Xác định tuổi của hoá thạch bằng đồng vị phóng xạ

Bằng chứng gián tiếp về lịch sử phát triển của sinh giới.

Xác định tuổi của hoá thạch có thể xác định tuổi của quả đất

Bằng chứng trực tiếp về lịch sử phát triển của sinh giới.

Bằng chứng sinh học phân tử

Bằng chứng giải phẫu so sánh

Bằng chứng hóa thạch

Bằng chứng tế bào học

Di tích của xương đai hông, xương đùi và xương chày được tìm thấy ở cá voi hiện nay.

Xác voi ma mút được tìm thấy trong các lớp băng.

Những đốt xương khủng long được tìm thấy trong các lớp đất.

Xác sâu bọ được tìm thấy trong các lớp hổ phách.

Cơ thể sinh vật nguyên vẹn

Chỉ là từng phần của cơ thể

Cơ thể sinh vật giữ nguyên hình dạng, màu sắc

Cơ thể sinh vật được bảo vệ toàn vẹn

Cơ thể sinh vật nguyên vẹn

Chỉ là từng phần của cơ thể

Cơ thể sinh vật giữ nguyên hình dạng, màu sắc

Cơ thể sinh vật được bảo vệ toàn vẹn

Lượng sản phẩm phân rã của các nguyên tố phóng xạ

Đánh giá trực tiếp thời gian phân rã của nguyên tố urani (Ur)

Lượng sản phẩm phân rã của các nguyên tố carbon phóng xạ

Đặc điểm địa chất của lớp đất

Cùng nguồn gốc, đảm nhận những chức phận giống nhau

Có nguồn gốc khác nhau nhưng đảm nhận những chức phận giống nhau, có hình thái tương tự nhau

Cùng nguồn gốc, nằm ở những vị trí tương ứng trên cơ thể, có thể thực hiện các chức năng khác nhau

Có nguồn gốc khác nhau, nằm ở những vị trí tương ứng trên cơ thể có kiểu cấu tạo giống nhau

Cánh của chim và cánh của côn trùng.

Gai của cây hoa hồng và gai của cây xương rồng.

Cánh của dơi và chi trước của ngựa.

Mang của cá và mang của tôm.

Phản ánh sự tiến hóa đồng quy

Phản ánh sự tiến hóa phân li

Phản ánh nguồn gốc chung các loài

Cho biết các loài đó sống trong điều kiện giống nhau

Tuyến nọc độc của rắn và tuyến nước bọt của người.

Vòi hút của bướm và đôi hàm dưới của bọ cạp.

Gai xương rồng và lá cây lúa.

Mang cá và mang tôm

Sự tiến hóa trong quá trình phát triển loài

Chọn lọc tự nhiên đã diễn ra theo những hướng khác nhau

Chúng có nguồn gốc khác nhau nhưng phát triển trong các điều kiện như nhau

Chúng thực hiện các chức năng khác nhau.

Những cơ quan có nguồn gốc khác nhau tuy đảm nhiệm những chức năng khác nhau nhưng vẫn có hình thái tương tự

Những cơ quan có nguồn gốc khác nhau nhưng đảm nhiệm những chức năng giống nhau nên có kiểu hình thái tương tự

Những cơ quan có nguồn gốc giống nhau nhưng đảm nhiệm những chức năng giống nhau nên có hình thái tương tự.

Những cơ quan có nguồn gốc khác nhau tuy đảm nhiệm những chức năng giống nhưng có hình thái khác nhau.

Cánh chim và cánh bướm

Ruột thừa của người và ruột tịt ở động vật.

Tuyến nọc độc của rắn và tuyến nước bọt của người.

Chi trước của mèo và tay của người.

Thể hiện sự gần gũi về tiến hóa của các loài.

Có chức năng như nhau.

Cơ quan thoái hóa không phải là cơ quan tương tự.

Thể hiện tính có hướng của chọn lọc tự nhiên.

Phát triển không đầy đủ ở cơ thể trưởng thành.

Thay đổi cấu tạo phù hợp với chức năng mới

Thay đổi chức năng

Biến mất hoàn toàn

Bằng chứng sinh học phân tử

Bằng chứng giải phẫu so sánh

Bằng chứng đại lí sinh học

Bằng chứng phôi sinh học

Bằng chứng giải phẫu so sánh

Hóa thạch

Cơ quan tương đồng

Bằng chứng tế bào học và sinh học phân tử

Các gene quy định cơ quan thoái hóa là những gen lặn.

