulih bisa dakcaosake bocahe.
Rusman : Inggih pak menika bukunipun Rizal. Menawi mekaten kula pamit rumiyin nggih pak. Matur nuwun wasalamuallaikum
Pak Darno : Ya le, ati ati ya
Miturut pacelathon ing nduwur Rusman anggone matur karo Pak Darno gunakake ragam basa apa?
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama lugu
Krama alus
Siti : Kula nuwun, leres menika ruang karyawan?
Tika : Inggih leres mbak, wonten punapa?
Siti : Tepangaken kula Siti karyawan enggal wonten Rumah Sakit Bhakti
Tika : Ooo ingkang karyawan enggal ta? Nggih mangga, kula Tika. Sampeyan dalemipun pundi mbak Siti?
Siti : Inggih mbak Tika, griya kula Nusukan. Menawi sampeyan mbak?
Tika : ............................................................
Pacelathon kang ana ing ndhuwur iku gunakake ragam basa apa?
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama lugu
Krama alus
Siti : Kula nuwun, leres menika ruang karyawan?
Tika : Inggih leres mbak, wonten punapa?
Siti : Tepangaken kula Siti karyawan enggal wonten Rumah Sakit Bhakti
Tika : Ooo ingkang karyawan enggal ta? Nggih mangga, kula Tika. Sampeyan dalemipun pundi mbak Siti?
Siti : Inggih mbak Tika, griya kula Nusukan. Menawi sampeyan mbak?
Tika : ............................................................
Ukara kang trep kanggo ngisi wangsulane paraga Tika yaiku...
Dalemku Banyuagung
Dalem kula Banyuagung
Griyaku Banyu agung
Griya kula Banyuagung
“Menawi kepengin boten gampil …. kita kedah njaga imunitas lan …. Vitamin”
Coba pilihen tembung kang leres kanggo jangkepi ukara ing nduwur yaiku…
Lara, ngombe
Lara, ngunjuk
Gerah, ngombe
Gerah, ngunjuk
Drajat : Nyuwun pangapunten Pak Sujiwo kula badhe (1)...... kelas amarga samenika (2)...... mumet. Kula badhe (3)...... UKS
Pak Sujiwo : Ooo ya mas mangga
Drajat : Matur nuwun Pak
Tembung kang trep kanggo jangkepi tandha titik angka (2) yaiku....
Sakit
Gerah
Padharan
Mustaka
Ragam basa kang ora pareng digunakake siswa amarga ora trep karo tata krama lan subasita yaiku....
Ngoko lugu
Ngoko alus
Basa Jawa kasar
Krama Ndesa
Sasampunipun ngrahapi menapa ingkang sampun sumadya, kasuwun para tamu tumuju papan pirepatan awit tata upacara badhe kalajengaken. Basa kang digunakake yaiku ...
krama desa
Krama alus
Ngoko lugu
Ngoko alus
Krama lugu
Nyuwun tulung sampeyan tumbasaken kabetahan kangge kegiyatan dangunipun tigang dinten. Basa kang digunakake yaiku …
krama lugu
krama alus
ngoko lugu
ngoko alus
ngoko desa
Yen tindak daleme Pakdhe, aja lali welingane Bapak diaturke Pakdhe ya, Le! Basa kang digunakake yaiku ...
krama alus
krama lugu
ngoko alus
ngoko lugu
krama desa
Pak dhokter mau dhawuh karo Simbah, menawa bubar ngunjuk obat diaturi sare. Basa kang digunakake yaiku …
ngoko alus
ngoko lugu
krama alus
krama lugu
kramantara
Bapak saiki duwe pimpinan anyar, dene pimpinane iku biyen kancane saklas nalika ana ing SMA. Basa kang trep digunakake Bapak marang pimpinane kuwi yaiku ….
ngoko alus
ngoko lugu
krama lugu
krama alus
kedhaton
Mas, menawi sampeyan kondur betakaken menika nggih. Basa kang digunakake yaiku …
krama alus
ngoko alus
ngoko lugu
krama lugu
basa kedhaton
Basa kang kanggo bocah-karo bocah utawa sapadha-padha yaiku ….
