Worksheets№1. ТАРИХТАҒЫ ОРТАҒАСЫРЛАР ТҮСІНІГІ.
Total questions: 50
Worksheet time: 31mins
"Орта ғасырлар" тіркесі алғаш рет қолданылған ел:
Италия
Испания
Франция
Англия
Ортағасырлар кезеңін алғаш рет ғылымға енгізген итальяндық гуманист , тарихшы:
Флавио Бьондо
Шарль Луи Монтескье
Джон Локк
Франсу Мари Аруэ (Вольтер)
" Орта ғасырлар " сөз тіркесі қолданыла бастаған кезең:
V - XI
XI - XVI
XVI - XVII
XV - XVI
Гуманист - тарихшылар " орта ғасырлар " ұғымын қандай кезеңді сипаттау үшін қолданған:
Батыс Рим империясының құлауынан Ұлы географиялық ашылулар кезеңіне дейінгі аралықты
Батыс Рим империясының құлауынан Абсолютизмнің дағдарысқа ұшырауына дейінгі аралық
Батыс Еуропа тарихының антикалық дәуірінен Қайта өрлеу (Ренессанс) кезеңіне дейінгі аралық
Батыс Еуропа тарихының антикалық дәуірінен Дін саласында реформацияның басталу кезеңіне дейінгі аралық.
Орта ғасырлар кезеңі бөлінеді:
2 кезеңге
3 кезеңге
4 кезеңге
5 кезеңге
Ерте орта ғасырлардың тарихи мерзімі:
V - XI
XI - XVI
XVI - XVII
XV - XVI
Ерте ортағасырлар ( V-XI ) кезеңіне тән құбылыс (-тар):
Ұлы Географиялық ашылулар іске асты
Сословиелерге бөлінген монархиялар қалыптасты
Орталықтанған мемлекеттер құрылды
Жаңа мемлекеттер пайда болды.
Адамның бүкіл өмірі
католик шіркеуінің
қатаң бақылауында
болды.
Ерте ортағасырлар ( V-XI ) кезеңіне тән құбылыс (-тар):
Қалалар гүлденді.
Саяси бытыраңқылық басталды.
Дін саласында реформация басталды
Христиан шіркеуі екіге бөлініп кетті.
Адамның бүкіл өмірі
католик шіркеуінің
қатаң бақылауында
болды.
Дамыған ортағасырлар ( XI-XV ғғ. ) кезеңіне тән құбылыс (-тар):
Қалалар гүлденді.
Саяси бытыраңқылық басталды.
Дін саласында реформация басталды
Христиан шіркеуі екіге бөлініп кетті.
Адамның бүкіл өмірі
католик шіркеуінің
қатаң бақылауында
болды.
Дамыған ортағасырлар ( XI-XV ғғ. ) кезеңіне тән құбылыс (-тар):
Шіркеу екіге бөлініп кетті
Жаңа мемлекеттер пайда болды
Абсолюттік монархиялар қалыптасты
Ұлы Географиялық ашылулар іске асты.
Орталықтанған мемлекеттер құрылды
Кейінгі ортағасырлар (XV ғ. екінші жартысы -XVII ғ. ортасы) кезеңіне тән құбылыс (-тар):
Дін саласында реформация басталды.
Жаңа мемлекеттер пайда болды
Абсолюттік монархиялар қалыптасты
Ұлы Географиялық ашылулар іске асты.
Орталықтанған мемлекеттер құрылды
Кейінгі ортағасырлар (XV ғ. екінші жартысы -XVII ғ. ортасы) кезеңіне тән құбылыс (-тар):
Абсолюттік монархиялар қалыптасты
Қалалар гүлденді
Адамның бүкіл өмірі
католик шіркеуінің
қатаң бақылауында
болды.
Абсолютизм дағдарысқа ұшырады
Гуманистік идеология қалыптасты.
Шартты жекеменшік жериеленушілікке негізделген қоғамдық қатынастардың түрі:
феодализм
еуропалық капитализм
абсолютизм
социализм
Ортағасырлар кезеңінде Қайта өрлеу дәуірі деп аталған тарихи кезең:
Рисорджименто
Эллинизм
Өзекті дәуір
Ренессанс
Гуманистердің орта ғасырларды "Қара түнектер кезеңі" деп атау себебі (-тері):
Халық еңбекқор және мейірімді болды
Қиын-қыстау кезеңде елін жаудан аман
алып қалған дана билеушілер болды.
Адамнын рухани өмірі толықтай
шіркеуге бағындырылды
Антикалық мәдениет, ғылым және
білім ұмытылды.
Ортағасырлық серілер ерліктің, тектіліктің, өрліктің үлгісі саналды.
