WorksheetsҚазақ тілінің фонетикасы
Total questions: 236
Worksheet time: 4hrs 16mins
Метатеза құбылысының басқаша атауы:
(a)
Эпентеза дегеніміз:
«Аздасын, көптесін» сөздері:
(a)
Ассимиляция термині:
Сөйлеу кезінде ерекше қызмет атқаратын элементтер:
Интонация
бунақ екпіні
логикалық екпіні
Тіл тазалығы дегеніміз:
Сөз ішінде қатар тұрған дыбыс не буынның өзара алмасуы тән құбылыс:
(a)
«Айналу - айлану, секпіл - сепкіл, қақпан - қапқан» және т.б. сөздердегі қатар тұрған дыбыстардың өзара алмасуы тән құбылыс:
(a)
Тілдегі жарыса қолданылатын лексика - семантикалық сөздер тобы:
(a)
«Аюы» сөзінің дұрыс берілген транскрипциясы:
(a)
Сөздің морфемалар құрамында болатын дыбыс алмасуларын елемей, бастапқы қалпын сақтап жазу:
«Үкімет - өкімет, ауа - әуе, уақиға - оқиға, ғылым - ілім, қаһар - кәр т.б.» сөздердің жазылу принципі:
Дыбыстардың дауыс (салдыр) қатысына қарай ықпалы:
(a)
Дыбыстардың айтылу орнына қарай ықпалы:
(a)
Фонеманың конститутивтік қызметінің мәні:
Сингармонизмнің басты фонологиялық қызметі:
Тіл дыбыстарын жасайтын күш:
(a)
Сингармонизмнің басты фонологиялық қызметі:
Тіл дыбыстарын жасайтын күш:
(a)
Фонетиканы ғылым ретінде ең алғаш зерттеген қазақ ғалымдарының бірі:
(a)
Сөз мағынасына әсерін тигізе алмайтын дыбыстық алмасулар:
(a)
Тұрақты тілдік құбылыс:
(a)
Тіл дыбыстарының атқаратын қызметі:
(a)
Қосарланған дауыстылардың айрықша түрі:
(a)
Тілдің ең кіші элементі, мағыналы дыбыс:
(a)
Кейінгі ықпал заңына бағынатын сөз:
(a)
Ілгерінді ықпалға бағынатын сөз:
(a)
Қысаң, езулік дауысты:
(a)
Фонетикаға қатысты терин:
(a)
«Ә» дауысты дыбысының сипаты:
(a)
Бір тілдің әрпін екінші тілге көшіру:
(a)
Дифтонг сапасында айтылатын дауыстылар:
(a)
Тыныс мүшелері экспирациясының қызметі:
«Қазақ - қырғыз тіліндегі сигармонизм заңы» атты еңбектің авторы:
(a)
Фонетиканың зерттеу мақсатына қара бөлінуі
Синхрониялық
диахрониялық
салыстырмалы
салғастырмалы фонетика
Сипаттамалы фонетиканың қарастыратын мәселесі:
Салғастырмалы фонетиканың зерттеу нысаны:
Түркі тілдеріндегі фонема орнына сингармема атауын ұсынғ
Салғастырмалы фонетиканың зерттеу нысаны:
Түркі тілдеріндегі фонема орнына сингармема атауын ұсынған ғалым:
(a)
Фонетикалық транскрипцияда қолданылатын белгі:
(a)
Дұрыс берілген транскрипция:
(a)
Тарихи тұрақты құбылыс:
(a)
Қазақ сөздерін алғаш орыс графикасымен жазған миссионер:
(a)
Бір сөздің түрліше дыбысталуы:
Буынның анықтамасы:
Қазақ тілі орфографиясыеың негізгі принципі:
(a)
Фонема туралы ілімнің аталуы:
(a)
Алмасу ұғымының баламасы:
(a)
Сингармонизмді «таңдайлық әуенді заң» деп атаған зерттеуші:
(a)