Vì chúng ít có hại cho cơ thể sinh vật nên không bị CLTN loại bỏ.

Chưa đủ thời gian tiến hóa để CLTN có thể loại bỏ chúng.

Có thể chúng sẽ trở nên có ích trong tương lai nên không bị loại bỏ.

Xác sinh vật sống trong các thời đại trước được bảo quản trong các lớp băng.

Protein của các loài sinh vật đều cấu tạo từ 20 loại amino acid.

Xương tay của người tương đồng với chi trước của mèo.

Tất cả các loài sinh vật đều được cấu tạo từ tế bào.

Bộ xương của người Việt Cổ đã được tìm thấy trong các lớp đất ở Chùa Sò - xã Thạch Lạc có niên đại hơn 4 ngàn năm.

Các amino acid trong chuỗi β-hemoglobin của người và tinh tinh giống nhau.

Tất cả sinh vật từ đơn bào đến đa bào đều được cấu tạo từ tế bào.

Chi trước của mèo và cánh của dơi có các xương phân bố theo thứ tự tương tự nhau.

1832

1831

1833

1834

Những biến đổi trên cơ thể sinh vật dưới tác động của ngoại cảnh và tập quán hoạt động

Những biến đổi trên cơ thể sinh vật dưới tác động của ngoại cảnh và tập quán hoạt động nhưng di truyền được

Sự phát sinh những sai khác giữa các cá thể trong loài qua quá trình sinh sản

Những đột biến phát sinh do ảnh hưởng của ngoại cảnh

Đột biến cấu trúc NST

Biến dị cá thể

Đột biến gene

Đột biến số lượng NST

Đột biến cấu trúc NST

Biến dị cá thể

Đột biến gene

Đột biến số lượng NST

3, 4, 5

2, 4, 5

1, 3, 4, 5

1, 3, 4

Tương tác giữa cá thể với môi trường sống.

Sinh sản.

Chọn lọc tự nhiên.

Chọn lọc nhân tạo.

Tích lũy các đặc tính thu được trong đời cá thể dưới tác dụng của ngoại cảnh

Tích lũy các biến dị có lợi, đào thải các biến dị có hại cho bản thân sinh vật.

Tích lũy các biến dị có lợi, đào thải các biến dị có hại cho con người

Đào thải các cá thể mang kiểu gene quy định kiểu hình kém thích nghi, tích lũy các cá thể mang kiểu gene quy định kiểu hình thích nghi, khả năng sinh sản tốt.

Quần thể.

Cá thể, quần thể.

Cá thể.

Tất cả các cấp tổ chức sống.

Theo Darwin, biến dị là những sai khác của một sinh vật so với đồng loại.

Theo Darwin, những sinh vật to lớn nhất là những sinh vật có điều kiện sinh tồn tốt nhất.

Darwin là người đầu tiên đưa ra khái niệm biến dị.

Theo Darwin, toàn bộ sinh giới hiện nay đều có chung một nguồn gốc.

Sự phân hóa khả năng sống sót và khả năng sinh sản của các cá thể có kiểu gene khác nhau trong quần thể.

Sự phân hóa khả năng sống sót của các cá thể trong quần thể.

Sự phân hóa khả năng sống sót và sinh sản của các có thể trong quần thể.

Sự phân hóa khả năng sống sót của các cá thể có kiểu gene khác nhau trong quần thể.

Môi trường thay đổi một cách từ từ, chậm chạp, sinh vật có khả năng thích ứng với sự biến đổi đó, tự vươn lên để hoàn thiện.

Tác động của chọn lọc tự nhiên thông qua tính biến dị và di truyền của sinh vật.

Tích lũy biến dị có lợi và đào thải các biến dị có hại cho cơ thể sinh vật.

Di truyền tất cả các tập tính phát sinh trong đời sống cá thể cho thế hệ con.

Tích luỹ các biến đổi nhỏ, riêng lẻ ở từng cá thể thành các biến đổi sâu sắc, phổ biến chung cho giống nòi.

Đào thải các biến dị không có lợi cho con người và tích luỹ các biến dị có lợi, không quan tâm đến sinh vật.

Tạo ra các loài cây trồng, vật nuôi trong phạm vi từng giống tạo nên sự đa dạng cho vật nuôi cây trồng.

Tạo các giống cây trồng, vật nuôi đáp ứng nhu cầu của con người rất phức tạp và không ngừng thay đổi.

