hình thành các đơn vị phân loại trên loài như: chi, họ, bộ, lớp, ngành.

biến đồi tần số các allele và thành phần kiểu gene của quần thể.

biến đổi kiểu hình của quần thể gốc đưa đến hình thành loài mới.

biến đổi thành phần kiểu gene dẫn tới biến đổi kiểu hình mới.

Diễn ra trong một thời gian dài.

Diễn ra trong một phạm vi phân bố tương đối hẹp.

Hình thành các đơn vị phân loại trên loài.

Khó nghiên cứu bằng thực nghiệm.

Diễn ra trong một thời gian dài.

Diễn ra trong một phạm vi phân bố tương đối hẹp.

Hình thành các đơn vị phân loại trên loài.

Khó nghiên cứu bằng thực nghiệm.

cá thể.

quần thể.

quần xã.

hệ sinh thái

Xóa nhòa nhưng khác biệt về vốn gene giữa 2 quần thể đã phân li.

Góp phần thúc đẩy sự phân hóa kiểu gene của quần thể gốc.

Làm tăng tần số allele từ đó hình thành nên loài mới.

Tăng cường sự khác nhau về kiểu gene giữa các loài, các họ.

Phát sinh đột biến→ Sự phát tán đột biến → Chọn lọc các đột biến có lợi-> Cách li sinh sản

Phát sinh đột biến → Cách li sinh sản giữa các quần thể đã bị biến đổi với quần thể gốc → Phát tán đột biến qua giao phối → Chọn lọc các đột biến có lợi.

Phát tán đột biến → Chọn lọc các đột biến có lợi → Cách li sinh sản → Phát tán đột biến giao phối.

Phát tán đột biến → Chọn lọc các đột biến có lợi → Sự phát sinh đột biến → Cách li sinh sản.

Chọn lọc tự nhiên đã đào thải hết các gene quy định kiểu hình không phù hợp và giữ lại các gene quy định những tính trạng thích nghi.

Chọn lọc tự nhiên đã đào thải các cá thể có kiểu hình không thích nghi và do vậy làm tăng dần số lượng cá thể có kiểu hình thích nghi.

Chọn lọc tự nhiên đã chọn được những kiểu gene thích nghi hơn, giữ lại cho sinh sản từ đó làm cho các cá thể thích nghi xuất hiện nhiều về sau.

Chọn lọc tự nhiên đã đào thải hết các dạng trung gian giữ lại các dạng thích nghi và do vậy làm tăng dần số lượng cá thể có kiểu hình thích nghi.

Diễn ra trong phạm vi tương đối hẹp, thời gian ngắn.

Diễn ra trong một thời gian dài, trên phạm vi rộng lớn.

Làm biến đổi vốn gene của quần thề dẫn tới hình thành loài mới.

Có thể nghiên cứu bằng các thực nghiệm khoa học

nòi địa lí.

nòi sinh thái.

loài mới.

chi mới

Tiến hóa nhỏ kết thúc bằng sự hình thành loài mới được đánh dấu bằng sự xuất hiện của cách li sinh sản

Tiến hóa nhỏ xảy ra với từng các cá thể của loài nên đơn vị tiến hóa là loài

Là quá trình hình thành các nhóm phân loại trên loài như chi, họ, bộ, lớp, ngành

Diễn ra trong không gian rộng và thời gian lịch sử dài, không thể tiến hành làm thực nghiệm

Biến di đột biến, biến dị tổ hợp, dòng gene.

Đột biến gene, đột biến nhiễm sắc thể.

Biến dị tổ hợp, đột biến nhiễm sắc thể.

Đột biến gen và dòng gene.

Biến dị tổ hợp.

Đột biến nhiễm sắc thể.

Đột biến gene.

Thường biến.

Có lợi cho sinh vật và tiến hóa.

Có hại cho sinh vật và tiến hóa.

Có hại cho sinh vật và vô nghĩa với tiến hoá

Có lợi cho sinh vật và vô nghĩa với tiến hoá

Sự biến đổi thành phần kiểu gene của quần thể qua giao phối tự do và ngẫu nhiên

Sự giao phối giữa các cá thể trong một quần thể

Sự phát sinh các đột biến gene xuất hiện trong quần thể.

Sự di cư của các cá thể cùng loài từ quần thể này sang quần thể khác.

Là hiện tượng trao đổi vốn gene giữa các quần thể

Là hiện tượng số lượng cá thể trong quần thể bị giảm đột ngột

Là hiện tượng số lượng cá thể trong quần thể tăng hoặc giảm do các yếu tố môi trường như thiên tai, dịch bệnh

Là hiện tượng mà nhờ đó tần số allele có lợi tăng lên, tận số allele có hại giảm xuống

Sự thay đổi tần số allele của quần thể qua các thế hệ do tác động của các yếu tố ngẫu nhiên

Sự không biến đổi thành phần kiểu gene nhưng biến đổi tần số allele của quần thể gây nên bởi các yếu tố ngẫu nhiên.

Sự biến đổi thành phần kiểu gene và tần số allele của cá thể gây nên bởi các yếu tố ngẫu nhiên.

Sự biến đổi thành phần kiểu gene nhưng không biến tần số allele của quần thể gây nên bởi các yếu tố ngẫu nhiên.

Kích thước của quần thể nhỏ

Các cá thể trong quần thể ít có sự cạnh tranh

Kích thước quần thể lớn

Các cá thể trong quần thể có sự cạnh trang khốc liệt

Làm thay đổi tần số các kiểu gene trong quần thể

Tạo ra trạng thái cân bằng di truyền trong quần thể

Làm thay đổi tần số các allele trong quần thể

Làm thay đổi tần số các allele và các kiểu gene trong quần thể

Phiêu bạt di truyền.

Đột biến.

Dòng gene.

Giao phối không ngẫu nhiên

Chọn lọc tự nhiên quy định chiều hướng, tốc độ, nhịp điệu biến đổi thành phần kiểu gene của quần thể.

Chọn lọc tự nhiên làm tăng cường sự phân hóa kiểu gene trong quần thể gốc.

Chọn lọc tự nhiên tác động trực tiếp lên kiểu gene.

Chọn lọc tự nhiên làm tăng tính đa dạng của loài.

Đột biến, giao phối và chọn lọc tự nhiên

Đột biến, chọn lọc tự nhiên và chọn lọc nhân tạo

Chọn lọc, giao phối và phát tán

Đột biến, phát tán và chọn lọc ngẫu nhiên