NEW
Font size
WorksheetsСелекция, Генетика
Total questions: 45
Worksheet time: 23mins
жануарлардың асыл тұқымдарын, өсімдік сұрыптарын (сорт), микроағзалар штаммдарын шығару
Жаппай сұрыптау
Жеке сұрыптау
Селекция
Инбридинг
Фенотиптік белгісіне қарап сұрыптау
Ырықсыз тозаңдану
Жаппай сұрыптау
Аутбридинг
Әріден будандастыру
Инбридинг әдісімен жасалады
Жеке сұрыптау
Гетерозис
Қолдан сұрыптау
Жасанды (индукциялық) мутагенез
Бағытталған мутагенез
аутбридинг нәтижесі
тұқым бермейді, көбеймейді, себебі ата-анасында хромосома айырмашылығы бар
әр түрге және туысқа жататын ағзаларды будандастыру
мутация мөлшерін саналы түрде арттыру процесі
адамның қатысымен жүретін сұрыптау
Айқас тозаңданатын өсімдіктердегі инбридинг
Биотехнология
Қолдан сұрыптау
Гетерозис
өсімдіктер селекциясының негізін қалады
Ш.Берсиев
Н.И. Вавилов
М.Х.Шығаева
А.Ы.Жандеркин
Оңт Азия (Үндістан, Үндіқытай, Оңт-Шығыс Азия)
күріш, қант қамысы
құмай, банан, майлы ноқат, бидай, арпа.
жүгері, мақта, какао, асқабақ, үрмебұршақ.
картоп, кокаинді бұта, хинин ағашы.
Анд тау (Оңт Америка)
бидай, қарабидай, бұршақ, жүзім
зәйтүн, мал азықтық жоңышқа, жасымық, орамжапырақ
картоп, кокаинді бұта, хинин ағашы
соя, тары
Шығыс Азия (Қытай, Жапония, Корея, Тайвань)
бидай, қарабидай, бұршақ, жүзім
соя, тары
құмай, банан, майлы ноқат, бидай, арпа
күріш, қант қамысы
Оңт-Батыс Азия (Кіші Азия, Орта Азия, Иран, Ауғанстан, Солт-Батыс Үндістан)
құмай, банан, майлы ноқат, бидай, арпа
картоп, кокаинді бұта, хинин ағашы
жүгері, мақта, какао, асқабақ, үрмебұршақ
бидай, қарабидай, бұршақ, жүзім
Жерорта теңізі
зәйтүн, мал азықтық жоңышқа, жасымық, орамжапырақ
күріш, қант қамысы
бидай, қарабидай, бұршақ, жүзім
құмай, банан, майлы ноқат, бидай, арпа
Абиссина (Африка)
зәйтүн, мал азықтық жоңышқа, жасымық, орамжапырақ
құмай, банан, майлы ноқат, бидай, арпа
жүгері, мақта, какао, асқабақ, үрмебұршақ
картоп, кокаинді бұта, хинин ағашы
Орталық Америка (Оңт Мексика)
зәйтүн, мал азықтық жоңышқа, жасымық, орамжапырақ
бидай, қарабидай, бұршақ, жүзім
соя, тары
жүгері, мақта, какао, асқабақ, үрмебұршақ
Ш.Берсиев
антибиотик көп түзетін микроағзалар алды
астық дақылдарын, техникалық дақылдар мен басқа да дақылдарды будандастыру нәтижесінде бидайдың, арпаның, көксағыздың, жүгері мен қант қызылшасының мол өнімді сорттарын шығарды
сұрыпталған тарыдан 210ц өнім алды
арқар-меринос алды
арқар-меринос алды
М.Х.Шығаева, К.А.Төлемісова
К.Мыңбаев, В.П.Кузьмин, М.А. Габбасов,
М.Ә.Ермеков, В.А.Бальмонт, Д.Н.Пак, Қ.Ү.Медеубеков
Ә.Е.Есенжолов, А.Ы.Жандеркин
Н.С.Бутарин
К.Мыңбаев, В.П.Кузьмин, М.А. Габбасов, Г.З.Бияшев, Н.Л.Удольская
антибиотик көп түзетін микроағзалар алды
астық дақылдарын, техникалық дақылдар мен басқа да дақылдарды будандастыру нәтижесінде бидайдың, арпаның, көксағыздың, жүгері мен қант қызылшасының мол өнімді сорттарын шығарды.