1935 жылы «у, й» дыбыстары жайлы «Қосар ма, дара ма?»атты мақала жазған белгілі тіл маманы
(a)
А.Байтұрсыновтың «қ, ғ, к, г» дауыссыздарына берген сипаты:
(a)
Үнді дауыссыздардың жасалу жолына қарай бөлінуі:
Аферезис құбылысының мәні:
«Ел тілінің бұзылуына ең алдымен оқығандары себеп болады» деген жолдың авторы:
(a)
Морфемалар жігінде қатар келген дауысты және дауыссыз дыбыстардың бір - біріне ықпал е
«Ел тілінің бұзылуына ең алдымен оқығандары себеп болады» деген жолдың авторы:
(a)
Морфемалар жігінде қатар келген дауысты және дауыссыз дыбыстардың бір - біріне ықпал етіп, бейімделіп айтылуы:
(a)
Әр ұлттың айту нормасы артикуляциялық базасының қалыптасуы:
Қазақ тіліндегі әріптердің қызметі:
Еріндік дауысты дыбыстың жасалуы:
Сөздердің сөйлеу кезінде тұтасып, топ құрып айтылуы:
(a)
Іштегі ойдың дыбыс арқылы сыртқа шығару, айту:
(a)
1860 жылы Қазанда жарияланған «Материалы к изучентю киргизского наречия» деген еібектің авторы:
(a)
Тұтастай ілгерінді ықпалға бағынған мақал - мәтел:
Артикуляциялық ерекшеліктердің мәні:
Фонеманың анықтамасы:
Дыбыстың дауысты және дауыссыз болып бөлінуі:
Дауысты дыбыстың пайда болуы:
Дауыссыз дыбыстың жасалуы:
Ауыз жолды үнділердің пайда болуы:
Дауыссыз дыбыстың жасалуы:
Ауыз жолды үнділердің пайда болуы:
Ұяң дыбыстың ерекшеліктері:
Қатаң дауыссызға тән сипат:
Екпіннің анықтамасы
Дыбыстардың бір-біріне тигізер ықпалы:
Қазақ халқының басынан өткізген жазу(графика)тү��лері:
Қысаң дауысты дыбыстан құралған қатар:
Түлкі, күлкі
Ырыс, сүлгі
Ашық және қысаң дауыстылар араласып келген сөздер қатары:
Көгілдір, бозша
Достық, қасым
Бірыңғай еріндік дауыстылардан құралған сөздер:
Бұлбұл, құс
Дүлдүл, түр
Еріндік және езулік дауыстылар араласып келген сөздер:
Құштарлық, құлаш
Ұлан, отан
Бірыңғай үнді дауыссыз қатысқан сөздер қатары:
Лаула, өнер
Наным, інім
Дыбыс жүйесі қарастыратын мәселерлер:
Үн немесе дауыстан жасалатын дыбыс:
Дауысты
Сонор
«Обертон» терминінің мәні:
Көмекші дауыс
Жанама дауыс
Ар
Үн немесе дауыстан жасалатын дыбыс:
Дауысты
Сонор
«Обертон» терминінің мәні:
Көмекші дауыс
Жанама дауыс
Аралас буынды сөздер:
Құдірет
рақмет
Буынға ауызша дұрыс бөлінген сөздер:
Құ-уа-қы
Ба-ян-да-уыш
Транскрипцияның анықтамасы:
Дыбыстық тілді айтылуына жақындатып, мүмкіндігінше дәл беру үшін қолданылатын арнайы жазу
Дыбыс немесе дыбыстар тіркесін мүмкіндігінше айтылуына жақындатып жазу
Морфологиялық қағидат бойынша жазылған сөздер:
Басшы
Құнанбай
Тіл үндестігіне бағынған сөздер:
Кезек
Деректеме
Африкат дыбыстар
Ч
Ц
Айтылуда редукция құбылысына ұшырайтын сөздер
Тәжірибе
Топырақ
Тіл үндестігіне бағынбай айтылатын сөздер:
Құдірет
