wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

МОДО 9 БИОЛОГИЯ

Total questions: 30

Worksheet time: 15mins

Name
Class
Date
1.

Сәуле микроскоп астында үш жасушаны бақылады. Ол жасушалардың құрылымдық компоненттерін салыстырып, олардың қызметін көрсете отырып, кестеге өзінің бақылауларын жазды.

Жасушалар туралы келесі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?

a)

- W өсімдік жасушасы; Х бактерия жасушасы; Ү жануар жасушасы

b)

W бактерия жасушасы, Х жануар жасушасы;

У өсімдік жасушасы

c)

W өсімдік жасушасы,

Х жануар жасушасы;

У бактерия жасушасы

d)

- W жануар жасушасы; X бактерия жасушасы; Ү өсімдік жасушасы

2.

Күйіс аяқ және тұтқыаяқ тән ағзалар

a)

өрмекшітәріздестер

b)

жыртықыштар

c)

шаянтәріздестер

d)

бауыраяқтылар

3.

Мектепте оқушылар ең қарапайым бір жасушалы организм амебаның көбеюіне зерттеу жүргізуде. Олар әрбір амебаның 2 бөлікке бөліну арқылы көбейетінін біледі.

Егер 7 рет бөліну процесінен кейін амебалардың саны 767 болса, зерттеудің басында неше амеба болды:

a)

7

b)

6

c)

8

d)

10

4.

Зертханалық және ас қорыту жағдайындағы еттің ыдырау процестерін салыстыру

Бір кесек етті химиялық зертханада ыдырату үшін 3-4 атмосфералық қысымда 4 тәулік бойы 100 градустан жоғары температурада қыздыру керек. Сондай көлемдегі ет кесегі асқорыту жолында ферменттердің көмегімен 4-5 сағатта аминқышқылдарына дейін ыдырайды.

Гидролаза класындағы ферменттердің қай тобы еттің ыдырау үдерісін катализдейді?

a)

амилаза

b)

липаза

c)

протеаза

d)

карбогидраза

5.

Мембраналық тасымал қарапайым диффузия, жеңілдетілген диффузия және белсенді тасымал сияқты әртүрлі механизмдер арқы жүзеге асырылатын заттардың жасуша мембранасы арқылы жасушаға немесе жасушадан тасымалдануы. Сызбада жасуша мембранасы арқылы тасымал түрлері көрсетілген.

Осы процестердің қайсысы жеңілдетілген диффузияға, ал қайсысы қарапайым диффузияға жататынын анықтаңыз.

a)

1-қарапайым диффузия; 2- жеңілдетілген диффузия

b)

1-қарапайым диффузия, 4- жеңілдетілген диффузия

c)

2-қарапайым диффузия; 3- жеңілдетілген диффузия

d)

2-қарапайым диффузия; 4- жеңілдетілген диффузия

6.

Тасымалдану түрлерін анықтаныз

a)

1 пассивті тасымал, 2 пассивті тасымал, 3 пассивті тасымал, 4 активті тасымал

b)

2 пассивті тасымал, 1 пассивті тасымал, 3 пассивті тасымал, 4 активті тасымал

c)

4 пассивті тасымал, 2 пассивті тасымал, 3 пассивті тасымал, 4 активті тасымал

d)

2 пассивті тасымал, 1 пассивті тасымал, 4 пассивті тасымал, 3 активті тасымал

7.

Үйректердің су өткізбейтін қасиеттерінің құпиясы

Үйректердің ерекше қауырсындары бар, олардың қауырсындары сыртқы қауырсындары мен үлпілдек жастықшаларынан тұратын спецификалық құрылымға ие, олар ауаны ұстап, құстың денесі мен суық су арасында ауа қабатын құрайды. Бұл ауа қабаты оқшаулау қызметін атқарады және суда жүзетін құстардың денесін жылы ұстауға көмектеседі. Үйректерде құйрықтың түбінде май бөлетін арнайы май бездері бар. Құстар бұл майды қауырсындарына жағып, олардың су өткізбейтін қасиетін күшейтеді. Бұл қауырсындарды құрғақ ұстауға және дымқыл қауырсындар арқылы жылудың жоғалуын болдырмауға көмектеседі.

