Worksheets121-150
Total questions: 30
Worksheet time: 15mins
Демографиялық саясат дегеніміз - бүл:
халықтың санының өсуіне ықпалын тигізетін саясат,
мемлекеттің ішкі саясатындағы жалпы бағыт
халықтың ұдайы өсіп-өнуіне және жасөспірімдерді әлеуметтендіру процесіне ықпал етуді қамтитын мемлекеттік шаралар жүйесі;
халықтың өлім-жітімінің азаюына әсерін тигізетін саясат,
елдің қаржылық жүйесінің негізіндегі ақша өлшем бірлігінің құндылығын анықтайтын саясат.
Демографиялық саясаттың негізгі мазмұны:
еңбек пен демалыс үшін қажетті жағдайларды жасау;
еңбекақыны реттеу
халықтың жалпы өмір сүру жағдайына ықпал ету;
халықтың кедей тобына қолдау көрсету;
елдің халық санына реттеушілік ықпал жасау.
Туу және өлімнің өзара әрекеті нәтижесіндегі адамдардың үздіксіз ұрпақ жалғастыру үрдісі:
халықтың туу санының өсуі;
халықтың өлім-жітімі;
халықтың жеке-жеке орналасуы;
халықтың ұдайы өніп-өсуі;
халықтың ауыспалылығы.
Адамдардың өсіп-өнуге деген шексіз және айнымас талабын тұжырымдайтын демографиядағы тұжырымдама:
демографиялық өту;
ұтымдылық тұжырымдамасы;
мальтузиандық
демографиялық мектеп:
демографиялық детерминизм.
Қоғамның дамуы мен қызмет жасауын табиғи таңдау мен өмір сүруге деген күрес заңдары анықтайды – бұл демогра фиялық концепцияның негізгі қағидасы:
демографиялық метаболизм;
халық өсімінің заңы
ұтымдылық тұжырымдамасы;
әлеуметтік дарвинизм;
энтропия заңы.
Халықтың ұдайы өсіп-өнуінің түрлерін түсіндіру үшін қазіргі демографияда қолданылатын тұжырымдама:
демографиялық ету;
мальтузиандық;
әлеуметтік әрекеттің жалпы теориясы;
өздігінен референттелген жүйе түжырымдамасы;
демографиялық детерминизм.
Әлеуметтік дарвинизмнің негізін салушы:
Т. Мальтус;
О. Конт;
Г. Спенсер;
И. Бентам;
Ч. Дарвин.
«Халық өсімінің заңы туралы тәжірибе» атты кітаптың авторы:
Т. Мальтус;
О. Конт;
Г. Спенсер;
И. Бентам;
Ч. Дарвин.
«Демографиялық жарылыс» ұғымына қарама-қарсы ұғым:
деполитизация;
денонсация;
дестабилизация;
депопуляция;
децентрализация.
Пронаталистік демографиялық саясат – бұл:
халықтың ұдайы өсуіне ықпал ету;
халықтың санының көбею үрдісіне ықпал ету;
халықтың өлім-жітімін төмендетуге ықпал ету;
халықтың жалпы өмір сүру жағдайларына ықпал ету;
өсіп келе жатқан ұрпақты әлеуметтендіру үрдісіне ықпал ету.
«Демография» терминінің авторы:
Т. Гоббе;
Ж. Руссо;
А. Смит,
Ф. Энгельс
А. Гийяр
Арнайы заңдар көмегімен өзінің демографиялық эволюциясына бірінші болып ықпал жасаған мемлекет:
АҚШ;
Франция;
Ұлыбритания;
Италия
Канада.
Өсіп-өнуге шек қою саясатын бірінші болып жарияла ған ел:
Үндістан;
Қытай,
Бразилия;
Австрия;
Канада.
Қазақстандағы демографиялық саясат теориясының негізін салушы:
М. Асылбеков;
М. Тәтімов;
Б. Досмамбетов;
Г. Демаков
Ә. Ғалиев
Қазақстан Республикасының қазіргі кезеңдегі дамуындағы демографиялық саясаттың қандай шарасына көңіл аударылып отыр:
экономикалық;
әкімшілік-заңдық
әлеуметтік-психологиялық
отбасылық жәрдемақы;
тууды шектеу.