Chọn lọc nhân tạo - sự sống sót của vật nuôi, cây trồng thích nghi nhất.

Chọn lọc nhân tạo - hình thành đặc điểm thích nghi ở vật nuôi

Chọn lọc nhân tạo - tạo ra giống cây trồng, vật nuôi mới trong phạm vi cùng một loài

Động lực của chọn lọc nhân tạo - nhu cầu kinh tế và thị hiếu thẩm mỹ của con người

Chọn lọc tự nhiên

Đấu tranh sinh tồn

Phân ly tính trạng

Chọn lọc nhân tạo

Su hào.

Súp lơ.

Cải bruxen.

Mù tạc hoang dại.

Môi trường làm tác động lên cơ thể sinh vật, làm những loài to lớn ngày càng mất đi, những loài nhỏ vẫn được duy trì do có đa dạng về di truyền hơn quần thể sinh vật có kích thước lớn.

Đột biến làm những loài có cơ chế sửa lỗi tốt vẫn sinh trưởng và phát triển, những loài có cơ chế sửa lôi do đột biến gây ra càng yếu, thì ngày càng giảm số lượng.

Những cá thể nào có biến dị di truyền giúp chúng thích nghi thì tăng số lượng, biến dị di truyền kém thích nghi thì giảm số lượng.

Tất cả đều sai.

Đột biến.

Chọn lọc tự nhiên.

Phân ly tính trạng

Biến dị cá thể.

Chưa giải thích thành công sự hình thành đặc điểm thích nghi.

Chưa đi sâu vào cơ chế hình thành loài mới.

Chưa hiểu rõ nguyên nhân và cơ chế di truyền các biến dị.

Chưa có quan niệm đúng về nguyên nhân của sự đấu tranh sinh tồn.

chọn lọc tự nhiên tích lũy các biến dị cá thể màu xanh qua nhiều thế hệ.

ảnh hưởng trực tiếp của thức ăn là lá cây có màu xanh làm biến đổi màu sắc cơ thể sâu.

khi chuyển sang ăn lá, sâu tự biến đổi màu để thích nghi với môi trường.

Chim ăn sâu không ăn các con sâu màu xanh

Thường biến.

Biến dị tổ hợp.

Biến dị cá thể.

Đột biến gene.

3, 4, 5

2, 4, 5

1, 3, 4, 5

1, 3, 4

(1), (3), (4), (5)

(1), (2), (4), (5)

(1), (4), (5), (6)

(1), (2), (4), (6)

Vai trò của CLTN

Tính thích nghi của sinh vật với điều

Vai trò của CLTN

Tính thích nghi của sinh vật với điều kiện sống

Nguyên nhân phát sinh các biến dị và cơ chế di truyền các biến dị

Sự hình thành loài bằng con đường phân li tính trạng

Trên mỗi giống, con người đi sâu khai thác một số đặc điểm có lợi nào đó, làm cho nó khác xa với tổ tiên.

Việc loại bỏ những dạng trung gian không đáng chú ý đã làm phân hóa nhanh chóng dạng gốc.

Trong mỗi loài vật nuôi hay cây trồng, quá trình chọn lọc nhân tạo được tiến hành theo những hướng khác nhau.

Trong mỗi loài, sự chọn lọc nhân tạo có thể được tiến hành theo một hướng xác định để khai thác một đặc điểm.

Trong đàn hươu cổ ngắn xuất hiện một con hươu cổ dài, con cổ dài lấy thức ăn tốt hơn nên sống sót và sinh sản.

Hươu đứng dưới đất để gặm lá cây, lá cây cao dần nên chúng cố gắng vươn cao cổ để lấy thức ăn.

Hươu non sinh ra, có con cổ dài, con cổ ngắn, những con cổ dài lấy thức ăn tốt hơn nên sống sót và con cháu ngày một đông.

Trong đàn hươu cổ ngắn có thể xuất hiện một ít con cổ dài, con cổ dài lấy thức ăn tốt hơn nên sống sót và sinh sản.

Phát sinh trong quá trình sinh sản.

Di truyền được cho thế hệ sau.

Tồn tại chỉ trong một đời cá thể.

Là nguồn nguyên liệu chủ yếu của chọn giống và tiến hóa.

Thuyết tiến hóa bằng đột biến lớn và đột biến nhỏ.

Thu

Thuyết tiến hóa bằng đột biến lớn và đột biến nhỏ.