Құрмет
Морфологиялық қағидат бойынша жазылған сөздер:
Тұзсыз ас
Көзсіз батырлық
Қосымша қосылғанда кейінді ықпалдың әсерінен өзгеретін түбір:
Кеп,жап
Қабақ,табақ
Ұяң дауыссыздан басталған қатар:
Жол азабы-көр азабы
Жүргенге жөргем ілігер
Ұяңнан басталып, ұяңға аяқталған сөздер:
Жалбыз
Дарабоз
Құрамында ұяң дауыссызы бар сөздер:
Тағдыр
Көнбіс
Қатаңға аяқталған сөздердің соңғы дыбысын өзгертетін қосымшалар:
Тәуелдік жалғауы
Көсемшенің -ып,-іп жұрнақтары
Тіл дыбыстарын арнайы аспаптармен зерттейтін әдістер:
Эксперимент
Тәжірибе жүргізу
Дұрыс жазылмаған сөздер:
Баталон
Эшалон
Тіл дыбыстарын арнайы аспаптармен зерттейтін әдістер:
Эксперимент
Тәжірибе жүргізу
Дұрыс жазылмаған сөздер:
Баталон
Эшалон
Ерін үндестігі бар сөздер
Дауыл
Дүние
Интонацияның анықтамасы:
Сөйлеуші ойының қандай мағынада жұмсалғанын көрсететін құбылмалы дауыс ырғағы
Сөйлемдерді, олардың бөлшектерін сазына келтіріп сөйлеудің ырғақты әуені
Сөзді бастан-аяқ біркелкі әуезбен айту заңдылығы
Сингармонизм
Үндесім
Қос еріннің қатысы арқылы жасалатын дауыссыздар:
Б,п
М,у
Диссимиляция құбылысына бейім сөз:
Молда
Ыстық
Сөздің морфологиялық жігі:
Ег-ін-іміз-дің
Е-гін-іміз-дің
«Консонанс»терминінің мәні:
Үнсіз дыбыс
Дауыссыз дыбыс
Әріп пен дыбыс санында айырмашылық бар сөздер:
Лебіз
Рақым
«Р» дыбысына тән сипат:
Ауа қарқыны тілдің діріліне оралып шығады
Ауыз жолды үнді дыбыс
Тарихи-дәстүрлі қағидатқа сай жазылған сөздер қатары:
Қауіпсіздік
Қабілеттілік
Дыбыс пен әріп санында айырмашылық бар сөздер:
Рүстем
Расымен
Қазақ елінің қолданған жазу(графика) түрлері:
Латын, орыс
Араб, латын
Тұйық буынды еліктеуіш сөздер қатары:
Арс ету,ыңқ ету
Ырс-ырс ету, ербең ету
Сөз ішіндегі кейінді ықпал:
Көп жүрген жер көңілді
Құлагер ауыздығын қарш-қарш шайнады
Айтылуында өзгешілік байқалатын қатар:
Үйінде озған-түбінде озар
Сейіт күтпег
Сөз ішіндегі кейінді ықпал:
Көп жүрген жер көңілді
Құлагер ауыздығын қарш-қарш шайнады
Айтылуында өзгешілік байқалатын қатар:
Үйінде озған-түбінде озар
Сейіт күтпеген сөзге селт етті
Дауысты дыбыстарға қатысты емле қатысы:
Ірәсәм, ықлас
Сейтжан, ділдә
Протезалық құбылыспен айтылған сөздер:
Рақат, лай
Стол, лепіру
«көңілді» сөзіндегі үндестік:
Ерін
Лабиальдық
Протеза құбылысының сипаты:
Сөз алдынан артық дыбыстың қосылып айтылуы
Сөйлеу тілінде кейбір сөздердің алдынан қысаң дауыстының қосылып айтылуы
Сөз тіркесіндегі кейінді ықпал:
Ақ алма
Күн батты
Тарихи-дәстүрлі қағидатқа сай жазылған сөздер:
Қауіп-қатер
Кейуана адам
Қате тасымалданған сөз тіркестері:
Жай-ық-ты жал-дап өту
То-лық-тау-ыш мү-ше
ы,і бірде әріп, бірде дыбыс болып тұрған сөздер.