Липидтер су өткізбейтін жабындарды құруда қандай қызмет атқарады?

a)

Жүйке сигналдарын беруге қатысады.

b)

Ағзаның терморегуляциясын жүзеге асырады.

c)

Энергетикалық резервті құруға қатысады.

d)

Ішкі ағзаларды механикалық зақымданудан қорғайды.

8.

Ананас кулинарияда

Ананас құрамында бар өте қызықты зат бромелайн. Бромелайн етті жұмсақ, әрі балғын ете алады, әсіресе егер сіз оны қатты және сапасыз ет кесектерін маринадтау үшін қолдансаңыз. Ананастың тәтті және жемісті дәмі бар, ол еке жағымды тәттілік пен дәм қосады. Бұл әсіресе маринадтағы қышқыл немесе ащы ингредиенттермен жақсы үйлеседі. Ананас сонымен қатар етті ылғалдандыруға көмектеседі, бұл оны шырынды етеді және пісіру кезінде шамадан тыс кебуін болдырмайды.

Бромелайн гидролаза класындағы ферменттердің қай тобына жататынын анықтаңыз.

a)

протеаза

b)

Мальтаза

c)

амилаза

d)

липаза

9.

Нәруыздардың қандай қызметі организмдегі химиялық реакцияларды жылдамдатады:

a)

реттеуші

b)

құрылымдық

c)

трансфорттық

d)

ферментативтік

10.

Хромосомалық аурулар геномдық және хромосомалық мутацияларға байланысты қалыптасады. кездесетін хромосома ауруларының қатарына трисомиялар жатады. Бұл кезде хромосома жұптарының бірінде қосымша 3-хромосома пайда болады.

Мысалы, Даун ауруында аутосом. 21-жұп бойынша трисомия болса, Патау синдромында 13-жұпта, Эдварс синдромында 18-жұбында болады. Гаметогенезде мейоздық бөлінудің бұзылуына байланысты әйелдерде жыныстық Х-хромосомалардың біреуі болмаса, Шерешевский-Тернер синдромы, керісінше бір хромосом артық болса - триплоид-Х (ер адамдарда Клайнфельтер) синдромының қалыптасуына әкеледі.

Жыныс хромосомасымен тіркесіп тұқым қуалайтын ауру:

a)

брахидактилия

b)

гемофилия

c)

арахнодактилия

d)

полидактилия

e)

алкаптонурия

11.

Терлеудің басты қасиеті

a)

дененің терморегуляциясы үшін

b)

артық суды шығару үшін

c)

шаршағандықтан

d)

қажудан

12.

Сайқымазақ балықтар (рыба-клоундар) актинияның қармалауыштарында тіршілік етеді. Өз кезегінде, бұл балықтар актиния қармалауыштарын тазартады.

Ағзалар арасындағы биотикалық қарым-қатынас түрін анықтаңыз.

a)

комменсализм

b)

мутуализм

c)

паразитизм

d)

нейтрализм

13.

Суретте омыртқасыз және омыртқалы жануарлар берілген.

Жануарлардың қаңқа құрылымының ерекшеліктеріне сәйкес дұрыс бөлінген жауап нұсқасын таңдаңыз.

Бір дұрыс жауапты таңдаңыз

a)

Экзоскелет: 1, 10: Эндоскелет: 3,4

b)

Экзоскелет: 2,6; Эндоскелет: 5, 10

c)

Экзоскелет: 3,6; Эндоскелет: 4, 8

d)

Экзоскелет: 5,9; Эндоскелет: 1,7

14.

Мөлдірдің қан тобы II. Ол III қан тобындағы Бауыржанға тұрмысқа шықты. Олардың екі қызы бар: ІІ қан тобындағы Нұрлы және 1 қан тобындағы Гаухар. Үлкен қызы Нұрлы III қан тобындағы Айдарға тұрмысқа шыққалы жатыр, Айдардың анасында 1 қан тобы.