Thuyết tiến hóa Darwin và các luận điểm của các nhà khoa học trong lĩnh vực tiến hóa.

Thuyết tiến hóa tổng hợp và thuyết tiến hóa bằng con đường sinh thái.

Thuyết tiến hóa trung tính và thuyết tiến hóa bằng đột biến lớn.

hình thành các đơn vị phân loại trên loài như: chi, họ, bộ, lớp, ngành.

biến đồi tần số các allele và thành phần kiểu gene của quần thể.

biến đổi kiểu hình của quần thể gốc đưa đến hình thành loài mới.

biến đổi thành phần kiểu gene dẫn tới biến đổi kiểu hình mới.

cá thể.

quần thể.

quần xã.

hệ sinh thái

Không mang đến các loại allele có sẵn trong quần thể nên không làm thay đổi tần số allele và thành phần kiểu gene của quần thể.

Có thể mang đến những allele mới làm phong phú vốn gene của quần thể.

Chỉ xảy ra giữa các quần thể cách li hoàn toàn với nhau.

Đưa thêm gene vào quần thể, không đưa gene ra khỏi quần thể.

Đều có thể làm xuất hiện các kiểu gene mới trong quần thể

Đều làm thay đổi tần số allele không theo hướng xác định

Đều có thể làm xuất hiện các allele mới trong quần thể

Đều làm giảm tính đa dạng di truyền của quần thể

Cả hai đều làm tăng biến dị di truyền trong một quần thể.

Cả hai đều làm giàu vốn gene quần thể.

Cả hai đều có tác dụng trong các quần thể nhỏ yếu hơn so với các quần thể lớn.

Cả hai đều là quá trình ngẫu nhiên.

Chọn lọc nhân tạo

Yếu tố ngẫu nhiên

Đột biến

Di nhập gene

Dòng gene.

Đột biến ngược.

Phiêu bạt di truyền.

Chọn lọc tự nhiên.

Giao phối không ngẫu nhiên và di nhập gene.

Đột biến và chọn lọc tự nhiên.

Chọn lọc tự nhiên và phiêu bạt di truyền.

Đột biến và dòng gene.

Làm thay đổi tần số các kiểu gene trong quần thể

Tạo ra trạng thái cân bằng di truyền trong quần thể

Làm thay đổi tần số các allele trong quần thể

Làm thay đổi tần số các allele và các kiểu gene trong quần thể

Hoá thạch là di tích của các sinh vật sống để lại trong các thời đại trước đã để lại trong lớp địa chất của vỏ Trái Đất, xác sinh vật hóa đá hoặc được bảo tồn trong các điều kiện đặc biệt

Xác sâu bọ được phủ kín trong nhựa hổ phách còn giữ nguyên màu sắc và xác của voi mamut còn tươi trong lớp băng hà là hóa thạch

Hóa thạch cung cấp cho chúng ta những bằng chứng gián tiếp về lịch sử tiến hóa của sinh giới.

Đối với các dạng hóa thạch của sinh vật, di tích thu được thường là cơ thể sinh vật giữ nguyên hình dạng, màu

Bằng chứng phôi sinh học là so sánh giữa các loài vế cấu tạo polypeptide hoặc polynucleotide.

Người và tinh tinh khác nhau, nhưng thành phần amino acid ở chuỗi beta - Hb như nhau chứng tỏ cùng nguồn gốc gọi là bằng chứng tế bào học.

Cá với gà khác hẳn nhau, nhưng có những giai đoạn phôi thai tương tự nhau, chứng tỏ chúng có cùng tổ tiên xa gọi là bằng chứng phôi sinh học.

Đa số các loài sinh vật có mã di truyền và hành phần protein giống nhau, chứng minh nguồn gốc chung của sinh giới thuộc loại bằng chứng sinh học phân tử.

Những cơ quan thực hiện các chức năng khác nhau, bắt đầu từ một nguồn gốc chung gọi là cơ quan tương đồng.

Cơ quan thoái hóa phản ánh tiến hóa đồng quy.

Những loài có họ hàng càng gần nhau thì trình tự amino acid hay trình tự các nucleotide càng có xu huớng khác xa nhau.

Tất cả các vi khuẩn, động vật, thực vật đều đuợc cấu tạo từ tế bào.

Tuyến vú ở nam là một cơ quan thoái hóa.

Một cơ quan thoái hóa bỗng dưng hoạt động trở lại được gọi là hiện tượng lại tổ.