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
kramantara
Mbah kakung ngrungokake siyaran wayang kulit, ukara kasebut gunakake unggah-ungguh basa...
ngoko alus
krama alus
krama lugu
basa kedhaton
ngoko lugu
Simbah saweg tilem, ukara kasebut kalebu ukara...
krama lugu
krama alus
ngoko lugu
ngoko alus
ngoko desa
Simbah saweg sare, ukara kasebut kalebu ukara...
krama lugu
ngoko lugu
ngoko alus
basa kedhaton
krama alus
sawise rampung anggone mangan, para tamu banjur dikon padha mlebu ruangan rapat. Ukara kasebut migunakake basa ...
krama lugu
krama alus
ngoko lugu
ngoko alus
basa resmi
O1 lan O2 padha gineman. O1 minangka Penutur, dene O2 yaiku ...
mitra tutur
caturan
pacelathon
pirembagan
jejer
Nyuwun tulung Panjenengan pundhutaken dhaharan kagem adicara rapat mbenjang enjang. Ukara kasebut kalebu basa ...
ngoko lagu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
ngoko biyasa
Menawi Panjenenegan nitih pit montor, sampun supe ngasta ngagem helem. Ukara kasebut migunakake basa ...
ngoko lugu
ngoko alus
ngoko andhap
krama alus
krama lugu
Guru Basa Jawaku asmane Pak Afif. Basa krama alus kang pener yaiku ...
Dwija Basa Jawa kula asmanipun Pak Afif
Dwija Basa Jawaku asmanipun Pak Afif
Guru Basa Jawa kula asmanipun Pak Afif
Dwija Basa Jawa kula asmane Pak Afif
Guru Basa Jawaku asmanipun Pak Afif
Jenis ragam basa manut panggonane sing trep manut unggah ungguh yaiku ...
basa formal - basa informal
basa tulis - basa lisan
basa ngoko - basa krama
basa gancaran - basa sastra
basa rinengga - basa madya
Ibu: Bapak wis . . . . ?
Bapak: Wis, ngenteni ibu kesuwen, dak kira durung kondur.
Ibu: Lagi wae pak, kanca-kanca ngajak, mampir daleme Bu Wira
Bapak: Lo, Bu Wira wis kondur ta?
Tembung kang mathuk kanggo njanggkepi pacelathon ing dhuwur yaiku ...
maem
mangan
madang
nedha
dhahar
Ibu: Aja kesusu turu, shalat Isya dhisik Rina!
Rina: Inggih bu, kula sampun shalat. Menawi Ibu sayah, mangga sare rumiyin.
Punggelan teks kasebut, ibu migunakake basa ngoko, dene Rina migunakake basa ...
ngoko lugu
ngoko alus
krama lugu
krama alus
Ngoko dan krama
Dipun sekecakaken anggenipun. . . , kula ugi nembe kemawon . . .
Tembung tembung sing trep kanggo nyampurnaake ukara kasebut ....
Dhahar, dhahar
Nedha, nedha
Nedha, mangan
Nedha, dhahar
Dhahar, nedha
Anis: mengko sore sido latihan ora san?
Santi: sido, mengko dak ampiri jam setengah papat.
Pacelathon ing dhuwur mau migunakake unggah-ungguh basa ...
Ngoko lugu
Ngoko Alus
Krama Lugu
Krama Madya
Krama Alus
Wong sing dijak wawancara priyayine luwih tuwa, basa sing digunakake apike ...
basa ngoko lugu
basa krama lugu
basa ngoko alus
basa krama madya
basa krama alus
Jingglengono 5 ukara ing ngisor
1. Wong tuwa marang wong enom
2. Wong/bocah marang padha sak umurane
3. Wong tuwa marang wong enom kang luwih dhuwur kalungguhane
4. Wong sing luwih dhuwur pangkate marang sing luwih asor
5. Ngrembug wong liya kang perlu diajeni
Sing kalebu ing ragam ngoko lugu yaiku....