арқар-меринос алды
биязы жүнді қой, оңтүстік қазақстан және бесқарағай мериносы, ақбас сиыр, алатау сиыры, қостанай жылқысын шығарды
М.Ф.Иванов
хромосома санының толық жиынтығының еселеніп көбеюі.
асканис рамбулье қойын шығарды
1924ж полиплоидия жолымен орамжапырақ пен тұрып гибридін – рафанобрассиканы алды
сұрыпталған тарыдан 210ц өнім алды
Полиплоидия
хромосома санының толық жиынтығының еселеніп көбеюі
тірі ағзалар мен биологиялық процестерді өз пайдасына өндірісте қолдану
микроағзалардан ақуыз, фермент, қышқылдар, дәрілер алу
гендерді будандастыру арқылы жаңа өнім алу.
ахроматин жіпшелерін бұзады
хромосомалар полюске ажырамайды
екі еселенген хромосомалы жасушалар пайда болады
фибриллин
офлотаксин
Колхицин
бактерия
мутация мөлшерін саналы түрде арттыру процесі
Түр ішіндегі будандастыру
әр түрге және туысқа жататын ағзаларды будандастыру
Бағытталған мутагенез
Бір популяциядағы жақын түрлерді немесе туыстарды будандастыру
Инбридинг
Туыс емес ағзаларды будандастыру
әр түрге және туысқа жататын ағзаларды будандастыру
Кез-келген гендегі бірдей аллельдердің - гомозиготалылардың көрінуі жоғары
Бір популяциядағы жақын түрлерді немесе туыстарды будандастыру
Аутбридинг
Туыс емес ағзаларды будандастыру
әр түрге және туысқа жататын ағзаларды будандастыру
Бір популяциядағы жақын түрлерді немесе туыстарды будандастыру
мутация мөлшерін саналы түрде арттыру процесі
1914ж гетерозис құбылысын жүгері өсімдігінің будандарынан байқаған
В.Шелл
Н.И. Вавилов
Ч.Дарвин
М.А. Габбасов
гендік инженерия
жасушаларды гибридизациялау
геномды жасанды жолмен өзгерту
жаңа жасуша алу
жасушалық инженерияда сомалық жасушалардың протопластарын қосу
жасушалық инженерия
гендерді будандастыру арқылы жаңа өнім алу
ормон, фермент, препарат, иммуноглобулин алу
бактерияға адам генін енгізіп инсулин алынды
ағзадан тыс жасушаларды, ұлпаларды өсіру
Сомалық будан
геномды жасанды жолмен өзгерту
жасушалық инженерияда сомалық жасушалардың протопластарын қосу
түрлі тұқымқуалаушылық комбинацияға ие
бактерияға адам генін енгізіп инсулин алынды
Гибридома
микроағзалардан ақуыз, фермент, қышқылдар, дәрілер алу: лизин, сірке қышқылы, витамин, антибиотик
екі еселенген хромосомалы жасушалар пайда болады
лимфоцит сияқты антидене түзеді
бөлінбейтін жасушадағы хромосома санының екі еселенуі
тышқаннның лимфоциттері мен ісік жасушаларының гибридтері
Гетерозис
Гибридома
Колхицин
Мутант
Өзгергіштік
ағзалардың тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі туралы ғылым
Ағзаның бойындағы түрлі белгілер мен қасиеттердің сыртқы орта факторларының әсерінен өзгеруі
ата тектерге тән белгілерді сақтау
Гендерді тасымалдайтын және ағзалар мен жасушалар тұқым қуалау қасиеттерін анықтайтын жасуша ядросындағы органоидтер
(тұқымқуаламайтын) - модификациялық Өзгергіштік
генотиптік
мутациялық
фенотиптік
комбинативтік
генотиптік Өзгергіштік
модификациялық
комбинативтік
фенотиптік
тұқымқуаламайтын
Модификациялық өзгергіштік
гендер мен хромосомалар құрылысының өзгеруіне байланысты кездейсоқ орын алып тұқым қуалайтын өзгергіштік
