Font size
WorksheetsШеткергі қанайналым жүйесінің патологиясы
Total questions: 64
Worksheet time: 2hrs 7mins
Перифериялық қанайналымының негізгі бұзылу формалары: артериялық гиперемия, венозды гиперемия, ишемия, стаз, тромбоз, эмболия, олардың түрлері, даму механизмі мен себептері, пайда болуы, жергілікті және жалпы өзгерістер жайында түсінік қалыптастыру.
Студенттердің клиникалық талдай алуын, себеп-салдар байланыстарын белгілей алуын дамыту.
Студенттерді өз мамандығына деген сүйіспеншілікке, мейірімділікке, жауапкершілікке және алған білімдерін тәжірибеде қолдана білуге тәрбиелеу.
«Шеткері қанайналым» дегеніміз не?
Студент білуі тиіс: Перифериялық қанайналымының негізгі бұзылу формаларын; артериялық гиперемия, венозды гиперемия, ишемия, стаз, тромбоз, эмболия; олардың түрлері, даму механизмі мен себептері, пайда болуы; жергілікті және жалпы өзгерістер туралы түсінікті.
Студент істей білуі тиіс: артериялық гиперемия мен венозды гиперемияны анықтау, айыра білу және оларға сипаттама беру; ишемия, стаз, тромбоз, эмболияға сипаттама беру.
«Шеткері қанайналым» дегеніміз не?
Микроциркуляцияның қызметі?
Жергілікті қан айналым өзгерістері қандай жағдайда байқалады?
Артериялық гиперемияның сыртқы көріністеріне не жатады?
Артериялық гиперемияға әкелетін себепкер ықпалдар?
Патологиялық артериялық гиперемия қандай жағдайда дамиды?
Әртүрлі аурулар кездерінде (қабыну, аллергия, күю, қызба, жарақат, невралгия т.б.) дамиды.
Тек жарақат кезінде дамиды.
Тек инфекция кезінде дамиды.
Ишемияның себептері?
Артериялық тамырдың сыртынан қысылып қалуы.
Тек тромбпен бітеліп қалуы.
Тек физикалық әсерлер.
Ишемияның сыртқы көріністері?
Ағза мен тіннің бозаруы, жергілікті температураның төмендеуі.
Тек ауырсыну.
Тек температураның жоғарылауы.
Кестеден үлкен және кіші қанайналым шеңберін көрсету, жалпы сипаттама;
Кестеден шеткері (ағзалық, тіндік) қанайналымды көрсету, жалпы сипаттама;
Кестеден артериялық гиперемияның сыртқы көрінісіне жалпы сипаттама;
Шеткері қанайналым деп ағзалар мен тіндердегі ұсақ тамырлардағы қанның айналымын және олардағы микроциркуляцияны айтады. Микроциркуляцияның нәтижесінде қан мен тіндердің арасында сумен, электролиттермен, қоректік заттармен, оттегімен, көмір қышқылы газымен және зат алмасу өнімдерімен алмасу болады. Сонымен бірге теріде шеткері қан айналым дене қызымын реттеуге қатысады. Шеткері қан айналымның реттелуі жүйкелік-сұйықтық жолдармен болады. Қан тамырларын тарылтатын немесе кеңейтетін жүйкелер бар. Тарылтатын жүйкелерді вазоконстрикторлар, кеңітетін жүйкелерді вазодилятаторлар деп атайды. Қан тамырларына сұйықтық (гуморалдық) жолмен көптеген биологиялық белсенді заттар, бейорганикалық иондар (Н+, К+ т. с. с), зат алмасу өнімдері, гормондар т. б. әсер етеді. Майда тамырларға бұл заттардың есерлері жүйкелік ықпалдардан басымырақ болады. Жергілікті қан айналым өзгерістері артериялық, веналық қан кернеулері (гиперемиялар), ишемия, реперфузия, стаз, тромбоз, эмболия турлерінде байқалады.
Артериялық гиперемия - деп ағзалар мен тіндерге артерия тамырларымен қанның көп келуінен дамитын қан кернеуін айтады.
Артериялық гиперемия - деп ағзалар мен тіндерге артерия тамырларымен қанның көп келуінен дамитын қан кернеуін айтады. Оның сыртқы көріністеріне мыналар: ұсақ артериялар мен артериолалардың кеңуі; қызмет атқаратын қылтамырлардың көбеюі; ағза мен тіннің қызаруы; ағза мен тіннің көлемі және серпімділігі ұлғаюы; жергілкті жерде температураның көтерілуі жатады. Артериялық қан кернеуіне көптеген себепкер ықпалдар әкеледі: биологиялық ықпалдар (микробтар, қарапайым жәндіктер, вирустар т.б.); физикалық ықпалдар (ыстық, суық температура, физиотерапиялық емдеу шаралары, инфрақызыл, ультракүлгін т.б. сәулелер т. с. с); механикалық ықпалдар (жарақат, ысқымақ (массаж); химиялық ықпалдар (әртүрлі қыздырғыш заттар, экзо- және эндоуыттар, зат алмасу өнімдері, скипидар, спирт, қыша қағаз т.с.с).
Артериялық гиперемия физиологиялық және патологиялық болады. Физиологиялық артериялық гиперемия ағзалардың қызметтері көтерілгенде, қыздыру, уқалау, көңіл-күйдің толқулары кездерінде байқалады. Патологиялық артериялық гиперемия әртүрлі аурулар кездерінде (қабыну, аллергия, күю, қызба, жарақат, невралгия т.б.) дамиды.
Патологиялық артериялық гиперемия әртүрлі аурулар кездерінде дамиды. Бұл аурулардың қатарына не жатады?
Жарақат
Қызба
Күйю
Аллергия
Қабыну
Ишемия дегеніміз не?
Артериялық тамырлармен қанның ағза мен тіндерге келуі азаюы
Артериялық тамырлардың кеңеюі
Қанның ағзаға мүлде келмеуі
Ишемияның себептері қандай?
Ангиоспазмдық ишемияның дамуына не себеп болады?
Жан күйзелістері
Физикалық әсерлер
Химиялық әсерлер
Биологиялық әсерлер
Ангиоспазм мида қан тамырларының қимылдық орталығы тікелей қозғанда дамуы мүмкін. Бұл қай кезде болады?
Ангиоспазмның негізінде тамыр қабырғаларындағы тегіс салалы ет жасушаларының жиырылуы жатады. Ишемияның сыртқы көріністеріне қандай белгілер жатады?
ағза мен тіннің бозаруы
жергілікті температураның төмендеуі
ауыру сезімі немесе қалыптан тыс бұрмаланған сезім
ағзаның көлемі мен серпімділігінің төмендеуі
ағза қызметінің бұзылуы
Ишемияның нәтижесінде ағзалар мен тіндерде микроциркуляцияның бұзылыстары неден дамиды?
ағып келетін қан азайғандықтан тамырлардың ішіндегі қан қысымы төмендеуі
майда тамырларда қанның ағу жылдамдығы баяулауы немесе мүлде тоқтауы
қызмет атқаратын қылтамырлардың азаюы
қылтамырлар арқылы сұйық сүзілуі азаюы
лимфа ағып шығуы төмендеуі
Вазоконстрикторлар деп не айтады?
тарылтатын жүйкелер
кеңітетін жүйкелер
Артериялық гиперемия дегеніміз не?
Артериялық гиперемия - деп ағзалар мен тіндерге артерия тамырларымен қанның көп келуінен дамитын қан кернеуін айтады.
Физиологиялық артериялық гиперемия ағзалардың қызметтері көтерілгенде, қыздыру, уқалау, көңіл-күйдің толқулары кездерінде байқалады.
Патологиялық артериялық гиперемия әртүрлі аурулар кездерінде (қабыну, аллергия, күю, қызба, жарақат, невралгия т.б.) дамиды.
Нейротониялық артериялық гиперемия - парасимпатикалық жүйке жүйесі қозғанда ацетилхолин артық, өндіріліп, қан тамырларының кеңуі.
Жүйкесалданулық (нейропаралитикалық) артериялық гиперемия - симпатикалық жүйке жүйесі негізінен артериялардың жиырылуын туындатады.
Ишемия (грек, ischein - бегеу, бегелу, haimatas - қан) -деп артериялық тамырлармен қанның ағза мен тіндерге келуі азаюдан немесе мүлде болмауынан дамитын жергілікті қанайналымның бұзылуын айтады.
Компрессиялық ишемия - артериялық тамырдың сыртынан (бөгде затпен, тыртықпен, өспемен) қысылып қалуы.
Обтурациялық ишемия - артериялық тамырдың ішінен тромбпен, эмболмен, дәнекер тінмен бітеліп қалуы.
Ангиоспазмдық ишемия - артериялық тамырдың жиырылып қалуы.
Реперфузия - бұл бұғатталғаннан кейін органға немесе тінге қан ағымының қалпына келуі.
Стаз (грек.Stasis-тоқтау)- деп ұсақ артериялар мен көктамырларда және қылтамырларда қан ағымы.
42 жастағы ер адамға құрсақ қуысына хирург ота жасау барысында аш ішектің көлемі ұлғаюын, тіндердің көгілдір түс қабылдауын, жергілікті температураның төмендегенін және ісінуін байқаған. Бұл қандай патология?
65 жастағы ер адам ауа жетіспеушілігіне, аздаған қан қоспасы бар жөтелге шағымданып, аудандық аурухананың жедел жәрдем бөліміне жедел жәрдем бригадасымен үйден жеткізілді. Қабылдау кезінде: науқастың жалпы жағдайы ауыр. Сана аздап тежеледі. Кеудедегі ауырсынуға шағымданады. Тері диффузды-цианозды, ылғалды. Тері суық, жабысқақ тер. Аяқтың ісінуі, сондай-ақ варикозды веналар бар. Тапсырмада көрсетілген м
Тапсырмада көрсетілген мәліметтер бойынша төтенше жағдайдың түрін анықтаңыз?
Бұл жағдайдың салдарын анықтаңыз?
Бұл қандай патология?
Оның даму себептері қандай?
Компрессиялық гиперемия дамиды:
А) тамыр іштен бітелгенде
Б) тамыр сырттан қысылғанда
В) қанның ағысы тежелгенде
Г) спазм салдарынан
Д) вена зақымдалғанда
Эмболия дегеніміз:
А) қан тамыры қуыстарында қанның ұюы
Б) қан келудің жеткіліксіздігінен тінде, ағзада қанның азаюы
В) қан тамырында, қалыпты жағдайда кездеспейтін әр түрлі заттардың көшіп жүруі
Г) мүше мен тіннен қанды алып кетудің азаюы
Д) мойын веналары жарақаты
Ақ тромб құрамы:
А) фибрин, тромбоцит, лейкоцит
Б) фибрин, тромбоцит, эритроцит
В) фибрин, эритроцит
Г) фибрин, лейкоцит
Д) ақуыз, эритроцит
Май эмболиясы дамиды:
А) мойын веналары жарақаттанғанда
Б) тромбтар алғашқы орнынан үзіліп кеткенде
В) сеп
Май эмболиясы дамиды:
мойын веналары жарақаттанғанда
тромбтар алғашқы орнынан үзіліп кеткенде
сепсис кезінде қанға бактерия колониялары түскенде
теріасты майлары езілгенде
ауа түскенде
Тромбоздың қолайлы ақыры:
сепсистік аутолиз
тромбоэмболия
петрификация
склероз
сепсис
Тромбоздың қолайсыз ақыры:
организация
тромбоэмболия
петрификация
склероз
инкапсуляция
Артериялық толыққандылықтың жергілікті түрі:
обтурациялық
компрессиялық
ангиоспазмдық
ангионевроздық
мускатты бауыр
Тірі ағзаның қан тамыры қуыстарында қанның ұюы:
стаз
тромбоз
эмболия
қан кету
қан құйылу
Қызыл тромб құрамы:
фибрин, тромбоцит, лейкоцит
фибрин, тромбоцит, эритроцит
фибрин, эритроцит
фибрин, лейкоцит
ақуыз, эритроцит
Ауа эмболиясы дамиды:
мойын веналары жарақаттанғанда
тромбтар алгашқы орнынан үзіліп кеткенде
сепсис кезінде қанға бактерия колониялары түскенде
теріасты майлары езілгенде
кессондық қызметкерлерде
Қан кету себебі:
қуыстарда қанның ұюы
қан түкіру
қан тамырларының жыртылуы
қан ағысының тоқтауы
эмболия
Тромбоздың қолайлы ақыры:
сепсистік аутолиз
тромбоэмболия
организация
склероз
өлім
Артериалды гиперемия белгісі:
венозды қысымның жоғарлауы
ұлпалардың температурасының жоғарлауы+
ұлпалардың көгеруі
қ
Артериалды гиперемия белгісі:
венозды қысымның жоғарлауы
ұлпалардың температурасының жоғарлауы+
ұлпалардың көгеруі
қан ағымының жылдамдығының баяулауы
ұлпалардың көлемінің азаюы
Эмболдың қан немесе лимфа ағысына қарсы бағытта қозғалуы:
ортоградты эмболия
пародоксалды эмболия
ретроградты эмболия
тіндік эмболия
тромбоэмболия
Венозды гиперемия белгісі:
ұлпалардың қызаруы
ұлпалардың температурасының жоғарлауы
қан ағымының жылдамдығының баяулауы
ұлпалардың көлемінің азаюы
ұлпалардың бозаруы