Ақын, мойын, екі, үкі
Толық, намыс, сүзгіш, сейіл
Айтылуы бойынша жазылатын біріккен сөздер:
Ендігәрі
Белбеу
Тіл үндестігіне бағынбайтын сөздер:
Күләнға
Діндар
Тіл үндестігіне бағынбай тұрған қосымшалар:
Баланікі, әкетай, діндар
Елжан, көркемтай, шымкент
Тіл үндестігіне бағынбай тұрған біріккен сөздер:
Бүкілодақтық, бірыңғай, қыстыгүні
Күлсалғыш, күнпарақ, атамекен
Ілгерінді ықпал бар қатарлар:
Есбай
Тоғызқұмалақ
Сөз аралығындағы кейінді ықпал:
Студенттердің көбі «серпіндіктер»
Құрманбай-әнші жігіт
Сөз аралығындағы кейінді ықпал
Сөз аралығындағы ілгерінді ықпал
Орфоэпия нормасына сай сөздер
Айтылуы мен жазылуында айырмашылық бар сөздер
Айтылуы жағынан дұрыс сөздер
Орфографияға сай жазылған сөз тіркестері
Естілуі бойынша жазылып тұрған сөздер:
Қате жазылған сөздер
Дұрыс жазылмаған сөздер
Дұрыс жазудың кепілі
Орфографиялық ережеге сай жалғанған қосымшалар
Тасымалдауға болатын сөздер
Дұрыс тасымалданбаған сөздер
Тасымалданбайтын сөзі бар сөйлемдер:
«жүзім, жүзімдік, өрік» сөздерінің орфографиялық яғни дұрыс жазылу заңдылығының орны:
«орфоэпия» терминіне тән сипат
«орфография» терминіне тән сипат
«орфоэпия» терминіне тән сипат
Дұрыс айту ережелері
Айтылу нормаларын зерттейтін тіл білімінің бір саласы
«орфография» терминіне тән сипат
Дұрыс жазу ережелері
Жазу ережелерінің жүйесін зерттейтін тіл білімінің бір саласы
Эпитеза құбылысы бар сөз
Мүлдем
Тақтай
Метатезалық өзгеріске түсе алатын сөздер
Шапқыла
Тепкі
Әпке
Ерін үндестігі бар сөздер
Бүйрек
Дауыл
Жұмысшы
Соңындағы дауыссыз дыбысы түсіріліп айтылатын сөздер
Сазай
Мүлдем
Ташкент
Соңындағы дауысты дыбысы түсіріліп айтылатын сөздер
Газета
Бағана
Дене
«келген-кеген» сөздрінде түсіп қалған дыбыс:
Үнді дауыссыз
Ауыз жолды дауыссыз
Қос бүйір үнді (латераль)дауыссыз
«ет-мет, сүт-мүт» қос сөздер сыңарларының арасында тіркесіп келген дыбыстар
Шұғыл-шұғыл
Қатаң-үнді
Тіл ұшы-ерін
Қазір әдеби тілде жарыса қатар қолданылып жүрен сөздер
Көкейкесті-көкейтесті
Разы-риза
Қадыр-кәдір
Тілдің көмекші құралдары
Мимика
Ым-ишара
Сигнал таңбалар
Жарыспалы сөздер қатары
Гауһар-жауһар
Мұжы-мүжі
Солай етіп-сөйтіп
«көп-көпір, ескі-ескір» сөздерінің соңында тұрған дыбыс:
Үнді, діріл дауыссыз
Вибрант дыбыс
Сонор дауыссыз
Жарыса қолданыла беретін сөздер
Палуан-балуан
Өйткені-үйткені
Дөрегей-дүрегей
«Ә» дыбысымен алмасып айтылатын сөздер
Абыржы
Абырой
Азар
Ұяң-үнді дыбыстарының алмасуы
Шаңқобыз-шаңғауыз
Қарбану-қарману
Дабыс-дауыс
«Ә» дыбысымен алмасып айтылатын сөздер
Абыржы
Абырой
Азар
Ұяң-үнді дыбыстарының алмасуы
Шаңқобыз-шаңғауыз
Қарбану-қарману
Дабыс-дауыс
« Бөтеке-бөтеге» сөздеріндегі дыбыстардың алмасуы:
Қатаң-ұяң
Тоң дыбыстар
Шұғыл-дауыссыздар
Элизия құбылысы кездесетін тіркестер
Торы ала қауын
Жаба алмады
Ырысы артты
Еріндік-езулік дауысты дыбыстардың алмасуы
Үндемес-індемес
Орасан-ересен
Шүпілде-шіпілде
Жуан және жіңішке дауысты дыбыстардың алмасуы
Ауан-әуен
Азар-әзер
Аяншақ-әйеншек
Орфоэпиялық айтылу нормасы дұрыс сөздер
Махабат
Ұлұқпан
Құлұқсұз
Спонтандық (тарихи-дәстүрлі) дыбыс алмасуы бар қатар
Құрбан-құрман
Ауан-әуен
Сандалу-сенделу
Спонтандық дыбыс алмасуы дегеніміз
Сөйлеу барысында нормаға айналған дәстүрлі құбылыстар
Көршілес дыбыстардың бір-біріне тигізетін ықпалының күшті болуы
Барлық позицияда дыбыс өзгерісі өзге дыбыстың ықпалына бағынып, құбылмай тұруы
Буын жағынан ықшамдалып жасалған сөздер
Қайтіп
Әпер
Тоқсан.