Белгілі бір сипат-белгілерге ие, мәдениет пен психологиялық тұрпат ерекшеліктері тұрақты, сондай-ақ өзінің бірлігін, тұтас 191 тығын және өздеріне үқсас басқа құрылымдардан өзгешелігі барлығын сана-сезіммен қабылдайтын белгілі бір территорияда тарихи қалыптасып келе жатқан адамдар тобының тұрақты жиынтығы:
ұлт,
ұлыс;
этнос;
нәсілдік қауымдастық;
географиялық қауымдастық.
Бір аймақта тұратын, мәдениеті, тілі, сана-сезімі, психологиялық құрылымы ортақ, экономикалық қауымдасуымен және мемлекеттің ортақтығымен сипатталатын, даму үрдісінде тарихи қалыптасқан адамдардың тұрақты қауымдастығы:
ұлт;
ұлыс;
ұлты;
діни қауымдастық;
географиялық қауымдастық.
Аймақтың, тілдің, мәдениеттің, шаруашылық өмір мен тұрмыстың бірлігінде тайпалық қатынастардың ыдырау нәтижесінде қалыптасқан адамдардың қауымдастығы:
демос
ұлыс;
этнографиялық топ;
этносаяси қауымдастық;
этникалық топ.
Ұлттық қатынастарды, оның қалыпты жағдайы мен сипатын анықтаудың негізінде не жатыр:
ұлттық саясат;
ұлттық сана;
ұлттық мәселе;
ұлттық қауіпсіздік;
ұлттық мүдделер.
Ұлттық ерекшелік пен ұлттық артықшылықты насихаттаудан тұратын идеология мен саясат:
космополитизм;
этатизм;
трайбализм;
ұлтшылдық;
еуропоцентризм.
Белгілі бір жалпылық үлгі ретінде жеке этникалық топтың әдет-ғұрыптары мен құндылықтары негізінде өмірдегі құбылыстарды қабылдауға және бағалауға бағытталған этникалық өзіндік сана-сезімнің қасиеті:
этноцизм;
этноцентризм;
этникалық ұлтшылдық;
шовинизм;
этногенез.
«Ұлтаралық қатынас мәдениеті» тұжырымдамасының авторы:
В. Панибудьласка;
Р. Әбсаттаров;
Н. Жандилдин;
С. Калтахчян
М. Куличенко
Шекараның өзгеруі, көші-қон немесе күшпен қоныс аудару нәтижесінде қандай да бір халықтың тобының бөлінуі негізінде пайда болған этникалық қауымдастық түрі:
этникос;
диаспора;
әлеуметтік-этникалық қауымдастық;
ұлттық азшылық
тайпа.
Ұлттық мүдделерді есепке алуға, үйлестіруге және іске асыруға бағытталған мемлекет тарапынан жүргізілетін шаралар жүйесі:
ұлттық саясат;
ұлттық сана және сана-сезім
ұлтаралық қатынас;
ұлттық қауіпсіздік;
ұлттық мүдделер.
Белгілі бір этнос өкілдерінің деңгейі мен ерекшеліктерін білдіретін сол этнос өкілдерінің өз тарихы, қазіргі жай-күйі және келешектегі дамуы туралы, сонымен бірге өзге де өздері сияқты қауымдастықтар арасындағы өз орны және олармен өзара қарымқатынас сипаты туралы көзқарастары, бағалары, пікірлері, қатынастары:
ұлттық наным-сенімдер;
патриоттық сана;
ұлттық сана-сезім
ұлттық менталитет;
ұлттық сезім
Ұлттық саясаттың негізгі принципі:
патриотизм және интернационализм;
ұлттың өзін-өзі айқындауы, басқаруы;
ұлттық сана;
ұлттық қауіпсіздік;
ұлттық мүдделерді үйлестіру.
Ру-тайпалық, кландық және т. б. құрылымдарға тән мәдени-тұрмыстық, табынушылық, қоғамдық-саяси шектеулерді қолдау:
непотизм;
этноцизм;
этногенез;
трайбализм;
протекционизм.
Этникалық және саяси шындықтың өзара байланысы туралы ғылым:
этнология;
этнография;
этнос әлеуметтануы;
этнопсихология;
этнос саясаттануы.
Бүкіл әлемді адамның, азаматтың Отаны ретінде қарастыратын «әлемдік азаматтық» идеологиясы:
мондиализм;
космополитизм;
глобализм;
интернационализм;
мәңгүрттік.
Қазақстандықтардың этносаяси қауымдастығы теориясының негізін салушы:
Ә. Қалмырзаев
Р. Әбсаттаров;
М. Сужиков;
Т. Сәрсенбаев;
Г. Малинин.