Нурлы мен Айдар некесінен 1 қан тобы бар баланың туылу ықтималдылық пайызын анықтаңыз.

a)

0

b)

25

c)

50

d)

100

15.

Мөлдірдің қан тобы II. Ол III қан тобындағы Бауыржанға тұрмысқа шықты. Олардың екі қызы бар: ІІ қан тобындағы Нұрлы және 1 қан тобындағы Гаухар. Үлкен қызы Нұрлы III қан тобындағы Айдарға тұрмысқа шыққалы жатыр, Айдардың анасында 1 қан тобы

нұрлы мен айдардың баласында қандай қан топтары болуы мүмкін

мкНұрлы мен Айдардың балаларында қандай қан топтары болуы мүмкіНұ

a)

I,ІІ,ІІІ,ІV

b)

ІІ, ІІІ

c)

ІІІ,ІV

d)

І,ІІ

16.

z және х құрылымдық компоненттерін, сондай-ақ олардың функцияларын көрсететін жауап нұсқасын таңдаңыз.

a)

Х жасуша құрылымы хлоропласт, қызметі: фотосинтез.

Z жасушалық құрылымы

митохондрия; қызметі: энергия кезі

b)

Х жасуша қабырғасы

Z жасуша құрылымы

рибосомалар

c)

Х жасуша рибосомалар;

Z жасуша құрылымы митохондрия

d)

Х жасуша құрылымы-хлоропласт, қызметі фотосинтез.

                                    Z жасушалық құрылымы- қорғаныштық

17.

Организмнің ішкі ортасына жатпайды:

a)

гармон

b)

қан

c)

лимфа

d)

лимфа түйіндері

18.

Мектепте оқушылар балық шабақтарына азық ретінде бір жасушалы организмдерді өсіреді. Бұл организмдердің көбеюі әрбір организмдердің екі бөлікке бөлінуі арқылы жүреді. Бастапқыда ыдыста 6 бір жасушалы организм болды.Алты рет бөліну процесінен кейін ыдыста неше бір жасушалы организм болатынын анықтаныз

a)

384

b)

325

c)

300

d)

305

19.

Биогенді элемент дененің жүрек тамыр жүйесінің жұмыс істеуі үшін қажет. Қышқылдың негіздік тепе-теңдікті реттеуге және жүйке импульстарының берілуіне қатысатын биогенді элементті анықтаңыз.

a)

калий

b)

йод

c)

кальций

d)

цинк

20.

Мөлдірдің қан тобы II. Ол III қан тобындағы Бауыржанға тұрмысқа шықты. Олардың екі қызы бар: ІІ қан тобындағы Нұрлы және 1 қан тобындағы Гаухар. Үлкен қызы Нұрлы III қан тобындағы Айдарға тұрмысқа шыққалы жатыр, Айдардың анасында 1 қан тобы

нұрлы мен айдардың баласында қандай қан топтары болуы мүмкін

мкНұрлы мен Айдардың балаларында қандай қан топтары болуы мүмкі

Нұрдлы мен Айдананың баласының қан топтары қандай болуы мүмкін

a)

ВО,АО

b)

АО,АО

c)

ОО,АВ

d)

ОО,ВВ

21.

сайқымазақ балықтар актинаның қармалауыштарында тіршілік етеді.Өз кезегінде актинаның қармалауыштарын тазартады.ағзалар арасындағы қарым-қатынас тұрі қалай аталады

a)

коменсализим

b)

мутуализим

c)

нейтролизм

d)

паразитизим

22.

Ағзалар арасындағы қарым-қатынас формалары

Табиғи бірлестіктердегі барлық тіршілік иелері күрделі қарым-қатынаста болады және түрлердің қоректену, көбею және таралу мүмкіндіктері бір-біріне тәуелді. Мұндай байланыстар биотикалық деп аталады. Түр үшін пайдалы байланыс "+", зиянды "-", ал бейтараптық байланыс "0" деген шартты белгісімен таңбаланады.

Ағзалар арасындағы дұрыс биотикалық қарым-қатынас типі көрсетілген шартты белгіні анықтаңыз.

a)

Мутуализм: 0/0

b)

Мутуализм: -/-

c)

Мутуализм: +/+

d)

Мутуализм: +/0

23.

Өсімдіктер мен жануарлардағы қандай органоид жасушааралық тасымалды қамтамасыз етеді?

a)

гольджи кешені

b)

лизасома

c)

митохондрия

d)

ядро

24.

ормандағы өсімдіктер арасындағы өарым-қатынас түрі көрсетілген.Бір түрге жататын өсімдіктер арасындағы қарым-қатынас түрі қалай аталады

a)

комменсализим

b)

аменсализим

c)

нейтролизим

d)

мутуализим

25.

активті тасымал қай санмен көрсетілген?

a)

1

b)

2

c)

3

d)

4

26.

Әкесінде төртінші қан тобы, анасында бірінші қан тобы. Балада әкесінің қан тобы тұқымқуалаушылық ықтималдығы қандай?

a)

0

b)

25

c)

50

d)

100

27.

Өсімдіктер энергияны крахмал түрінде сақтайды. Крахмалға тән қасиетті анықтаңыз?

a)

Суда нашар ериді.

b)

суда ерігіш

c)

тұнбасы бар

d)

сумен жақсы қосылады

28.

Харди-Вайнбергтің генетикалық тепе-теңдің заңы

Популяция дегеніміз белгілі бір аумақта (ареалдың бөлігінде) ұзақ уақыт тіршілік еткен және сол түрдің басқа топтарынан салыстырмалы түрде оқшауланған, бір түрдің еркін шағылысатын дараларының жиынтығы. Белгілі бір жағдайда популяция генетикалық тепе-теңдік жағдайында болады, яғни оның гендік қоры ұрпақтан ұрпаққа өзгермей беріледі. Бұл тепе-теңдік принципі немесе Харди-Вайнберг заңы. Харди-Вайнберг заңы гендер мен генотиптердің жиілігін анықтауға мүмкіндік береді. Харди-Вайнберг формуласы (РАА + 2PqAa + q2аа= 1, P + q = 1) бойынша табиғи популяциялардағы гендердің жиілігін анықтауға болады.

Адамда альбинизм аутосомды рецессивті белгі. Бұл ауру қала тұрғындары арасында 1/2500 жиілікпен кездеседі. Аурудың гетерозиготалы тасымалдаушыларының жиілігін анықтаңыз.

a)

2401

b)

98

c)

58

d)

457

29.

Канада арктикалық, субарктикалық және қоңыржай белдеулерде орналасқан. Табиги аймақтары арктикалық шелдер, тундра және орманды тундра, тайга және аралас жапырақты ормандар. Ормандар елдің негізгі табиғи және экономикалық байлығы болып келеді. Жануарларды қоргаушылар қылқан жапырақты ағаштардың көп кесту тиіндердің санының азаюына алып келгенін байқады. Олар тин санының ем бұғылар санының азаюына алып келеді дейді.

Жануар қоргаушыларының бұл алаңдаушылықтары қаншалықты орынды?

a)

Орынды. Себей тиндер мен бұғылардың арасындағы қарым-қатынас комменсализмте жатады.

.

b)

Орынды. Себебі тиндер мен бұғылардың арасындағы қарым қатын мутуализімге жатады.

c)

Орынсыз. Себебі тиндер мен бұғылардың арасындағы қарым-қатынас нейтрализмге жатады.

d)

Орынсыз. Себебі тиіндер мен бұғылардың арасындағы қарым-қатынас

поразитизмге жатады

30.

Омыртқалы және омыртқасыз жануарларды  анықтаңыз

a)

омыртқасыздар 1,2

омыртқалылар 3,4

b)

омыртқасыздар 2,6

омыртқалылар 4,8

c)

омыртқасыздар 3,7

омыртқалылар 7,8

d)

омыртқасыздар 5,9

омыртқалылар 1,7