Аферезис құбылысына ұшырайтын тіркестер
Не ішісің
Не істейін
Таба ұстадым
Ерін үндестігі бар сөздер
Түркістан
Башқұртстан
Түркіменстан
Сөз ішіндегі кейінді ықпал
Ақ үй
Боз жорға
Тақпақ айту
Орфоэпияның қарастыратын мәселелері
Сөздер мен сөз тіркестерінің бірізді, дұрыс айтылуы
Дұрыс сөйлей білу, сөз әуезділігін с
Сөз ішіндегі кейінді ықпал
Орфоэпияның қарастыратын мәселелері
Сөздер мен сөз тіркестерінің бірізді, дұрыс айтылуы
Дұрыс сөйлей білу, сөз әуезділігін сақтауға үйрету
Тілдің ауызша нормаларын реттеп отыру
Орфография қарастыратын мәселелері
Сөздер мен сөз тіркестерінің бірізді, дұрыс жазылуы
Дұрыс жаза білу,сөздерді сауатты жазуға үйрету
Жазудың түрлері
Дыбыстық жазу
Пиктографиялық жазу
Идеографиялық жазу
Сингармонизм заңының сипаты
Морфемалардың біріңғай жуан не жіңішке буынды болып және олардың аралығында қатар келген дыбыстардың біріне-бірі акустика-артикуляциялық жақтан бейімделі, үйлесіп тұруы
Тіліміздегі байырғы сөздердің не біркелкі, не беркелкі жіңішке айтылуы
Сөз құрамындағы барлық дыбыстардың үндестігі
Қосымша екпін қабылдамайтын сөздер
Берші
Борандай
Айтқызба
Гаплология құбылысына бейім тұратын сөздер
Араластыр
Балалар
Көпмағыналылық
Тоғыспалы ықпал кездесетін тіркестер
Он қап
Досжан
Сен қайдасың?
Буын құрау қызметіне ие дыбыстар
Ашық
Дауысты
Монофтонг
Спонтандық дыбыс алмасуы негізінде пайда болған сөздер
Бөбек
Зәр
Әр
Фонетикалық ерекшеліктерге тән құбылыстар
Дыбыстардың алмасуы
Дауыс қатысына қарай үндесуі
Жасалу орнына қарай алмасуы
Морфонологиялық дыбыс алмасуы дегеніміз
Сөйлеу барысында нормаға айналған дәстүрлі құбылыстар
Көршілес
Морфонологиялық дыбыс алмасуы дегеніміз
Сөйлеу барысында нормаға айналған дәстүрлі құбылыстар
Көршілес дыбыстардың бір-біріне тигізетін ықпалының күшті болуы
Барлық позицияда дыбыс өзгерісі өзге дыбыстың ықпалына бағынып, құбылмай тұруы
Дауыстылардың жіктелуі
Ашық-қысаң
Еріндік-езулік
Жуан-жіңіщке
Дауыссыз дыбыстардың жіктелуі
Қатақ-ұяң
Үнді-үнсіз
Шұғыл-ызың
Буынға сәйкес келетін анықтама
Буын-фонациялық ауаның кілт үзілуінен пайда болған жеке дыбыс немесе дыбыстар тобы
Буын-сөз құрамындағы бір немесе бірнеше дыбыс тобынан жасалған фонетикалық бөлшек
Буын-ең кіші айту бірлігі
Тасымалдауға болатын сөздер
Қату
Отбасы
Қасиет
Бунақ екпіні бар нұсқа
Қазақ әдебиеті
Мұқанов көшесі
Буыны қату
Фонетикаға қатысты терминдер
Ырғақ
Аллофон
Дифтонг
Қазір әдеби тілде жарыса қатар қолданылып жүрген сөздер
Адым-қадам
Өйткені-үйткені
Аллаберген-Алдаберген
Мағына ажырату қызметін атқарып тұрған дыбыс алмасуы
Қош-хош
Оқиға-уақиға
Қат-хат
Сөз құрамындағы дыбыстың түсіріліп айтылуы тән құбылыс
Элизия
Аферезис
Гаплология
Айтуда «тч» дыбыс тіркесіне жақындап дыбысталатын сөздер
Айтжан
Ет же
Ит жылы
Үнді дауыссыздар қатары
Р,л
У, й
М,н
Айтуда «тч» дыбыс тіркесіне жақындап дыбысталатын сөздер
Айтжан
Ет же
Ит жылы
Үнді дауыссыздар қатары
Р,л
У, й
М,н,ң
Ашық дауысты дыбысы бар сөздер
Әшекей
Кезектес
Қасиет
Кейінді ықпал заңдылығына қатысты сөздер
Оты жанбады
Кезектесіп жүру
Мысын басу
Жылдам айтылуда орын ауыстыруға бейім тұратын дыбыс тіркесі бар сөздер
Әпкел
Лағынет
Тепкішек
Ызың-шұғыл дауыссыздардың кездесетін сөздер
Қылщық-қылтық
Бүршік-бүртік
Фонетикалық заңдылыққа сай жалғанбаған қосымшалар
Қазақы ат
Қазақпен сыйласу
Қалмақы ер
Көңіл-күй екпінінің сипаты
Сөйлеушінің көтеріңкі көңіл-күйін, абыржыған ішкі сезімін тыңдаушыға созылыңқы дыбыстар арқылы жеткізу тәсілі
Сөз ішінде дыбыстың бөлектеніп, көтеріңкі дауыспен немесе созып айтылуы
Адамның көңіл-күйін білдіретін сөздерді айтуда жиі қолданылады
Бунақ екпініне тән сипат
Сөз тіркесі немесе сөз шумағының бір ғана екпінге ие болуы
Көбінесе күрделі сөздерге, негізгі және көмекші сөздердің тіркесіне тән
Бірнеше сһздің тіркесе, тікбезктеле біртұтас екпінмен бөлектене айтылуы
«ұйғарым» сөзіндегі үндесім
Еріндік-езулік
Сингармонизм
Тіл үндестігі
Тұйық буын мен бітеу буыннан жасалған сөздер
Ырғыз
Іскер
Тілшік
Бунақ екпініне бағынатын қатарлар
Бара алмады
Мінез-құлқы
Қас дұшпан
Тұйық буын мен бітеу буыннан жасалған сөздер
Ырғыз
Іскер
Тілшік
Бунақ екпініне бағынатын қатарлар
Бара алмады
Мінез-құлқы
Қас дұшпан
Тоғыспалы ықпалға бағынып айтылатын тіркестер
Дос-жаран
Мінез-құлқы
«шайтанкөл»
Ерін үндестігіне бағынып айтылатын сөздер
Үшеу
Ұйқы
Дәулет
Редукцияға бейім тұратын сөздер
Көкірек
Абырой
Үзіліс
Үнді дауыссыздарға тән
Ауыз жолды
Мұрын жолды
Сонор
Эпентеза құбылысы бар сөздер
Смағұл
Спирт
Смет
Ж��зылуында қате бар сөз
Диюана
Кебірсійді
Долыдану
Сөздердің дұрыс берілген транскрипциясы
Құуұс
Көздөн тасағылу
Көзөлдүрүк
морфонологиялық бірліктері
Элизия, гаплология
Метатеза
Диссимиляция
Арасына қыстырма дыбыс қойып айтуға болатын сөздер
Зырылдақ
Қорылдақ
Арырақ
Сөз соңында үстеме дыбыс қосып айтуға бейім сөздер
Тұп-тура
Тік
Лық
Басы артық «т» дыбысын қойып айту арқылы вариант жсауға бейім сөздер
Қабырға
Сыпырғы
Суырмалы
Сөйлеу барысында өзара орын ауыстырып айтуға бейім сөздер
Секпіл
Жалаң аяқ
Айналу
Диссимиляция (керігу) дыбыс алмасуы негізінде вариант жасайтын сөздер
Күллі халық
Ыссық күн
Сәллелі молло
