Алдын ала дайындалған жоспар және ауызша сұрақтар арқылы алға қойылған мақсаттарға жетуге негізделген зерттеу әдісі.

Зияты зақымдалған оқушыларды қоғамға енгізу, құқықтық бейімдеу және оңалту, дамыту, тәрбиелеу және оқыту теориясы мен тәжірибесі

Ақыл-ойы кем балаларды оқыту мен тәрбиелеудің теориялық негіздерін жасауға үлес қосқан олигофренопедагог ғалымдар

Кейінірек мекеме болып есептелген, Петербург қаласында 1915 жылы А. Н. Грабаровтың ашқан жеке меншік мектеп-пансионаты:

Өзінің зерттеуінің нәтижесі бойынша «Психикалық дамуы тежелген балалар» терминін ұсынған ғалым:

Диффуздық сипатқа ие бас ми қыртысының органикалық зақымдалуымен шартталған таным іс-әрекетінің тұрақты қайтымсыз бұзылысы:

Зияты зақымдалған балаларда орталық жүйке жүйесі зақымдалады:

Тәрбиенің қолайсыз жағдайларымен байланысты болатын, бала тұлғасының патологиялық дамуына әкеліп соғатын психикалық дамудың тежелу түрі:

И. М. Соловьев зияты зақымдалған балалардың ойлау қабілеттерін зерттеуде, олардың арифметикалық есептерді шешуде өздері білетін бір ғана жолмен шешуге тырысатынын анықтаған үдеріс:

Л. С. Выготский ұсынған маңызды теориялық ережелердің тұжырымдалуы:

1960 ж. М. С. Певзнер мен Т. А. Власованың жетекшілігімен жалпы мектептердегі үлгермеушілік мәселесімен күресіп, танымдық әрекеттің клиникалық бұзылуын анықтау үшін жүргізген зерттеулері:

Өзіне-өзі қызмет көрсету дағдыларын меңгеруге қабілеті өте төмен, моторикасында ауыр бұзылыстары байқалатын зият зақымдалуының түрі:

Танымдық процестеріндегі, эмоциялық-ерік аясындағы бұзылыстардың салдарынан өз бетінше мақсатты түрде жұмыс істеуге қабілеті аз, ақылының кемдік дәрежесі орташа балалар:

Кейде олар сөйлей алмайды, басқалардың сөзін түсінбейді, өзіне-өзі қызмет көрсету дағдыларын меңгеруге қабілеті өте төмен, моторикасында ауыр бұзылыстары байқалады:

Түрлі созылмалы аурулар әсерінен баланың психикалық дамуының тежелуіне әкеліп соғуы мүмкін, астениялық жағдайлармен анықталатын психикалық дамудың тежелу түрі:

Психикалық дамуы тежелген балалардың қозғалысы мен тілдік қызметтерін дамытудағы ауытқушылықтарды жоюға негізделген түзету компоненті:

Монтессори жүйесі және басқа да психологиялық-педагогикалық әдістер:

В. В. Воронкованың педагогикалық топтастыруында фронтальді оқу процесінде бағдарлама материалдарын жақсы меңгеретін оқушыларды қамтитын топ:

Арнайы мектепте қолданылатын көрнекілік әдістер тобы:

Оқу үшін балаларды жігерлі түрде жұмылдырып, олардың алған білімдерін тәжірибеде пайдалана білулерін қалыптастыруға септігін тигізетін дидактикалық қағида:

Берілген тапсырманы дұрыс орындауына, оны қалай меңгергенін және тәжірибе кезінде қайталауына назар аударылатын еңбекке оқытудың кезеңі:

0-4-сыныптарда қол еңбегі сабақтары арқылы жүзеге асырылатын, бастауыш сынып оқушыларында алғашқы еңбек тәжірибесін қалыптастыруға бағытталған еңбек оқытудың кезеңі:

Тәрбие субъектілерінің қарым-қатынасын, тәрбиенің жалпы бағытын, әдістері мен мазмұнын анықтаушы тәрбиенің негізгі идеялары:

Баланы өзінің теріс мінездері үшін ұялтуға, теріс қылықтарын тежеу үшін пайдаланылатын тәрбиелеу әдісі:

Баланың эмоциялық-ерік өрісі және танымдық іс-әрекеті бұзылатын, зақымдалуы өте тұрақты әрі айқын көрінетін психикалық даму тежелуінің түрі:

Жоғары сынып оқушыларының пайымдауын, баға беруін, сенімін қалыптастыруға ықпал ететін әдіс:

Психикалық дамуы тежелген балаларға қорқыныш тудыратын типтер:

Зияты зақымдалған балалардың психикалық даму ерекшеліктерін анықтайтын, заманауи ғылымда жалпылама білімді ұсынатын ерекше ғылым саласы болып табылатын термин:

1927 жылы Швальбе алғаш рет, ағза құрылымының құрсақтағы қалыптасу ауытқуларын белгілеу үшін ұсынған термин

Зияты зақымдалған балалардың сөйлеу тілі бұзылыстарының негізгі себептерін «Бас ми қыртысының түйықтауыш функциясының әлсіздігі, анализаторлардағы дифференциалды байланыстардың баяу дамуы» деп түсіндірген ғалым:

Келіп түсетін ақпараттың ұйымдастырылған және мақсатты түрде сұрыпталуын іске асыратын психикалық үрдіс:

Басқа психикалық қызметтер мен әрекет түрлерін «қоректендіретін» базалық үдеріс:

Зият бұзылысы бар балалардың сөздік қорының ерекшелігі:

Зияты зақымдалған оқушылардың ережелер мен жалпы ұғымдарды меңгере алмауынан көрінетін ойлауындағы негізгі кемшілік:

А. Н. Граборов Петербург қаласында ең алғаш рет жеке меншік мектеп-пансионатын ашқан жыл, кейінірек ол орталық арнайы мектепке айналған:

«Психикалық дамуы тежелген бала» терминін ұсынған ғалым:

Зияты зақымдалған баланың қабылдау мен сезіну сапасын жоғарылатудың негізгі жолы:

«Зияты зақымдалған балалардың тілегі болса, бір нәрсені үйренуге, білуге шамалары келер еді, бірақ бар мәселе – олардың рухани қызығушылықтары мен қажеттіліктерінің болмауында» деген пікірді ұсынған ғалым:

Авейрон орманында табылған 11-12 жастағы балаға Ж. Итар қойған аты:

Адамның мақсатты жұмыс орындау барысында кезіккен сыртқы және ішкі кедергілерді жеңуімен байланысты, өз әрекеттерін қолдап, реттей білу қасиеті:

Мемлекеттік тарапынан ерте жастан коррекциялық-педагогикалық көмек көрсету жүйесі әзірленіп, негізгі бес деңгей бойынша жүзеге асырылуда: 1.Сәбилердің психикалық және дене дамуын жаппай тексеру. Ерте жастан көмекті көрсетуді іске асыру үшін жаппай тексеруді (скринингті) перзентханалар мен емханаларда жүргізу тиіс. 2.Скрининг нәтижесінде анықталған “қатер” тобындағы балаларды ата-аналарының және өзге де заңды өкілдерінің келісімімен психологиялық-медициналық-педагогикалық мекемелерге жіберуді қамтамасыз ету. 3.Арнайы балабақшаларда, жалпы үлгідегі балабақшалардың арнайы топтарында, алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мекемелерінің түзету кабинеттерінде, оңалту аймақтарында жүзеге асырылатын түзетушілік жұмысты ұйымдастыру. 4.Ерте коррекциялық көмек көрсету жүйесін ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету. Бұл жұмыс барысында барлық мәліметтерді жүйелеп, компьютерге енгізу және ғылыми зерттеу бағдарламаларын әзірлеу, оларды іске асыру, нәтижелері бойынша нұсқаулар дайындау. Психикалық-дене бұзылыстары скринингін, медициналық, психологиялық-педагогикалық диагностиканы, емдеуді, үш жасқа дейінгі балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзету арқылы қолдау:

Мемлекеттік тарапынан ерте жастан коррекциялық-педагогикалық көмек көрсету жүйесі әзірленіп, негізгі бес деңгей бойынша жүзеге асырылуда: 1.Сәбилердің психикалық және дене дамуын жаппай тексеру. Ерте жастан көмекті көрсетуді іске асыру үшін жаппай тексеруді (скринингті) перзентханалар мен емханаларда жүргізу тиіс. 2.Скрининг нәтижесінде анықталған “қатер” тобындағы балаларды ата-аналарының және өзге де заңды өкілдерінің келісімімен психологиялық-медициналық-педагогикалық мекемелерге жіберуді қамтамасыз ету. 3.Арнайы балабақшаларда, жалпы үлгідегі балабақшалардың арнайы топтарында, алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мекемелерінің түзету кабинеттерінде, оңалту аймақтарында жүзеге асырылатын түзетушілік жұмысты ұйымдастыру. 4.Ерте коррекциялық көмек көрсету жүйесін ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету. Бұл жұмыс барысында барлық мәліметтерді жүйелеп, компьютерге енгізу және ғылыми зерттеу бағдарламаларын әзірлеу, оларды іске асыру, нәтижелері бойынша нұсқаулар дайындау. “Қатер” тобындағы балаларды анықтау мақсатымен жаппай стандартталған тексеру.

Мемлекеттік тарапынан ерте жастан коррекциялық-педагогикалық көмек көрсету жүйесі әзірленіп, негізгі бес деңгей бойынша жүзеге асырылуда: 1.Сәбилердің психикалық және дене дамуын жаппай тексеру. Ерте жастан көмекті көрсетуді іске асыру үшін жаппай тексеруді (скринингті) перзентханалар мен емханаларда жүргізу тиіс. 2.Скрининг нәтижесінде анықталған “қатер” тобындағы балаларды ата-аналарының және өзге де заңды өкілдерінің келісімімен психологиялық-медициналық-педагогикалық мекемелерге жіберуді қамтамасыз ету. 3.Арнайы балабақшаларда, жалпы үлгідегі балабақшалардың арнайы топтарында, алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мекемелерінің түзету кабинеттерінде, оңалту аймақтарында жүзеге асырылатын түзетушілік жұмысты ұйымдастыру. 4.Ерте коррекциялық көмек көрсету жүйесін ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету. Бұл жұмыс барысында барлық мәліметтерді жүйелеп, компьютерге енгізу және ғылыми зерттеу бағдарламаларын әзірлеу, оларды іске асыру, нәтижелері бойынша нұсқаулар дайындау. Мемлекеттік тарапынан ерте жастан коррекциялық-педагогикалық көмек көрсету жүйесін әзірлеген ғалым

Мемлекеттік тарапынан ерте жастан коррекциялық-педагогикалық көмек көрсету жүйесі әзірленіп, негізгі бес деңгей бойынша жүзеге асырылуда: 1.Сәбилердің психикалық және дене дамуын жаппай тексеру. Ерте жастан көмекті көрсетуді іске асыру үшін жаппай тексеруді (скринингті) перзентханалар мен емханаларда жүргізу тиіс. 2.Скрининг нәтижесінде анықталған “қатер” тобындағы балаларды ата-аналарының және өзге де заңды өкілдерінің келісімімен психологиялық-медициналық-педагогикалық мекемелерге жіберуді қамтамасыз ету. 3.Арнайы балабақшаларда, жалпы үлгідегі балабақшалардың арнайы топтарында, алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мекемелерінің түзету кабинеттерінде, оңалту аймақтарында жүзеге асырылатын түзетушілік жұмысты ұйымдастыру. 4.Ерте коррекциялық көмек көрсету жүйесін ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету. Бұл жұмыс барысында барлық мәліметтерді жүйелеп, компьютерге енгізу және ғылыми зерттеу бағдарламаларын әзірлеу, оларды іске асыру, нәтижелері бойынша нұсқаулар дайындау. Логопедтің басшылығымен ауызша және жазбаша сөйлеу тілінің зақымдалуын жою бойынша балаларға түзету жұмыстарын жүргізетін білім беру ұйымы:

Мемлекеттік тарапынан ерте жастан коррекциялық-педагогикалық көмек көрсету жүйесі әзірленіп, негізгі бес деңгей бойынша жүзеге асырылуда: 1.Сәбилердің психикалық және дене дамуын жаппай тексеру. Ерте жастан көмекті көрсетуді іске асыру үшін жаппай тексеруді (скринингті) перзентханалар мен емханаларда жүргізу тиіс. 2.Скрининг нәтижесінде анықталған “қатер” тобындағы балаларды ата-аналарының және өзге де заңды өкілдерінің келісімімен психологиялық-медициналық-педагогикалық мекемелерге жіберуді қамтамасыз ету. 3.Арнайы балабақшаларда, жалпы үлгідегі балабақшалардың арнайы топтарында, алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мекемелерінің түзету кабинеттерінде, оңалту аймақтарында жүзеге асырылатын түзетушілік жұмысты ұйымдастыру. 4.Ерте коррекциялық көмек көрсету жүйесін ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету. Бұл жұмыс барысында барлық мәліметтерді жүйелеп, компьютерге енгізу және ғылыми зерттеу бағдарламаларын әзірлеу, оларды іске асыру, нәтижелері бойынша нұсқаулар дайындау. Облыстық, республикалық маңызы бар қала әкімдігінің шешімімен құрылатын арнайы білім беру ұйымы:

Психикалық дамуы тежелген оқушылардың дамуындағы кемшіліктерді жою бойынша мақсатты бағытталған жұмыс түзету кезеңіндегі сабақтарда жүргізіледі. Оған келесі пәндер жатады: 1.«Қоршаған ортамен танысу және тіл дамыту» (дайындық – 1-сыныптар). 2.«Түзету ритмикасы» (0–4-сыныптар). 3.«Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау» (5–10-сыныптар). Осы арнайы әзірленген курс баланы тілдік ортаға максималды енгізуді, оның қозғалыс қызметін арттыруды қамтамасыз етуге, сондай-ақ оның эмоционалды тонусын өзгертуге, оқу қызметінің негізгі кезеңін жеңуге және өмірлік құзырет дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Түзету жұмыстарының нәтижелілігі баланың оқу қызметін қалыптастыру деңгейімен және оқытудың табыстылығымен анықталады. Психикалық дамуы тежелген балаларда сөздік қор мен тіл байланысы мектепке дейінгі балалық кезеңде жеткілікті қалыптаспайды. Сондықтан олардың қоршаған орта туралы түсінігін кеңейтуге және білімін арттыруға бағытталған пән:

Психикалық дамуы тежелген оқушылардың дамуындағы кемшіліктерді жою бойынша мақсатты бағытталған жұмыс түзету кезеңіндегі сабақтарда жүргізіледі. Оған келесі пәндер жатады: 1.«Қоршаған ортамен танысу және тіл дамыту» (дайындық – 1-сыныптар). 2.«Түзету ритмикасы» (0–4-сыныптар). 3.«Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау» (5–10-сыныптар). Осы арнайы әзірленген курс баланы тілдік ортаға максималды енгізуді, оның қозғалыс қызметін арттыруды қамтамасыз етуге, сондай-ақ оның эмоционалды тонусын өзгертуге, оқу қызметінің негізгі кезеңін жеңуге және өмірлік құзырет дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Түзету жұмыстарының нәтижелілігі баланың оқу қызметін қалыптастыру деңгейімен және оқытудың табыстылығымен анықталады. Психикалық дамуы тежелген оқушылардың дамуындағы кемшіліктерді жою бойынша мақсатты түрде бағытталған түзету жұмыстары келесі сабақ түрлерінде жүргізіледі:

Психикалық дамуы тежелген оқушылардың дамуындағы кемшіліктерді жою бойынша мақсатты бағытталған жұмыс түзету кезеңіндегі сабақтарда жүргізіледі. Оған келесі пәндер жатады: 1.«Қоршаған ортамен танысу және тіл дамыту» (дайындық – 1-сыныптар). 2.«Түзету ритмикасы» (0–4-сыныптар). 3.«Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау» (5–10-сыныптар). Осы арнайы әзірленген курс баланы тілдік ортаға максималды енгізуді, оның қозғалыс қызметін арттыруды қамтамасыз етуге, сондай-ақ оның эмоционалды тонусын өзгертуге, оқу қызметінің негізгі кезеңін жеңуге және өмірлік құзырет дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Түзету жұмыстарының нәтижелілігі баланың оқу қызметін қалыптастыру деңгейімен және оқытудың табыстылығымен анықталады. Психикалық дамуы тежелген балалардың көру арқылы қабылдауын, есте сақтауын, ойлау процесін, жалпы зияткерлік білігін қалыптастыруға (талдау, салыстыру, жалпылау, топтау, жіктеу) негізделген түзету компоненті:

Психикалық дамуы тежелген оқушылардың дамуындағы кемшіліктерді жою бойынша мақсатты бағытталған жұмыс түзету кезеңіндегі сабақтарда жүргізіледі. Оған келесі пәндер жатады: 1.«Қоршаған ортамен танысу және тіл дамыту» (дайындық – 1-сыныптар). 2.«Түзету ритмикасы» (0–4-сыныптар). 3.«Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау» (5–10-сыныптар). Осы арнайы әзірленген курс баланы тілдік ортаға максималды енгізуді, оның қозғалыс қызметін арттыруды қамтамасыз етуге, сондай-ақ оның эмоционалды тонусын өзгертуге, оқу қызметінің негізгі кезеңін жеңуге және өмірлік құзырет дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Түзету жұмыстарының нәтижелілігі баланың оқу қызметін қалыптастыру деңгейімен және оқытудың табыстылығымен анықталады. Психикалық дамуы тежелген балалардың қимыл-қозғалысы мен тілдік қозғалтқыш қызметтерін дамытудағы ауытқуларды жоюға негізделген түзету компоненті:

Психикалық дамуы тежелген оқушылардың дамуындағы кемшіліктерді жою бойынша мақсатты бағытталған жұмыс түзету кезеңіндегі сабақтарда жүргізіледі. Оған келесі пәндер жатады: 1.«Қоршаған ортамен танысу және тіл дамыту» (дайындық – 1-сыныптар). 2.«Түзету ритмикасы» (0–4-сыныптар). 3.«Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау» (5–10-сыныптар). Осы арнайы әзірленген курс баланы тілдік ортаға максималды енгізуді, оның қозғалыс қызметін арттыруды қамтамасыз етуге, сондай-ақ оның эмоционалды тонусын өзгертуге, оқу қызметінің негізгі кезеңін жеңуге және өмірлік құзырет дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Түзету жұмыстарының нәтижелілігі баланың оқу қызметін қалыптастыру деңгейімен және оқытудың табыстылығымен анықталады. Психикалық дамуы тежелген балалардың өмірлік құзырет дағдыларын, қоғамда және тұрмыста өз бетімен өмір сүруге практикалық дайындығын қалыптастыруға бағытталған пән: