Worksheets§9. КӨНЕ ТҮРКI ДӘУIРIНДЕГI ЖАЗУ
Total questions: 20
Worksheet time: 10mins
Орталық Азияның, Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдың түркі тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:
VI–IX ғғ.
XI–XVI ғғ.
VI–VII ғғ.
IV–X ғғ.
V–XII ғғ.
Түркі қағандарының ерлік істері жазылған алғашқы құлпытас орнатылды:
542 жылы
582 жылы
524 жылы
563 жылы
558 жылы
568 ж. Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген елші:
Менандр Протектор
Маниах
Күлтегін
Білге
Земарх
Көне түркі жазуларының толық әліпбиімен қатар аудармасы да жарияланған «Кілті ашылған орхон жазулары» атты кітабының авторы:
Марко Поло
Т. Аткинсон
В.Томсен
Пиано Карпини
А.Дженкинсон
Ертедегі заманда жазудың қажеттілігі туындады:
салық жинау барысында
әкімшілік және дипломатиялық істер барысында
жекеменшікті қалыптасқан кезде
ертегілерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу мақсатымен
мемлекеттің заңдары қабылданғанда
Ең алғашқы көне түркі жазбалары кездесетін дерек:
Ақыртас ғимараты
Мырзарабат сардобасы
Едіге жырлары
Бұғыты ескерткіші
Қобыланды батырға арналған жыр
Көне түркі руналық әліпбиі пайда болған уақыт:
I мыңжылдықтың басында
I мыңжылдықтың соңында
Б.з.б. I мыңжылдықтың соңында
I мыңжылдықтың ортасында
Б.з.б. I мыңжылдықтың ортасында
Түркі тілінде ксилография әдісі алғаш рет қолданылған мерзім:
VI ғасырдың бас кезінде
IV ғасырдың бас кезінде
VII ғасырдың бас кезінде
V ғасырдың бас кезінде
VIII ғасырдың бас кезінде
1893 жылы дат ғалымы В. Томсен құпиясын ашқан алғашқы көне түркі сөзі:
«Тәңір»
«Ана»
«Батыр»
«Дала»
Қазіргі қазақтардың арғы ата-бабалары пайдаланған жазудың ежелгі үлгілері:
Орхон – Енисей жазуы
Еділ – Жайық жазуы
Алтай – Тарбағатай жазулары
Сырдария – Әмудария жазулары
Ғалым С.Е. Малов еңбегі:
«Орхон-Енисей жазбаларының құпиясы»
«Көне түркі жазуының ескерткіштері»
«Түрік жылнамалары»
«Білге қағанды жоқтау»
Білге қағанға арналған «жыры мен сөзінің» авторы, түркі тілдес әдебиеттер тарихында өз атымен аталған алғашқы автор:
Күлтегін
Ашина
Шишмең қаған
Тоныкөк
Йолығ-тегін
Алғашқы түркі қағандарының ерлік істері жазылып, 582 жылы орнатылған құлпытас:
Қашғар
Бұғыты
Қарғалы
Сақ
Түркілердің жетістігі болып табылатын ағашқа оймыш әдісімен басып жазу:
пиктография
каллиграфия
ретушь
ксилография
Енисей алқабынан табылған руна жазуларының саны:
100
150
200
250
Түрік жазба әдебиетінің көне ескерткіштері:
«Күлтегін», «Тоныкөк»
«Ақиқат сыйы»
«Даналық кітабы»
«Жүсіп-Зылиқа»
Еуропалық ғалымдар алғашқылардың бірі болып көне түркі жазуын зерттей бастады:
XVII ғасырда
XVIII ғасырда
XVI ғасырда
XX ғасырда
XIX ғасырда
Түркілердің жазуы болмаған деген пікірді жоққа шығарған жаңалықты ашқан ғалым:
Томсен
Г. Дерффер
Жан Поль Ру
Плано Карпини
Марко Поло
Руна сөзінің мағынасы.
«ежелгі»
«сиқырлы»
«қасиетті»
«туған»
«құпия»
Орталық Азияның, Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдың түркі тілдес тайпалары өз жазуын пайдаланды:
VII–VIII ғасырларда
IV–V ғасырларда
III–IV ғасырларда
VIII–IX ғасырларда
VI–VII ғасырларда