пайда болуына мутагендік факторлар әсер етеді
табиғи не жасанды жолмен пайда болады
ағза белгілерінің сыртқы орта жағдайына байланысты өзгеруі
Мутациялық өзгергіштік
белгілі бір реакция нормасымен шектеледі
ағза белгілерінің сыртқы орта жағдайына байланысты өзгеруі
генетикалық алуан түрлілікті арттырады
генотип өзгермейді
колхицин, этиленимин, никотин қышқылы
физикалық мутаген
химиялық мутаген
биологиялық мутаген
антропогендік мутаген
Комбинативті өзгергіштік
дене жасушаларында болған мутация тұқым қуаламайды, тек жыныс жасушаларындағы
ауыл шаруашылығында кеңінен пайдаланылады
гендер мен хромосомалар құрылысының өзгеруіне әкелмейтін, тек гендердің әртүрлі болуынан олардың әр алуан комбинациялар құруына байланысты кездейсоқ орын алатын жағдай
ағза белгілерінің сыртқы орта жағдайына байланысты өзгеруі
Транзиция
пуриндік-пиримидиндік бағытын өзгертпейтін нуклеотидтер (АТ ГЦ) жұбының алмасуы
бағытын өзгертетін нуклеотидтер жұбының алмасуы.
нуклеотидтердің артық жұбын қою, оқу қатарын бір бағытта жылжыту
нуклеотидтердің жұбының түсіп қалуы, оқу қатарын қарама-қарсы бағытта жылжыту.
Трансверсия
нуклеотидтердің артық жұбын қою, оқу қатарын бір бағытта жылжыту
бағытын өзгертетін нуклеотидтер жұбының алмасуы.
нуклеотидтердің жұбының түсіп қалуы, оқу қатарын қарама-қарсы бағытта жылжыту.
Хромосома ұштарының жетіспеушілігі (соңғы бөлімдері)
Инсерция
пуриндік-пиримидиндік бағытын өзгертпейтін нуклеотидтер (АТ ГЦ) жұбының алмасуы
бағытын өзгертетін нуклеотидтер жұбының алмасуы.
нуклеотидтердің жұбының түсіп қалуы, оқу қатарын қарама-қарсы бағытта жылжыту.
нуклеотидтердің артық жұбын қою, оқу қатарын бір бағытта жылжыту
Дефишенсия
Хромосоманың аралық бөлігінің түсіп қалуы
Хромосома бөлігінің 180 градусқа бұрылуына байланысты гендердің орналасу ретінің өзгеруі
Хромосома ұштарының жетіспеушілігі (соңғы бөлімдері)
Хромосоманың бір бөлігінің оған ұқсас емес басқа бір хромосомамен ауысып кетуі
Инверсия
нуклеотидтердің артық жұбын қою, оқу қатарын бір бағытта жылжыту
Хромосома бөлігінің 180 градусқа бұрылуына байланысты гендердің орналасу ретінің өзгеруі
нуклеотидтердің жұбының түсіп қалуы, оқу қатарын қарама-қарсы бағытта жылжыту
Хромосоманың белгілі бір бөлігінің екі еселенуі
Дупликация
Хромосома ұштарының жетіспеушілігі (соңғы бөлімдері)
Хромосоманың бір бөлігінің оған ұқсас емес басқа бір хромосомамен ауысып кетуі
Хромосоманың аралық бөлігінің түсіп қалуы
Хромосоманың белгілі бір бөлігінің екі еселенуі
Хромосома санының гапоидты жиынтыққа еселенбей көбеюі
Цитоплазмалық мутация
Полиплоидия
Хромосомалық мутация
Анеуплоидия
инверсия
Геномдық мутация
Хромосомалық мутация
Цитоплазмалық мутация
Гендік мутация
плазмогендердің өзгеруіне байланысты пайда болады
Цитоплазмалық мутация
Геномдық мутация
Хромосомалық мутация
Гендік мутация
ДНК молекуласы құрылымының өзгеруіне байланысты пайда болған мутациялар
Гендік мутация
Хромосомалық мутация
Геномдық мутация
Цитоплазмалық мутация
