2. 1875 ж Тянь-Шаньның солтүстік бөлігі мен Жоңғар Алатауын, Әулие-ата қаласының айналасын, Александр жотасын, Сусамыр өзенінің аңғарын, Боам шатқалын және көлдерді аралаған Ыстықкөл, Іле, Күнгей мен Теріскей Алатауын кесіп өтіп, Түркістан өлкесінің геологиялық-географиялық құрылымын мұқият зерттеп, оның алғашқы геологиялық картасын жасаған кім?

Мәтінде көрсетілген Қазақстан аймақтарын зерттеген қай ғалым туралы айтылғанын анықтаңыз:

3. География грек тілінен аударғанда «жерді сипаттап жазамын» -адамзат өркениетінің алғашқы даму кезеңінде пайда болған ғылым. География ғылымы, мысалы, физика, химия, биология, геология және басқада көптеген ғылымдардан бұрын пайда болған. Бірақ географияның мақсаты мен мазмұны ұзаққа созылған тарихи кезеңдерде өзгеріссіз қалған жоқ. Сондықтан біз географияны ежелгі және жас ғылым деп айтамыз. Қазір география ғылымы бұрынғыға қарағанда мүлдем басқа мәселелерді шешеді.

Тапсырма. Мәтінді оқыңыз, орта ғасырлардағы географиялық ашылулардың ерекшеліктерін анықтаңыз:

4. Континентальды литосфералық плиталардың соқтығысуы нәтижесінде

қандай таулар көтеріледі?

5. Қатпарлы аймақтарда кездесетін пайдалы қазбаларды анықтаңыз:

6. Кестедегі деректі пайдалана отырып, Оңтүстік-Шығыс Азия елдері халқының көбею түрін анықтаңыз:

7. Картадан Еуразияның тау жүйелерін табыңыз

8. Еуразияның оңтүстік-шығысында қандай түбек орналасқан?

9. Граниттің толық жойылуынан пайда болған борпылдақ тау жынысын анықтаңыз:

10. Қызыл теңіздің солтүстік шетінен Замбези өзеніне дейін созылатын сейсмикалық белдеуді анықтаңыз:

11. 30 жылдай жер шарын кезіп өткен ұлы саяхатшы ғалым туралы мәліметтер орта ғасырдан бізге жеткен.

Оның есімі Ибн Баттута.

Тапсырма. Мәтінді мұқият оқып, орта ғасырдағы географиялық саяхаттардың мақсатын анықтаңыз.

12. Оның саяхаттарының нәтижелері «Іле өлкесінің географиялық очеркі», «Жоңғария очерктері» кітаптары және Тянь-Шань мен Қашқарияға әскери-ғылыми экспедиция жасады.

13. Сарыарқа тауында орналасқан қорықты аңықтаңыз.

14. Қазақстанның, Қырғызстанның, Қытайдың, Шыңжаңның географиясының дамуына үлес қосқан қазақ халқының ғалымының анықтаңыз.

15. Түзілу әдісі бойынша отын-энергетикалық кешеніне қандай жыныстар жататының анықтаңыз.