Римдік тәртіп пен мәдениетті күйретуші халықтардың жалпы атауы :
Варварлар
Готтар
Викингтер
Көшпелі Ди тайпалары
Рим шегараларының солтүстігінде өмір сүрген варварлық тайпа (-лар):
германдық тайпалар
парфиялықтар
славяндар
пергамдықтар
кельттер
Еуропада бұрынғы антикалық қоғам мен варварлық дәстүрлердің араласуынан туған жаңа қоғам:
монархия
феодализм
буржуазия
капитализм
Қайта өрлеу дәуірінде қандай өнер салалары қайта жанданды:
Ғылым мен техника
Сәулет өнері, сурет және мүсін
Әскери өнер мен тактика
Қолөнер мен сауда
Қайта өрлеу дәуірінде қайта жаңғыртылған шығармашылық бағыттар:
Орта ғасырлық рыцарлық мәдениет
Антикалық суретшілер мен мүсіншілердің тақырыптары
Готикалық өнер мен роман стилі
Қытай және үнді мәдениеті
Қайта өрлеу дәуірінде қайтадан мән беріле бастаған өмірлік құндылықтар:
Тек діни тақырыптарға
Өмірдің қуанышты сәттерін бейнелеуге
Соғыс пен басқыншылыққа
Тек ғылыми жаңалықтарға
Антикалық мәдениет пен білім қайта жаңғыртылған ортағасырлық кезең:
Қайта өрлеу дәуірі
"Қара түнек" дәуірі
Ағартушылық кезеңі
Феодализм
Еуропадағы "қара түнек"кезеңінің басы және аяғы болып есептелетін оқиғалар:
Батыс Рим империясының құлауы
Шіркеудің екіге бөлінуі
Дін саласында реформацияның басталуы
Ағартушылық кезеңі
Қайта өрлеу дәуірі
Антикалық мәдениетті жаңғыртуға үлес қосқан, жеке адамның мүддесін қорғаған қоғам қайраткерлері мен жазушылар:
Философтар
Ағартушылар
Гуманистер
Монастырь қызметкерлері
Бір орталықтанудың оң тұсы (-тары):
феодалдық өзара қырқысу соғыстарына тежеу салынды
алып ғимараттар салынды
ғылымның дамуына тежеу салынды
қолөнер, сауда дамып, қалалар өсті
антикалық мәдениет пен білім ұмытылды
Бір орталықтанудың оң тұсы (-тары):
басқа мемлекеттердің елді жаулап алу әрекеттеріне тыйым салды.
алып ғимараттар салынды
Халық еңбекқор және мейірімді болды
ауыл шаруашылығы өнімдерін мол өндіруге жол ашылды
антикалық мәдениет пен білімнің ұмытылуы
Шығыстың бір орталыққа бағынған мемлекеттерінің Батыс елдерінен күшті болу себебі (-тері):
Демократиялық басқару жүйесінің қалыптасуы
Суландыру жүйелерін жасау - мемлекеттің қолында болуы.
Шаруалардың өз жеріне толық иелік етуі
Жер мемлекеттің меншігінде болуы
Сауданың басты табыс көзі болуы
Орта ғасырлардағы оқиғаларды қалай білеміз?
A) Аңыздар арқылы
B) Деректер арқылы
C) Қазіргі ғалымдардың зерттеулері арқылы
D) Суреттер арқылы
Орта ғасырлық деректер бөлінеді:
археологиялық және әдеби
жазба және заттай
тарихи және мәдени
ежелгі және қазіргі
Заттай деректерге жатады:
үйлер, киім-кешек
сарайлар, ыдыс-аяқ
ақша түрлері, суреттер
заңдар мен құжаттар
тарихшылардың еңбектері
Жазба деректерге жатады:
тарихшылардың еңбектері
үйлер
ақша түрлері
заңдар мен құжаттар
сарайлар
Орталықтанған мемлекеттер құрылып, абсолюттік монархиялар қалыптасқан кезең:
Кейінгі орта ғасырлар
Ерте орта ғасырлар
Дамыған орта ғасырлар
Жаңа заман тарихы
Кейiнгi орта ғасырлар сипатталады:
феодализмнiң ыдырауымен
қала-мемлекеттер санының өсуімен
капиталистiк өндiрiс тәсiлiнiң туа бастауымен
натуралды шаруашылықтың өркендеуімен
құлиеленушілік құрылыстың жойылуымен
Еуропаның ерте орта ғасырлар кезеңінің оқиғаларына арналған шығарма (-лар):
" Салий ақиқаты "
" Гильгамеш туралы дастан", Прометей туралы миф
" Нибелунгтар туралы жыр "
" Авеста " ,
" Танах "
" Ролланд туралы жыр "
Халықтардың Ұлы қоныс аудару дәуіріндегі оқиғалар баяндалған шығарма:
"Эпарх кітабы"
" Ролланд туралы жыр "
" Қаһарлы сот кітабы "
" Нибелунгтар туралы жыр "
V ғ. франктер мен бургундықтардың (нибелунгтар) ғұндармен қарым-қатынасы туралы жыр:
«Ролланд туралы жыр»
«Фигароның үйлену тойы»
«Эпарх кітабы»
«Нибелунгтар туралы жыр»
Франк королі Ұлы Карлдің және оның қолбасшысы Ролландтың Испанияға жорығы баяндалған ХІІ ғасырдағы жыр:
«Ролланд туралы жыр»
Ваал және Алийян»
«Авеста»
«Одиссея»
Еуропаның дамыған ортағасырлар кезеңіне арналған дерек (-тер):
императорлар мен корольдер, феодалдардың грамоталары
"Илиада" және "Одиссея"
шаруашылық саласына байланысты деректер
майя жазбалары мен «Гильгамеш туралы дастан».
қоғамдық - саяси жазбалар (хартиялар)
V - XI ғасырлардағы жазба деректерге жататын ІІ Юстинианның заңдар жинағы ( -тары):
"Қаһарлы сот кітабы"
"Азаматтық құқықтар жинағы"
"Эпарх кітабы"
"Жасақ"
"Салий заңдары"
V - ІХ ғасырлар аралығындағы Рим империясы аумағындағы герман, кельт, тайпаларының әдет-ғұрып заңы (-дары) :
Франция бас штаттарының хаттамалары
Салийлық ақиқат, Саксондық ақиқат
Кастилия кортесінің шешімдері
Бургундтық ақиқат, Вестготтық ақиқат
Парламенттік хаттамалар мен статуттар (ережелер)
Дамыған орта ғасырлардағы (ХІ ғ. ортасы - XV ғ) шаруашылық саласына байланысты
деректерге жатады:
жер тізімі мен кадастры (халық санағы мен салық төлемдері)
араб географтары мен саяхатшыларының еңбектері
император мен корольдер, феодалдардың грамоталары
жер бөлу жөніндегі құжаттар
парламенттік хаттамалар мен статуттар (ережелер)
Дамыған орта ғасырлардағы (ХІ ғ. ортасы - XV ғ) монархиялық биліктің қалыптасуы кезеңінде қалыптасқан жаңа деректерге жатады:
жер тізімі мен кадастры (халық санағы мен салық төлемдері)
араб географтары мен саяхатшыларының еңбектері
император мен корольдер, феодалдардың грамоталары
жер бөлу жөніндегі құжаттар
парламенттік хаттамалар мен статуттар (ережелер)
Дамыған орта ғасырлардағы (ХІ ғ. ортасы - XV ғ) қоғамдық саяси жазбалар (Хартиялар)
деректеріне жатады:
жер тізімі мен кадастры (халық санағы мен салық төлемдері)
Эпарх кітабы"
император мен корольдер, феодалдардың грамоталары
Париж қолөнершілерінің кітабы
парламенттік хаттамалар мен статуттар (ережелер)
Дамыған орта ғасырлардағы (ХІ ғ. ортасы - XV ғ) қоғамдық саяси жазбалар (Хартиялар)
деректеріне жатады:
жер тізімі мен кадастры (халық санағы мен салық төлемдері)
Франция корольі VI Людовиктің Лорис қаласына берген хартиясы
император мен корольдер, феодалдардың грамоталары
Кастилиялық кортестің шешімдері
парламенттік хаттамалар мен статуттар (ережелер)
Ағылшын корольдігіндегі халық санағына арналған кітап:
" Салий заңы "
" Қаһарлы сот кітабы "
" Азаматтық құқықтар жинағы "
" Париж қаласының қолөнер кітабы "
"Эпарх кітабы"
Парламенттік хаттамалар мен статтутар (ережелер) қатарына кіретін дерек (-тер):
Жер иеліктерінің тізімі
Франция Бас штаттарының хаттамалары
Шаруалар міндеткерліктерінің жазбалары.
Кастилия кортестерінің шешімдері
Қауымдық жарғылар
Феодалдық жер қатынасын реттеуге арналған деректерге жатады:
Жер иеліктерінің тізімі
Германдық тайпалардың ақиқаттық заңдары
Шаруалар міндеткерліктерінің жазбалары.
Франция корольі VI Людовиктің Лорис қаласына берген хартиясы
Қауымдық жарғылар
Кейінгі орта ғасырлар кезеңінен (XVI - XVII ғасырдың бірінші жартысы) көп кездесетін деректер:
Шаруашылық саласына байланысты
деректер
Қоғамдық-саяси жазбалар (хартиялар)
Парламенттік хаттамалар мен статуттар
Феодалдық жер қатынасын реттеуге арналған деректер
Император мен король, феодалдардың грамоталары
Шығыс елдерінің орта ғасырлардағы деректеріне жатады:
Қытай жылнамалары
Махабхарата мен Рамайяна
«Ману зандары»
" Шицзин "
«Яса» («Жасақ»)
Шығыс елдерінің орта ғасырлардағы деректеріне жатады:
"Моңғолдардың құпия шежіресі"
Марко Полоның еңбектері
Ригведа
Талмуд
араб географтары мен саяхатшыларының еңбектері