Cơ quan thoái hóa phát triển đầy đủ trên cơ thể người trưởng thành.

Cơ quan tương tự chứng minh nguồn gốc chung của các loài.

Biến dị cá thể là những sai khác giữa các cá thể cùng loài phát sinh trong đời sống cá thể của sinh vật.

Biến dị xác định là biến dị cá thể.

Biến dị xác định là mọi cá thể trong cùng một loài đều có nhữn

Biến dị đồng loạt di truyền được.

Biến dị cá thể không di truyền được.

Biến dị không xác định là nguyên liệu chủ yếu cho qua trình chọn giống và tiến hóa.

Đấu tranh sinh tồn là động lực của quá trình tiến hóa.

Tiến hóa nhỏ diễn ra trong phạm vi rộng lớn, thời gian lịch sử dài.

Thực chất của tiến hóa nhỏ là làm thay đổi tần số allele và thành phần kiểu gene của quần thể ban đầu.

Kết quả của tiến hóa nhỏ là hình thành nên các đơn vị tiến hóa trên loài.

Tiến hóa nhỏ diễn ra trên quy mô quần thể và diễn biến không ngừng dưới tác động của các nhân tố tiến hóa.

Đột biến làm tăng tính đa dạng di truyền cho quần thể.

Đột biến là một nhân tố tiến hóa định hướng.

Đột biến thay đổi tần số allele của quần thể một cách từ từ, chậm chạp.

Đa số đột biến là trung tính.

Đột biến là nguyên liệu thứ cấp cho quá trình tiến hóa.

Áp lực của đột biến là không đáng kể đối với quẩn thể có kích thước lớn.

Tần số đột biến từ 104 đến 106.

Phần lớn đột biến là có hại cho cơ thể sinh vật.

Dòng gene chỉ đưa thêm gene vào quần thể, không đưa gene ra khỏi quần thể.

Ở động vật, sự di cư của các cá thể cùng loài.

Dòng gene chỉ đưa thêm gene vào quần thể, không đưa gene ra khỏi quần thể.

Ở động vật, sự di cư của các cá thể cùng loài từ quần thể này sang quần thể khác dẫn đến dòng gene

Dòng gene là hiện tượng trao đổi vốn gene giữa các quần thể

Nếu số lượng cá thể nhập cư bằng số lượng cá thể xuất cư thì chắc chắn không làm thay đổi tần số kiểu gene của quần thể.

Thực chất là quá trình phân hóa khả năng sống sót và khả năng sinh sản của các cá thể với các kiểu gene khác nhau trong quần thể.

Tác động trực tiếp lên kiểu gene mà không tác động lên kiểu hình của sinh vật.

Làm biến đổi tần số allele và thành phần kiểu gene của quần thể không theo hướng xác định.

Đóng vai trò sàng lọc và giữ lại những cá thể có kiểu gene quy định kiểu hình thích nghi mà không tạo ra các kiểu gene thích nghi.

Chọn lọc tự nhiên tạo ra các cá thể thích nghi với môi trường sống.

Chọn lọc chống lại allele trội làm thay đổi tần số allele nhanh hơn allele lặn.

Chọn lọc tự nhiên tác động không phụ thuộc kích thước quần thể.

Chọn lọc tự nhiên có thể đào thải hoàn toàn một allele lặn ra khỏi quần thể.

Sau khi xịt muỗi, đột biến làm tăng tần số allele kháng thuốc trong quần thể.

Việc xịt muỗi gây ra sự chọn lọc, từ đó làm tăng tần số allele kháng thu

Sau khi xịt muỗi, đột biến làm tăng tần số allele kháng thuốc trong quần thể.

Việc xịt muỗi gây ra sự chọn lọc, từ đó làm tăng tần số allele kháng thuốc trong quần thể.

Loài muỗi mới có khả năng kháng thuốc đã di cư tới vùng đó thay thế cho loài đã bị diệt.

Thuốc diệt muỗi đã tác động tới DNA của muỗi để tạo nên muỗi có gene kháng thuốc.

Hóa thạch cung cấp cho chúng ta những bằng chứng gián tiếp về lịch sử tiến hóa của sinh giới.

Tuổi của hóa thạch được xác định được nhờ phân tích các đồng vị phóng xạ có trong hóa thạch.

Căn cứ vào hóa thạch có thể biết loài nào xuất hiện trước, loài nào xuất hiện sau.

Hóa thạch là di tích của sinh vật để lại trong các lớp đất đá của vỏ trái đất.