1,2,3
1,2,4
2,3,4
2,4,5
3,4,5
Sampeyan punika yoganipun sinten?
Ukara kasebut ngetrapake panganggone basa. . .
krama lugu
krama alus
ngoko lugu
ngoko alus
krama kasar
Anggen kula ngrantos panjenengan kalawau sampun dangu sanget.
Yen diowahi ing basa ngoko lugu yaiku. . .
Anggonku nunggu sampeyan mau wis suwe banget.
Anggen kula nengga sampeyan wau sampun dangu sanget.
Anggonku nunggu kowe mau wis suwe banget.
Anggen kula nengga panjenengan wau sampun dangu sanget.
Anggen adalem ngantos panjenengan wau sampun dangu sanget.
Bapak mulih saka sawah jam sepuluh esuk.
Yen diowahi ing basa ngoko alus yaiku. . .
Bapak kondur saka sawah jam sepuluh esuk.
Bapak kondur saking sabin jam sedasa enjing.
Bapak wangsul saking sabin jam sedasa enjing.
Bapak wangsul saka sawah jam sepuluh esuk.
Bapak mulih saking sawah jam sepuluh enjing.
Omahmu wis disapu apa durung?
Ukara kasebut yen diowahi ing basa krama lugu yaiku. . .
Dalemipun panjenengan sampun dipunsapu punapa dereng?
Griyanipun sampeyan sampun dipunsapu punapa dereng?
Dalemipun panjenengan wus disapu apa durung?
Griyanipun panjenengan wis disapu apa durung?
Griyanipun panjenengan sampun dipunsapu apa durung?
Mangana dhisik wae!
Yen diowahi basa krama lugu yaiku. . .
Panjenengan dhahar rumiyin mawon.
Sampeyan nedha rumiyin mawon.
Panjenengan dhahar dhisik wae!
Sampeyan nedha dhisik wae!
Sampeyan dhahar disik kemawon!
Kowe digawakake obat saka godhong suruh.
Basa krama aluse yaiku. . . .
Panjenengan diastakake obat saka godhong suruh.
Sampeyan dipunbektakaken jampi saking ron suruh.
Panjenengan dipunastakaken jampi saking ron suruh.
Sampeyan dipunastakaken jampi saking ron suruh.
Sampeyan dipunastakake usada saking godhong suruh.
Susi: “Mbak, njenengan mau wis dhahar apa durung?”
Dina: “Durung je Dhik, lha arep maem ketungka ana tamu.”
Undha-usuking basa ingkang dipunginakaken dening Susi ing pacelathon kasebat, inggih menika ....
ngoko alus
krama alus
krama
ngoko
krama inggil
Simbah: “Kowe mau saka ngendi Na?’
Nana: “Saking ......... budhe Siti Mbah.”
Simbah: “Masmu Joko ana neng ....... ora?”
Nana: “Boten wonten Mbah. Mas Joko tilem wonten ......... Mas Doni.”
Rerangkening tetembungan ingkang trep kangge njangkepi pacelathon kasebat, inggih menika .....
griyanipun - omah - daleme
griyane - griya - omahipun
dalemipun - griya - griyane
dalemipun - omah - griyane
griyanipun - omah - omahe
Basa ngoko iku basa kang lumrah digunakake ing masyarakat lan duweni watak ....
ngajeni
guyonan
penting
mirunggan
rumaket
Basa ngoko Yen tetembungane kacampuran tembung-tembung krama kagolongake basa ....
ngoko alus
ngoko lugu
krama
krama alus
krama lugu
Basa Jawa ana basa krama lan basa ngoko
Bener
Salah
Basa kramane sirah yaiku asta
Bener
Salah
Yen ngomong karo adek nganggo basa krama alus
Bener
Salah
